Ngày 29 tháng 5 năm 1997

Con cái ngày một lớn khôn, tâm lý mong con thành rồng, thành phượng là điều bản thân tôi luôn muốn khắc phục, bởi tôi luôn cảm thấy, một người trở nên xuất chúng phần lớn là không thể cưỡng cầu. Mỗi người đều có mệnh riêng, vận mệnh quá phức tạp, chúng ta có thể thấu hiểu được bao nhiêu? Dẫu có thấu hiểu nhiều hơn nữa thì cũng chỉ như muối bỏ bể, chẳng thể xoay chuyển được càn khôn. Tôi thường tự răn mình, những "đại sự" của nhân sinh là không thể cầu lấy, chúng ta chỉ có thể cầu lấy những "tiểu sự", ví như tri thức, ví như đạo đức, ví như những lẽ thường, đạo lý trong đối nhân xử thế, thái độ và tâm cảnh khi nhìn nhận vinh nhục, vân vân. Con cái từ nhỏ đến lớn, ngày nào cũng đối diện với những "tiểu sự" này, nếu muốn việc gì cũng chu toàn thì thật sự sẽ mệt chết người. Bận rộn chỉ là cái cớ, thực chất là thiếu kiên nhẫn và kiên trì, suốt bao nhiêu năm nay tôi rất ít khi kiên trì dạy bảo con học tập, bồi dưỡng một thứ gì đó từ đầu đến cuối. Chỉ có một điều duy nhất: Hy vọng thằng bé học được cách yêu thương người khác. Điểm này, tôi coi như đã kiên trì đến cùng, chỉ cần có cơ hội là luôn tìm cách truyền thụ đạo lý này cho con. Đến tuổi trung niên, thường nhìn lại con đường mình đã đi qua, tôi phát hiện vô vàn khó khăn hay vấn đề của nhân sinh đều do quá yêu bản thân mà thành. Trẻ con bây giờ đều là con một, chữ "độc" ấy khiến chúng trở nên vô cùng quý giá, lúc nào, việc gì, ở đâu cũng luôn là người đón nhận tình yêu của người khác, quyền được yêu bản thân bị phóng đại, thổi phồng quá mức, còn tâm tư và năng lực yêu thương người khác lại bị hạn chế. Tôi luôn cảm thấy đây là một vấn đề, nên luôn muốn bồi dưỡng, cải thiện thằng bé ở khía cạnh này.

Tất nhiên, cơ hội như thế này trong cuộc sống có thể bắt gặp từng chút một, tôi thỉnh thoảng lại dùng lời nói và hành động để dạy bảo, kể cho con nghe những tấm gương, những đạo lý về việc quan tâm đến người khác. Thế nhưng, đối với một đứa trẻ mười mấy tuổi, có những đạo lý nó chưa chắc đã thật sự lĩnh hội được, có những việc nó bắt buộc phải đích thân trải nghiệm mới cảm nhận được. Thời gian trôi đến ngày 12 tháng 5 năm 2008, thảm họa lúc 14 giờ 28 phút ấy từ trên trời giáng xuống, cũng mang đến cho tôi một cơ hội ngàn năm có một để giáo dục con. Mỗi ngày tôi đều cùng con nghe đài, dẫn con ra đường xem từng đoàn xe cứu trợ đang hướng về vùng thảm họa, tôi muốn thằng bé khắc sâu ấn tượng, thế nào là thảm họa, thế nào là sinh tử, thế nào là yêu thương. Khi ấy chúng tôi lánh nạn ở vùng nông thôn, ngày đêm tiếng còi xe cứu thương không dứt bên tai, trên đài phát thanh lúc nào cũng là tin tức thảm họa và những báo cáo về việc dâng hiến tình yêu thương cho vùng bị nạn. Một ngày nọ tôi hỏi con, con đã làm gì cho vùng bị nạn. Thằng bé nói đã quyên góp 25 tệ tiền tiêu vặt ở trường. Tôi hỏi nó tại sao lại làm vậy, nó nói cả lớp đều làm thế. Tôi bảo, con có thể làm một việc gì đó do chính con muốn làm không, nó miệng thì đáp ứng, nhưng mấy ngày liền đều không có hành động gì. Tôi nói tôi vừa nhận được năm vạn tệ tiền nhuận bút, định quyên góp cho vùng bị nạn, con có sẵn lòng không? Nó bảo đó là tiền của bố, bố muốn quyên thì quyên thôi. Tôi nói thực ra tiền của con còn nhiều hơn của bố, con có muốn quyên không? Từ ngày con trai chào đời, mỗi năm sinh nhật tôi đều gửi cho nó một vạn tệ, dự định là gửi trong hai mươi năm, coi như sau này làm quỹ khởi nghiệp cho nó. Nó lớn tiếng bảo, quyên! Quyên! Quyên đi! Rất sảng khoái.

Tôi biết, sự sảng khoái của thằng bé là không có khái niệm, nó không biết hơn mười vạn là con số gì, đối với nó, đối với gia đình chúng tôi là trạng thái như thế nào. Lúc đó tôi nói cũng là nửa đùa nửa thật, không hề coi là thật. Thế nhưng sau đó tôi quyết định "phim giả làm thật", tôi thật sự đi ngân hàng rút số tiền của nó cả gốc lẫn lãi là hơn mười lăm vạn, lấy số chẵn là mười lăm vạn, cộng với năm vạn tiền nhuận bút tôi vừa nhận được, quyết định quyên góp toàn bộ. Người nhà và bạn bè đều cho rằng tôi làm thế quá bốc đồng, quá phô trương. Quả thật, đây không phải là chuyện thường tình đối với tôi, có thể nói là trái với lẽ thường. Mỗi người khi làm một việc gì đó không phải là chuyện thường tình đều sẽ có chút do dự, chần chừ, tự hỏi mấy câu tại sao. Suy cho cùng, đây không phải là số tiền dư thừa đối với gia đình chúng tôi, không phải là số tiền mà tôi có thể quyên đi không chút suy nghĩ. Nhưng cuối cùng tôi vẫn khăng khăng làm theo ý mình, chỉ nghĩ đến một điểm: Tôi muốn gieo vào lòng con một ký ức mãnh liệt, để ký ức này giáo dục nó, khích lệ nó, sau này phải đi lan tỏa tình yêu thương. Tôi tin chắc rằng, chỉ khi nó học được cách lan tỏa tình yêu, nó mới nhận được nhiều tình yêu hơn. Tôi nghĩ, bất kể hôm nay nó có cảm nhận gì về việc này, có lẽ chẳng có cảm giác gì, nhưng ký ức này sẽ theo nó suốt đời, khiến nó cảm nhận, giúp nó suy nghĩ về một vài điều. Có một số việc chỉ cần suy nghĩ, rồi sẽ hiểu ra.

Thời gian trôi rất nhanh, chớp mắt một năm đã qua, vì lý do công việc, sau Tết tôi rời Thành Đô. Theo ngày kỷ niệm đặc biệt 5·12 này đến gần, con trai và tôi thường xuyên nhắc đến khoảng thời gian đó, tôi cảm thấy nên quay lại xem sao, làm chút gì đó. Nhưng vì bận rộn mù quáng nên mãi vẫn chưa thực hiện được, ngược lại thì đứa nhỏ đã có hành động. Một ngày nọ nó đột nhiên nói với tôi: "Bố, con muốn mang sách của con đến trường bán đấu giá, tiền thu được sẽ quyên cho vùng bị nạn, trường của bố ấy." "Sách" mà nó nói là một cuốn sách nhỏ do nó viết vào năm 9 tuổi. Cái gọi là "trường của bố" chính là "Hành động tái thiết trường học nông thôn sau thảm họa 5·12" do A Lai, Dương Hồng Anh và tôi cùng mấy nhà văn ở vùng thảm họa phát động, chúng tôi đã quyên góp được một khoản tiền thiện nguyện, quyết định xây một trường tiểu học trung tâm nông thôn ở vùng bị nạn. Nói thật, tôi không ngờ con trai lại chủ động đưa ra ý tưởng như vậy, lúc đó lòng tôi ấm áp vô cùng. Lần này, tôi tin thằng bé đã qua suy nghĩ, vì gần tuổi dậy thì nó đã có chút e thẹn, việc phải bán cuốn sách của chính mình trước mặt bao nhiêu người cần phải có dũng khí, nhưng nó vẫn dũng cảm làm được.

Ý tưởng bán đấu giá sách của con trai lập tức nhận được sự ủng hộ của tôi và mẹ nó, mặc dù gần đây việc lặt vặt nhiều vô kể, tôi vẫn chuẩn bị sẵn sàng để đến hiện trường cổ vũ cho hoạt động bán đấu giá của con, việc tư là giúp con, việc công là làm chút việc cho những đứa trẻ ở vùng bị nạn. Cuối cùng tôi đã không lộ diện, vì hoạt động nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của nhà trường, trở thành việc của chính bọn trẻ, chúng tự tay thiết kế tranh tuyên truyền, dựng bục bố trí hiện trường, rao bán ầm ĩ, hoạt động diễn ra vô cùng náo nhiệt, hơn 600 cuốn sách mang theo đã được bán sạch ngay từ những giây phút đầu tiên. Điều này có nghĩa là có hơn sáu trăm đứa trẻ đã dâng hiến một phần tình yêu thương cho những đứa trẻ ở vùng động đất xa xôi. Ở đây, tôi muốn cảm ơn các thầy cô giáo và các em học sinh tại trường tiểu học Vĩnh Hưng, thành phố Phú Dương - ngôi trường ở quê tôi nơi con trai tôi đang theo học. Cũng xin cảm ơn bà Dương Hồng Anh, bà đã thay mặt những người khởi xướng và tham gia "Hành động tái thiết trường học nông thôn sau thảm họa 5·12", viết thư cảm ơn gửi tới các em học sinh trường Vĩnh Hưng, để các em cảm nhận được sự đền đáp của việc dâng hiến yêu thương. Tôi không cho rằng tình yêu là không cần đền đáp, tình yêu không có sự đền đáp thì khó mà lan tỏa, khó mà bền lâu. Tất nhiên, sự đền đáp này có lẽ chỉ là một lời cảm ơn, một nụ cười, một niềm an ủi khi nhìn thấy những đứa trẻ vùng bị nạn có thể đọc sách trong căn phòng cửa kính sáng sủa, sạch sẽ.

Ngày con trai bán đấu giá sách, tôi đặc biệt dùng bút mỹ thuật viết mấy câu, để con mang đến trường, dán tại hiện trường bán đấu giá. Tôi viết thế này: "Các bạn học thân mến: Nhân dịp kỷ niệm một năm trận động đất kinh hoàng Tứ Xuyên - Vấn Xuyên, Mạch Ân hy vọng được cùng các bạn dâng hiến tình yêu thương đến những đứa trẻ vùng bị nạn, tôi cảm thấy đây là một việc đẹp đẽ và cao thượng, bởi truyền đi tình yêu là điều đẹp đẽ nhất nhân gian. Khi bạn trao gửi tình yêu đến người khác, bạn cũng đã nhận lại được tình yêu của họ. Chân thành hy vọng mọi người trên con đường trưởng thành, hãy lan tỏa và nhận được nhiều tình yêu hơn nữa!"

Giờ khắc này, trong lòng tôi cảm thấy vô cùng an ủi và ấm áp, vì từ đầu đến cuối hoạt động bán đấu giá, tôi thấy con trai đều tự giác tự nguyện, chân thành tha thiết. Tôi có lý do để tin rằng, ký ức mà tôi "gieo" cho con đã sống dậy, bắt đầu đâm những chồi rễ nhỏ bé. Mà sự khởi đầu này, có lẽ là khởi đầu cho một loạt những điều tốt đẹp kéo dài suốt cuộc đời con.