Sáng hôm sau, tất cả thức dậy với tâm trạng phấn khởi; tôi bảo các con rằng trong ngày Chúa nhật này, chúng ta sẽ không làm việc gì cả. Ngày này được định định không chỉ để nghỉ ngơi, mà còn là lúc chúng ta phải hướng lòng mình khỏi những điều phù phiếm trần gian để đến với chính Chúa bằng mọi cách có thể; để cảm tạ, tôn vinh và phụng sự Ngài. Jack nghĩ rằng chúng ta không thể làm điều này nếu thiếu nhà thờ và linh mục; nhưng Ernest tin rằng Chúa sẽ lắng nghe lời cầu nguyện của chúng ta dưới bầu trời của Ngài, và cha có thể giảng một bài pháp; Francis muốn biết liệu Chúa có thích nghe chúng hát những bài thánh ca tuyệt vời mà mẹ đã dạy mà không có đàn phong cầm đệm hay không.

“Đúng vậy, các con yêu quý của cha,” tôi nói, “Chúa hiện diện ở khắp mọi nơi; và việc chúc tụng Ngài, ca ngợi Ngài trong mọi công trình của Ngài, phục tùng thánh ý Ngài cùng vâng lệnh Ngài—chính là phụng sự Ngài. Nhưng việc nào vào thời gian nấy. Trước hết, chúng ta hãy chăm lo cho bầy gia súc và điểm tâm, rồi sau đó chúng ta sẽ bắt đầu các nghi thức trong ngày bằng một bài thánh ca.”

Chúng tôi xuống nhà, điểm tâm bằng sữa ấm, cho các con vật ăn, và rồi, khi các con tôi và vợ ngồi trên bãi cỏ, tôi đặt mình trên một gò đất nhỏ trước mặt chúng, và sau phần nghi lễ trong ngày mà tôi đã thuộc nằm lòng, cùng việc hát một số đoạn trong Thi Thiên 119, tôi kể cho chúng nghe một câu chuyện ngụ ngôn nhỏ.

“Ngày xửa ngày xưa, có một vị đại vương nọ, vương quốc của ngài được gọi là Miền Đất Ánh Sáng và Thực Tại, bởi vì ở đó ngự trị ánh sáng thường xuyên và hoạt động không ngừng nghỉ. Ở biên giới xa xôi nhất của vương quốc này, về phía bắc, có một vương lớn khác, cũng chịu sự cai trị của ngài, và ngoài ngài ra thì không ai biết rõ chiều rộng lớn lao của nó. Từ thời xưa lắc xưa lơ, một bản đồ chính xác của vương quốc này đã được lưu giữ trong kho lưu trữ. Nó được gọi là Miền Đất Tăm Tối, hoặc Đêm Tối, bởi vì mọi thứ trong đó đều tối tăm và thụ động.

“Ở vùng màu mỡ và dễ chịu nhất trong đế chế Thực Tại, nhà vua có một dinh thự tráng lệ, được gọi là Thành Phố Thiên Đường, nơi ngài thiết triều rực rỡ. Hàng triệu tôi tớ thực hiện mong muốn của ngài—vẫn còn nhiều người khác sẵn sàng nhận lệnh. Những người đi đầu mặc áo choàng lấp lánh, trắng hơn tuyết—vì màu trắng là màu của Đại Vương, như là biểu tượng của sự thanh khiết. Những người khác mặc áo giáp, tỏa sáng như màu sắc của cầu vồng, và cầm những thanh gươm lửa trên tay. Mỗi người, theo cái gật đầu của chủ nhân, bay đi như chớp để hoàn thành ý muốn của ngài. Tất cả các tôi tớ của ngài—trung thành, cảnh giác, dũng cảm và nhiệt huyết—được gắn kết trong tình bằng hữu, và không thể tưởng tượng được hạnh phúc nào lớn hơn sự sủng ái của chủ nhân mình. Có những người, ở vị trí thấp hơn một chút, vẫn tốt bụng, giàu có và hạnh phúc trong sự ân sủng của vị quân vương, người mà mọi thần dân đều bình đẳng đối với ngài, và được ngài đối xử như những đứa con.”

“Cách biên giới không xa, Đại Vương sở hữu một hòn đảo hoang vu, mà ngài muốn biến nơi đây thành nơi cư trú và canh tác, để biến nó tạm thời thành chốn ở cho những thần dân mà ngài dự định sẽ từng bước đón vào Thành Phố Thiên Đường của mình—một ân huệ mà ngài muốn ban cho số lượng người lớn nhất có thể.

“Hòn đảo này được gọi là Chốn Trần Thế; và ai đã trải qua một khoảng thời gian ở đó một cách xứng đáng, sẽ được đón nhận vào mọi niềm hạnh phúc của thành phố thiên đường. Để đạt được điều này, Đại Vương đã trang bị một hạm đội để chuyên chở những thực dân mà ngài chọn từ vương quốc Đêm đến hòn đảo này, nơi ngài ban cho họ ánh sáng và sự hoạt động—những lợi thế mà trước đây họ chưa từng biết đến. Hãy nghĩ xem sự xuất hiện của họ sẽ vui mừng biết bao! Hòn đảo này màu mỡ khi được canh tác; và mọi thứ đã sẵn sàng để thời gian trôi qua một cách thú vị, cho đến khi họ được nhận những vinh quang cao quý nhất.

“Vào khoảnh khắc khởi hành, Đại Vương đã sai chính con trai mình đến, người đã nói với họ nhân danh Ngài như sau:—

“‘Hỡi các con yêu quý của sự bất động và vô cảm, ta gọi các con ra để làm cho các con hạnh phúc bằng cảm giác, bằng hành động, bằng sự sống. Đừng bao giờ quên ta là vua của các con, và hãy tuân theo các mệnh lệnh của ta, bằng cách canh tác vùng đất mà ta ủy thác cho các con. Mỗi người sẽ nhận được phần đất của mình, và những người khôn ngoan, thông thái được chỉ định để giải thích ý muốn của ta cho các con. Ta muốn tất cả các con đạt được sự hiểu biết về luật pháp của ta, và mọi người cha phải giữ một bản sao, để đọc hàng ngày cho con cái nghe, sao cho chúng không bao giờ bị lãng quên. Và vào ngày đầu tiên trong tuần, tất cả các con phải tụ họp lại, như những anh em, tại một nơi, để nghe đọc và giải thích những luật lệ này. Nhờ đó, mọi người sẽ dễ dàng học được phương pháp tốt nhất để cải thiện đất đai của mình, trồng cây gì, và làm thế nào để làm sạch cỏ lùng có thể bóp nghẹt hạt giống tốt. Mọi người có thể xin những gì mình mong muốn, và mọi yêu cầu hợp lý sẽ được chấp thuận, nếu nó phù hợp với mục đích cao cả.

“‘Nếu các con cảm thấy biết ơn vì những ân huệ này, và minh chứng điều đó bằng sự hoạt động gia tăng, và bằng cách bận tâm vào ngày này để bày tỏ lòng biết ơn của mình với ta, ta sẽ lo sao cho ngày nghỉ ngơi này là một phúc lành chứ không phải là sự mất mát. Ta muốn tất cả các loài vật hữu ích của các con, và thậm chí cả dã thú chốn đồng bằng, cũng được nghỉ ngơi trong hòa bình vào ngày này.

“‘Kẻ nào vâng giữ mệnh lệnh của ta tại Chốn Trần Thế, sẽ nhận được phần thưởng phong phú tại Thành Phố Thiên Đường; nhưng kẻ lười biếng, cẩu thả và có tâm địa xấu xa, sẽ bị kết án làm nô lệ vĩnh viễn, hoặc phải lao động trong các mỏ sâu trong lòng đất.

“‘Từ thời gian này qua thời gian khác, ta sẽ cử tàu đến để đưa từng cá nhân đi, để được thưởng hoặc phạt tùy theo việc họ đã hoàn thành mệnh lệnh của ta hay chưa. Không ai có thể lừa dối ta; một chiếc gương thần kỳ sẽ cho ta thấy hành động và suy nghĩ của tất cả mọi người,’

“Những người thực dân tỏ ra hài lòng và vô cùng mong muốn bắt đầu công việc của mình. Các phần đất và dụng cụ lao động được phân phát cho họ, cùng với hạt giống, các loài cây hữu ích và cây ăn quả. Sau đó, họ được để mặc để biến những món quà tốt đẹp này thành lợi nhuận.

“Nhưng chuyện gì đã xảy ra sau đó? Ai nấy đều làm theo ý mình muốn. Một số người trồng những lùm cây và khu vườn trên mảnh đất của họ, vừa đẹp đẽ lại vừa vô tích sự. Những người khác trồng trái cây hoang dã, thay vì trái cây ngon mà Đại Vương đã ra lệnh. Người thứ ba đã gieo hạt giống tốt; nhưng vì không phân biệt được cỏ lùng với lúa mì, anh ta đã nhổ sạch tất cả trước khi chúng kịp trưởng thành. Nhưng phần lớn lại để hoang hóa đất đai của mình; họ đã đánh mất hạt giống hoặc làm hỏng dụng cụ. Nhiều người không thèm hiểu các mệnh lệnh của đại vương; và những kẻ khác thì cố gắng dùng sự khôn lỏi để trốn tránh chúng.

“Chỉ một vài người lao động với lòng dũng cảm như đã được dạy, vui mừng trong niềm hy vọng về lời hứa được ban cho. Mối nguy hiểm lớn nhất của họ nằm ở sự hoài nghi đối với các giáo viên của mình. Mặc dù ai cũng có một bản luật pháp, nhưng ít ai đọc nó; ai nấy đều sẵn sàng đưa ra lý do nào đó để né tránh nhiệm vụ này. Một số khẳng định họ đã biết rõ, nhưng chưa bao giờ suy ngẫm về nó: một số gọi đó là luật của thời xưa, chứ không phải thời nay. Kẻ khác nói rằng Đại Vương không màng tới hành động của thần dân, rằng ngài không có mỏ hay ngục tối, và tất cả chắc chắn sẽ được đưa đến Thành Phố Thiên Đường. Họ bắt đầu xao lãng các bổn phận trong ngày được dâng hiến cho Đại Vương. Ít ai tụ họp; và trong số đó, phần lớn tỏ ra lơ đễnh và không thu nhận được gì từ sự dạy dỗ dành cho họ.

“Nhưng Đại Vương giữ lời hứa của mình. Thỉnh thoảng, những chiếc khinh hạm lại cập bến, mang tên của một loại bệnh tật nào đó. Tiếp theo sau chúng là một con tàu lớn mang tên Nấm Mồ, giương cao lá cờ đáng sợ của Đô đốc Tử Thần; lá cờ này có hai màu, xanh lá và đen; và hiện ra trước mắt những thực dân, tùy thuộc vào trạng thái của họ, là sắc màu mỉm cười của Niềm Hy Vọng, hoặc gam màu ảm đạm của Sự Thất Vọng.

“Hạm đội này luôn đến một cách bất ngờ và thường không được chào đón. Các sĩ quan được đô đốc phái đến để bắt giữ những kẻ mà ông chỉ định: nhiều người không muốn đi vẫn bị ép phải đi; và những người khác có đất đai đã được chuẩn bị, thậm chí mùa màng đang chín rộ, cũng được triệu tập; nhưng những kẻ này ra đi đầy vui sướng, chắc chắn rằng họ đang tiến về hạnh phúc. Khi hạm đội đã sẵn sàng, họ giương buồm đến Thành Phố Thiên Đường. Khi ấy, Đại Vương trong sự công chính của mình đã ban phát các hình phạt và phần thưởng. Lúc này thì những lời bào chữa đã quá muộn; những kẻ cẩu thả và bất tuân bị đày xuống làm việc trong những hầm mỏ tối tăm; trong khi những người trung thành và vâng lời, khoác trên mình những bộ áo rực rỡ, được đón nhận vào chốn hạnh phúc vinh quang của họ.

“Ta đã kể xong câu chuyện ngụ ngôn của mình, các con yêu quý; hãy suy ngẫm về nó và rút ra bài học cho bản thân. Fritz, con nghĩ sao về điều này?”

“Con đang suy ngẫm về sự nhân hậu của Đại Vương, và sự vô ơn của thần dân ngài,” cậu đáp.

“Và họ thật là ngốc nghếch làm sao,” Ernest nói, “chỉ với một chút thận trọng, họ đã có thể giữ cho đất đai của mình ở trạng thái tốt, và đảm bảo một cuộc sống dễ chịu sau đó.”

“Đem bọn chúng ra mỏ đá hết đi!” Jack hét lên, “chúng hoàn toàn xứng đáng với một cái kết như vậy.”

“Con mới thích làm sao,” Francis nói, “được nhìn thấy những người lính mặc áo giáp sáng chói đó!”

“Cha hy vọng con sẽ được nhìn thấy họ một ngày nào đó, con trai yêu quý của cha, nếu con tiếp tục ngoan ngoãn và vâng lời.” Sau đó, tôi giải thích cặn kẽ câu chuyện ngụ ngôn của mình và áp dụng trực tiếp bài học đạo đức cho từng đứa con trai.

“Riêng con, Fritz, nên lấy những kẻ trồng cây hoang dã làm bài học cảnh tỉnh, những kẻ muốn biến chúng thành cây tốt. Đó là những kẻ kiêu ngạo về các đức tính tự nhiên, dễ dàng thực hiện—chẳng hạn như sức mạnh thể chất, hoặc lòng dũng cảm về thể xác—và đặt những điều đó lên trên những phẩm chất chỉ có được nhờ sự lao động và kiên nhẫn.

“Còn con, Ernest, phải nhớ đến những thần dân đã bố trí đất đai của mình thành những khu vườn đầy hoa; giống như những kẻ tìm kiếm lạc thú của cuộc đời hơn là các bổn phận. Và con, Jack vô tâm của cha, cùng bé Francis, hãy nhớ đến số phận của những kẻ bỏ hoang đất đai, hoặc vô tâm gieo cỏ lùng thay vì lúa mì. Đó là những con người của Chúa, những kẻ không học hỏi cũng chẳng suy ngẫm; những kẻ ném mọi lời dạy dỗ theo gió, và để mặc tâm trí mình chứa đầy những điều xấu xa. Thế nên, tất cả chúng ta hãy giống như những người lao động tốt trong câu chuyện ngụ ngôn, không ngừng canh tác mảnh đất của mình, để khi Thần Chết đến tìm chúng ta, chúng ta có thể vui lòng đi theo ngài đến dưới chân Đại Vương, để nghe những lời ban phước này: ‘Hỡi các đầy tớ tốt lành và trung thành! Hãy bước vào niềm vui của Chúa các ngươi!’”

Điều này đã tạo ra một ấn tượng sâu sắc đối với các con tôi. Chúng tôi kết thúc bằng việc hát một bài thánh ca. Sau đó, người vợ hiền của tôi lấy từ chiếc túi vô tận của bà ra một cuốn Kinh Thánh, từ đó tôi chọn ra những đoạn phù hợp với tình hình của chúng ta; và giải thích chúng theo khả năng tốt nhất của mình. Các con trai tôi vẫn giữ vẻ trầm ngâm và nghiêm túc trong một khoảng thời gian, và mặc dù chúng vẫn tiếp tục các trò chơi vô hại trong ngày, chúng không hề quên đi bài học hữu ích của buổi sáng, mà qua một thái độ dịu dàng và đáng yêu hơn, chúng cho thấy những lời của tôi đã phát huy tác dụng.

Sáng hôm sau, Ernest đã sử dụng chiếc cung mà tôi tặng rất thành thạo; hạ gục được vài chục con chim nhỏ, một loài chim sơn ca vùng Địa Trung Hải, từ các cành cây nơi chúng tụ tập để ăn sung. Điều này khiến tất cả bọn chúng đều mong muốn có được một vũ khí như vậy. Tôi rất vui lòng chiều theo mong muốn của các con, vì tôi muốn chúng trở nên thành thạo trong việc sử dụng thứ vũ khí của tổ tiên chúng ta này, thứ có thể trở nên vô cùng giá trị khi đạn dược của chúng ta cạn kiệt. Tôi làm hai cây cung; và hai ống đựng tên làm từ một mảnh vỏ cây dẻo dai để đựng tên của chúng, và gắn thêm một dây đeo, tôi nhanh chóng trang bị cho các xạ thủ nhí của mình.

Fritz bận rộn chuẩn bị tấm da con mèo rừng, với sự tỉ mỉ hơn nhiều so với cách Jack đã làm với da chó rừng. Tôi chỉ cho cậu cách làm sạch nó bằng cách chà xát với cát dưới sông cho đến khi không còn dấu vết của mỡ hay thịt sót lại; và sau đó bôi bơ lên để làm cho nó mềm mại.

Những công việc này đã lấp đầy buổi sáng cho đến giờ ăn trưa. Chúng tôi có món chim sơn ca của Ernest và một ít thịt xăm chiên với trứng, tạo thành một bữa ăn vô cùng thịnh soạn. Tôi cho phép các con tôi bắn bao nhiêu tùy ý, vì tôi biết rằng nếu được nướng sơ qua, cho vào thùng và phủ bơ lên, chúng sẽ để được lâu và trở thành nguồn dự trữ vô giá trong lúc hoạn nạn. Khi tôi tiếp tục công việc làm tên và một cây cung cho Francis, tôi thổ lộ với vợ rằng nguồn cung cấp sung dồi dào sẽ giúp tiết kiệm lúa mì của chúng ta, vì gia cầm và bồ câu sẽ ăn chúng, cũng như lũ chim sơn ca. Điều này khiến cô ấy vô cùng hài lòng. Và cứ thế, một ngày nữa lại trôi qua, chúng tôi bước lên phòng ngủ để nếm trải giấc ngủ ngọt ngào theo sau một ngày lao động mệt nhọc.