Tin tức Kha Bích Chu, tri thức trẻ Thượng Hải, và cô gái sơn trại Thiệu Ngọc Dung qua lại với nhau đã lan truyền từ đại đội Ám Lưu sang đại đội Kính Tử Sơn được một thời gian rồi.

Đỗ Kiến Xuân khi mới nghe tin này, trong lòng thực sự đã chấn động một thời gian, mấy đêm liền ngủ không yên giấc. Con người là loài động vật phức tạp, Đỗ Kiến Xuân cũng không ngoại lệ. Dẫu rằng cô đã từ chối tình yêu của Kha Bích Chu, dẫu rằng lý trí bảo cô rằng, yêu đương, kết hôn với Kha Bích Chu đều là chuyện không thể. Thế nhưng, khi đột ngột nghe tin Kha Bích Chu và Thiệu Ngọc Dung yêu nhau, lòng cô vẫn gợn sóng theo. Giống như Kha Bích Chu là người của cô, có liên quan mật thiết đến cô vậy. Những đêm đó, cô nằm trên giường, luôn nhớ lại quá trình quen biết với Kha Bích Chu, chuyện trú mưa ở hộ tập thể, đánh lưu manh ở trấn Song Lưu, trực đêm ở trạm canh phòng, chẳng phải chính vì vài lần tiếp xúc đó mà anh nảy sinh tình cảm với mình sao! Cũng không cần chối cãi, sợi dây đàn tình cảm của bản thân từng khẽ rung động vì anh. Chẳng lẽ cô không từng mang tâm trạng mong chờ tha thiết vào đầu đông năm ngoái, chờ anh đến đại đội Kính Tử Sơn sao? Chẳng lẽ cô không từng tỉnh giấc trong đêm dài cô đơn, mở to đôi mắt nhung nhớ anh sao? Những điều này đều là chuyện đã xảy ra. Sau đó thì sao? Sự việc kết thúc đơn giản mà lại đột ngột, bản thân nghe tin về xuất thân gia đình anh, tiếp xúc với Tô Đạo Thành, đột nhiên thay đổi cái nhìn về anh, rồi rất dứt khoát, gần như không chút do dự mà từ chối tình yêu của anh.

Theo lý mà nói, chuyện đã kết thúc, mọi mối quan hệ giữa hai người cũng đã cắt đứt, có thể tự thấy không hổ thẹn với lương tâm. Đỗ Kiến Xuân còn cho rằng, cách xử lý của mình là đường hoàng, là đúng đắn. Nhưng sau khi nghe tin Kha Bích Chu và Thiệu Ngọc Dung yêu nhau, cô mới nhận ra, trong thâm tâm mình vẫn còn tích tụ một cục nghẹn cứng. Cô bắt đầu tự kiểm điểm, tại sao cục nghẹn này vẫn cứ đến ép cô, giày vò cô? Cô nghĩ hết lần này đến lần khác, mới phát hiện ra, ban đầu mình từ chối Kha Bích Chu, chỉ đơn giản là vì xuất thân gia đình anh rất xấu, chỉ đơn giản là vì anh không nói cho cô biết chuyện xuất thân không tốt này kịp thời. Còn về bản thân anh, cô vẫn giữ thiện cảm. Hay nói cách khác, lúc từ chối anh, cô gần như không cân nhắc đến thiện cảm mà anh để lại cho cô. Vì lẽ đó, trong thâm tâm tích tụ cục nghẹn, làm cô ngủ không yên giấc.

Sự giày vò của tâm hồn thật khó chịu đựng, nhưng Đỗ Kiến Xuân vẫn dùng nghị lực đặc biệt của mình để đè nén nó xuống. Cô vẫn cảm thấy, mình không làm gì sai, sự việc chỉ có xử lý như vậy mới hợp tình hợp lý. Cô còn giễu cợt tình cảm trồi sụt của mình: Không phải là không có chuyện gì sao, từ đó về sau, tôi rất ít khi nghĩ đến anh, tôi thậm chí còn chưa từng đến trại Hồ Biên lần nào, chẳng phải chính là vì muốn tránh mặt Kha Bích Chu sao! Đúng vậy, Kha Bích Chu đáng thương, nhưng lại không đáng để tôi yêu anh...

Nghĩ thì nghĩ vậy, Đỗ Kiến Xuân vẫn nảy ra một hy vọng khác, hy vọng đi thăm người bạn mới quen của Kha Bích Chu là Thiệu Ngọc Dung. Cô đã từng nhìn thấy Ngọc Dung, cũng đã tiếp xúc với cô gái sơn trại này, chẳng phải chính cô ấy đã giúp mình gánh hành lý về đại đội Kính Tử Sơn sao! Phải thừa nhận, tuy cô ấy là một cô gái sơn trại, nhưng lại là một cô gái có dung mạo xinh đẹp, nhiệt tình, hiền hậu. Bạn xem, lần đó khi nhắc đến chuyện Kha Bích Chu bị đánh, cứu bò bị thương, hoàn cảnh trong thâm tâm bi ai tột cùng, cô ấy tinh tế biết bao, lời nói ra đâu vào đấy, nghe rất êm tai. Ôi chao, mình thật ngốc, có lẽ, lúc đó cô gái này đã có thiện cảm với Kha Bích Chu rồi cũng nên!

Đỗ Kiến Xuân muốn đi thăm Ngọc Dung, nhưng lại luôn không tìm được cơ hội, hơn nữa, cô còn có chút do dự không quyết. Kể từ sau khi về thăm thân ở Thượng Hải rồi trở lại đại đội Kính Tử Sơn, cô chưa từng đến trại Hồ Biên lần nào, ngược lại, Tô Đạo Thành khôi ngô tuấn tú, phong độ hào hoa, lại đến hộ tập thể Kính Tử Sơn bốn lần, có hai lần còn ăn cơm ở chỗ cô. Vì thế, trong hộ tập thể của Đỗ Kiến Xuân, đã lan truyền tin đồn Đỗ Kiến Xuân và Tiểu Tô yêu nhau. Nhưng Đỗ Kiến Xuân nghe thấy lại cảm thấy nực cười, Tô Đạo Thành ngoài việc mỗi lần đến đều lấy lòng, nói lời hay ý đẹp với cô ra, thì một câu liên quan đến tình yêu cũng không hề nói. Có lẽ là anh ta cảm thấy còn quá sớm, có lẽ là anh ta còn chưa nắm chắc, có lẽ là anh ta có dự định khác, tóm lại là anh ta vẫn chưa nhắc tới. Với tư cách là Đỗ Kiến Xuân, mặc dù tiếp đón anh ta ăn cơm, mặc dù đôi khi buồn bực cũng mong anh ta đến, nhưng lại sợ anh ta đến rồi thực sự nói ra những lời tỏ tình đó. Nhìn từ góc độ của một cô gái mà xét, dù từ góc độ nào đi chăng nữa, Tô Đạo Thành đều là một đối tượng lý tưởng, gia đình xuất thân tốt, lý lịch cứng, bản thân tướng mạo xuất chúng, tài ăn nói cực tốt, đối với các cô gái lại khách khí vừa dễ gần, còn hy vọng gì ở anh ta nữa chứ. Nhưng Đỗ Kiến Xuân luôn có một loại cảm giác không nói thành lời, cảm thấy trên người Tô Đạo Thành vẫn thiếu cái gì đó. Rốt cuộc thiếu cái gì, cô lại không nói ra được lý do cụ thể. Vì vậy, trong lòng cô hạ quyết tâm, tiếp xúc thêm một thời gian nữa rồi tính, đừng mù quáng lọt vào lưới tình. Mỗi lần Tô Đạo Thành đến đại đội Kính Tử Sơn chơi, đều nhiệt tình mời Đỗ Kiến Xuân đến trại Hồ Biên chơi. Anh ta chê trong hộ tập thể Kính Tử Sơn nhiều tri thức trẻ, anh ta đến chơi, các tri thức trẻ khác lại không tránh mặt, anh ta không cách nào nói với Đỗ Kiến Xuân những lời thân mật hơn. Còn Đỗ Kiến Xuân thì sao, chưa bao giờ muốn theo anh ta đi leo núi, chui vào rừng cây, anh ta không cách nào phát động cuộc tấn công mãnh liệt hơn với cô gái mà mình thèm muốn bấy lâu nay. Đỗ Kiến Xuân không phải là không muốn đi chơi, nhưng cô cảm thấy ngại, đi tìm Tô Đạo Thành, nếu đụng phải Kha Bích Chu, anh ấy sẽ nghĩ gì nhỉ. Do đó, trong nửa năm này, cô chưa từng đến trại Hồ Biên một lần nào.

Nghe tin về chuyện lãng mạn mới của Kha Bích Chu, Đỗ Kiến Xuân rất muốn đi thăm Thiệu Ngọc Dung, nhưng vẫn cứ chần chừ không quyết, vô cùng do dự. Cô tự nhủ: Mình đi, coi như là đi tìm ai đây? Tìm Tô Đạo Thành? Hay là Thiệu Ngọc Dung? Hay là Kha Bích Chu? Hình như đều là, mà lại đều không phải.

Cứ trì hoãn ngày qua ngày như vậy, rốt cuộc ngày nào đến trại Hồ Biên, chính cô cũng không chắc chắn được.

Không ngờ, bí thư chi bộ kiêm chủ nhiệm đại đội Kính Tử Sơn là Châu Khải Toàn, đã giúp cô đưa ra quyết định. Châu Khải Toàn cũng giống như Thiệu Đại Sơn ở đại đội Ám Lưu, đều là những gốc rễ cải cách ruộng đất già được bồi dưỡng trong phong trào trấn áp thổ phỉ phản bá, cải cách ruộng đất, trong "Cách mạng Văn hóa", đại đội Kính Tử Sơn không xuất hiện nhân vật như Tả Định Pháp, uy tín của ông trong phạm vi đại đội lại cao, còn đang là người đứng đầu đại đội. Vị ông già gầy cao, người mảnh khảnh, gần sáu mươi tuổi này, một năm ba trăm sáu mươi lăm ngày, có ba trăm ngày là trải qua trên ruộng đồng, sườn núi, có việc hay không có việc, họp hành làm việc, ngoài lúc ăn cơm, đi ngủ, nói chuyện ra, trong miệng ông lúc nào cũng ngậm một chiếc tẩu thuốc ngắn dài chừng bốn tấc, lúc nghĩ đến thì quẹt diêm châm lá thuốc trong nồi tẩu; lúc quên thì cứ ngậm, không châm lửa cũng rít. Nghe nói không châm lửa rít cũng có vị, là thật hay giả, chỉ có một mình ông biết thôi.

Hôm đó không phải ngày họp chợ được nghỉ, sau khi ăn cơm trưa, Đỗ Kiến Xuân đeo gùi trên lưng, tay cầm một chiếc que tre vót nhọn, nhẹ nhàng đi xuyên qua đường trại, đang chuẩn bị theo lao động nữ lên sườn núi bẻ ngô, Châu Khải Toàn đang ngậm tẩu thuốc ngắn trong miệng đã gọi cô lại:

"Tiểu Đỗ à, cháu đừng lên sườn núi nữa, bác có chuyện muốn nói với cháu."

"Chuyện gì ạ?" Đỗ Kiến Xuân vừa hỏi, vừa trút gùi xuống, đi theo bí thư chi bộ già đến bên gốc cây Sa Đường bên đường trại, ngẩng mặt nhìn chằm chằm vào gương mặt gầy gò đầy nếp nhăn của Châu Khải Toàn.

Châu Khải Toàn nheo mắt cười, giơ hai ngón tay ra, răng cắn lấy tẩu thuốc ngắn nói: "Hai chuyện, đều là chuyện tốt cả."

"Chuyện tốt gì ạ?" Đỗ Kiến Xuân vui vẻ nhướng đôi lông mày hỏi.

"Chuyện đầu tiên, là đại học lại sắp tuyển sinh đợt hai học viên công nông binh rồi, đại đội Kính Tử Sơn chúng ta, lần này được chia một chỉ tiêu tiến cử..."

Đỗ Kiến Xuân mừng rỡ phát điên: "Là thật ạ? Vậy thì tốt quá rồi!"

"Bác có chuyện gì mà lừa cháu chứ?" Châu Khải Toàn giả vờ xị mặt, cố ý nghiêm túc nói, "Nghe ngóng rõ rồi, chỉ tiêu lần này, đều là đại học danh tiếng của Bắc Kinh, Thượng Hải đến tuyển đấy."

Tim Đỗ Kiến Xuân đập thình thịch vì kích động, cô nóng lòng hỏi tới: "Bí thư chi bộ, cháu có hy vọng không ạ?"

"Chuyện này, bác đã thăm dò trong xã viên rồi, cũng bàn bạc với mấy ủy viên chi bộ, ủy viên đội, ai cũng nói, đại đội Kính Tử Sơn tổng cộng hai mươi tư tri thức trẻ Thượng Hải, tính cháu là thể hiện tốt nhất!" Châu Khải Toàn ung dung, từng chữ một nói: "Mọi người đều muốn tiến cử cháu..."

"A..." Đỗ Kiến Xuân kêu lên một tiếng nhẹ nhàng vì quá đỗi xúc động.

"Tối nay, cháu đến chỗ bác nhận tờ đơn nháp đó, tranh thủ thời gian điền cho xong, trong ba ngày phải nộp lại cho bác..."

"Được ạ!" Đỗ Kiến Xuân trả lời bằng giọng vang lảnh dễ nghe, trên mặt nở nụ cười tươi như hoa.

Châu Khải Toàn cũng rất vui, gật đầu liên tục, cười hì hì dặn dò: "Khiến lòng người vui sướng mà, Tiểu Đỗ, nhìn các cháu đến cắm đội, rèn luyện mấy năm, lại sắp như cánh chim giương cánh bay đi rồi, sao không khiến người ta vui mừng cơ chứ! Tuy nhiên, từ tiến cử, điền đơn nháp, đến thẩm tra từng cấp, khám sức khỏe, thẩm tra chính trị, trường gửi giấy báo nhập học, nghe nói còn nửa năm thời gian nữa đấy, cháu phải kiên trì đến cùng, đứng vững ca làm cuối cùng, được chứ?"

"Đúng ạ, đúng ạ." Đỗ Kiến Xuân gật đầu lia lịa vì quá đỗi vui sướng, hớn hở hỏi: "Bí thư chi bộ già, chuyện thứ hai, là gì ạ?"

"Có lẽ cháu cũng nghe thấy rồi nhỉ!" Ánh mặt trời xuyên qua lá cây Sa Đường nhảy múa trên khuôn mặt gầy gò của bí thư chi bộ già, Châu Khải Toàn giơ tẩu thuốc ngắn trong tay lên, nói, "Một tri thức trẻ họ Kha ở trại Hồ Biên đại đội Ám Lưu, nghe nói cũng là người Thượng Hải, đưa ra một kiến nghị hay cho đại đội, bán một mảng lớn trúc tháng Tám, kiếm được kinh phí, đang xây trạm thủy điện nhỏ đấy. Nhân viên kỹ thuật của huyện đến giúp khảo sát thiết kế, đại đội Ám Lưu tổng động viên, tốc độ nhanh thật, nghe nói cứ vào đông, đến mùa nước cạn, là có thể kéo tổ máy đến lắp đặt, thuận lợi thì vụ xuân năm sau là phát điện. Thằng nhãi con Tả Định Pháp kia, bác đi hỏi nó sản lượng điện bao nhiêu, nó cứ "hừ này ha nọ" giả ngu, không chịu nói với bác. Để người khác đi hỏi, thì bảo Tả Định Pháp dặn dò cấp dưới rồi, không được nói cho người của đại đội khác. Bác đang đoán, con lợn ủi máng này, lại muốn giở trò quỷ trên trạm thủy điện nhỏ rồi!"

Đỗ Kiến Xuân kinh ngạc: "Trạm thủy điện nhỏ cũng có thể giở trò quỷ được ạ?"

Châu Khải Toàn cười khinh bỉ: "Tiểu Đỗ, cháu còn chưa hiểu rõ 'cái túi' của sơn trại chúng ta đâu. Tả Định Pháp này, trò quỷ, ý xấu nhiều lắm. Mấy năm trước đại đội họ mở một bãi than, than đào lên tốt lắm, một màu than không khói sáng bóng. Lợn ủi máng Tả Định Pháp, sắp xếp gia tộc, thân tín, chú bác anh em của nó, tất cả vào làm ở bãi than, tiền bán than đào được, đều chui vào túi của họ. Chuyện này các đại đội xung quanh, ai mà không biết?"

"Vậy sao không chấn chỉnh bãi than đi ạ?" Đỗ Kiến Xuân càng tò mò hơn, cô trừng to mắt, vung nắm đấm, thẳng thắn lớn tiếng nói, "Vạch trần đám người này cho chúng nó mất mặt đi!"

"Hầy, bảo cháu không hiểu là không hiểu mà! Ở bãi than toàn là người của nó, nói là kiểm tra sổ sách, chúng nó lấy hai cuốn sổ sách đã chuẩn bị sẵn ra, từng khoản từng khoản, rõ ràng hơn cả nước suối, kiểm tra cái quỷ gì!" Châu Khải Toàn phẫn nộ nhổ một bãi nước bọt nói, "Hơn nữa, thời buổi này, Tả Định Pháp đỏ lắm, chỉnh đổ nó sao được? Ngay cả nhắc đến chấn chỉnh cũng không được nhắc."

"Tại sao ạ?" Đỗ Kiến Xuân ưỡn ngực, đôi mắt rực rỡ ánh sáng trừng to, bất bình kêu lên, "Cháu cứ không tin, phong trào xấu không thể chỉnh đốn được!"

Châu Khải Toàn cười khổ dang hai tay ra, nhún đôi vai gầy gò, rủ lông mày, thở dài nói: "Tiểu Đỗ à, không có cách nào. Chuyện thời buổi này, đục lắm! Không dễ giải quyết như mấy năm trước đâu. Bác khuyên cháu..."

"Bí thư chi bộ, cháu phải đề ý kiến, nổ pháo với bác đây!" Đỗ Kiến Xuân nhướng đôi mày, nói thẳng tuột.

Châu Khải Toàn sững sờ: "Có pháo gì, cháu cứ việc nổ!"

"Bí thư chi bộ, cháu phát hiện lời bác nói lúc nãy thiếu sức sống, ủ rũ đấy." Đỗ Kiến Xuân không khách khí mà nổ pháo với Châu Khải Toàn, "Đối với đám tham ô trộm cắp, mượn công làm tư kia, tại sao không thể đấu tranh chứ? Bản thân bác không đủ lòng tin, còn muốn khuyên chúng cháu từ bỏ nguyên tắc sao?"

"Ghê gớm thật, Tiểu Đỗ," Châu Khải Toàn không hề tức giận, chỉ là khuôn mặt gầy gò trở nên nghiêm nghị, giọng nói của ông khá trầm, trong tông giọng lộ ra một chút phiền não, "Đấu, cháu bảo đấu thế nào?"

Đỗ Kiến Xuân không chút khó khăn trả lời: "Phát động quần chúng, vạch trần mạnh mẽ, phê bình quyết liệt chứ sao!"

"Nhưng cấp trên không ủng hộ cháu, Tả Định Pháp nó nắm quyền đại đội Ám Lưu, quần chúng cũng khó mà phát động." Châu Khải Toàn không phải không cằn nhằn nói, "Tiểu Đỗ à, Tả Định Pháp không phải là một người cô lập, trên dưới đều có người cấu kết với nó, hiểu không?"

"Vậy..." Đỗ Kiến Xuân không trả lời được, chớp chớp mắt, lại đưa ra nghi vấn mới, "Than là thứ nhìn thấy được, có thể lợi dụng để giở trò quỷ. Trạm thủy điện nhỏ thì giở trò thế nào ạ?"

"Bảo cháu ngây thơ, đúng là ngây thơ thật. Bảo cho cháu biết, điện còn đắt hàng hơn than, Tả Định Pháp chiếm giữ, chẳng phải càng có thể tống tiền, tống vật tư sao?"

Đỗ Kiến Xuân lúc này mới hiểu ra, không thể coi thường loại "thổ phách" như Tả Định Pháp được. Cô nóng lòng nhìn bí thư chi bộ già hỏi: "Bác muốn cháu làm gì ạ?"

"Nghe nói, cháu quen với tri thức trẻ họ Kha đó, lại còn hơi thân, bác muốn mời cháu hôm nay chạy một chuyến, tìm cậu ta." Châu Khải Toàn hạ thấp giọng, thì thầm nói, "Hỏi cho rõ sản lượng điện bao nhiêu, năm sau tháng mấy có thể phát điện. Chúng ta nắm được rồi, mới dễ viết báo cáo gửi công xã, huyện, xin dùng điện của họ. Nếu không, Tả Định Pháp và bác không cùng phe, nó cứ muốn gây khó dễ cho chúng ta!"

Đỗ Kiến Xuân lúc này mới hiểu ra đôi chút đạo lý. Thật không ngờ, hai đại đội sát vách, quan hệ lại căng thẳng đến thế. Trước kia, trong sách vở, báo chí, Đỗ Kiến Xuân nhìn thấy, không phải nói đội với đội giúp đỡ lẫn nhau, cùng xây đập đoạt mùa màng bội thu, thì cũng là nói huyện, công xã lân cận nở hoa sen song sinh đoàn kết hữu nghị. Chưa bao giờ ngờ tới, trong đời thực, lại còn có kiểu như đại đội Ám Lưu, chuyện gì cũng giấu đại đội Kính Tử Sơn, gây khó dễ cho người ta. Cô suy nghĩ một lát, cảm thấy đi tìm Kha Bích Chu tuy có chút ngượng ngùng, nhưng đây là việc của tập thể, cũng không có gì khó xử cả. Liền gật đầu nói: "Được ạ, cháu đi tìm Kha Bích Chu! Đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ."

"Ấy ấy," Châu Khải Toàn lấy tẩu thuốc ngắn chỉ vào mặt Đỗ Kiến Xuân dặn dò, "Chuyện này, không được khua chiêng gõ trống, chỉ được âm thầm, hỏi riêng một mình Tiểu Kha thôi nhé! Nhớ kỹ chưa?"

"Nhớ rồi ạ!" Đỗ Kiến Xuân gật mạnh một cái, dưới ánh mắt tán thưởng của bí thư chi bộ già, cô nhẹ nhàng chạy về hộ tập thể.

Cất gùi, que tre, cởi bộ quần áo vá víu mặc khi lao động ra, thay vào một chiếc quần vải kaki xanh, một chiếc áo hai công dụng "kaki dacron", chỉnh lại cổ áo sơ mi, Đỗ Kiến Xuân rời khỏi hộ tập thể, chạy ra khỏi trại như chim én, đi về hướng trại Hồ Biên của đại đội Ám Lưu.

Kính Tử Sơn và Ám Lưu, vốn là núi nối núi, ruộng liền ruộng, đất liền đất, chẳng tốn nửa tiếng đồng hồ, Đỗ Kiến Xuân đã đến gần địa phận trại Hồ Biên.

Ánh mặt trời mùa thu hơi nghiêng về phía tây, xuyên qua lá cây hai bên đường núi uốn lượn, trải xuống đường từng mảng bóng râm nhỏ. Trên cành cây, thỉnh thoảng lại có tiếng chim hót líu lo. Không phải ngày họp chợ, các xã viên đều đang ra đồng lao động, đường núi rất tĩnh lặng, đi mãi cũng không gặp người nào.

Tuy đã vào thu, nhưng Đỗ Kiến Xuân tinh thần phấn chấn, trong lòng nôn nóng, bước chân đi rất nhanh, trên trán, sau gáy đã rịn ra những hạt mồ hôi. Trên đường, cô nghĩ đến chuyện lên đại học mà bí thư chi bộ Châu Khải Toàn nói, không kìm nén được niềm vui và sự phấn khởi trong lòng. Nghĩ đến nửa năm sau, cô có thể được học tập ở các trường đại học Thượng Hải hay Bắc Kinh, cô hạnh phúc biết bao! Đi học đại học, đây là điều cô khao khát tha thiết từ hồi tiểu học rồi! Lý tưởng bao năm nay, sắp sửa biến thành hiện thực, cô sao có thể không xúc động, không mừng rỡ phát điên cơ chứ!

Mải nghĩ chuyện này, lại quên mất lúc này đang là giờ ra đồng, nên đi đâu tìm Kha Bích Chu đây? Mãi đến khi ngẩng đầu trông thấy mái nhà ẩn hiện trong cây xanh của trại Hồ Biên, Đỗ Kiến Xuân mới nghĩ đến vấn đề này. Cô dừng bước, đang tốn công suy nghĩ, chợt nghe một tiếng kêu kinh ngạc quen thuộc: "Kiến Xuân!"

Đỗ Kiến Xuân quay mặt nhìn theo tiếng gọi, trong bóng râm dưới tán cây trúc câu cá cong vút, Tô Đạo Thành đang ngồi trên đòn gánh giỏ phân nghỉ ngơi, vai khoác một miếng đệm vai dày, đứng dậy, vươn tay ra kéo cô: "Sao em lại đến đây?"

"Em đến xem anh có ra đồng không thôi!" Đỗ Kiến Xuân vui vẻ nghiêng đầu, cố ý mím môi nói, "Hừ, hay nhỉ, anh trốn việc ở đây à!"

Tô Đạo Thành hớn hở nói: "Anh có thể không ra đồng sao? Lúc nào, cũng sẽ không quên anh là con nhà cán bộ nhé! Em xem, hôm nay anh đã gánh mấy chục gánh phân bò rồi. Lúc này đang nghỉ ngơi thôi!"

Đỗ Kiến Xuân hài lòng gật đầu, ánh mắt hàm chứa ý cười chuyển từ khuôn mặt đẫm mồ hôi của Tô Đạo Thành sang giỏ phân bò bên cạnh giàn trúc câu cá. Đôi mày cô khẽ nhíu lại, mặt cũng lập tức trầm xuống.

Các xã viên cắt cỏ từ trên sườn núi xuống, rải từng lớp bằng phẳng trong chuồng bò, trộn với nước đái, phân bò ủ thành phân cỏ. Đỗ Kiến Xuân biết, loại phân cỏ này, trọng lượng đều không nặng, cô ở đội sản xuất cũng từng gánh qua. Thế mà Tô Đạo Thành cao lớn như vậy, giỏ phân chỉ đựng vỏn vẹn hai gánh bằng phẳng, đáy giỏ bên trong còn trống không. Một gánh phân này, cùng lắm chỉ có bốn, năm mươi cân. Cô bất mãn hỏi: "Sao anh chỉ gánh có ngần này?"

"Hầy," Tô Đạo Thành giỏi quan sát sắc mặt, từ sự thay đổi trên khuôn mặt Đỗ Kiến Xuân đã sớm nhìn thấu tâm tư của cô, anh vội vã đưa tay ôm bụng nói, "Hôm nay anh bị bệnh mà vẫn ra đồng đấy. Nếu không, anh có thể ngồi nghỉ ở đây sao?"

Gương mặt Đỗ Kiến Xuân lúc này mới tươi tỉnh lại một chút, cô đang định hỏi Kha Bích Chu làm việc ở đâu, không ngờ Tô Đạo Thành đưa tay ra, nắm lấy ống tay áo cô, thân mật nói: "Kiến Xuân, hiếm khi em đến, ngồi đây chơi một lát đi!"

Đỗ Kiến Xuân thấy anh ta động chân động tay, tức giận hất tay ra nói: "Sao anh có thể như thế này?"

"Em đến trại Hồ Biên, chẳng phải là để tìm anh sao!" Tô Đạo Thành bĩu môi không cho là đúng, vừa nói, lại mặt dày sán lại gần.

Đỗ Kiến Xuân đang định ghê tởm tránh ra, chợt nghe trên đường có một giọng ồm ồm kêu lên: "Tiểu Tô, chú gánh một gánh phân mà phải nghỉ mấy lần thế? Tôi đều đi lại hai vòng rồi, chú một gánh cũng chưa tới đầu ruộng, ra làm sao chứ?"

Tô Đạo Thành nghe thấy lời này, xấu hổ lè lưỡi với Đỗ Kiến Xuân, vừa đi chộp lấy đòn gánh phân, vừa quay đầu nói với Đỗ Kiến Xuân: "Kiến Xuân, em cứ đến hộ tập thể ngồi chơi đi, tan làm anh sẽ về!" Nói xong, giỏ phân lên vai, khom lưng, nghiêng đầu, bước chân cà nhắc đi lên đường núi. Nhìn bóng lưng anh ta, y hệt như một ông già sáu bảy mươi tuổi. Đỗ Kiến Xuân khó chịu nhìn theo bóng lưng anh ta, đang định đi tiếp, phía sau có một xã viên trung niên đi tới, miệng còn đang lầm bầm: "Mẹ kiếp, thực sự không ra dáng làm việc, một tháng không làm nổi hai ngày, còn cứ toàn làm việc kiểu 'mài giờ' (cố tình làm chậm)."

Đây rõ ràng là giọng nói vừa quát Tô Đạo Thành, Đỗ Kiến Xuân nghe lời ông ta, cũng không khỏi nhíu mày, hóa ra Tô Đạo Thành rất ít khi ra đồng nhỉ! Cô nhớ đến việc chính của mình, quay đầu lại hỏi: "Bác ơi, bác có biết Kha Bích Chu làm việc ở đâu không ạ?"

"Cháu tìm Tiểu Kha à!" Gương mặt đang giận dữ của người xã viên trung niên kia lập tức trở nên hòa ái dễ gần, ông nhiệt tình nói, "Trước khi ra đồng bác thấy cậu ấy ra bờ hồ rồi, chắc là ở nhà Thiệu Ngọc Dung, cháu đi xem thử đi, mười phần chín là chắc chắn ở đó!" Nói xong, ông còn vui vẻ nháy mắt đầy ẩn ý.

Cảm ơn người xã viên trung niên kia, Đỗ Kiến Xuân phân biệt lối đi, chọn một con đường mòn nhỏ trên bờ ruộng, thẳng tiến về phía nhà Thiệu Ngọc Dung.

Thái độ hoàn toàn khác biệt của người xã viên trung niên kia đối với Tô Đạo Thành và Kha Bích Chu, rõ ràng đã chạm đến trái tim Đỗ Kiến Xuân. Không nghi ngờ gì, trong mắt người xã viên bình thường này, Kha Bích Chu không biết tốt hơn Tô Đạo Thành gấp mấy lần! Tình huống vô tình phát hiện ra, gợi lên sự suy ngẫm sâu sắc của Đỗ Kiến Xuân: Tại sao mình lại có cái nhìn trái ngược hoàn toàn với người xã viên này?

Đường xuống dốc hơn một dặm, loáng cái là đến. Đỗ Kiến Xuân đi dọc theo con đường nhỏ, bước vào sân phơi ba mặt đất sạch sẽ phẳng phiu của nhà Thiệu Ngọc Dung, cô ngẩng mặt đánh giá cánh cửa cửa sổ mở hờ, đang định cất tiếng hỏi lớn, thì trong nhà truyền ra một tiếng "bộp" đấm xuống bàn, tiếp đó, một giọng nói sang sảng chấn động như sấm gầm lên: "...Tao không cho phép mày qua lại với nó!"

"Tình yêu tự do, hôn nhân tự chủ, cha không can thiệp được đâu!" Đây là giọng điệu kiên quyết của Thiệu Ngọc Dung. Giọng nói không lớn lắm, nhưng từng chữ đều rõ ràng lọt vào tai, câu nào cũng vang lên đanh thép.

"Hồ đồ, mày muốn yêu đương kết hôn với Kha Bích Chu, tao không nhận mày là con gái nữa!" Giọng nói run lên vì giận dữ của Thiệu Đại Sơn.

Giọng nói sắc nhọn của Thiệu Ngọc Dung phải một lát sau mới truyền ra: "Cha, con đã suy đi tính lại, cha không nhận con, con cũng không còn cách nào. Muốn con thay đổi ý định, con không làm. Trái tim con đã trao cho Tiểu Kha rồi!"

Đỗ Kiến Xuân ngỡ ngàng nhìn cánh cửa mở hờ, tiếng nói chính là từ đó truyền ra. Rất rõ ràng, Kha Bích Chu không thể ở đây được. Mà đứng ngoài cửa, nghe cha con họ cãi nhau, cũng là không thỏa đáng. Nghĩ đến đây, Đỗ Kiến Xuân đi ra phía ngoài sân phơi.

Đúng lúc này, tiếng gầm thét như sấm của Thiệu Đại Sơn ập tới: "Con bất hiếu này, mày cút cho tao, cút, cút ra khỏi nhà ngay!"

Theo đó, cái gì đó "bình" một tiếng vỡ tan. Đỗ Kiến Xuân còn chưa kịp ra khỏi sân phơi, vội vàng nghe tiếng quay người lại, chỉ thấy Thiệu Ngọc Dung "bình" một tiếng mở cửa, một bước nhảy xuống thềm, xông ra sân phơi.

"Tiểu Thiệu." Đỗ Kiến Xuân đón lấy Ngọc Dung, khẽ gọi.

"Chị..." Thiệu Ngọc Dung hoàn toàn không ngờ sẽ gặp Đỗ Kiến Xuân vào lúc này, cô đột ngột hoàn hồn từ cơn giận dữ, nhận ra Đỗ Kiến Xuân có lẽ là đến tìm mình, vội vàng nắm lấy tay Đỗ Kiến Xuân, vội vã đi ra khỏi sân phơi, dọc theo bờ hồ đi tới.

Nước hồ trong xanh soi bóng như gương, trong nước hồ in bóng những ngọn núi kỳ vĩ trên bờ. Hai con chim cốc, vút qua mặt hồ như tên bắn, "bõm" một tiếng lao xuống nước, bắn lên mấy giọt nước sáng lấp lánh. Những con ong đang bận rộn lấy mật mùa thu, "ì èo o o" bay qua bên tai hai cô gái đang không yên lòng, bay về phía khóm hoa trên sườn núi.

Đi đến dưới gốc cây cổ thụ bên hồ rễ cây chằng chịt, Ngọc Dung mới dần dần bình tĩnh lại, khuôn mặt đỏ bừng do tranh cãi quay về phía Đỗ Kiến Xuân, trong đôi mắt hình thoi lóe lên một nụ cười áy náy thẹn thùng, hạ giọng hỏi: "Chị tìm em, có chuyện gì không? Nói đi."

"Chị đến tìm Kha Bích Chu," Đỗ Kiến Xuân nhìn cô gái sơn trại sống bên hồ này với chút khó hiểu và kính trọng, thẳng thắn giải thích, "Nghe nói cậu ấy ở chỗ em, nên chị tìm đến. Không ngờ..."

"Không có gì!" Thiệu Ngọc Dung kiên quyết lắc đầu, dường như muốn lắc rơi bụi bẩn hay lá cây trên tóc vậy, cô thản nhiên nói, "Dù sao đại đội lân cận cũng nghe đồn rồi, em không sợ, em cũng không khuất phục! Ai nói gì cũng mặc kệ!"

Từ trong đôi mắt hình thoi đó, lóe lên một vẻ kiên định, không chịu khuất phục, cô tỏ ra kiên quyết cứng cỏi, không hề dao động.

Không biết tại sao, đứng cạnh cô ấy, tim Đỗ Kiến Xuân cứ "thình thịch" đập liên hồi, có chút kích động. Cô lại gần Thiệu Ngọc Dung, hạ giọng nói ra nỗi nghi hoặc trong lòng: "Tiểu Thiệu, xuất thân gia đình của Kha Bích Chu, em biết không?"

"Biết ạ!" Thiệu Ngọc Dung không chút do dự trả lời.

"Có biết chi tiết không?" Đỗ Kiến Xuân lại hỏi.

"Em từng nghe anh ấy kể qua một chút..." Trong ánh mắt Thiệu Ngọc Dung lướt qua một tia ngạc nhiên, "Sao vậy, ngay cả chị cũng nhìn nhận Tiểu Kha như thế này? Ngay cả chị cũng có sự kỳ thị này? Thật không ngờ..." Ánh mắt Thiệu Ngọc Dung rời khỏi khuôn mặt Đỗ Kiến Xuân, hơi nheo lại, chăm chú nhìn mặt hồ Liên Ngư phẳng lặng như gương.

Đỗ Kiến Xuân bị hai câu hỏi sắc bén của Thiệu Ngọc Dung làm cho hơi bối rối, mặt cũng hơi đỏ lên. Cô cố gắng trấn tĩnh bản thân, uyển chuyển nói: "Không phải chị... Ngọc Dung, là người ta đều nghĩ thế mà! Chị chỉ là tiện miệng hỏi thôi, chỉ là... chỉ là hy vọng em suy nghĩ kỹ..."

"Cảm ơn, em nghĩ đủ nhiều rồi." Giọng điệu của Ngọc Dung trầm xuống, nhưng lạnh nhạt hơn nhiều, cô thấy sắc mặt Đỗ Kiến Xuân có chút lúng túng, lại giải thích, "Em từng nghe Tiểu Kha kể về mẹ anh ấy, mẹ anh ấy cũng là người xuất thân khổ cực, trong xã hội cũ, chịu bao nhiêu là khổ, nghe mà người ta rơi nước mắt. Chị có biết không?"

Đỗ Kiến Xuân ngơ ngác lắc đầu, cô mơ hồ nhớ lại, Kha Bích Chu từng bàn luận với cô về mẹ anh, chỉ vì bản thân có một sự chán ghét có sẵn đối với cái nền tảng gia đình đó của anh, hoàn toàn không muốn hỏi han chi tiết cụ thể, cộng thêm Kha Bích Chu dường như cũng không muốn nói nhiều về phương diện này, nên cô hoàn toàn không biết chi tiết cụ thể.

"Chị đương nhiên không thể biết được." Thiệu Ngọc Dung tiếp lời, "Hơn nữa, điều em nhắm tới, không phải là xuất thân gia đình anh ấy, mà là bản thân anh ấy. Quan trọng là bản thân anh ấy. Anh ấy chẳng phải sinh ra trong xã hội mới, lớn lên dưới lá cờ đỏ sao? Chẳng lẽ ảnh hưởng của xã hội này đối với anh ấy, còn không bằng ảnh hưởng của người cha đã khuất đối với anh ấy sao? Thật là chuyện lạ! Em đã nói rồi, em cứ không sợ đấy! Anh ấy còn có thể biến em thành người xấu à?"

Tim Đỗ Kiến Xuân động đậy, nhưng cô vẫn cảm thấy, Thiệu Ngọc Dung hành động theo cảm tính, nói chuyện có chút cực đoan. Dù sao cô ấy cũng chỉ là một cô gái sơn trại, quá thuần phác, quá ngây thơ, cô ấy đâu có biết, xuất thân gia đình một người, liên quan đến vận mệnh và tiền đồ cả đời của người đó chứ! Sau mấy năm "Cách mạng Văn hóa" này, sau cơn bão táp làm bất cứ việc gì cũng phải chú trọng xuất thân, thành phần đó, ai còn muốn chủ động đi tìm người có xuất thân không tốt, ai muốn chủ động gánh lấy cái nồi đen? Vừa tiếc nuối, Đỗ Kiến Xuân còn thầm phục sự dũng cảm không chút sợ hãi của Thiệu Ngọc Dung. Cô thở dài một tiếng, nắm lấy tay Ngọc Dung nói: "Lời nói là thế, nhưng thực tế mà nói, xuất thân gia đình tốt xấu, đối với một người mà nói, quá quan trọng!"

"Chưa chắc." Thiệu Ngọc Dung dứt khoát lắc đầu, hai mắt lấp lánh ánh sáng như lửa, sắc bén hỏi: "Tiêu Vĩnh Xuyên là xuất thân gia đình công nhân, một tên trộm, chị có muốn tốt với anh ta không? Bố của Hoa Văn Văn là thợ may, nói ra cũng là người lao động, nhưng chị xem trên người cô ta có tí mùi vị người lao động nào không? Sợ khổ sợ bẩn, ham ăn lười làm, tư lợi cá nhân! Em không phải nói xuất thân gia đình không có ảnh hưởng đến người ta, như Tiểu Đường, con gái công nhân, chịu được khổ, bền được lao, mọi mặt đều tốt, làm người ta nhìn vào thấy mãn nguyện. Phẩm chất tương tự như vậy, trên người Tiểu Kha có, tại sao em không thể hài lòng với anh ấy?"

Trước sự biện bạch đầy phẫn uất nhưng cũng rất có lực của Thiệu Ngọc Dung, Đỗ Kiến Xuân vốn ăn nói lưu loát, thế mà lại cảm thấy không đáp lại được một lời, cô nhìn kỹ lại cô gái sơn trại này, cảm thấy cô ấy không phải là ngây thơ vô tri như vậy. Ngược lại, Đỗ Kiến Xuân có chút ngưỡng mộ cô ấy, cô ấy đã xác định là chuyện đúng đắn, hạnh phúc, thì sẽ kiên định, không chút do dự mà đi tranh đấu, đi chiến đấu.

Vẫn là Thiệu Ngọc Dung nhận ra điều gì đó, cảm thấy trước mặt một người không thân thiết lắm mà nói chuyện phẫn uất và lý lẽ như vậy là không thỏa đáng. Cô thân mật nắm lấy tay Đỗ Kiến Xuân, hạ giọng nói: "Chị đừng trách, mấy ngày nay, thực sự làm em tức chết đi được. Thực ra Tiểu Kha có để mắt đến em không, em còn chưa nắm chắc đâu. Này, chị không phải tìm anh ấy sao? Anh ấy đi đón nhân viên lắp đặt tổ máy do huyện phái đến rồi, sợ phải tối mịt mới về trại đấy. Em đi cùng chị sang phía Ám Lưu xem, chơi một chút đi!"

Đỗ Kiến Xuân ngạc nhiên hỏi: "Nhân viên lắp đặt tổ máy sắp đến rồi? Chẳng phải nói đến mùa đông nước cạn mới lắp đặt máy phát điện sao?"

"Đây là đến xem trước thôi." Ngọc Dung giải thích, "Thực sự khởi công lắp đặt, phải đợi đến khi nước cạn mới được."

Đỗ Kiến Xuân thấy Thiệu Ngọc Dung nhắc đến chuyện này, quen thuộc như đang nói về công việc của chính mình, liền không lộ vẻ gì mà hỏi: "Máy phát điện lắp xong, có thể phát bao nhiêu điện ạ?"

"À, chị chính là vì chuyện này mà đến nhỉ?" Thiệu Ngọc Dung nhạy bén đoán chừng, nháy mắt đầy ẩn ý, hai hàng lông mày cong nhỏ nhướng lên, hạ thấp giọng nói, "Cái đó phải hỏi Tiểu Kha mới rõ. Dù sao, nghe anh ấy nói, một khi phát điện, mấy đại đội xung quanh đều có thể bơm nước, thắp đèn điện!"

"Vậy thì tốt quá rồi!" Nghe nói trạm thủy điện nhỏ có thể có tác dụng lớn như vậy, Đỗ Kiến Xuân cũng không khỏi rất ngạc nhiên vui mừng. Những năm qua, ở sơn trại đêm đêm sờ soạng trong bóng tối, làm việc gì cũng không rời nổi đèn dầu, phiền chết đi được. Tuy nói bản thân sắp được đi học đại học rồi, nhưng Đỗ Kiến Xuân vẫn vui mừng vì Kha Bích Chu làm nên thành tích lớn như vậy ở sơn trại. Nhớ lại đại đội Ám Lưu muốn xây trạm thủy điện nhỏ, Đỗ Kiến Xuân cũng sớm nghe thấy, nhưng do hơn nửa năm nay không đến đây, lại nghe Tô Đạo Thành thường xuyên dùng giọng điệu khinh bỉ nói Kha Bích Chu là "mèo mù vớ cá rán", cô cũng không để tâm đến chuyện này. Lúc này nhận thức được ý nghĩa trọng đại của sự việc này, Đỗ Kiến Xuân bắt đầu hiểu ra, tại sao Thiệu Ngọc Dung lại si mê Kha Bích Chu như vậy.

Hai cô gái dọc theo đường nhỏ bên hồ, vừa đi vừa nói, sau đó leo lên bãi đất phía nam hồ Liên Ngư, cắm thẳng đến trước Đại Long Động của Ám Lưu.

Dưới sự chỉ dẫn của Thiệu Ngọc Dung, Đỗ Kiến Xuân nhìn thấy con đập xây bằng đá mượn đường sông, hồ chứa nước nhỏ đã tích đầy, cũng như chân đế lắp đặt tổ máy bên dưới hồ chứa. Chân đế đúc bằng xi măng đã đông cứng đến mức cứng như đá tảng. Một khi lắp đặt xong máy phát điện, điện mà Ám Lưu, Kính Tử Sơn và Đoàn Chuyển mấy đại đội mong chờ bao nhiêu năm nay, chẳng phải sẽ được "kéo" về rồi sao.

Trăm nghe không bằng một thấy. Tận mắt nhìn thấy những tình huống này, trong lòng Đỗ Kiến Xuân nóng hầm hập, mặt lại đỏ ửng vì xấu hổ. Cô thầm nghĩ, bao nhiêu lần, mình viết thư cho bố mẹ, viết thư cho thầy cô, viết thư cho đồng đội ở xa và bạn học Thượng Hải, luôn phải nói vài câu khiêm tốn nhận giáo dục lại, dùng nhiệt huyết và mồ hôi của tuổi trẻ, thay đổi diện mạo nghèo nàn lạc hậu của vùng núi, thậm chí cuối mỗi lá thư sau khi ký tên, luôn phải thêm vào mấy chữ "Dưới ánh đèn dầu". Nhưng thực tế mà nói, ngoài việc ngày nào cũng lao động như xã viên bình thường, cô rốt cuộc đã thực sự làm được gì để thay đổi diện mạo vùng núi? Không có làm, cô không hề làm gì có ích cho quần chúng vùng núi, cô chỉ kiên trì tham gia lao động mỗi ngày mà thôi. Có lẽ, so với những tri thức trẻ ít ra đồng, so với những kẻ như Tiêu Vĩnh Xuyên, "cướp", "hiệp khách", cô được coi là một tri thức trẻ tốt. Tuy nhiên, Đỗ Kiến Xuân luôn nghiêm khắc yêu cầu bản thân, đây là lần đầu tiên cô không hài lòng với sự thể hiện của mình kể từ khi xuống nông thôn. Tại sao chính mình ngay cả nghĩ cũng không nghĩ đến chuyện nên "kéo" điện về cho đội sản xuất nhỉ?

Vừa xấu hổ, Đỗ Kiến Xuân cảm thấy nên nhìn nhận lại Kha Bích Chu. Hồi mùa hè năm ngoái khi quen anh ấy, chẳng phải anh ấy là một tri thức trẻ mặt mày buồn bã, yêu thích văn học, tư tưởng hơi có phần xám xịt suy đồi sao? Tại sao anh ấy thay đổi nhanh như vậy? Anh ấy vẫn đang gánh trên vai cái gánh nặng xuất thân gia đình nặng nề đó sao? Anh ấy vẫn đang lén lút viết cuốn tiểu thuyết kiểu như 《Thiên thiên như thử》 (Ngày nào cũng như thế) sao? Anh ấy vẫn còn hy vọng bản thân thành danh thành gia sao? Anh ấy lại làm sao mà mê mẩn trạm thủy điện thế? Tự nhiên, xây trạm thủy điện nhỏ, không phải là công lao của riêng một mình anh, thiết kế là nhân viên kỹ thuật mời từ huyện về, đập là xã viên đắp, chân đế là quần chúng đúc. Nhưng thực tế mà nói, anh ấy cũng đã góp sức cho việc xây dựng trạm thủy điện!

Kha Bích Chu vốn đã bị Đỗ Kiến Xuân đuổi ra khỏi thâm tâm, lúc này lại chiếm một chỗ đứng trong lòng cô với một diện mạo mới mẻ khiến cô kinh ngạc.

Nghĩ đến đây, đôi má Đỗ Kiến Xuân thế mà hơi nóng bừng lên, cô lén nhìn Thiệu Ngọc Dung một cái, phát hiện cô ấy không hề để tâm đến sự thay đổi thái độ của mình, mới hơi yên tâm một chút.

Mặt trời xuống núi, hai cô gái từ trước Đại Long Động của Ám Lưu quay về trại Hồ Biên, chưa vào đến trại, Thiệu Ngọc Dung hỏi xã viên qua đường, biết Tiểu Kha đã về rồi, cô nói với Đỗ Kiến Xuân:

"Anh ấy về rồi, chị mau đi hỏi cậu ấy đi."

"Em cũng đi cùng đi!" Đỗ Kiến Xuân mời.

Mặt Thiệu Ngọc Dung hơi đỏ lên, lắc đầu nói: "Em không đi nữa. Chị đi đi, nhớ kỹ, muốn hỏi sản lượng điện và tình hình trạm thủy điện nhỏ, phải tìm Tiểu Kha ra, âm thầm mà hỏi, không được hỏi trước mặt mọi người. Đây là chuyện Tả Định Pháp hạ lệnh giữ bí mật với các đại đội xung quanh đấy." Cách biểu đạt của lời nói khác với Châu Khải Toàn, nhưng ý nghĩa thì hoàn toàn giống nhau. Đỗ Kiến Xuân đang sững sờ, tại sao Tiểu Thiệu cũng nhạy cảm như vậy, Ngọc Dung đã dọc theo một con đường nhánh chạy xa rồi. Nhìn bóng lưng cô ấy biến mất hút sau khóm trúc sậy, Đỗ Kiến Xuân chợt nhớ ra, trời sắp tối rồi, Thiệu Ngọc Dung chạy đi đâu nhỉ? Cha cô ấy chẳng phải đuổi cô ấy ra khỏi nhà rồi sao? Nghĩ như vậy, Kiến Xuân mới bừng tỉnh ngộ, Ngọc Dung đang nén nỗi đau trong lòng, đi cùng mình suốt buổi chiều đấy. Trong lòng cô cảm kích nghĩ: Đây là một cô gái có tâm địa nhân hậu biết bao! Kha Bích Chu sau này có thể cùng cô ấy chung sống, thật là quá mỹ mãn.

Trong đầu Đỗ Kiến Xuân cứ mải nghĩ đến Thiệu Ngọc Dung xinh đẹp, nhân hậu, chung thủy, trong lúc vô tình đã đi đến trước cửa hộ tập thể trại Hồ Biên.

Giờ hoàng hôn, chính là lúc ồn ào nhất của hộ tập thể. Bác sĩ chân đất Đường Huệ Quyên đang tiêm cho một xã viên nữ đang bế con. "Tóc xoăn" Vương Liên Phát hai tay nâng chiếc kèn harmonica hiệu Quốc Quang, đứng bên ngưỡng cửa lắc lư đầu thổi khúc nhạc 《Thảo nguyên chi dạ》 (Đêm thảo nguyên): "Ánh đêm tươi đẹp thật trong trẻo, trên thảo nguyên chỉ để lại tiếng kèn của tôi..." Người thích chải chuốt Hoa Văn Văn đã thay bộ quần áo ra đồng, một mặt hát to trong phòng ngủ nữ: "Một con đường nhỏ khúc khuỷu quanh co nhỏ mà dài, chạy thẳng tới nơi phương xa mịt mù..." Da Đen Tiêu Vĩnh Xuyên bê một chiếc ghế đẩu nhỏ, ngồi trước cái bếp lò nhỏ của chính mình, canh chừng lò sấy cơm, miệng huýt sáo vang dội, đang "đệm nhạc" cho Hoa Văn Văn. Tô Đạo Thành quần áo trên người tươi mới, đang nổi lửa chảo rán trứng.

Nhìn thấy Đỗ Kiến Xuân đi tới, năm tri thức trẻ lần lượt chen ra cửa, vây quanh cô, người hỏi câu này người hỏi câu kia.

Đường Huệ Quyên nói cô là khách quý. Vương Liên Phát nói một câu "Không có chuyện gì vẫn khỏe chứ" không lạnh không nóng, vẫn thổi kèn harmonica của mình. Tiêu Vĩnh Xuyên hỏi bằng giọng điệu lả lơi: "Hello, em đến cửa, là tìm ai đây? Để chủ nhà nấu thêm cơm." Tô Đạo Thành nói đầy vẻ giễu cợt: "Đã đến rồi, thì ăn cơm ở chỗ anh đi!" Hoa Văn Văn liếc mắt đầy đố kỵ nói: "Chị biết người ta là đến tìm anh à?"

Đỗ Kiến Xuân liếc nhìn Hoa Văn Văn đang xị mặt một cái, dường như ngửi thấy một mùi chua lòm, cô cười nhạt nói:

"Chị đến tìm Kha Bích Chu, hỏi rõ vài câu là đi, cơm nhà ai cũng không ăn, các người cứ yên tâm đi."

Mặt Tô Đạo Thành sầm xuống; Hoa Văn Văn liếc xéo nhìn anh ta; Tiêu Vĩnh Xuyên cười lạnh một tiếng; Vương Liên Phát vẫn đang thổi kèn harmonica: "Đợi đến mùa hè tuyết tan, đợi đến khi trên thảo nguyên thổi đến làn gió xuân..." Đường Huệ Quyên quát lớn: "Ôi dào đừng thổi nữa, phiền chết người! Tiểu Đỗ, chị nói gì thế! 'Da Đen' chỉ nói đùa thôi mà, thực sự để chị đến rồi, còn không mời cơm à. Không ai mời chị ăn, chị nấu mì đãi chị. Chị yên tâm ngồi xuống đi, không phải có việc tìm Kha Bích Chu sao, cậu ấy ở trong nhà. Kha Bích Chu, Đỗ Kiến Xuân tìm cậu!"

Đỗ Kiến Xuân không bước vào bếp, ghé đầu nhìn vào trong, phòng ngủ nam Kha Bích Chu đáp một tiếng, ba bước hai bước đón ra, vừa nhìn thấy Đỗ Kiến Xuân ở cửa, mắt cậu chợt sáng lên:

"Em tìm tôi?"

Đỗ Kiến Xuân gần như sắp không nhận ra Kha Bích Chu nữa. Người còn lưu lại trong ký ức cô, là thanh niên mặt mày hốc hác, tóc tai bù xù, mặt đầy u sầu, quần áo rách chân trần, nhưng Kha Bích Chu trước mắt, tóc cắt bằng phẳng ngắn ngủn, sắc mặt hồng hào sáng sủa, tuy vẫn có vẻ gầy, nhưng đã khá hơn trước nhiều. Cậu vẫn mặc quần áo cũ, nhưng những miếng vá trên áo cái nào cái nấy đều rất chắc chắn. Bàn chân vốn trần trụi trước kia, giờ đây đang đi một đôi giày vải đen mà các chàng trai vùng núi thường đi. Cậu không những khôi phục dáng vẻ trẻ trung, còn lộ ra một khí chất trầm ổn, vững vàng. Làm cho người ta nhìn vào một cái, là cảm thấy cậu là một thanh niên có tư tưởng, có chủ kiến.

Đỗ Kiến Xuân cố gắng che giấu sự kinh ngạc của mình, giữ vẻ ngoài bình tĩnh thản nhiên, cô nhìn chằm chằm không chớp mắt vào Kha Bích Chu, trước mặt mọi người, nói thẳng thừng:

"Kha Bích Chu, tôi có vài câu muốn hỏi cậu, cậu có thể đi cùng tôi một đoạn không? Tranh thủ lúc trời chưa tối, tôi còn phải vội về đại đội đây!"

"Được thôi." Kha Bích Chu gật đầu không chút do dự, thong dong bước ra khỏi bếp.

Đỗ Kiến Xuân gật đầu hòa ái với năm tri thức trẻ biểu thị lời từ biệt, theo Kha Bích Chu, cùng nhau đi về phía con đường ra trại.

"Tóc xoăn" thở dài vẻ thâm sâu khó lường, lắc lắc đầu. Tiêu Vĩnh Xuyên liếc xéo Tô Đạo Thành một cái, cười hì hì hỏi:

"Trứng rán, mời tôi ăn đi?"

Hoa Văn Văn cũng châm biếm bồi thêm một câu: "Anh không phải nói cô ta đến tìm anh sao? Phì, chỗ nào tới loại hàng lẳng lơ, con gà hoang, cũng đáng để anh huy động nhân sự! Tôi thấy anh đấy, là gánh hàng cắt tóc - chỉ nóng một đầu thôi. Bị bệnh tương tư rồi!"

Sự mỉa mai châm chọc của Tiêu Vĩnh Xuyên và Hoa Văn Văn, kích cho khuôn mặt xinh đẹp của Tô Đạo Thành lúc đỏ lúc trắng, tức đến mức anh ta nghiến răng bĩu môi, quay người chui vào phòng ngủ nam.

Chỉ riêng Đường Huệ Quyên, không nghĩ ra Đỗ Kiến Xuân tìm Kha Bích Chu rốt cuộc là muốn làm gì, tốn công suy đoán.

Mặt trời xuống núi, chân trời phía tây còn sót lại một vệt ráng chiều huy hoàng màu vàng mơ, nhà nhà đều, trong sân phơi, vang lên tiếng xay bột, tiếng xua gà, tiếng mở chuồng lợn. Bóng tối bao phủ cánh đồng vàng mùa thu, những ngọn núi đứng sừng sững phía xa, trở nên đen sì.

Ra khỏi trại, Đỗ Kiến Xuân đem chuyện bí thư chi bộ già Châu Khải Toàn muốn nghe ngóng, kể lại một năm một mười bằng giọng nhỏ nhẹ. Kha Bích Chu khẳng định nói với cô, tổ máy nhất định sẽ lắp đặt xong vào mùa đông nước cạn, khoảng tháng ba âm lịch, có thể phát điện đúng hẹn. Sản lượng điện nhiều hơn dự tính của mọi người một chút, một nửa công xã hồ Liên Ngư đều có thể hưởng lợi. Cậu khẽ cười nói: "Sự lo lắng của bí thư chi bộ Châu của các chị, thực ra là thừa thãi, bàn tính của Tả Định Pháp, cũng là phí công. Huyện rất coi trọng trạm điện nhỏ của chúng tôi, chi phí thấp, khởi động nhanh, hiệu quả lớn, sau khi xây xong, sẽ tổ chức người viết báo cáo, một mặt báo cáo lên cấp trên, một mặt tuyên truyền rộng rãi trong toàn huyện. Tả Định Pháp nó muốn giữ bí mật sản lượng điện, giữ được sao, thật là ngu xuẩn!"

"Hi hi," Đỗ Kiến Xuân cười. Đến đây là kết thúc, nhiệm vụ đến trại Hồ Biên chiều nay của cô đã hoàn thành. Trời dần tối, theo lý mà nói, phải tăng tốc độ, trước khi trời tối về đến trại là chuyện chính, nhưng không biết sao, Đỗ Kiến Xuân lại có chút lo lắng Kha Bích Chu trả lời xong thì quay gót trở về, cô vội vàng tiếp lời: "Tả Định Pháp này thật có chút ích kỷ, cái gì cũng muốn chiếm làm của riêng. Bản chất cũng là một kẻ đáng thương, kẻ xấu xa!"

Kha Bích Chu gật đầu tán thành lời của Đỗ Kiến Xuân, không bàn đến quan điểm của bản thân đối với Tả Định Pháp.

Đỗ Kiến Xuân lại khơi chuyện: "Xây xong trạm thủy điện nhỏ, thắp đèn điện rồi, cậu còn dự định gì ở sơn trại không?"

"Nhiều lắm," Kha Bích Chu ngẩng mặt lên, mắt sáng rực rỡ nói, "Có điện rồi, sáu bảy mươi mẫu ruộng bậc cao của trại Hồ Biên chúng tôi, sẽ trở thành ruộng đảm bảo thu hoạch bất chấp hạn hán hay lũ lụt đúng nghĩa. Chị nghĩ xem, phân bón đầy đủ, cày bừa cẩn thận, quản lý tinh tường, một mẫu ruộng thu nghìn cân thóc, không phải chuyện khó. Sáu bảy mươi mẫu, có thể sản xuất sáu bảy vạn cân lương thực, trại hơn hai ba trăm người, sáu bảy vạn cân lương thực, mỗi đầu người có thể chia thêm hơn hai trăm cân thóc thô. Mỗi người chia thêm được ngần này thóc, xã viên trại Hồ Biên, sẽ không vì mùa xuân đến mà lo thiếu lương thực nữa, cũng sẽ không có chuyện thanh niên ra đồng kêu đói bụng, kêu nồi treo lên nữa. Nhà nước hàng năm cũng đỡ phải cấp phát cho trại chúng ta vài vạn cân lương thực hồi tiêu nữa. Đây chẳng phải là chuyện tốt lớn sao. Ăn no bụng rồi, nếu Tả Định Pháp không phản đối, người trại Hồ Biên muốn khôi phục vườn cây ăn quả, lại làm thêm nuôi ong tập thể, nuôi cá đầu hồ, thành lập một tổ chăn nuôi, nuôi gà nuôi vịt. Như vậy, trại Hồ Biên sẽ dần dần trở nên giàu có, lương thực đầy đủ tiền nhiều, càng dễ dàng buông tay làm việc lớn chứ! Chị nói có đúng không?"

Đỗ Kiến Xuân cứ gật đầu liên tục. Cô thầm nghĩ, người này trong đầu không muốn làm nhà văn nữa, ngược lại là một bụng toàn là sổ sách của trại Hồ Biên, nhìn anh ấy tính toán xa thật đấy! Đỗ Kiến Xuân không nói suy nghĩ trong lòng ra, chỉ cảm khái nói:

"Lần này gặp lại cậu, tôi thấy cậu thay đổi rồi."

"Con người là sẽ thay đổi." Kha Bích Chu thừa nhận.

Đỗ Kiến Xuân hơi nghiêng đầu: "Tôi còn nghe nói, chuyện của cậu và cô gái sơn trại kia... không phải người ta nói bậy chứ?"

Mặt Kha Bích Chu đỏ bừng, cậu có chút ngượng ngùng, nhất là khi Đỗ Kiến Xuân vạch trần chuyện này ngay trước mặt, nhưng giọng điệu trả lời của cậu, lại chân thành, thành khẩn, mang theo tình cảm:

"Người nói bậy nhiều lắm. Chuyện kiểu này, người ta là thích truyền miệng nhất. Thực ra giữa chúng tôi, chưa có gì nói rõ ràng cả..."

Đỗ Kiến Xuân không kìm được gật đầu, lời này y hệt như những gì Thiệu Ngọc Dung nói với cô chiều nay. Cô nghiêng mặt, nhìn khuôn mặt Kha Bích Chu, chờ anh nói tiếp.

Nước suối róc rách chảy, khuôn mặt đỏ hồng của Kha Bích Chu lộ rõ đường nét, cực kỳ sinh động. Cậu ngập ngừng một lát, nói tiếp:

"Tuy nhiên, tôi rất cảm ơn cô ấy, cảm ơn cha cô ấy và bác. Là gia đình cô ấy, cho tôi dũng khí và động lực để tái tạo cuộc sống. Nhưng tôi lại rất sợ, rất sợ xuất thân gia đình mình, làm liên lụy đến Ngọc Dung và gia đình cô ấy..."

Giọng anh nhỏ dần, chưa nói xong đã dừng lại. Chỉ có hai đôi chân, giẫm lên con đường sỏi đá kêu lạo xạo.

Đỗ Kiến Xuân không tin câu cuối cùng của anh, cô thầm nghĩ, hừ, cậu còn giả vờ trước mặt tôi à! Lúc trước cậu bày tỏ với tôi, sao không sợ làm liên lụy tôi và gia đình tôi? Nhưng cô vẫn chôn suy nghĩ này tận đáy lòng, giọng nhỏ như tiếng lầm bầm trong mơ của chim:

"Chúc hai người hạnh phúc nhé..."

Cô không nói hết câu này.

Trời tối mịt. Chim về rừng. Trong thung lũng, trong rừng cây, dưới gốc cây lớn đều đã đen ngòm. Không đi nhanh nữa thì không nhìn rõ đường. Đỗ Kiến Xuân kiên quyết hạ quyết tâm, từ biệt anh, quay về trại. Anh đã có người trong lòng, mình và anh ấy đi trên đường núi thế này, tính là gì chứ! Một sự bực bội với bản thân dâng lên trong lòng, cô lớn tiếng nói:

"Trời tối rồi, cậu cũng bận, về đi. Cảm ơn cậu đã trả lời câu hỏi của tôi."

"Không," Kha Bích Chu đáp hơi lúng túng, "Tôi tiễn chị về đội. Mấy năm nay loạn, trên đường núi thường có kẻ chặn đường cướp bóc, tống tiền."

Đỗ Kiến Xuân muốn bật lại cậu ta, cậu thì chống đỡ được cái gì chứ, gặp lưu manh còn bị đánh đấy! Cậu quên tôi biết võ à? Tuy nhiên, cô cũng không nói lời này ra, ngược lại, nghe lời Kha Bích Chu, cô cảm thấy rất ấm áp, cũng mặc nhiên để anh tiếp tục tiễn mình. Cô quyết định nói chuyện vui của mình cho anh biết:

"Cậu không biết đâu, đại đội Kính Tử Sơn tiến cử tôi đi học đại học đấy! Tối nay điền đơn nháp."

"Đây là chuyện hoàn toàn có thể hiểu được," anh im lặng một lát rồi trả lời, "Giống như con nhà cán bộ cấp cao như chị, bất kể ở nơi nào, đều sẽ được 'người tốt' chăm sóc thôi."

Đỗ Kiến Xuân hơi giận: "Tôi không dựa vào cái danh hiệu đó, mà dựa vào sự thể hiện của bản thân để tranh thủ. Bí thư Chu nói, chuyện này đã thông qua bình nghị của quần chúng, cán bộ đội bàn bạc mới quyết định."

Kha Bích Chu không đáp lời ngay. Đi được vài bước, Đỗ Kiến Xuân quay mặt lại, thấy anh đang bước cách mình hai bước chân, trời tối, chỉ có thể nhìn thấy dáng người anh chập chờn ẩn hiện giữa cành lá.

"Tôi nên chúc mừng cô." Anh đi được hai ba mươi bước mới lên tiếng, giọng điệu cũng có chút khác thường so với ngày thường, "Thế nhưng, tôi vẫn phải nhắc nhở cô, đừng chỉ nghĩ tới vận mệnh của bản thân, hãy mở to đôi mắt, chú ý tới đại sự của quốc gia đi! Chuyện đó quan trọng hơn vận mệnh cá nhân chúng ta nhiều."

"Ý anh là sao?" Đỗ Kiến Xuân nghe ra ẩn ý trong lời nói, "Anh đã nghe được tin đồn thất thiệt gì à?"

Kha Bích Chu im lặng.

Đỗ Kiến Xuân thúc giục: "Có chuyện gì anh nói đi chứ!"

"Bạn học của tôi là Tạ Nam Khang, chính là nhân vật chính trong "Ngày nào cũng vậy", gửi thư nói rằng ở Thượng Hải đang lan truyền tin đồn về một sự kiện chấn động lòng người xảy ra ở nước ta, có đủ loại tin vỉa hè." Kha Bích Chu nói bằng giọng trầm đục, "Có lẽ cô cũng nghe nói rồi, lần đầu tiên sau hai mươi hai năm, năm nay quốc khánh không tổ chức diễu hành nữa."

"A, rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì vậy?" Đỗ Kiến Xuân kinh ngạc hỏi.

"Tôi cũng không rõ, cứ chờ xem sao!" Kha Bích Chu kết thúc câu chuyện một cách hơi vội vã, "Xem kìa, tới trại Kính Tử Sơn rồi, tôi phải về đây."

Hai người đang trò chuyện, cả hai đều không nhận ra mình đã đi tới cổng trại. Thấy Kha Bích Chu quay người sải bước rời đi, Đỗ Kiến Xuân có chút áy náy, anh đưa cô tới tận cửa nhà, vậy mà cô cũng không mời anh vào trại ngồi chút nào; cô lại cảm thấy một nỗi buồn bã khó hiểu, nhìn bóng lưng anh khuất xa, cô đuổi theo gọi:

"Anh nhìn rõ đường không? Để tôi đi lấy đèn pin cho anh!"

"Không cần đâu, cô không thấy trên trời trăng sáng vằng vặc sao." Giọng Kha Bích Chu bình thản truyền lại, tan vào trong không khí đêm tối.

Đỗ Kiến Xuân ngẩn ngơ đứng lặng một hồi, mới lê những bước chân mệt mỏi, từng bước một đi vào trong trại. Nhìn ánh trăng nhạt nhòa lốm đốm trên con đường bậc thang bằng đá thanh dẫn vào trại, cô không biết là đang giận dỗi với ai mà thầm nghĩ:

"Người này đúng là một con quỷ, không thể ở bên cạnh anh ta được. Đừng nói là Thiệu Ngọc Dung, cô xem tôi đây này, đi cùng anh ta một đoạn đường thôi mà lòng dạ đã rối bời, như mất hồn mất vía vậy. Đúng là một ‘con quỷ’ chuyên làm loạn lòng người!"

[1] Do sự kiện 9-13 và các nguyên nhân khác, sau khi tuyển sinh đợt sinh viên công nông binh đầu tiên vào năm 1970, năm 1971 không tuyển sinh, đến nửa đầu năm 1972 lại tiếp tục tuyển. Vì vậy, sinh viên đại học công nông binh có tổng cộng 6 khóa là 70, 72, 73, 74, 75, 76. Công tác chuẩn bị tuyển sinh cho khóa 72 đã bắt đầu ở cơ sở từ mùa thu đông năm 1971.