“Truyền thuyết về Giám mục Hatto” chắc chắn chỉ là một huyền thoại (Robert Southey, 1774-1843). Thế nhưng, “Tháp Chuột trên sông Rhine” vẫn là một địa danh thu hút khách lữ hành, và câu chuyện này mang một ý nghĩa sâu xa.

Mùa hè và mùa thu năm ấy mưa dầm dề trút xuống,

Để đến tận mùa đông, lúa vẫn còn chưa kịp trổ bông:

Thật là một cảnh tượng đau lòng, nhìn khắp bốn phương,

Ngũ cốc nằm mục rữa ngay trên mặt đất.

Ngày qua ngày, những người nghèo đói lả

Chen chúc quanh cánh cửa của Giám mục Hatto;

Vì ngài vẫn còn dư dả kho dự trữ từ năm ngoái đó,

Và cả vùng này ai cũng rõ mười mươi

Kho thóc của ngài luôn đầy ắp chẳng hề vơi.

Cuối cùng Giám mục Hatto định ngày,

Để dỗ dành người nghèo cho xong chuyện ngay:

Ngài bảo họ hãy đến kho thóc lớn mà chờ,

Ở đó họ sẽ được cấp lương thực cho mùa đông khó nhở.

Vui mừng khôn xiết khi nghe tin lành ấy,

Dân nghèo khắp gần xa lũ lượt kéo đến đây;

Kho thóc lớn đầy ắp, chẳng còn chỗ chen chân

Toàn đàn bà, trẻ nhỏ, người già, người trẻ muôn phần.

Rồi khi thấy kho thóc đã chật kín người,

Giám mục Hatto, ngài đóng chặt cửa lại thôi;

Mặc cho họ kêu cầu lòng thương xót của Chúa Trời,

Ngài phóng hỏa đốt kho và thiêu rụi tất cả mọi người.

“Chà, đây quả là một đống lửa tuyệt vời!” ngài buông lời thản nhiên;

“Và đất nước này hẳn phải mang ơn ta vô biên

Vì trong thời buổi gian nan đói kém này,

Ta đã trừ khử lũ Chuột chỉ biết ăn hại thóc ngô thay.”

Sau đó ngài trở về cung điện của mình,

Và ngồi ăn tối thật thảnh thơi, yên bình,

Ngài ngủ đêm đó như thể một người vô tội,

Nhưng từ đó về sau, Giám mục Hatto chẳng còn chợp mắt được nữa rồi.

Sáng hôm sau, khi bước vào đại sảnh đường,

Nơi bức chân dung ngài treo trên tường,

Mồ hôi chết chóc vã ra khắp người ngài lạnh buốt;

Vì lũ Chuột đã gặm mất hình ngài ra khỏi khung ảnh, thật khiếp người!

Trong lúc ngài nhìn sững sờ, một người từ nông trại chạy tới;

Gương mặt anh ta tái mét vì sợ hãi:

“Thưa đức cha, sáng nay con mở kho thóc của ngài,

Lũ Chuột đã ăn sạch bách tất cả số ngô khoai.”

Một người khác hớt hải chạy đến ngay,

Và mặt anh ta tái nhợt như không còn chút máu nào hay:

“Chạy đi, thưa Đức Giám mục, hãy chạy ngay!” anh ta kêu,

“Mười ngàn con Chuột đang ùa đến đây;

Xin Chúa tha tội cho ngài về những gì ngài đã làm hôm qua!”

“Ta sẽ về thành phố của ta bên dòng sông Rhine,” ngài đáp lại;

“Đó là nơi an toàn nhất trên đất Đức này;

Tường thành cao vút, bờ dốc hiểm nguy,

Dòng nước cuộn chảy xiết, còn mực nước thì sâu dày.”

Giám mục Hatto vội vã bỏ chạy đầy sợ hãi,

Ngài băng qua sông Rhine không một chút chậm trễ,

Rồi tới tháp của mình, cẩn thận chặn cài

Mọi cửa sổ, cửa cái, và các lỗ châu mai.

Ngài nằm xuống và nhắm mắt lại;

Nhưng sớm thôi, một tiếng thét khiến ngài phải bật dậy:

Ngài giật bắn người và nhìn thấy hai đốm mắt rực lửa

Trên chiếc gối, nơi phát ra tiếng thét đáng sợ kia.

Ngài lắng nghe và nhìn kỹ; thì ra chỉ là con mèo:

Nhưng vị Giám mục lại càng thêm sợ hãi vì điều đó hơn nhiều;

Vì nó đang ngồi thét gào, điên cuồng vì sợ hãi

Trước đoàn quân Chuột đang tiến lại gần kề.

Vì chúng đã bơi qua dòng sông sâu thẳm,

Và đã trèo lên bờ dốc cao dựng đứng kia;

Chúng đang hướng con đường lên tháp,

Để hoàn thành sứ mệnh mà chúng được sai đến thực thi.

Chẳng thể đếm chúng bằng chục hay bằng tá;

Chúng đến hàng ngàn, hàng vạn và còn hơn thế nữa;

Số lượng như vậy chưa từng nghe thấy bao giờ,

Sự trừng phạt như vậy chưa từng thấy từ thuở xa xưa.

Giám mục quỳ sụp xuống đất,

Tay lần tràng hạt càng lúc càng nhanh tới tấp,

Khi tiếng răng gặm nhấm càng lúc càng gần,

Càng lúc càng lớn, ngài nghe rõ mồn một bên thân.

Chúng ùa vào qua cửa sổ và cửa ra vào,

Xuyên qua các bức tường, chúng tràn vào hỗn loạn xiết bao,

Từ trên trần rơi xuống, từ dưới sàn chui lên,

Từ trái sang phải, từ sau ra trước, vây kín,

Và tất cả cùng một lúc, chúng xông tới chỗ Giám mục.

Chúng đã mài sắc những chiếc răng trên đá tảng;

Và giờ đây chúng rỉa xương vị Giám mục đàng hoàng:

Chúng gặm sạch thịt trên từng khúc xương thân thể;

Vì chúng được phái tới để thi hành án phạt lên ngài!

Robert Southey.