"Có phải mẹ cậu vẫn luôn đẹp thế hay không nhỉ?” Giles nói. “Hay chỉ đơn giản là tớ đang già đi?”

“Tớ không rõ”, Harry nói. “Tất cả những gì tớ có thể nói là mẹ cậu trông vẫn luôn lịch lãm như thế”.

“Cho dù tớ rất yêu quý mẹ mình, nhưng bà quả thực trông như đến từ thời tiền sử nếu so với mẹ cậu”, Giles nói trong lúc Elizabeth Barrington, một tay cầm ô, một tay cầm xắc, đang nhìn về phía hai chàng trai.

Giles, giống như tất cả các học sinh nam khác, đã không khỏi phát ốm lên khi nghĩ tới chuyện không biết mẹ mình sẽ lựa chọn trang phục ra sao. Còn về chuyện chọn mũ đội đầu, kết quả còn khủng khiếp hơn cả Ascot[1], nơi tất cả các bà mẹ và các cô con gái ganh đua đều cố tỏ ra nổi trội hơn kẻ khác.

Harry quan sát mẹ cậu kỹ lưỡnǵ hơn trong lúc bà trò chuyện với tiến sĩ Paget. Cậu buộc phải thừa nhận rằng mẹ mình thu hút nhiều sự chú ý hơn hẳn các bà mẹ khác, một điều khiến cậu cảm thấy hơi bối rối. Nhưng cậu cũng thấy nhẹ lòng vì bà dường như không còn bị những nỗi lo lắng về tài chính đè nặng lên vai nữa, và đoán rằng người đàn ông đứng bên phải mẹ cậu hẳn có ít nhiều liên quan tới chuyển biến đáng mừng này.

Cho dù biết ơn ông Atkins, cậu cũng không thích thú gì ý tưởng ông ta sẽ trở thành bố dượng của mình. Có thể trong quá khứ ông Barrington đã tỏ ra quá quyết liệt trong việc bao bọc con gái, nhưng Harry chẳng thể phủ nhận được cậu cũng có cảm giác tương tự khi chuyện liên quan tới mẹ mình.

Gần đây bà có nói với cậu rằng ông Frampton rất hài lòng với công việc bà thực hiện tại khách sạn, chính vì thế ông này đã chỉ định bà làm người quản lý ca đêm và tăng thêm một bậc lương cho bà. Và chắc chắn Harry sẽ không còn phải đợi tới khi quần của cậu trở nên quá ngắn trước khi chúng được thay thế nữa. Nhưng dẫu vậy cậu vẫn không khỏi ngạc nhiên khi bà không bình luận gì về chi phí cho chuyến đi tới Rome của cậu cùng Hiệp hội cảm thụ mỹ thuật.

“Thật vui được gặp cháu, Harry, vào ngày vinh quang của cháu”, bà Barrington nói. “Hai giải thưởng, nếu cô nhớ không nhầm. Cô chỉ lấy làm tiếc Emma không thể có mặt cùng chúng ta để chung vui với thành công của cháu, nhưng như cô Webbs đã nói, các học sinh của bà ấy không được phép xin nghỉ học cả buổi sáng để dự ngày trao phần thưởng của ai đó, cho dù anh trai của cô nữ sinh này có là đại diện cho học sinh của trường đi nữa”.

Ông Barrington bước tới bên họ, và Giles chăm chú theo dõi bố mình trong lúc ông này bắt tay Harry. Vẫn có sự gì đó xa cách lạnh lùng từ phía bố cậu, cho dù không ai có thể phủ nhận ông ta đã cố hết sức để giấu đi thái độ này.

“Vậy khi nào thì cậu dự kiến sẽ nhận được lời hồi đáp từ Oxford, Harry?” Barrington hỏi.

“Chắc là trong tuần sau, thưa ngài”.

“Tôi tin chắc họ sẽ dành cho cậu một chỗ, cho dù tôi dám ngờ rằng chuyện này với Giles sẽ rất sít sao”.

“Ngài đừng quên cậu ấy cũng có phút vinh quang của riêng mình”, Harry nói.

“Cô không thể nhớ ra khoảnh khắc ấy”, bà Barrington nói.

“Con nghĩ Harry đang nhắc tới cú ghi điểm một trăm con thực hiện được tại Lord đấy, mẹ ơi”.

“Cho dù đó quả là một thành tích đáng ngưỡng mộ, bố quả thực không thể hình dung được bằng cách nào mà nó có thể giúp con vào được Oxford”, bố Giles nói.

“Bình thường chắc con sẽ phải đồng ý với bố”, Giles nói, “nếu không phải lúc đó ông giáo sư Lịch sử đang ngồi cạnh ông chủ tịch của MCC[2]”.

Tiếng cười vang lên sau đó bị át đi bởi tiếng chuông. Các cậu học sinh bắt đầu hối hả đi về phía hội trường lớn, trong khi bố mẹ họ trật tự theo sau cách vài bước chân.

Giles và Harry ngồi vào chỗ dành cho các giám thị và học sinh đoạt giải thưởng ở ba hàng ghế trên cùng.

“Cậu còn nhớ ngày đầu tiên của bọn mình ở St. Bede không?” Harry nói, “khi tất cả bọn mình đều ngồi trên hàng ghế trên cùng, sợ tiến sĩ Oakshott đến mức gần như mất vía?”

“Tớ chưa bao giờ sợ thầy Shot cả”, Giles nói.

“Không, hẳn là cậu không sợ rồi”, Harry nói.

“Nhưng tớ còn nhớ khi bọn mình xuống ăn sáng vào buổi sáng đầu tiên, cậu đã liếm bát cháo của cậu”.

“Và tớ vẫn nhớ cậu đã thề không bao giờ nhắc lại chuyện đó nữa”, Harry thì thào.

“Và tớ xin hứa sau này sẽ không bao giờ nhắc lại nữa”, Giles đáp lại không hề thì thào. “Tên của cái anh chàng giám thị kinh khủng đã dùng dép đánh cậu tối đầu tiên là gì ấy nhỉ?”

“Fisher”, Harry đáp. “Và chuyện đó xảy ra vào buổi tối thứ hai”.

“Không biết bây giờ hắn ta đang làm gì nhỉ?”

“Có thể hắn đang làm giám thị tại một trại thanh niên Quốc xã”.

“Vậy là một lý do đủ tốt để ra trận rồi”, Giles nói trong lúc tất cả mọi người trong hội trường đứng dậy chào ông chủ tịch hội đồng quản lý cùng các thành viên trong hội đồng.

Một đoàn những người đàn ông ăn mặc lịch lãm chậm rãi bước xuống theo lối đi và bước lên sân khấu. Người cuối cùng ngồi xuống là ông Barton, hiệu trưởng, nhưng chỉ sau khi ông đã mời vị khách danh dự ngồi xuống chiếc ghế trung tâm dưới hàng ghế đầu.

Khi mọi người đều đã yên vị, ông hiệu trưởng đứng dậy để chào mừng các bậc cha mẹ học sinh và khách mời, trước khi đọc báo cáo tổng kết hàng năm của trường. Ông bắt đầu bằng việc mô tả năm 1938 là một năm thành công rực rỡ, và trong hai mươi phút tiếp theo, ông hiệu trưởng ra sức minh họa cho tuyên bố kể trên, đưa ra những chi tiết về thành quả trong học tập và thi đấu thể thao. Ông kết thúc bài phát biểu bằng việc mời quý ông Nghị sĩ Winston Churchill[3], Chủ tịch của Đại học Bristol và Nghị sĩ đại diện cho vùng Epping lên phát biểu với toàn trường và trao các phần thưởng.

Ông Churchill chậm rãi đứng dậy khỏi chỗ của mình và đưa mắt nhìn về phía đám đông thính giả một lúc trước khi bắt đầu nói.

“Một số vị khách danh dự sẽ bắt đầu bài diễn thuyết của họ bằng cách nói với thính giả rẳng họ không bao giờ dành được giải thưởng nào khi còn đi học, rằng thực ra họ luôn xếp đội sổ trong lớp. Tôi sẽ không đưa ra một tuyên bố như thế: dù cho chắc chắn là tôi chưa bao giờ dành được một giải thưởng nào, ít nhất tôi cũng không bao giờ đội sổ trong lớp - tôi là người thứ nhì từ dưới lên trên”. Các cậu học sinh cười rộ lên và hoan hô, trong khi các giáo viên mỉm cười. Chỉ mình Deakins vẫn dửng dưng.

Sau khi tiếng cười đã lắng xuống, Churchill nghiêm mặt lại. “Hiện nay đất nước chúng ta đang đối diện với một trong những thời khắc lớn lao của lịch sử, khi người Anh rất có thể một lần nữa lại được yêu cầu phải đưa ra quyết định cho số phận của thế giới tự do. Rất nhiều người trong các bạn có mặt tại hội trường này...” Vị khách danh dự hạ giọng xuống và tập trung sự chú ý vào những hàng ghế ngồi đầy các cậu thanh niên trẻ trước mặt ông, và không nhìn về phía bố mẹ họ lấy một lần.

“Những ai trong chúng ta từng sống qua Cuộc Chiến Vĩ Đại sẽ không bao giờ quên những mất mát bi thương mà đất nước chúng ta đã phải chịu đựng, cũng như hậu quả nó gây lên cả một thế hệ. Trong số hai mươi chàng trai cùng lớp với tôi tại Harrow ra trận phục vụ ngoài tiền tuyến, chỉ có ba người sống đủ lâu để được bầu cử. Tôi chỉ hy vọng rằng bất cứ ai được vinh dự thực hiện bài phát biểu này sau hai mươi năm nữa sẽ không còn cần phải nhắc tới sự lãng phí sinh mạng một cách dã man và vô ích đó như là Thế Chiến Thứ Nhất. Với niềm hy vọng duy nhất đó, tôi chúc tất cả các bạn một cuộc sống dài lâu, hạnh phúc và thành đạt”.

Giles là một trong những người đầu tiên đứng dậy dành cho vị khách danh dự một tràng vỗ tay hoan hô nhiệt thành trong lúc ông trở về chỗ ngồi. Cậu cảm thấy nếu nước Anh bị đẩy tới chỗ không còn lựa chọn nào khác ngoài chiến tranh, thì đây chính là con người nên thay thế Neville Chamberlain và trở thành thủ tướng. Khi tất cả mọi người đã ngồi xuống trở lại vài phút sau, ông hiệu trưởng mời ông Churchill lên trao các phần thưởng.

Giles và Harry reo lên khi ông Barton không chỉ tuyên bố Deakins là học sinh xuất sắc nhất của năm mà còn nói thêm, “Sáng nay tôi vừa nhận được một bức điện tín từ hiệu trưởng Balliol College tại Oxford, cho hay Deakins đã được trao học bổng cao cấp truyền thống. Tôi cũng xin nói thêm”, ông Barton nói tiếp, “chàng trai này chính là học sinh đầu tiên nhận được vinh dự này trong suốt lịch sử bốn trăm năm của nhà trường”.

Giles và Harry lập tức đứng bật dậy, trong khi một cậu thanh niên gầy gò cao sáu foot hai inch[4] đeo đôi kính dày cộp, mặc một bộ áo vét rộng thùng thình treo trên người cậu như thể chưa bao giờ rời khỏi giá treo từ tốn bước lên sân khấu. Ông Deakins muốn đứng dậy và chụp một kiểu ảnh con trai ông đang được ông Churchill trao phần thưởng, nhưng rồi đã không làm thế, vì sợ ông có thể bị mọi người cau mày khó chịu.

Harry nhận được một màn chào đón nồng nhiệt khi cậu được tặng giải thưởng Anh ngữ, cũng như giải thưởng đọc sách của trường. Ông hiệu trưởng nói thêm, “Sẽ không ai trong chúng ta quên được màn trình diễn của chàng trai này trong vai Romeo. Tất cả chúng ta hãy cùng hy vọng rằng Harry sẽ là một trong những người nhận được một bức điện tín trong tuần sau mời vào học tại Oxford”.

Khi ông Churchill trao giải thưởng cho Harry, ông thì thầm, “Tôi chưa bao giờ được tới trường đại học. Tôi ước gì mình từng có cơ hội đó. Chúng ta hãy hy vọng cậu nhận được bức điện, Clifton. Chúc may mắn”.

“Cảm ơn ngài”, Harry nói.

Nhưng màn hoan hô vang dội nhất của ngày hôm ấy được dành cho Giles Barrington khi chàng trai trẻ bước lên nhận giải thưởng của hiệu trưởng dành cho đại diện học sinh của trường và đội trưởng đội cricket. Trước sự ngạc nhiên của vị khách danh dự, ông chủ tịch hội đồng quản lý đứng dậy bắt tay Giles trước khi cậu tới được chỗ ông Churchill.

“Đây là cháu trai tôi, thưa ngài”, Sir Walter giải thích, không giấu nổi vẻ tự hào.

Churchill mỉm cười, nắm lấy tay Giles, ngước lên nhìn chàng trai và nói, “Hãy chắc rằng cậu sẽ phụng sự tổ quốc mình cũng xuất sắc như cách mà rõ ràng cậu đã cống hiến cho trường của cậu”.

Đây chính là khoảnh khắc mà Giles biết chính xác mình sẽ làm gì nếu nước Anh tham chiến.

Sau khi buổi lễ kết thúc, các học sinh, các bậc cha mẹ cùng các giáo viên đồng loạt đứng dậy hát bài Carmen Bristoliense[5].

Sit clarior, sit dignior, quotquot labuntur menses:

Sit primus nobis hic decor, Sumus Bristolienses.

(Hãy làm cho nó nổi tiếng hơn, hãy làm cho nó xứng danh hơn, cho dù bao năm tháng trôi qua:

Hãy để đây là niềm tự hào thứ nhất của chúng ta, chúng ta là những người Bristol.)

Sau khi đoạn điệp khúc cuối cùng đã lắng xuống, ông hiệu trưởng dẫn vị khách danh dự và các giáo viên của trường rời khỏi sân khấu, đi từ trong hội trường ra ngoài ánh hoàng hôn. Một lát sau, tất cả những người còn lại cùng ra ngoài bãi cỏ, gia nhập vào họ để dự bữa tiệc chiều. Có ba chàng trai trẻ đặc biệt được chú ý vây quanh bởi những người muốn ngỏ lời chúc mừng, cũng như một nhóm các cô gái nghĩ rằng Giles “thật dễ thương”.

“Đây là ngày đáng tự hào nhất trong đời mẹ”, mẹ Harry nói khi bà ôm chầm lấy con trai.

“Tôi biết cảm xúc của bà, bà Clifton”, Già Jack nói, trong lúc ông bắt tay Harry. “Ta chỉ ước gì cô Monday sống đủ lâu để nhìn thấy cậu hôm nay, vì ta tin chắc nếu thế hẳn hôm nay cũng sẽ là ngày hạnh phúc nhất trong cuộc đời bà ấy”.

Thầy Holcombe đứng qua một bên và kiên nhẫn chờ đợi để tới lượt góp thêm lời chúc mừng của mình. Harry giới thiệu thầy giáo cũ của mình với đại úy Tarrant, không hề hay biết rằng hai người vốn là bạn lâu năm.

Khi ban nhạc đã ngừng chơi, khi các vị khách quan và các bậc phụ mẫu đã rời khỏi, Giles, Harry và Deakins ngồi bên nhau trên bãi cỏ, hồi tưởng lại những gì đã qua, khi giờ đây họ không còn là những cậu học sinh nữa.

❀ ❀ ❀

[1] *Trường đua nơi diễn ra cuộc đua ngựa nổi tiếng cùng tên tại Anh.

[2] *Marylebone Cricket Club, câu lạc bộ cricket tại London thành lập năm 1787 và là tổ chức lớn nhất của cricket nhà nghe trên thế giới, có bản doanh tại sân Lord’s Cricket Ground, St John’s Wood, London.

[3] * Winston Churchill (1874 - 1965), thủ tướng Anh từ 1940 – 45 và 1951 – 55.

[4] *Khoảng 1,88 mét.

[5] *Bài ca của những người Bristol, bài hát truyền thống của trường Trung học phổ thông Bristol.