Ferdinand kiệt sức đã tìm thấy sự an ủi trong giấc ngủ. Khi chàng thức giấc, trời vừa hửng sáng. Chàng thay quần áo và bước ra ngoài để ngắm nhìn những khu rừng của gia tộc lần cuối cùng. Không khí lạnh buốt, nhưng bầu trời quang đãng hoàn toàn, và những tia nắng ban mai chẳng mấy chốc đã trải rộng khắp vòm trời xanh thẳm. Cảnh vật xung quanh mới tươi tắn, vui tươi và lấp lánh làm sao! Chàng hít thở làn gió nhẹ dịu và đang hồi sinh ấy với biết bao niềm tận hưởng! Những giọt sương rung rinh trên ngọn cỏ, và tiếng hót của bầy chim thức giấc, bị đánh thức khỏi giấc ngủ bởi hơi ấm đang lan tỏa, vang lên từ những lùm cây. Từ trên gò đất xanh mà chàng đang đứng, ngôi làng Armine tụm lại hiện ra trước mắt, một khu định cư thuần nông được tạo nên hoàn toàn bởi những người nông dân sống trên điền trang. Làn khói bắt đầu bốc lên thành những lọn màu xanh từ các ống khói nhà tranh, và chiếc đồng hồ nhà thờ điểm năm giờ. Ferdinand thấy những người lao động ấy dường như hạnh phúc hơn mình rất nhiều, bởi vì hoàng hôn buông xuống sẽ vẫn thấy họ ở lại Armine: ôi Armine hạnh phúc, hạnh phúc xiết bao!
Tiếng bánh xe ngựa đã kéo chàng ra khỏi dòng suy tưởng. Khoảnh khắc định mệnh đã đến. Chàng vội vã ra cổng theo lời hứa để nói lời chia tay với Glastonbury. Vị lão ông nhân đức đã thức dậy. Ông ôm siết học trò vào lòng, và ban phước cho chàng bằng một giọng nghẹn ngào.
‘Người bạn thân thiết và nhân hậu nhất!’ Ferdinand thì thầm. Glastonbury đeo vào cổ chàng một chiếc thánh giá bằng vàng nhỏ từng thuộc về phu nhân Barbara. ‘Hãy đeo nó sát bên trái tim con, hỡi đứa con của ta,’ ông nói; ‘nó sẽ nhắc con nhớ về Chúa, và về tất cả chúng ta.’ Ferdinand rời khỏi ngọn tháp với muôn vàn lời chúc phúc.
Khi đến nơi trông thấy tư dinh The Place, chàng nhìn thấy cha mình đang đứng cạnh chiếc xe ngựa đã được xếp hành lý gọn gàng. Ferdinand chạy vào nhà để lấy tấm thiếp mà mẹ chàng đã để lại trên bàn ở tiền sảnh. Chàng lướt qua danh sách với người đầy tớ già trung thành và bắt tay ông. Giờ thì chẳng còn gì sót lại. Mọi thứ đã sẵn sàng. Cha chàng đã ngồi lên xe. Ferdinand đứng ngẫm nghĩ một thoáng. ‘Để con chạy lên gặp mẹ nhé, thưa cha?’ ‘Con không nên làm thế, con ạ,’ Sir Ratcliffe đáp, ‘mẹ không đợi con đâu. Nào, đi thôi.’ Thế rồi chàng chậm rãi ngồi xuống, đôi mắt dán chặt vào cửa sổ phòng của mẹ; và khi chiếc xe ngựa lăn bánh, cửa sổ liền mở ra, và một bàn tay vẫy chiếc khăn trắng. Chàng không nhìn thấy gì thêm nữa; nhưng ngay khoảnh khắc trông thấy điều đó, chàng siết chặt tay trong nỗi đau đớn tột cùng.
Hành trình đến London lần này mới khác làm sao so với chuyến đi trước! Chàng hầu như chẳng thốt ra một lời nào. Chẳng có gì làm chàng bận tâm ngoại trừ cảm xúc của chính mình. Người gác cổng, người đánh xe, sự huyên náo của quán trọ, và những cảnh tượng lướt qua bên đường, tất cả đều hiện lên như một chuỗi những điều phiền nhiễu. Bỗng nhiên, có cảm tưởng như những xúc cảm tuổi trẻ đã rời bỏ chàng. Chàng thấy nhẹ nhõm khi họ đến London, và cũng mừng vì chỉ ở lại đó có một ngày duy nhất. Sir Ratcliffe và con trai đến yết kiến Công tước; nhưng đúng như họ dự đoán, gia đình ngài đã rời khỏi thành phố. Hai cha con trọ tại nhà trọ của Hatchett, rồi đến đêm hôm sau thì khởi hành đi Exeter trên chuyến xe thư tín Devonport. Ferdinand đặt chân đến đô thị miền tây khi mới trao đổi với cha chưa đầy một trăm câu. Tại Exeter, sau một đêm nghỉ ngơi vô cùng đáng giá, họ thuê một chiếc xe ngựa trạm và tiếp tục đi theo con đường ngang để đến Grandison.
Khi Lãnh chúa Grandison — người vẫn hoàn toàn mù tịt về những biến động trong gia tộc Armine — hiểu rõ rằng cháu ngoại của ông đã giành được một chức sĩ quan mà không hề làm phiền ông vì chuyện nhờ vả, cũng không đẩy ông vào tình thế khó xử là phải từ chối tiền nong của mình, thì những biểu hiện tình cảm nồng nhiệt của ông dành cho cả con rể lẫn cháu trai đã trở nên vô bờ bến. Ông tỏ ra vô cùng tự hào về những mối quan hệ ấy; ông vỗ lưng Sir Ratcliffe, đặt ra hàng ngàn câu hỏi về nàng Constance yêu dấu của mình, rồi ôm ấp và suýt xoa Ferdinand cứ như thể cậu bé mới tròn năm tuổi. Ngày nào ông cũng thông báo với tất cả khách khứa (mà nhà thì đông nghẹt) rằng phu nhân Armine là người con gái yêu quý nhất của ông, Sir Ratcliffe là người con rể yêu quý nhất, và đặc biệt Ferdinand là đứa cháu ngoại yêu quý nhất. Ông cứ khăng khăng đòi Sir Ratcliffe phải luôn ngồi ở vị trí chủ tọa bàn tiệc, và luôn xếp Ferdinand ngồi ngay bên tay phải mình. Giữa bữa tối, ông lớn tiếng hỏi quản gia tại sao lại không mang ra một loại rượu Burgundy đặc biệt nào đó, chỉ vì Sir Ratcliffe Armine đang có mặt ở đây.
‘Darbois,’ vị quý tộc già bảo, ‘ta đã dặn ngươi là rượu Clos de Vougeot phải luôn được để dành cho Sir Ratcliffe Armine cơ mà? Đó là loại rượu vang ngài ấy ưa thích. Mang Clos de Vougeot ra đây ngay cho Sir Ratcliffe Armine. Ta thiết nghĩ, thưa phu nhân kính mến [quay sang người phụ nữ ngồi cạnh], chắc là tôi chưa có vinh hạnh giới thiệu với phu nhân về con rể tôi, người con rể yêu quý của tôi, Sir Ratcliffe Armine. Ngài ấy kết hôn với con gái Constance của tôi, người con gái yêu quý của tôi, Constance. Chỉ ở đây vài ngày, thực sự là rất, rất ít ngày thôi. Chỉ là một chuyến ghé thăm chớp nhoáng. Giá mà tôi được gặp toàn bộ gia đình họ thường xuyên hơn và lâu hơn cơ chứ. Đang trên đường qua Falmouth cùng con trai, chính là thanh niên trẻ tuổi bên tay phải tôi đây, cháu ngoại của tôi, đứa cháu ngoại yêu quý của tôi, Ferdinand. Vừa nhận được quân hàm. Sắp sửa được điều động đi Malta ngay lập tức. Thằng bé thuộc trung đoàn Bộ binh hạng nhẹ, Trung đoàn Bộ binh hạng nhẹ Hoàng gia. Thưa phu nhân kính mến, thời buổi này để có được một quân hàm quả là vô cùng khó khăn, nhất là một chức vụ trong Trung đoàn Bộ binh hạng nhẹ Hoàng gia. Cần phải có thế lực rất lớn, quả thực là thế lực rất lớn đấy. Nhưng dòng họ Armine là một gia tộc vô cùng cổ xưa, có những mối quan hệ vô cùng cao sang, vô cùng cao sang; và nói nhỏ giữa tôi với phu nhân nhé, Công tước xứ ——— sẵn sàng làm bất kỳ điều gì cho họ.
Nào, nào, Đại úy Armine, hãy cạn một ly rượu với ông nội của anh đi chứ.’
‘Cụ ông có vẻ quý mến cháu trai mình quá nhỉ!’ người phụ nữ thì thầm với người ngồi bên cạnh.
‘Thật đáng yêu! Vâng!’ câu trả lời vang lên, ‘Tôi tin đó là đứa cháu ngoại cưng của cụ đấy.’
Tóm lại, cụ ông cuối cùng đã trở nên phấn khích tột độ trước sự ngưỡng mộ chung dành cho đứa cháu cưng của mình, đến mức cuối cùng cụ khăng khăng đòi được nhìn thấy người anh hùng trẻ tuổi trong bộ quân phục; và khi Ferdinand chào từ biệt sau rất nhiều lời chúc phúc rưng rưng nước mắt, tình cảm gia đình trong lòng cụ trào dâng đến mức nhiệt thành tột đỉnh, khiến cụ đã quyết định tặng hẳn cho cháu ngoại một tờ ngân phiếu trị giá một trăm bảng Anh.
‘Con cảm ơn ông kính yêu ạ,’ Ferdinand kinh ngạc thốt lên, người vốn thực sự không mong đợi nhận được nhiều hơn năm mươi bảng, hay thậm chí chỉ là một nửa của khoản tiền vừa phải ấy; ‘con cảm ơn ông kính yêu; con thực sự vô cùng biết ơn ông.’
‘Ông ước gì có thể làm nhiều hơn cho con; thật lòng là thế đấy,’ Lãnh chúa Grandison nói; ‘nhưng thời buổi này chẳng ai nghĩ đến chuyện đóng tiền thuê đất cả. Con là cháu ngoại của ta, đứa cháu ngoại yêu quý, là đứa con duy nhất của người con gái yêu quý của ta. Và con lại là một sĩ quan trong quân đội của Hoàng thượng, một sĩ quan thuộc Trung đoàn Bộ binh hạng nhẹ Hoàng gia, hãy nghĩ mà xem! Đó là điều bất ngờ nhất từng xảy đến với cuộc đời ta. Thấy con được lo liệu chu toàn và bất ngờ đến vậy, hỡi đứa con yêu dấu, đã trút bỏ được một gánh nặng vô cùng lớn khỏi tâm trí ta; quả thực là thế đấy. Con chẳng thể hình dung được sự lo lắng của một bậc làm cha làm mẹ trong những vấn đề này đâu, nhất là đối với một người ông. Rồi một ngày nào đó con sẽ hiểu, ta đoan chắc với con như vậy,’ vị quý tộc lớn tuổi tiếp tục với một biểu cảm nửa như cười khúc khích nửa như lúng liúng; ‘nhưng đừng có ăn chơi lêu lổng nhé, Ferdinand yêu dấu của ta, ít nhất là đừng quá quắt. Tuổi trẻ bồng bột là chuyện đương nhiên; nhưng hãy thận trọng; nào, hãy nghe ta; hãy thận trọng, hỡi đứa con thân yêu. Đừng vướng vào rắc rối nào; ít nhất là đừng dính vào những rắc rối nghiêm trọng; và bất kể điều gì xảy ra với con,’ và đến đây giọng điệu của ngài lãnh chúa thậm chí trở nên vô cùng trang nghiêm, ‘hãy nhớ rằng con vẫn có những người bạn; hãy nhớ rằng, chàng trai thân mến của ta, con có một người ông, và rằng con, Ferdinand thân yêu của chuyến đi này, chính là đứa cháu ngoại yêu quý nhất của ông.’
Chuyến ghé thăm chớp nhoáng đến Grandison phần nào vực dậy tinh thần của hai cha con. Tuy nhiên, khi đến Falmouth, họ phát hiện ra rằng con tàu thư tín vốn đang chờ các công văn của chính phủ vẫn chưa thể nhổ neo. Sir Ratcliffe khó lòng phân định được mình nên buồn hay nên vui trước khoảng thời gian hoãn binh này; nhưng ông quyết định phải giữ tinh thần vui vẻ. Thế là cả Ferdinand và ông đều dành những buổi sáng để tham quan các mỏ quặng, lâu đài Pendennis, cùng những thắng cảnh nổi tiếng khác trong vùng; rồi đến tối lại quay về khách sạn ấm cúng của họ, với chiếc bụng đói khỏe khoắn để thưởng thức bữa tiệc dễ chịu gồm thịt cừu vùng Dartmoor và kem xứ Devon.
Tuy nhiên, khoảnh khắc chia tay cuối cùng rồi cũng đến; một lời nhắn đang chờ họ tại quán trọ sau khi họ trở về từ một buổi dạo chơi rằng Ferdinand phải có mặt trên tàu vào lúc sáng sớm ngày hôm sau. Buổi tối hôm đó, cuộc trò chuyện giữa Sir Ratcliffe và con trai mang một sắc thái nghiêm nghị hơn nhiều so với thường ngày. Ông thổ lộ với con về tình hình tài chính của mình bằng sự tin tưởng tuyệt đối. Thực ra, những lời ám chỉ mờ ám vốn đã lọt đến tai Ferdinand từ trước; và dẫu cho cha mẹ chưa từng để con trai mình phải bận lòng, thì trí tuệ sắc sảo của chàng cũng không tài nào ngăn được việc đoán ra phần lớn những điều chưa bao giờ được thông báo chính thức. Thế nhưng sự thật lại tồi tệ hơn cả những gì chàng từng dự liệu. Mặc dù vậy, Ferdinand vẫn còn trẻ và tràn đầy hy vọng. Chàng vực dậy tinh thần cha bằng những niềm tin của mình và nâng đỡ ông bằng sự đồng cảm sâu sắc. Chàng bày tỏ với Sir Ratcliffe niềm tin rằng sự hào phóng của ông ngoại sẽ ngăn không để chàng trở thành gánh nặng cho chính cha mình ở thời điểm hiện tại, và thầm hạ quyết tâm rằng không một hoàn cảnh nào có thể khiến chàng lợi dụng lòng nhân từ của Sir Ratcliffe.
Khoảnh khắc chia tay đã đến. Sir Ratcliffe ôm siết đứa con duy nhất, đứa con ngoan ngoãn và vô vàn thương yêu vào lòng. Ông trút lên đầu Ferdinand lời chúc phúc sâu sắc nhất, nồng nhiệt nhất mà một người cha từng ban cho con trai mình. Nhưng dẫu có mọi sự an ủi mang tính thiêng liêng ấy, đó vẫn là một khoảnh khắc đau đớn xé lòng.
