Khi đọc lại các bản in thử của những trang sách trước, đôi ba lần tôi đã tự hỏi liệu cuốn nhật ký này, xét ở mức độ lạc quan nhất, có đơn thuần chỉ là một tập hợp những hồi ức được chắp bút trong trạng thái co thắt, bất ổn hay không. Chà, nếu đúng là vậy thì cũng đành chịu thôi.
Suy cho cùng, chúng chẳng qua chỉ là những mảnh ghép phản chiếu sự xao động, nhiệt nóng, khói lửa và nỗi phấn khích cuồng nhiệt của thời đại ấy. Bản thân cuộc chiến, cùng với tâm thế của xã hội trước đó, thực sự có thể được mô tả xác đáng nhất bằng chính cái từ "sự co thắt" ấy.
