Ngày 16 tháng 4 năm 1865. — Trong những dòng ghi chép từ thời điểm ấy, tôi tìm thấy đoạn này viết về sự ra đi của Abraham Lincoln: Những gì ông để lại cho lịch sử và biên niên sử nước Mỹ, tính đến nay, không chỉ là hồi ức kịch tính nhất, mà theo nhận định của tôi, ông còn để lại một nhân cách vĩ đại nhất, tốt đẹp nhất, tiêu biểu nhất, đầy chất nghệ thuật và thấm đẫm đạo đức. Không phải là ông không có khiếm khuyết, và ông đã bộc lộ chúng trong thời gian tại vị; song sự trung thực, lòng nhân hậu, trí tuệ sắc bén, lương tâm, và (một đức tính mới mẻ, chưa từng biết đến ở những xứ sở khác, và ngay tại đây cũng còn khó mà thấu hiểu tường tận, nhưng lại là nền tảng và sợi dây liên kết vạn vật, như tương lai sẽ phát triển một cách huy hoàng), chính là CHỦ NGHĨA LIÊN BANG, theo nghĩa chân xác và rộng lớn nhất, đã tạo nên bản chất kiên định trong nhân cách của ông. Ông đã dùng chính mạng sống mình để khắc ghi những điều đó. Sự huy hoàng bi tráng trong cái chết của ông, như một phép thanh tẩy soi sáng tất cả, đã bao bọc quanh hình hài và vầng trán ông một hào quang tỏa rạng; hào quang ấy sẽ còn mãi và ngày càng rực rỡ hơn theo dòng thời gian, chừng nào lịch sử còn tiếp diễn và lòng yêu nước vẫn trường tồn. Liên bang này đã nhận được sự trợ giúp của biết bao người; nhưng nếu phải chọn ra một cái tên, một con người, thì ông, hơn tất cả, chính là vị cứu tinh đã gìn giữ nó cho thế hệ mai sau. Ông đã bị ám sát — nhưng Liên bang thì không bị ám sát — ça ira! Người này ngã xuống, rồi người khác lại ngã xuống. Người lính gục ngã, tan biến như một con sóng — nhưng đại dương vẫn muôn đời cuồn cuộn dâng trào. Cái chết vẫn thực thi nhiệm vụ của nó, xóa nhòa một trăm, một ngàn sinh mạng — từ Tổng thống, tướng lĩnh, đại úy, cho đến những người lính thường — nhưng Quốc gia vẫn là bất tử.
