Lịch sử không chỉ trêu đùa những kẻ hề nhảy nhót trong xã hội, mà còn thường xuyên trêu đùa một cách tàn nhẫn những kẻ được gọi là nhân vật lớn, vốn chỉ xuất hiện thoáng qua, từng hiển hách một thời, kiêu ngạo hung tàn.

Lâm Bưu trở thành người kế nhiệm theo quy định chưa đầy hai năm rưỡi, thì "Sự kiện 13 tháng 9" chấn động trong ngoài nước đã nổ ra.

Trong làng truyền tai nhau, thằng trọc tặc dẫn theo con mụ yêu tinh hôi hám Diệp Quần của hắn, cùng đứa con trai Lâm Lập Quả – kẻ đã chọn "cung phi" mỹ nữ trên phạm vi toàn quốc y như hoàng đế phong kiến – leo lên máy bay Trident, phản quốc bỏ trốn, rồi rơi xuống chết tại Ondorhaan, Mông Cổ. Hắn đã diễn xong vai diễn đáng xấu hổ của một kẻ dã tâm, kẻ hai mặt trên sân khấu chính trị.

Sự kiện này thu hút ánh nhìn của toàn thế giới, ảnh hưởng đến tình hình chính trị của toàn Trung Quốc, và đối với tư tưởng của nhân dân cả nước mà nói, nó mang lại sự chấn động không khác gì núi đổ tuyết lở.

Cuối tháng Chín, người ta biết được "tin vỉa hè" về việc không tổ chức diễu hành Quốc khánh là tin xác thực; tháng Mười, người ta nghe thấy đủ loại tin tức gây kinh hoàng. Đến tháng Mười một, chân tướng về sự tự nổ tung của Lâm Bưu đã truyền đến tai từng quần chúng cơ bản nơi sơn trại hẻo lánh.

Tin tức xác thực truyền đến nơi ở tập thể của thanh niên trí thức, khiến mỗi người đều chấn động khôn cùng. Thanh niên vốn hay than vãn, hay bàn luận, sau khi nghe phổ biến, trong mỗi hộ tập thể, những cảm thán, nghị luận, tranh chấp, suy đoán thường kéo dài từ sau bữa cơm tối đến tận nửa đêm.

Thế hệ thanh niên có tư tưởng nhạy bén bắt đầu công khai bàn luận rằng, làm "Biển đỏ", hát bài ca ngữ lục, "sớm thỉnh thị, tối báo cáo" đều là chủ nghĩa hình thức. Học thuộc lòng "Lão tam thiên", học tập không lay chuyển, cùng với "Tam trung vu", "Tứ vô hạn", tất cả đều là giở trò quỷ quyệt, coi quần chúng như "A Đẩu" để mà trị.

Lâm Bưu – kẻ "tả" nhất, cực tả nhất – bỗng chốc biến thành đống cứt chó mà nhân loại khinh bỉ, sự thực này bản thân nó đã đủ để khiến thanh niên trí thức nghiêm túc nhìn lại bao chuyện quá khứ mấy năm nay. Những thanh niên có tư tưởng sâu sắc hơn đã lờ mờ nhận ra cái bóng của bản thân mình trong quá khứ, từng mù quáng hấp tấp chạy theo trào lưu.

Trong giới thanh niên trí thức, có thể nói đây là lần đầu tiên sau khi xuống nông thôn, sau khi tham gia buổi học tập do tổ chức sắp xếp, họ còn chăm chú để ý đến các bài xã luận trên báo chí, để tâm đến tinh thần của văn kiện, và bàn luận nhiệt tình không dứt như vậy.

Đỗ Kiến Xuân cũng không ngoại lệ, sau khi bàng hoàng vì "Sự kiện 13 tháng 9", cô liên tục tự hỏi bản thân: Tại sao mình lại không nhìn ra chút nào nhỉ? Là do mình ngu muội dốt nát ư? Hay là do mình ngây thơ nực cười? Hình như đều không phải, nhưng nguyên nhân là tại sao chứ? Cô không nghĩ ra được.

Từ phong trào phê phán chủ nghĩa xét lại và chỉnh đốn tác phong bắt đầu từ năm 1970, sau khi Lâm Bưu chết, lại biến thành phê phán Lâm Bưu và chỉnh đốn tác phong. Cuối thu và mùa đông khắc nghiệt năm 1971, đội Kính Tử Sơn làm việc ít hơn mọi năm, học tập, thảo luận, phê phán lại nhiều hơn mọi năm. Đỗ Kiến Xuân và mấy thanh niên trí thức ở lại sơn trại qua đông cũng bận rộn không dứt. Bí thư đại đội Châu Khải Toàn, kể từ "Cách mạng Văn hóa" đến nay lần đầu tiên hăng hái như vậy, ông ngậm chiếc tẩu thuốc ngắn, cùng mấy thanh niên trí thức và xã viên, quét vôi trắng xóa lên bức tường hồi bằng phẳng của phòng bảo quản, biến nó thành một chuyên mục đại phê phán to lớn, đầy khí thế. Chuyên phê phán những luận điệu sai trái của Lâm Bưu như "chính trị có thể công kích mọi thứ". Đỗ Kiến Xuân ghi nhớ lời Châu Khải Toàn, đứng vững vị trí cuối cùng, ngoài việc kiên trì đi làm, tham gia lao động tập thể trồng khoai tây mùa đông, cô còn tận dụng thời gian rảnh rỗi viết bài phê phán, chép báo tường chữ lớn, dùng sơn đỏ đất viền đỏ, vẽ cạnh cho chuyên mục đại phê phán.

Đông qua xuân tới, sấm động Kinh Trập. Cán bộ và xã viên trên sơn trại họp hành, sắp xếp công việc cho năm nay. Mọi người đều mong ngóng, mùa xuân đầu tiên sau khi đánh đổ Lâm Bưu, chính sách sẽ thay đổi thói hư tật xấu làm việc theo kiểu "kéo bè kéo lũ", huy động sự tích cực của mọi người, giành lấy một năm bội thu. Đỗ Kiến Xuân cũng đang mong ngóng giấy báo nhập học sớm ngày được gửi xuống.

Kể từ khi điền vào sơ yếu lý lịch vào mùa thu năm ngoái, cô đã thuận lợi vượt qua năm cửa ải: đội sản xuất, đại đội, công xã, khu, huyện. Nếu dùng một câu ngữ thông dụng của thanh niên trí thức cắm bản mà nói, thì cô đã "vượt ải chém tướng", ngoi đầu lên được rồi. Chẳng phải sao, ở mỗi cửa ải đều có người bị loại. Quần chúng bình nghị, viết thành văn bản nộp lên, là vượt qua cửa ải đội sản xuất; cơ sở đề cử, là vượt qua cửa ải đại đội; công xã sơ thẩm, là vượt qua cửa ải thứ ba; khu vực tái thẩm, khám sức khỏe sơ bộ, là vượt qua cửa ải thứ tư; cuối cùng, huyện và nhân viên tuyển sinh của trường xác định danh sách, khám sức khỏe chính thức, điền bảng biểu chính thức, là vượt xong cửa ải thứ năm. Nếu không phải Đỗ Kiến Xuân biểu hiện lao động tốt khi cắm bản, xuất thân gia đình vững vàng, lại còn khỏe mạnh, thì cô có thể thuận lợi vượt qua năm cửa ải này không?

Đỗ Kiến Xuân là một người may mắn, cha cô là một cán bộ cao cấp, do trải nghiệm đặc biệt nên trong năm năm đầu của "Cách mạng Văn hóa" này chỉ tạm thời đứng sang bên cạnh, chứ không bị đánh đổ hoàn toàn. Vì vậy cô bình an vô sự vượt qua năm cửa ải, mang trong mình tâm trạng phấn khởi vui mừng, khao khát nóng lòng chờ đợi giấy báo nhập học được gửi đến tay mình.

Tháng Ba xuân về, hoa cải dầu đang nở rộ, mùi hương nồng đậm như rượu tỏa lan trong không trung. Những đóa hoa đỏ, hoa trắng rải rác nổi bật của khoai tây cũng đang nở rộ giữa đám lá xanh. Điều nổi bật nhất là những chùm hoa trẩu treo đầy cành, hồng nhạt hồng nhạt, cứ trêu ghẹo người qua đường. Cây đào trong vườn của xã viên cũng lần lượt nở hoa đỏ, hoa nở dày đặc, điều này báo hiệu cho mọi người biết năm nay lại là một năm trúng mùa đào.

Tất cả đều cho thấy sự xuất hiện của mùa xuân tươi đẹp nơi sơn trại, tất cả đều cho thấy sức sống tràn trề nhựa sống. Đỗ Kiến Xuân nhìn phong cảnh quanh Kính Tử Sơn, cảm thấy sơn trại chưa bao giờ đẹp đẽ động lòng người đến thế, khiến người ta nảy sinh bao nhiêu là mơ mộng. Đúng vậy, rất nhanh nữa thôi cô sẽ rời khỏi nơi đã lao động, rèn luyện suốt ba năm qua. Không khí trong lành, nước suối róc rách, ráng chiều trên ngọn cây, vách núi lởm chởm, thác nước treo ngược, vách đá cheo leo như bình phong, hồ Liên Ngư phẳng lặng như gương, Kính Tử Sơn và dòng chảy ngầm đầy thú vị, tất cả những điều này, chẳng lẽ không đáng lưu luyến, đáng hoài niệm hay sao!

Nhưng Đỗ Kiến Xuân sắp đi rồi, có lẽ tương lai rất ít có cơ hội đến đây nữa. Vượt qua cửa ải cuối cùng, khi khám sức khỏe chính thức ở huyện, những người thạo tin nói rằng cô sẽ học tại Học viện Công nghiệp Thượng Hải, thật khó tưởng tượng sau khi tốt nghiệp từ Học viện Công nghiệp Thượng Hải, sẽ có cơ hội đi công tác đến nơi này.

Những ngày này, Đỗ Kiến Xuân thường chăm chú nhìn ra núi xa đồi gần, nhìn đăm đắm vào những gốc cây già, ngôi nhà, chuồng lợn, chuồng bò trên trại, tập trung tinh thần nhìn những mảnh ruộng, cánh rừng bên ngoài trại và những lối mòn giữa các thửa ruộng, cô muốn ghi khắc tất cả những điều này thật sâu vào trong lòng, vĩnh viễn không được quên. Thanh niên trí thức sau khi trải qua cuộc sống cắm bản, bất kể ở nông thôn dài hay ngắn, họ đều vĩnh viễn không quên được đoạn trải nghiệm đặc biệt này. Đỗ Kiến Xuân càng như vậy, ấn tượng và ký ức mà sơn trại để lại cho cô thực sự quá sâu sắc.

Cô vẫn kiên trì đi làm mỗi ngày. Trong đội sản xuất, mấy ngày nay đang làm cỏ cho khoai tây vụ hai, đợi sau khi làm cỏ xong, hoa rụng xuống là đến lúc đào khoai tây. Vừa làm cỏ khoai tây, Đỗ Kiến Xuân vừa nghĩ, không đợi đến lúc đào khoai tây, mình đã rời khỏi đây rồi. Vì vậy, cô làm cỏ vô cùng tỉ mỉ, cực kỳ chuyên tâm, dưới gốc khoai tây có một chút cỏ dại, cô cũng phải cúi người dùng tay nhổ đi. Làm việc theo kiểu "kéo bè kéo lũ", phân chia công điểm theo đầu người, khó tránh khỏi nói đùa, tán gẫu, đánh đánh đấm đấm, những tiếng cười cợt của xã viên, cô thế mà chẳng hề để tâm.

Ngày hôm đó, đi làm chưa được một bữa cơm thời gian, Đỗ Kiến Xuân chỉ mới làm cỏ được nửa luống khoai tây, lão bí thư Châu Khải Toàn đứng trên bờ đất, tay trái vung vẩy chiếc tẩu thuốc ngắn, cất cao giọng gọi:

"Tiểu Đỗ, Đỗ Kiến Xuân, đến đây một chút!"

Nhìn thấy Châu Khải Toàn đang tắm mình trong ánh nắng đứng ở đó, trong lòng Đỗ Kiến Xuân vui mừng, dự cảm rằng lão bí thư mang giấy báo nhập học đến cho cô, cô chống cái cuốc vào đám đất đã xới tơi, men theo rãnh luống, chạy một mạch tới trước bờ đất, ngước khuôn mặt rạng rỡ nhìn lão bí thư.

Lông mày Châu Khải Toàn hơi nhíu lại, ánh mắt tránh né gương mặt vui vẻ của Đỗ Kiến Xuân, hạ thấp giọng nói:

"Tiểu Đỗ, tôi đi họp ở công xã, nghe nói giấy báo nhập học đại học đã đến rồi, nhưng không biết tại sao lại không có phần của cháu. Tôi tìm mấy bí thư công xã hỏi thăm, họ cũng không nói rõ đầu đuôi thế nào. Thôi thì thế này, hôm nay cháu không cần làm việc nữa, trực tiếp đến văn phòng tuyển sinh huyện hỏi xem sao. Loại chuyện này phải theo sát một chút!"

"Dạ, dạ, được ạ, được ạ," từ trong giọng nói của lão bí thư, lộ rõ vẻ lo âu và ưu phiền, Đỗ Kiến Xuân hốt hoảng gật đầu, kéo kéo vạt áo mình, không hiểu vì sao đáp lại: "Cháu đi, cháu đi huyện ngay đây!"

Nói xong, cô quên cả lấy chiếc cuốc làm cỏ ở đầu luống khoai tây, cũng quên cả việc phải đi thay bộ quần áo lao động vá chằng vá đụp, cắm đầu chạy xuống sườn dốc.

Châu Khải Toàn nhìn sắc mặt tái nhợt của cô gái này, khựng lại một chút, đuổi theo hai bước nhắc nhở: "Tiểu Đỗ, cháu ra ven đường lớn mà bắt xe, mấy hôm nay huyện có xe tải đến khu vực này chở cát!"

Đỗ Kiến Xuân không ngoảnh đầu lại đáp một tiếng, lao đi như điên về phía ven đường lớn. Nửa tiếng sau, cô hổn hển chạy đến ven đường, chặn một chiếc xe chở cát lại, trình bày tình hình với tài xế, tài xế vẫy tay, cô nhảy lên xe phóng thẳng đến huyện lỵ. Ô tô lao vun vút vào huyện lỵ, tài xế lái xe đến ngoài tòa nhà văn phòng huyện ủy, cô không kịp cảm ơn tài xế một tiếng, đẩy cửa xe, nhảy xuống ô tô, rồi chạy về phía tòa nhà văn phòng huyện ủy.

Người tiếp cô là chủ nhiệm văn phòng thanh niên trí thức kiêm văn phòng tuyển sinh của huyện, "Thái thượng hoàng" của hơn hai nghìn thanh niên trí thức trong huyện – Hoàng Kim Tú. Người đàn bà này hơn năm mươi tuổi, từ trên xuống dưới đều là kiểu ăn mặc thời thượng của phụ nữ trung niên Thượng Hải: áo sơ mi vải tê-ri-len cổ nhọn, quần vải len mỏng màu cà phê đậm kẻ ô vuông nhỏ, giày da bò tinh xảo nhỏ nhắn. Đừng tưởng bà ta là cán bộ từ Thượng Hải đến đây làm việc, bà ta là người bản địa gốc, ngay cả tỉnh Quý Châu cũng chưa từng bước chân ra khỏi. Những trang phục này của bà ta đều là nhờ thanh niên trí thức Thượng Hải về thăm quê "mang" giúp. Chữ "mang" này sở dĩ đặt trong ngoặc kép là vì thanh niên trí thức mang đồ về cho bà ta, bà ta chưa bao giờ trả tiền. Nhưng nói với người ngoài, bà ta vẫn nhấn mạnh, đây là nhờ người "mang" giúp. Chữ Hán vốn phong phú, nhưng muốn biểu đạt tầng ý nghĩa này một cách hình tượng, thì buộc phải có những học giả cao minh tạo ra loại chữ khác mới được.

Hoàng Kim Tú vốn là một cán bộ chạy việc trong cơ quan huyện, địa vị cũng ngang hàng với nhân viên văn thư, đánh máy, đốt lò. Lúc nổi loạn, bà ta ủng hộ kẻ đứng đầu phái nổi loạn hiện đang là phó chủ nhiệm huyện, nên sau khi thành lập ủy ban cách mạng, bà ta cũng trở thành chủ nhiệm của hai văn phòng. Lương của bà ta không cao, nhưng bộ quần áo phẳng phiu, khuôn mặt trắng trẻo béo mập, sắc mặt hồng hào sáng bóng đều cho thấy bà ta là một nhân vật có quyền trong tay, đắc ý mãn nguyện. Nhìn đôi mắt sưng húp đầy tham lam, đôi môi dày sệ xuống của bà ta, đều có thể thấy được bà ta đã ăn bao nhiêu thực phẩm của thanh niên trí thức bản địa hay từ nơi khác đến, bà ta đã nhận bao nhiêu quà cáp của bao nhiêu người. Dùng một câu mà thanh niên trí thức thường nói, bà ta đã vơ vét bao nhiêu "mỡ" của thanh niên trí thức, biến thành lớp mỡ dày trên cơ thể mình.

Hoàng Kim Tú dựa vào ghế mây, đôi mắt sưng húp nhìn gương mặt đầm đìa mồ hôi của Đỗ Kiến Xuân một cách thờ ơ khinh miệt, thiếu kiên nhẫn dùng hai tay vỗ nhẹ lên tay vịn gỗ cứng. Thật khéo, Hoàng Kim Tú vừa hay ở trong văn phòng, nếu không, Đỗ Kiến Xuân không biết phải tốn bao nhiêu công sức mới tìm được bà ta. Nghe xong lời trình bày của Đỗ Kiến Xuân, bà ta không trả lời câu hỏi của Đỗ Kiến Xuân, mà trầm mặt xuống, lạnh lùng hỏi:

"Ai bảo cô chạy đến đây?"

"Bí thư đại đội của chúng tôi ạ!"

"Cô về đi!" Hoàng Kim Tú xua tay một cách khinh khỉnh, "Có giấy báo của cô, sẽ gửi cho cô. Không có giấy báo của cô, thì cô cứ an tâm lao động, chấp nhận cải tạo, cải tạo thế giới quan!"

Đỗ Kiến Xuân bị thái độ của bà ta chọc giận, nhưng cô vẫn cố nén nhịn, cố gắng hạ thấp giọng nói:

"Tôi đã điền vào bảng chính thức, đã qua khám sức khỏe tại bệnh viện huyện, tại sao lại không có giấy báo của tôi? Nghe nói... nghe nói người điền bảng cùng tôi đã có người nhận được giấy báo rồi."

"Đúng vậy!" Hoàng Kim Tú rời ghế mây đứng dậy, bà ta thu dọn bút mực giấy tờ trên bàn, trả lời bằng giọng điệu khẳng định: "Giấy báo của người khác đã phát rồi, không có giấy báo của cô! Tên của cô lúc thẩm định cuối cùng ở huyện đã bị loại rồi, làm sao có thể có giấy báo được?"

Đỗ Kiến Xuân bị giọng điệu chế nhạo của bà ta chọc cho không chịu nổi nữa, cô dùng giọng vang dội hỏi:

"Tại sao loại tôi ra?"

"Hỏi chính cô đi!"

Đỗ Kiến Xuân sững sờ: "Hỏi... chính tôi?"

"Chính thế!" Hoàng Kim Tú gật đầu chế nhạo, mở ngăn kéo, bỏ xấp hồ sơ vào.

Tính khí bướng bỉnh của Đỗ Kiến Xuân bộc phát, cô ưỡn ngực, quát lên đầy giận dữ: "Không được, bà làm chủ nhiệm, nhất định phải nói cho rõ ràng! Nếu không, tên của tôi chính là bị đám người các bà 'đi cửa sau' hất cẳng rồi!"

Tại tòa nhà văn phòng huyện ủy, chỉ vào mũi chủ nhiệm văn phòng thanh niên trí thức và văn phòng tuyển sinh mà nói bà ta "đi cửa sau", thực sự là quá cuồng vọng và to gan. Đừng nói đến cán bộ các văn phòng Công nghiệp Giao thông, văn phòng Nông học, Cục Lao động bên cạnh nghe tiếng chạy tới, ngay cả bản thân Hoàng Kim Tú cũng vô cùng kinh ngạc! Theo phong trào lên núi xuống nông thôn cuồn cuộn dâng trào hết đợt này đến đợt khác, các văn phòng thanh niên trí thức rải rác khắp nơi, hay còn gọi là "văn phòng hương", trở thành một bộ phận thu hút ánh nhìn, chủ nhiệm văn phòng thanh niên trí thức lại càng là nhân vật có địa vị hiển hách, ai gặp cũng phải lộ ra vẻ mặt tươi cười. Hoàng Kim Tú nắm giữ hai chức vụ quan trọng, trong tay bà ta nắm giữ vận mệnh của hơn hai nghìn thanh niên trí thức ngoại tỉnh, trong tỉnh và trong huyện, đừng nói đến việc ngồi trong văn phòng, ai bước vào cũng đều phải nịnh nọt, ngay cả khi bà ta đi trên phố, người chào hỏi cũng nối thành một dải. Hôm nay, lại có người dám chỉ vào mũi bà ta gọi là "đám người", còn công khai nói bà ta "đi cửa sau", bà ta giận dữ trừng mắt nhìn Đỗ Kiến Xuân, nhìn chằm chằm đầy ác độc vào gương mặt cô nữ thanh niên trí thức mặc quần áo vá chằng vá đụp này, bà ta ít nhiều cũng đã lĩnh hội được chút tính khí dám nói dám làm của con cái cán bộ cao cấp, nếm được chút mùi vị thế nào là không xu phụ, nịnh hót. Nhưng trong lòng bà ta có cơ sở, không hề hoảng sợ, tay phải vỗ mạnh một cái lên bàn làm việc, cay nghiệt nói:

"Hỗn xược! Cô cứ lì lợm ở đây đòi làm cho ra nhẽ, thì tôi cho cô biết rõ ràng luôn! Tôi hỏi cô, cha cô làm gì?"

"Cán bộ lão thành!" Đỗ Kiến Xuân không hề yếu thế, đáp trả đanh thép.

"Cô che giấu thành phần, gây rối ở đây!" Hoàng Kim Tú như bắt được thóp của Đỗ Kiến Xuân, hét lớn đe dọa, "Cô còn muốn đến tận tòa nhà huyện ủy để tung tin đồn nhảm lừa gạt à?"

"Bà... bà đổ máu phun người!" Đỗ Kiến Xuân giận không kìm được, đấm mạnh xuống bàn làm việc một cú, làm nắp chén trà trên bàn cũng rơi xuống, cô lớn tiếng quát, "Cha tôi từng làm sư trưởng, tư lệnh quân khu, cục trưởng, hiện giờ vẫn là phó chủ nhiệm cấp cục, tôi lừa gạt người bao giờ!"

"Thôi đi!" Hoàng Kim Tú cười lạnh hai tiếng, liếc đôi mắt sưng húp, chắp tay sau lưng đi đi lại lại hai bước, rõ ràng bà ta đã lĩnh hội được lòng can đảm của Đỗ Kiến Xuân dám nói dám làm, không muốn lải nhải thêm với Đỗ Kiến Xuân nữa, tranh cãi với cô gái to gan lớn mật này chỉ làm mất uy tín và thể diện của bản thân. Bà ta làm bộ làm tịch nói: "Cất những chức danh nghe chấn động đó của cô đi! Nói thật với cô, cha cô là phần tử theo đường lối tư bản chưa bị lưới lọc, là tay sai đen tối phản công lật ngược lại, cuồng vọng khôi phục lại, trong lịch sử cũng chẳng phải là cách mạng lão thành gì, mà là một kẻ phản bội chính gốc..."

"Bà đưa chứng cứ ra đây!" Kẻ này trong nháy mắt đã đội cho cha Đỗ Cương của cô mấy cái mũ này, phổi Đỗ Kiến Xuân như muốn nổ tung, người cha tốt như vậy, dưới cái miệng hôi thối này lại trở thành kẻ địch giai cấp, cô sao có thể nhẫn nhịn nổi. Đỗ Kiến Xuân trợn mắt, một bước nhảy đến trước mặt Hoàng Kim Tú, vươn tay phải, bất ngờ túm lấy cổ áo sơ mi vải tê-ri-len cổ nhọn của Hoàng Kim Tú, giận dữ quát: "Bà đưa chứng cứ ra đây, bà không đưa ra được chứng cứ, tôi muốn bà..."

Thế này thì không chỉ Hoàng Kim Tú vốn kiêu ngạo thường ngày sắc mặt trở nên trắng bệch, đôi mắt sưng húp hoảng sợ đảo tròn lia lịa, mà ngay cả các cán bộ các văn phòng vây xem ngoài cửa cũng đều ùa vào, muốn tới khuyên giải.

Đỗ Kiến Xuân nổi nóng, giận dữ vung nắm đấm hét lớn: "Để bà ta nói cho rõ ràng! Không ai được đến gần, tôi biết võ đấy!"

Việc nữ thanh niên trí thức Thượng Hải biết võ, đi chợ phiên ở thị trấn Song Lưu, dũng cảm đấu lại bốn tên lưu manh, trong đó có hai tên là kẻ gây rối nổi tiếng toàn huyện, đều bị đánh cho tháo chạy, đã sớm lan truyền khắp toàn huyện, trong tòa nhà huyện ủy cũng từng nghe nói. Không ngờ, nhân vật huyền thoại này lại ngay trước mắt. Các cán bộ vây xem không dám đến gần nữa, vài người còn lầm rầm nói với Hoàng Kim Tú, có lời thì nói nhanh lên, đừng vòng vo nữa! Chuyện làm lớn lên cũng không hay ho gì. Người thường ngày có ý kiến với Hoàng Kim Tú thì rì rầm trong đám đông, nói mụ đàn bà này thực sự không ra sao! Người thường ngày hòa thuận với Hoàng Kim Tú thì cũng hét lớn trong đám đông, nói Đỗ Kiến Xuân đến tòa nhà huyện ủy hành hung, phải gọi công an đến bắt người.

Bản thân Hoàng Kim Tú nghe nói cô gái đang giận dữ ngút trời trước mắt chính là nữ thanh niên trí thức đánh lui bốn tên lưu manh gây rối, đã sợ đến mức mặt dài ra, bĩu đôi môi dày sệ, ấp úng nói:

"Ái chà, cô... cô đừng đánh tôi, là thế này... là thế này. Chuyện cô vào đại học, tiến hành đến cửa ải cuối cùng, chúng tôi đã gửi thư cho đơn vị của cha cô... thẩm tra chính trị. Đơn vị cha cô hồi âm... ch-chính là nói như vậy, nói cha cô là là là..."

Khắp người Hoàng Kim Tú như bị rút hết gân cốt, sợ hãi run rẩy nói xong câu, cố sức muốn thoát khỏi sự túm chặt của Đỗ Kiến Xuân.

Đỗ Kiến Xuân vất vả nghe hiểu lời nói run rẩy của Hoàng Kim Tú, như bị giáng một gậy vào đầu, cô lại dùng sức túm chặt Hoàng Kim Tú, bất chấp tất cả quát:

"Chứng cứ, chứng cứ!"

Hoàng Kim Tú run rẩy lắc đầu, hồn bay phách lạc kêu lên thất thanh. Các cán bộ vây xem lại xen lời vào, khuyên giải khéo léo rằng, văn thư qua lại giữa các tổ chức là không thể cho cá nhân xem được. Các đồng chí khác ở văn phòng thanh niên trí thức cũng xác nhận, Hoàng Kim Tú trong việc này không hề ăn nói tùy tiện, sự thật đúng là như vậy.

Đỗ Kiến Xuân nghe những lời này, mới thất thần buông tay phải ra, đứng đờ đẫn. Sau khi Hoàng Kim Tú thoát thân, không dám nói câu nào, chui tọt ra khỏi văn phòng thanh niên trí thức, hoảng hốt lo âu chuồn mất.

Bí thư huyện ủy lão Mạc, kiêm chính ủy bộ đội nhân dân, trong văn phòng nghe thấy ồn ào, nghe tiếng chạy tới. Nghe mấy người vây xem kể lại diễn biến sự việc, ánh mắt sáng quắc sâu thẳm của ông rơi xuống gương mặt đang rũ mắt của Đỗ Kiến Xuân, ngưng nhìn một lúc, mới nói bằng giọng trầm thấp:

"Cô gái, phải chịu đựng được thử thách của cuộc sống chứ! Thái độ Hoàng Kim Tú ngạo mạn, rất không ổn, đáng bị phê bình! Còn cô, cũng quá kích động rồi. Về đi, về đội sản xuất lao động cho tốt. Tương lai đối với mỗi người trẻ tuổi mà nói đều là tươi sáng, tuyệt đối không được nản chí."

"Lạch cạch" một tiếng, trong mắt Đỗ Kiến Xuân, hai giọt nước mắt lăn xuống. Khi bị kích thích dữ dội, sự gào thét phẫn nộ cùng cực thường sẽ khơi dậy sự tức giận và bất bình của con người; còn những lời khuyên giải nhẹ nhàng như gió mát mưa dầm, lại sẽ khiến người ta không kìm được rơi lệ.

Nhìn thấy Đỗ Kiến Xuân khóc, các cán bộ vây xem đều nhìn nhau, lộ vẻ cảm thông. Lão Mạc lặng lẽ tìm một nữ đồng chí của ban tổ chức, bảo cô đi cùng Đỗ Kiến Xuân ra khỏi huyện lỵ, tìm cách bắt một con thuyền nhỏ bên hồ Liên Ngư, quay về đại đội Kính Tử Sơn.

Khi Đỗ Kiến Xuân ngồi trên con thuyền nhỏ của một lão nông lạ mặt, nhìn mặt nước hồ Liên Ngư xanh biếc gợn sóng, nhìn huyện lỵ dần xa, cô không kìm được nỗi đau thương trong lòng nữa, cô úp mặt xuống đầu thuyền, bật khóc nức nở, khiến lão nông được nữ đồng chí ban tổ chức huyện ủy ủy thác, kinh ngạc trợn tròn mắt, không biết nói câu gì cho phải.

Gần hoàng hôn, con thuyền cập bến cạnh đê của trại ven hồ. Đỗ Kiến Xuân khóc thút thít mấy tiếng đồng hồ, mắt sưng đỏ như hai quả anh đào chín mọng, sắc mặt trở nên tái nhợt, tiều tụy, thần tình buồn bã ủ rũ, như vừa trải qua một trận ốm nặng, đờ đẫn vô hồn. Cảm ơn lão nông xong, cô bước những bước nặng nề, hướng về phía đại đội Kính Tử Sơn mà đi.

Đáng lẽ đi con đường này, luôn phải băng qua trại ven hồ. Nhưng Đỗ Kiến Xuân sợ gặp phải thanh niên trí thức trên trại, cố ý tránh xa trại, đi một con đường vòng. Cô nhận định đường đi, dọc theo con đường núi gập ghềnh quanh co, hướng về phía Kính Tử Sơn mà đi.

Chỉ mới là sáng hôm nay thôi, Đỗ Kiến Xuân nghĩ mình sắp rời xa sơn trại, nên hoàn thành tốt vị trí cuối cùng cho cách mạng, kiên trì đi lao động sản xuất, cũng chỉ mới vài ngày trước thôi, bảy thanh niên trí thức trong hộ tập thể, cãi vã ồn ào nói rằng Đỗ Kiến Xuân về Thượng Hải học đại học, nên bỏ tiền mời khách, ăn mừng một phen, bản thân cô cũng vui mừng hớn hở đồng ý rồi. Nhưng trước mắt thì sao, trở về hộ tập thể, mọi người quan tâm hỏi cô, cô sẽ trả lời thế nào đây?

Nghĩ đến đây, nước mắt Đỗ Kiến Xuân lại trào dâng dữ dội, cô nén tiếng khóc của mình, lảo đảo lao vào thân cây bách bên đường, run rẩy đôi vai, nức nở than khóc.

Số phận ơi, đối với một cô gái dũng cảm, thẳng thắn lại còn rất ngây thơ, tại sao lại tàn nhẫn như thế chứ?

Trời đổi rồi, mây đen nặng nề đè lên đỉnh núi, trên con đường núi nhỏ cách xa trại, đã không còn bóng người qua lại. Đỗ Kiến Xuân vừa không nhìn rõ địa thế quanh co xung quanh, cũng không phát hiện trên dãy núi xa xa, đang kéo lên từng đạo chớp lửa chói mắt. Cô chỉ biết khóc, trút hết nỗi buồn đau và ưu sầu trong lòng ra ngoài. Thế nhưng nước mắt sao có thể gột rửa được vết thương lòng, những giọt nước mắt mang theo vị mặn, chỉ càng đâm sâu hơn vào tâm hồn bị tổn thương của cô! Cô càng khóc càng thấy khó chịu, càng khóc càng thấy đau khổ.

"Đỗ Kiến Xuân, sao em lại ở đây?" Bất thình lình, Đỗ Kiến Xuân đang quay lưng với con đường núi nhỏ nghe thấy một giọng nói quen thuộc. Cô vội dùng tay áo lau nước mắt, quay người lại một cách thần kinh.

Đứng trước mặt cô là Kha Bích Chu đang vác một cuộn dây điện trên vai, hình như còn một bóng người nữa, vụt lóe lên sau thân cây hoa thu, rồi biến mất. Đỗ Kiến Xuân cũng không để ý, chỉ nhìn Kha Bích Chu một cách đờ đẫn. Anh ta trông tràn đầy tinh thần, khỏe mạnh rắn rỏi. Trên khuôn mặt béo hơn trước rất nhiều lộ vẻ kinh ngạc. Đúng vậy, kể từ mùa thu năm ngoái hỏi anh về chuyện trạm thủy điện nhỏ, lại hơn nửa năm không gặp rồi. Ngày đó, chẳng phải là ngày lão bí thư thông báo điền sơ yếu lý lịch sao! Nhưng bây giờ... Đỗ Kiến Xuân cực lực che giấu nỗi đau buồn của mình, muốn làm bộ điềm tĩnh hơn một chút.

Nhưng đôi mắt khóc sưng đỏ, vẻ đờ đẫn không nói năng gì của cô, đã sớm thu hút sự chú ý của Kha Bích Chu:

"Em bị sao vậy?"

"Không có gì," cô lắc đầu, cố gắng kiểm soát bản thân, vội vàng hỏi ngược lại, "Anh đang làm gì vậy?"

"Em không nhìn thấy à," Kha Bích Chu mỉm cười giang tay trái, chỉ vào cột điện gỗ sam dựng lên trên nửa sườn núi không xa, "Kéo dây điện! Còn lại đoạn cuối cùng, Thiệu Ngọc Dung đang kéo qua phía cây hoa thu rồi. Tranh thủ thời kỳ khô hạn đông xuân, máy phát điện thủy lực nhỏ của chúng ta lắp xong rồi, mấy ngày nay đang tranh thủ sơn cột gỗ sam, đào hố dựng cột điện, bắc dây điện. Vụ cày cấy mùa xuân vừa bắt đầu, lúc làm ruộng cấy mạ, chúng ta có thể thắp đèn điện rồi!"

Giọng điệu phấn khởi vui mừng của Kha Bích Chu không hề truyền cảm hứng cho Đỗ Kiến Xuân, cô ngơ ngác gật đầu, đáp lại một cách máy móc vô cảm:

"À, tốt, điều này tốt..."

"Còn em, đã nhận được giấy báo nhập học đại học chưa?" Kha Bích Chu quan tâm hỏi, nói tiếp, "Tuần trước, Tả Định Pháp của đại đội chúng ta, đưa cho Đường Huệ Quyên một bảng biểu chính thức, lúc đó bảo cô ấy điền xong rồi lấy đi luôn, nói huyện thúc rất gấp, nếu không danh ngạch bị huyện khác tranh mất! Nghe nói, cũng là đề cử cô ấy đi Thượng Hải học đại học!"

"À..." Đỗ Kiến Xuân thét lên một tiếng bi ai sắc nhọn, hai tay che mặt lại, những lời thiện chí của Kha Bích Chu như một cây kim sắc nhọn, đâm thẳng vào vết thương đang rỉ máu của cô, cô không thể kiềm chế được những giọt nước mắt bi thương chua xót nữa, thét lên một tiếng, rồi bật khóc nức nở, vừa khóc vừa quát: "Tôi bị loại rồi... tôi bị loại..."

Chưa nói hết câu, cô đột ngột quay người, dọc theo con đường núi rải sỏi đi về phía Kính Tử Sơn, lảo đảo chạy đi.

"Đỗ Kiến Xuân, Đỗ Kiến Xuân!" Kha Bích Chu cất cao giọng gọi hai tiếng, do dự một chút, vung tay, sải bước đuổi theo vài bước.

"Tiểu Kha, anh đi đâu đấy? Sắp mưa to rồi!" Thiệu Ngọc Dung chạy ra từ giữa những tán cây thưa thớt của cây hoa thu, níu lấy tay áo Kha Bích Chu, thân mật hỏi: "Anh đang gọi ai đấy? Đỗ Kiến Xuân à?"

"Cô ấy vừa đi ngang qua đây, danh ngạch đi học đại học bị loại rồi, đau lòng quá!" Kha Bích Chu dừng bước, chỉ vào hướng Đỗ Kiến Xuân chạy đi mà nói.

"À!" Thiệu Ngọc Dung cũng thông cảm nhìn theo hướng ngón tay Kha Bích Chu, thở dài một tiếng, "Bây giờ toàn xảy ra những chuyện lộn xộn kiểu này. Em nói cho anh hay, vừa rồi em ở phía bên kia, thấy một nhóm người, súng cầm gậy nắm, chui vào trại ven hồ, đều đi về phía nhà Tả Định Pháp rồi."

"Ồ, có chuyện này à?" Kha Bích Chu nghi hoặc chớp mắt.

Thiệu Ngọc Dung cắn môi, phán đoán nói: "Nhìn khí thế, là người của đội chuyên chính huyện. Không biết lại sắp giở trò mới gì ở trại ven hồ nữa đây. Chúng ta cẩn thận chút đi. Phải về nhà thôi."

Nói xong, Thiệu Ngọc Dung kéo mạnh Kha Bích Chu một cái, hai người rảo bước đi xuống con đường núi.

"Ầm" một tiếng vang lớn, trên không trung nổ ra một tiếng sấm kinh hoàng. Trong chốc lát, mưa tuôn xối xả đổ xuống. Trời tối sầm lại.