TRONG lúc ấy, buổi sáng đã ló dạng trên thân phận bất hạnh của Ferdinand. Cậu đã quên đi muộn phiền trong giấc ngủ, và khi thức dậy, cậu phải rất khó khăn mới nhớ lại được sự cố xui xẻo ngày hôm qua để tự thuyết phục rằng mình quả thực đang là tù nhân. Nhưng những song sắt bên cửa sổ phòng ngủ đã không để cậu phải chìm đắm trong sự hoài nghi dễ chịu ấy quá lâu.
Người bạn nhỏ, cậu bồi bàn, chẳng mấy chốc đã xuất hiện. “Ngài ngủ ngon chứ ạ? Dùng bữa sáng như hôm qua luôn chứ thưa ngài? Lưỡi bò xông khói và thịt giăm-bông ạ? Hay có lẽ ngài muốn đổi món thận cừu xào cay thay vì món tẩm gia vị cay nồng? Thế sẽ đổi vị hơn đấy ạ.”
“Tôi không thấy thèm ăn.”
“Rồi sẽ thèm thôi ạ, thưa ngài. Ngài chưa quen với cảnh này đấy thôi. Ở đây chẳng có việc gì làm ngoài việc ăn uống cả. Tốt hơn là nên thử món thận cừu đi ngài ạ. Ngài có thích món gì khác không?”
“Tôi đã định bụng hôm nay sẽ vào nhà giam.” — “Lạy Chúa! Thưa ngài, đừng nghĩ đến chuyện đó chứ. Thế nào cũng có cách giải quyết thôi, thưa ngài, hãy tin lời tôi.”
Và quả thực, anh bồi bàn từng trải đã không đoán sai. Mang theo bữa ăn sáng, theo sau là một tên sai vặt bưng những chiếc nắp đậy bằng kim loại mạ lóng lánh trông rất ra vẻ trang trọng, anh ta hí hửng thông báo với Ferdinand rằng có một quý ông đang tìm gặp. “Tôi đã bảo là bạn bè của ngài thế nào cũng tới mà, thưa ngài.”
Vị quý ông nọ được dẫn vào, và Ferdinand nhìn thấy ông Glastonbury.
“Glastonbury thân mến của tôi,” Ferdinand cất lời, hầu như không dám đối diện với ánh mắt của ông, “thật là tử tế biết bao, vậy mà tôi lại cứ mong tránh được cho bác phiền phức này.”
“Đứa trẻ tội nghiệp của ta,” Glastonbury nói.
“Ôi! Bạn hiền của tôi ơi, mọi chuyện tiêu tùng hết rồi. Khoảnh khắc này còn cay đắng đối với bác hơn cả đối với tôi nữa, người bạn tốt ạ. Thật là một kết cục khủng khiếp cho mọi tâm huyết và nhọc nhằn của bác.”
“Thôi nào!” Glastonbury nói; “chúng ta đừng bận tâm đến điều gì khác ngoài hiện tại. Cậu bị giam giữ vì khoản nợ nào thế?”
“Glastonbury thân mến của tôi ơi, giả sử chỉ là mười bảng thì tôi cũng dứt khoát không để bác phải trả thay. Thế nên chúng ta đừng bàn về chuyện đó nữa. Chuyện này sớm muộn gì cũng phải xảy đến. Nó đã đến, và đến một cách bất ngờ: nhưng ta phải cam chịu nó, như mọi tai họa khác trên đời.”
“Nhưng cậu còn có bạn bè mà, Ferdinand của ta.”
“Ước gì tôi không có! Điều duy nhất tôi mong mỏi lúc này là được đơn độc trên cõi đời này. Nếu tôi có thể hy vọng cha mẹ sẽ để mặc tôi một mình, thì tâm trí tôi đã nhẹ nhàng hơn biết bao. Nhưng hễ nghĩ đến họ, và đến nỗi đau đớn mà tôi gây ra cho họ, tôi lại thấy như ở địa ngục, đúng là địa ngục trần gian.”
“Ta ước gì cậu có thể kể cho ta nghe rõ tình cảnh hiện tại của mình,” ông Glastonbury nói.
“Xin đừng nhắc đến chuyện đó nữa; cha tôi đã biết chuyện này chưa?”
“Vẫn chưa.”
“Thế thì tốt; ngài ấy vẫn có thể có thêm một ngày vui vẻ. Ngài ấy sẽ bán đi điền trang Armine.”
Glastonbury lắc đầu và thở dài. “Mọi chuyện tệ đến thế sao?” ông nói.
“Bạn kính yêu của tôi ơi, nếu bác muốn biết điều tồi tệ nhất, thì xin nghe đây. Tôi bị giam ở đây vì nợ gần ba nghìn bảng, và tôi còn nợ ít nhất mười nghìn nữa.”
“Và họ không chịu cho bảo lãnh sao?”
“Không phải cho khoản nợ này; họ không thể làm thế. Đây là khoản nợ theo phán quyết của tòa, và là khoản duy nhất.”
“Và họ không hề báo trước cho cậu sao?”
“Không hề: chắc chắn họ đã nghe ngóng được ở đâu đó rằng cuộc hôn nhân chết tiệt của tôi đã đổ vỡ. Tất cả bọn họ đều chờ đợi thời điểm đó. Và giờ khi bác đã thấy mọi chuyện không thể cứu vãn, xin hãy chuyển sang chuyện khác, nếu bác sẵn lòng ở lại căn hầm ngục này nửa tiếng đồng hồ. Tôi sẽ rời khỏi đây ngay lập tức; tôi sẽ vào nhà giam ngay đây.”
Tội nghiệp Glastonbury, ông chẳng hề muốn rời đi, nhưng đây quả là một chuyến thăm đầy ảm đạm. Hai người có thể trò chuyện về điều gì cơ chứ? Trò chuyện, ngoại trừ chủ đề cấm kỵ là những khoản nợ nần của Ferdinand, dường như chỉ là một sự chế giễu cay đắng. Cuối cùng, Ferdinand lên tiếng: “Glastonbury thân mến, xin đừng ở lại đây; điều đó chỉ làm cả hai chúng ta thêm đau khổ. Hãy sai Louis mang cho tôi ít quần áo và vài cuốn sách. Tôi sẽ báo cho bác trước khi rời khỏi nơi này. Suy đi tính lại, tôi sẽ chưa đi vội trong hai hay ba ngày tới, nếu tôi có thể ở lại đây lâu đến thế. Hãy gặp luật sư của tôi; không phải vì ông ta sẽ giúp được gì, cũng chẳng phải tôi trông mong gì ở ông ta; nhưng cứ bảo ông ấy ghé qua thăm tôi một chuyến. Vĩnh biệt, người bạn thân mến.”
Glastonbury vừa định đứng lên lui ra thì Ferdinand gọi giữ ông lại. “Vụ việc này nên được giữ kín,” cậu dặn dò. “Tôi đã dặn Louis nói rằng tôi đang đi vắng ở phố Brook. Tôi sẽ rất ái ngại nếu cô Temple hay tin này, ít ra là cho đến sau lễ cưới của cô ấy.”
Ferdinand lại chỉ còn lại một mình với chiếc gương soi, chiếc bàn tròn chơi bài loo, chiếc ghế sô-bông cứng nhắc, những bức tranh biếm họa mà cậu còn căm ghét hơn cả chân dung của chủ nhà, cuốn Kinh thánh tiếng Hebrew và cuốn Lịch đua ngựa. Cứ như thể cậu đã bị nhốt trong căn phòng này cả năm trời thay vì mới chỉ một ngày, quen thuộc đến mức nắm rõ từng đồ vật ở đây. Thế nhưng chuyến viếng thăm của Glastonbury vẫn là một sự kiện lớn, khiến cậu không thể ngừng suy ngẫm về nó. Một căn nhà tạm giam nợ nần trông thật kỳ lạ, thật bất hợp lý đối với một người có thân thế như cậu. Ferdinand hồi tưởng lại ngọn tháp tại Armine, cùng những khoảng rừng thưa và lùm cây ngập tràn ánh nắng hạ, được làm dịu mát bởi những cơn gió mùa hè. Thật là một sự tương phản tẻ ngắt với căn hầm ngục tối tăm, chật chội và ngột ngạt này! Và liệu có thể nào đã từng có lúc cậu lang thang tự do giữa chốn tiên cảnh ấy bên một người bạn đồng hành còn đẹp đẽ hơn thế? Những ý nghĩ ấy hoàn toàn có thể làm một người phát điên. Dù mang bao lầm lỗi, và dù hiện tại chẳng hề có ý định giảm nhẹ tội lỗi của bản thân, Ferdinand Armine vẫn không kìm được cảm giác mình thật xui xẻo. Có lẽ việc tin rằng bản thân là kẻ bất hạnh còn gây đau khổ hơn nhiều so với việc thừa nhận mình là kẻ bất cẩn, thiếu suy nghĩ.
Một người tình sâu nặng hay một người bạn thủy chung, bất kỳ ai trong hai người ấy đều là những phước lành lớn lao; và dù cuộc đời có gặp phải hoàn cảnh ngặt nghèo nào đi nữa, họ vẫn luôn là nguồn suối an ủi vô tận. Ferdinand từng có một người tình sâu nặng, và giả sử Henrietta Temple thực sự yêu cậu, thì chà, cậu đã có thể chiến đấu với mọi tai ương; nhưng giấc mộng ngọt ngào ấy nay đã qua rồi. Còn về bạn bè, cậu chẳng có ai, ít ra là cậu nghĩ vậy. Không phải là cậu có điều gì phải phàn nàn về bản tính con người. Cậu đã từng nhận được rất nhiều lòng tốt từ nhân thế, và biết bao lần được giúp đỡ bởi những người quen thân thiện. Với ký ức về Catch, chưa kể đến Bond Sharpe, và trên hết là Bá tước Mirabel vẫn còn tươi mới trong tâm trí, cậu không thể phu nhận những người bạn đồng hành của mình. Glastonbury quả thực là một người bạn tri kỷ, nhưng Ferdinand vẫn thèm khát một người bạn cùng trang lứa, gắn bó với cậu bằng chung sở thích và sự đồng cảm, một người có thể thấu hiểu mọi tâm tư thầm kín; một người bạn thậm chí có thể thì thầm niềm hy vọng và mỉm cười ngay trong một căn nhà giam nợ.
Ngày trôi qua, bóng chiều tà dần buông xuống; Ferdinand ngày càng trở nên ảm đạm hơn, thì đột nhiên người đồng minh trung thành của cậu, anh bồi bàn, lao sập cửa bước vào phòng. “Ôi chao thưa ngài, có một quý tộc chính hiệu đang hỏi tìm ngài kìa. Tôi đã bảo là mọi chuyện sẽ ổn thỏa mà lị.”
“Ai thế?”
“Ngài ấy đang đi lên đây rồi.”
Ferdinand nghe thấy giọng điệu hào hứng của Mirabel vang lên trên cầu thang.
“Phòng nào thế? Dẫn tôi vào ngay. À! Armine, mon ami! mon cher! Cậu coi thường tình bạn của chúng ta thế đấy à? Bị nhốt trong cái xó xỉnh chết tiệt này mà không thèm nhắn cho tôi một tiếng! Cơn đùa cợt tồi tệ thế nào khi giả vờ chúng ta là bạn bè cơ chứ! Cậu khỏe không, anh bạn tốt, anh bạn tuyệt vời, Armine ưu tú của tôi? Nếu cậu không ở đây chắc tôi đã gây sự với cậu rồi đấy. Thôi, anh ra ngoài đi.” Anh bồi bàn biến mất, và Bá tước Mirabel thản nhiên ngồi xuống chiếc ghế sô-bông cứng ngắc.
“Anh bạn thân mến,” vị Bá tước tiếp lời, vừa xoay xoay chiếc gậy chống đẹp nhất trần đời, “việc cậu tự nhốt mình ở đây mà không gọi cho tôi quả là một hành động ngớ ngẩn hết chỗ nói. Ai đã tống cậu vào đây thế?”
“Mirabel thân mến, tôi tiêu đời rồi.”
“Phì! Bao nhiêu chứ?”
“Tôi bảo là tôi phá sản hoàn toàn rồi. Tin đồn lan ra rằng cuộc hôn nhân đã hủy bỏ, thế là Morris và Levison chớp lấy thời cơ tóm cổ tôi vì toàn bộ số tiền nợ quá hạn của những bản niên kim chết tiệt ấy.”
“Nhưng là bao nhiêu?”
“Khoảng hai đến ba nghìn.”
Bá tước Mirabel huýt sáo một tiếng.
“Tôi mang theo năm trăm, tôi đang có sẵn số đó. Chúng ta phải kiếm số còn lại bằng cách này hay cách khác thôi.”
“Mirabel thân mến, anh là người hào phóng nhất trên đời; nhưng tôi đã làm phiền bạn bè quá nhiều rồi. Sẽ chẳng có gì ép được tôi nhận dù chỉ một xu từ anh. Hơn nữa, nói thật với anh giữa chúng ta, điều khiến tôi bẽ bàng nhất lúc này chính là khoảng một nghìn rưỡi bảng mà Bond Sharpe đã cho tôi vay hôm trước một cách vô điều kiện, thông qua Catch.”
“Phì! Dù vậy tôi cũng lấy làm tiếc, bởi vì anh ta đáng lẽ đã cho chúng ta vay số tiền này rồi. Tôi sẽ hỏi Bevil xem sao.”
“Tôi thà chết còn hơn.”
“Tôi sẽ tự mình hỏi hắn.”
“Không đời nào được.”
“Chúng ta sẽ xoay sở được thôi: Tôi biết ai sẽ giúp chúng ta việc này. Hắn là một người tốt và giàu sụ: chính là Fitzwarrene; hắn mang ơn tôi nhiều lắm.”
“Mirabel thân mến, tôi rất mừng khi gặp anh. Thật là một nghĩa cử tốt đẹp và tử tế. Tôi ở đây buồn chán muốn chết đi được. Gặp được anh làm tôi phấn khởi hẳn lên; nhưng xin đừng nói chuyện tiền bạc nữa.”
“Đây có sẵn 500 bảng; thêm bốn anh bạn khác mỗi người 500 bảng nữa là chúng ta lo được.”
“Đừng nói nữa, đừng thế nữa! Tôi lạy anh đấy.”
“Nhưng cậu không thể cứ ở đây mãi được. Đúng là một căn phòng kỳ quặc! Trước khi Charley Doricourt vào Nghị viện, hắn toàn ở những loại nhà thế này, nhưng thế nào tôi cũng lôi hắn ra được; tôi xoay sở được hết. Có lần tôi đã mua lại của gã chủ nhà tới năm trăm tá sâm-panh.”
“Quả là một cách mới mẻ để trả những món nợ cũ,” Ferdinand nói.
“Tôi bảo này—cậu đã ăn tối chưa?”
“Tôi định ăn; cốt chỉ để có việc mà làm thôi.”
“Tôi sẽ ở lại ăn tối cùng cậu,” vị Bá tước nói, vừa giật chuông gọi, “và chúng ta sẽ bàn kỹ về mọi chuyện. Cười lên đi bạn tôi ơi; hãy cười lên nào Armine của tôi: đây chỉ là một màn kịch nhỏ thôi mà. Cuộc đời là thế đấy. Này anh bạn, chúng ta có thể ăn món gì nào? Tôi sẽ ăn tối ở đây.”
“Thực đơn bữa tối của quý ông đã được gọi rồi thưa ngài; đã sẵn sàng hoàn toàn,” anh bồi bàn thưa. “Sâm-panh ngâm đá chứ thưa ngài?”
“Tất nhiên rồi; cứ món nào ngon nhất mà mang lên. Mon cher Armine, chúng ta sẽ có khối trò vui đấy.”
“Vâng, thưa ngài,” anh bồi bàn vừa đáp vừa ba chân bốn cẳng chạy xuống cầu thang. “Mang ngay bữa tối lên phòng khách hạng sang; súp đậu xanh, cá bơn, bít-tết, vịt quay và gà luộc, món nào ngon nhất cứ bày ra, sâm-panh ngâm đá lạnh; toàn những tay quý tộc lớn đấy!”
Bữa tối nhanh chóng được dọn lên, và hai người bạn ngồi vào bàn.
“Potage admirable! Tuyệt cú mèo!” Bá tước Mirabel thốt lên. “Thứ rượu sâm-panh ngon nhất mà tôi từng uống trong đời. Mon brave, vì sức khỏe của cậu nào. Chắc chắn đây là người của Charley rồi, nhìn loại rượu là biết. Tôi nghĩ lát nữa chúng ta nên gọi hắn lên đây; hắn sẽ cho chúng ta vay ít tiền đấy. Miếng cá bơn ngon nhất tôi từng ăn! Tôi sẽ chia cho cậu vài miếng vây cá. À! Cậu rất vui khi gặp tôi phải không Armine của tôi, cậu rất mừng khi thấy bạn mình đến chứ gì. Sâm-panh nữa nào! Cậu bạn Armine ngoan ngoãn, tuyệt vời của tôi! Cứ giữ vững tinh thần lên, tôi sẽ lo liệu ổn thỏa mấy tên này cho. Cậu phải ăn chút bít-tết đi. Miếng bít-tết mềm nhất mà tôi từng nếm! Bữa tối tuyệt hảo đây. Thêm một ly nữa nào! Này anh kia, lui ra đi; không cần phải đợi đâu.”
“Có trời đất chứng giám, Mirabel ạ, chưa bao giờ trong đời tôi lại mừng rỡ khi gặp một ai đó như lúc này. Giờ thì anh đúng là một người bạn thực sự; tôi thấy phấn chấn hẳn lên rồi đấy.”
“Tất nhiên rồi! Lúc nào cũng phải phấn chấn lên chứ. Thật là ngớ ngẩn khi để tinh thần ủ rũ. Mọi chuyện rồi sẽ ổn thỏa cả thôi. Cậu sẽ thấy tôi xử lý bọn chúng ra sao, và tôi sẽ đến ăn tối với cậu mỗi ngày cho đến khi cậu ra khỏi đây: cậu sẽ không phải ở đây quá tám mươi tư tiếng đâu. Trên đường về nhà, tôi sẽ ghé qua hiệu sách Mitchell để mua cho cậu một cuốn tiểu thuyết của Paul de Kock. Cậu đã đọc sách của Paul de Kock bao giờ chưa?”
“Chưa bao giờ,” Ferdinand đáp.
“Thật là một người may mắn khi bị bắt giam! Giờ thì cậu có thể đọc Paul de Kock rồi đấy! Có trời mới biết được, cậu là gã may mắn nhất mà tôi từng biết đấy. Cậu thấy đấy, cậu từng nghĩ mình thật khốn khổ khi bị tống giam. Đó lại là điều tuyệt vời nhất trên đời, vì nhờ thế mà cậu mới được đọc cuốn Mon Voisin Raymond. Sự việc nào cũng có hai mặt của nó cả.”
“Tôi đành tự nhủ rằng mình rất may mắn khi có được một người bạn như anh vậy,” Ferdinand nói; “nhưng giờ khi những món này đã được dọn đi, chúng ta hãy bàn về công việc đi. Anh đã gặp Henrietta chưa?”
“Tất nhiên rồi, tôi gặp cô ấy mỗi ngày.”
“Tôi hy vọng cô ấy sẽ không hay biết gì về vụ ngã ngựa này của tôi cho đến khi kết hôn.”
“Cô ấy sẽ không biết đâu, trừ khi chính cậu kể cho cô ấy nghe.”
“Và anh nghĩ khi nào cô ấy sẽ kết hôn?”
“Khi nào cậu muốn.”
“Cher ami! point de moquerie! Thôi đừng đùa cợt nữa bạn hiền!”
“Trời đất quỷ thần ơi, tôi hoàn toàn nghiêm túc đấy,” vị Bá tước quả quyết. “Tôi dám chắc cậu sẽ cưới được cô ấy cũng chắc như việc chúng ta đang ngồi trong cái nhà giam chết tiệt này vậy.”
“Vớ vẩn!”
“Sự khôn ngoan tuyệt đỉnh trên đời đấy. Nếu cậu không cưới cô ấy, tôi sẽ tự mình cưới, bởi vì tôi đã quyết tâm không để lão Montfort tốt ơn kia hốt mất. Sẽ không bao giờ có chuyện người ta bảo tôi nhúng tay vào mà chẳng đạt được kết quả gì. Chà, nếu bây giờ cô ấy mà lấy Montfort, thì danh tiếng của tôi tiêu tùng hết. Cưới Montfort sau bao nhiêu công sức của tôi thế này: ăn uống với lão Temple tốt bụng đó, khai mở tâm trí cho tên Grandison nhỏ bé kia, và nói những lời hay ý đẹp với nữ công tước đáng kính ấy; thế thì hóa ra thất bại thảm hại à.”
“Anh đúng là một kẻ kỳ quặc, Mirabel ạ!” — “Tất nhiên rồi! Bộ cậu muốn tôi giống như bao kẻ khác chứ không được phép kỳ quặc chắc? Chúng ta hãy cùng nâng ly chúc mừng la belle Henriette nào! Cạn chén đi! Sau khi kết hôn, cậu sẽ vẫn là bạn tốt của tôi chứ, hử? Mon Armine, garcon cừ khôi của tôi ơi! Sau này chúng ta sẽ cùng cười lớn biết bao; và rồi bữa tối này, bữa tối này sẽ là bữa tối tuyệt vời nhất mà chúng ta từng có!”
“Nhưng tại sao anh lại nghĩ rằng vẫn còn chút hy vọng nhỏ nhoi nào đó để Henrietta không kết hôn với Montfort?”
“Bởi vì sự am hiểu của tôi về bản tính con người đoan chắc rằng một phụ nữ trẻ, vô cùng xinh đẹp, vô cùng giàu có, với một khí chất cao ngạo, và là con một trong nhà, sẽ không bao giờ đời nào đi lấy người đàn ông này khi lòng dạ cô ấy đang hướng về một người khác, và người khác đó, bạn hiền của tôi ạ, lại chính là cậu. Cậu càng có nhiều khả năng chiếm được cô ấy hơn bởi vì cô ấy đã đính hôn rồi đấy.”
Thấu hiểu bản tính con người quả là một điều kỳ diệu làm sao! Ferdinand thầm nghĩ. Sự am hiểu bản tính con người của vị Bá tước này cũng y hệt như kinh nghiệm của cậu bồi bàn bạn tôi vậy. Người này thì đảm bảo với tôi rằng tôi chắc chắn sẽ cưới được một người phụ nữ vì cô ta đã đính hôn với kẻ khác, còn kẻ kia thì khẳng định chắc nịch rằng các khoản nợ của tôi thể nào cũng được trả sạch bách chỉ vì chúng quá lớn lao! Vị Bá tước ở lại với người bạn của mình cho đến tận mười một giờ đêm, khi tất cả mọi người đều đã bị khóa trái trong phòng. Anh tự ngỏ ý muốn đến ăn tối với cậu vào ngày mai, và hứa rằng trước khi cậu thức dậy, cậu sẽ có cả một bộ sưu tập tiểu thuyết tiếng Pháp. Và sau khi bảo đảm hết lần này đến lần khác rằng anh coi cậu là người may mắn nhất trong số tất cả những người bạn của mình, đồng thời nếu tối nay anh có đánh sập được sòng bạc Crocky’s — điều mà anh linh cảm mình sẽ làm được — anh sẽ gửi ngay cho cậu hai hoặc ba nghìn bảng; vừa nói anh vừa bắt tay cậu thật chặt, rồi bước xuống cầu thang căn nhà tạm giam, miệng ngân nga câu hát Vive la Bagatelle.
