Khi Glastonbury đến dinh thự của vị nữ công tước phúc hậu, chàng không thấy ai ở phòng khách ngoài một thanh niên có vẻ ngoài trí thức và tuấn tú. Chàng chưa từng gặp người này bao giờ, nhưng đối phương lại chào đón chàng với sự nồng hậu đặc biệt. Vị Glastonbury nhân hậu bối rối đáp lại lời chào vồn vã ấy.

– Đã nhiều năm kể từ lần cuối chúng ta gặp nhau, thưa ông Glastonbury – chàng thanh niên lên tiếng. – Chắc ông không ngạc nhiên khi tôi đã quên mất mình. Tôi là Digby; có lẽ ông vẫn nhớ chứ?

– Cậu chủ thân mến! Lãnh chúa thân mến của tôi! Cậu quả thực đã đổi thay nhiều! Cậu đã thành một người đàn ông, còn tôi thì đã già lắm rồi. – Không đâu! Thưa ngài, tôi thấy ngài chẳng đổi thay là bao. Tin tôi đi, trong suốt quãng thời gian dài xa cách, tôi vẫn thường hình dung lại bóng dáng ngài, và giờ đây tôi nhận ra trí nhớ của mình không hề đánh lừa tôi.

Glastonbury và người bạn đồng hành bắt đầu trò chuyện về những chuyến đi xa của chàng thanh niên cùng quãng thời gian cậu sinh sống ở Roma. Giữa lúc ấy, nữ chủ nhân của ngôi nhà bước vào.

– Thưa ngài thân mến, ta đã mời ngài đến đây để hội ngộ gia đình ta – nữ công tước nói – bởi ta nghĩ chẳng thể tìm được ai yêu quý ngài hơn thế. Đã lâu lắm rồi ngài chưa gặp lại Digby.

– Thưa bà ngoại, ông Glastonbury đã không nhận ra cháu – Lord Montfort nói.

– Những đứa trẻ đáng yêu này đều lớn vượt tầm mắt của ngài rồi, thưa ông Glastonbury – nữ công tước lên tiếng – nhưng chúng đều là những đứa trẻ ngoan. Còn về phần Digby, ta thực sự nghĩ cậu ấy ngày nào cũng ghé thăm bà già tội nghiệp này.

Vị công tước, phu nhân công tước cùng hai cô con gái nhỏ lúc ấy vừa được xướng tên bước vào.

– Tôi rất tiếc vì đã không có nhà lúc ông ghé qua, Glastonbury – vị công tước nói – nhưng tôi nghĩ chẳng mấy chốc sẽ lại được nghe tin tức về ông ở nhà bà ngoại.

– Và thưa ông Glastonbury thân mến, sao ngài không lên lầu thăm tôi? – vị nữ công tước trẻ tuổi hỏi.

– Và thưa ông Glastonbury thân mến, ngài còn nhớ cháu chứ? – một cô con gái xinh đẹp lên tiếng.

– Cả cháu nữa, thưa ông Glastonbury, cháu cơ mà? Cháu là Isabella đây.

Đỏ mặt, mỉm cười, cúi đầu chào, dẫu còn chút lúng túng vì khung cảnh xa lạ nhưng đôi lúc lại hoàn toàn thoải mái khi đôi tai nhận ra một giọng nói quen thuộc, vị Glastonbury kính mến vô cùng phấn khởi và hạnh phúc. Vị công tước kéo riêng ông sang một bên, và chẳng mấy chốc hai người đã chìm đắm vào câu chuyện.

– Hôm nay Henrietta thế nào rồi, Digby? – Isabella hỏi.

– Anh vừa rời khỏi chỗ cô ấy cách đây một tiếng; chúng tôi vừa đi ngựa về và đã định sẽ hội ngộ tất cả các em. Cô ấy sẽ đến đây ngay thôi.

Có tiếng gõ cửa, chẳng mấy chốc cánh cửa phòng khách mở ra và tiểu thư Temple được xướng tên.

– Em xin cáo lỗi thay cho tía – Henrietta vừa bước tới vừa ôm chầm lấy vị nữ công tước lớn tuổi. – Em hy vọng ngài ấy có thể đến đây vào buổi tối: nhưng ngài ấy dặn em nhắc lại với phu nhân rằng lời mời thân tình của người chỉ mới được nhận lời có điều kiện thôi ạ.

– Con bé nói rất đúng – cụ bà đáp; – và quả thực ta cũng chẳng mong đợi ông ấy mấy, vì ông ấy bảo có một bữa tiệc công cộng bắt buộc phải tham dự. Ta tin chắc bữa tối của chúng ta quả là một buổi tiệc rất đỗi riêng tư – cụ bà mỉm ơn tiếp lời. – Đây thực sự là một buổi họp mặt gia đình, dù rằng ở đây có một thành viên mà thưa tiểu thư Temple thân mến, cô chưa từng quen biết, và ta dám chắc cô sẽ yêu mến người ấy nhiều như tất cả chúng ta vậy. Digby, ông ấy đâu rồi———

Vào khoảnh khắc đó, bữa tối được thông báo. Lord Montfort chìa tay đỡ lấy Henrietta. – Nào, hãy dẫn đường đi – cụ bà nói; – mấy đứa con gái phải tự tươm tắp lấy thôi, vì hôm nay ta chẳng có thanh niên nào cho chúng cả. Ta đoán vợ chồng thì phải tách ra rồi, nên ta đành phải bám tay con trai mình vậy; thưa ông Glastonbury, ngài sẽ dìu nữ công tước xuống nhé. Nhưng trước khi cái tên Glastonbury được nhắc tới thì Henrietta đã đi được nửa quãng cầu thang rồi.

Vị công tước và con trai chủ trì bữa tối. Henrietta ngồi bên phía Lord Montfort, mẹ của chàng ngồi phía bên kia. Glastonbury ngồi bên tay phải vị công tước, đối diện với nữ chủ nhân; hai tiểu thư ngồi ở giữa. Tất cả các vị khách đều đã an vị mà Glastonbury và Henrietta vẫn chưa nhận ra nhau; và vì ông ngồi cùng phía với tiểu thư Temple, nên mãi cho đến khi Lord Montfort mời ly rượu với ông, Henrietta mới nghe thấy một cái tên có lẽ đủ sức khiến cô tái mặt.

Glastonbury! Chưa bao giờ trong khoảnh khắc ấy cô mảy may nghĩ đó lại chính là ông Glastonbury mà cô từng quen biết. Glastonbury! Thật là một cái tên! Biết bao nhiêu hồi ức khủng khϊếp biết bao mà nó gợi lại! Cô ngước mắt nhìn lên, bắt gặp dáng hình quen thuộc ấy; rồi lả người ngả ra ghế. Nhưng Henrietta Temple vốn là một người có bản lĩnh vững vàng; đây chắc chắn là dịp để minh chứng điều đó. Sự chú ý của ông Glastonbury không hề hướng về cô; quả thực, ông biết có một phu nhân ở bàn tiệc tên là Henrietta, nhưng ông đang bận tâm trò chuyện với những người ngồi cạnh, và ánh mắt ông chưa từng chạm vào người con gái của ngài Temple. Mãi cho đến khi các vị phu nhân đứng dậy lui ra ngoài, ông Glastonbury mới trông thấy bóng dáng mà ông chưa từng quên lãng ấy, mới ngắm nhìn một người phụ nữ mà tên tuổi trong ký ức của ông gắn liền với những giây phút tang thương và bi thảm nhất cuộc đời. Tiêu thư Temple theo chân nữ công tước rời khỏi phòng, còn Glastonbury, trong niềm bối rối và xôn xao, lặng lẽ ngồi xuống ghế.

Song, Henrietta lại đang chìm đắm trong những cảm xúc cay đắng và rối bời hơn gấp bội. Cô ngỡ như mình thực sự chưa từng thấu hiểu tâm can mình cho đến tận khoảnh khắc xuất hiện đột ngột này của Glastonbury. Bóng hình ấy gợi lại quá khứ biết bao! Cô từng tự ép mình xem tất cả chỉ là một giấc mơ; vậy mà giờ đây nó đang hiện hữu sờ sờ trước mắt. Kìa là một trong những nhân vật chính trong thảm kịch định mệnh ở Armine. Glastonbury đang ở trong ngôi nhà này, dưới cùng một mái nhà với cô ư? Còn Ferdinand đang ở đâu? Ngay cạnh đây có người có thể cho cô câu trả lời. Anh ấy đã kết hôn chưa? Từ khi trở về, cô chưa từng có cơ hội để tìm hiểu điều đó; cô cũng chẳng dám hỏi. Dĩ nhiên là anh ấy đã kết hôn rồi; nhưng liệu anh có hạnh phúc không? Còn Glastonbury, dẫu không biết tất cả, nhưng ông cũng đã biết quá nhiều. Thật kỳ lạ biết bao khi Glastonbury hội ngộ cùng cô! Glastonbury thân mến! Cô nào có quên những ngày tháng cô say sưa lắng nghe những lời kể đầy cuốn hút của Ferdinand về cuộc đời bình dị và đỗi dịu dàng của anh! Glastonbury kính yêu, người mà cô hằng yêu quý biết bao! Thế mà giờ đây cô gặp lại ông, lại chẳng thốt lên lời nào với ông, hoặc nhìn ông như một người xa lạ; còn ông—có lẽ ông sẽ nhìn cô với ánh mắt xót thương, chắc chắn là với niềm đau đớn. Ôi Cuộc đời! Cuộc đời sao mà bóp nát trái tim con người đến thế! Và những tình cảm của chúng ta, những tình cảm ngọt ngào và thuần khiết, những mạch nguồn của niềm vui và sự ủi an, nuôi dưỡng vạn vật và biến những mảnh đất cằn cỗi, khô cằn nhất trổ sinh sự sống và vẻ đẹp, ôi! sao chúng ta nỡ làm vẩn đục dòng nước ngọt ngào ấy, và làm ô uế cội nguồn thanh tịnh, lành mạnh của chúng! Ferdinand, Ferdinand Armine, vì cớ gì anh lại phụ tình?

Cánh cửa mở ra. Ông Glastonbury bước vào, theo sau là vị công tước và con trai. Henrietta đang ngồi trên một chiếc ghế bành, một trong những người em gái của Lord Montfort đang ngồi trên chiếc ghế dài bọc nệm cạnh bên, nắm lấy bàn tay cô. Ánh mắt Henrietta chạm phải ánh mắt Glastonbury; cô cúi đầu chào ông.

– Tay chị run quá kìa, Henrietta! – cô thiếu nữ lên tiếng.

Glastonbury bước tới chỗ cô với những bước chân ngập ngừng. Ông đỏ mặt thoáng qua, nét mặt lộ rõ vẻ vô cùng bối rối. Cuối cùng ông cũng đến nơi, đứng trước mặt cô và chẳng nói lời nào.

– Ông đã quên tôi rồi, thưa ông Glastonbury – Henrietta lên tiếng; bởi vì việc ai đó phá vỡ sự im lặng ngượng ngùng này là điều hoàn toàn cần thiết, và cô chỉ tay về chiếc ghế bên cạnh mình.

– Điều đó thực sự là không thể nào – Glastonbury đáp.

– Ồ, hóa ra anh đã quen ông Glastonbury từ trước rồi sao – cô thiếu nữ nói. – Bà ngoại ơi, thử nghĩ xem, Henrietta đã quen ông Glastonbury từ trước đấy ạ.

– Chúng tôi từng là láng giềng ở Nottinghamshire – Henrietta nhanh chóng đáp lời.

– Isabella – người chị gái đang ngồi bên chiếc đàn piano lên tiếng, – tiếng đàn hạc đang chờ em đấy. Isabella đứng dậy, Lord Montfort đang tiến về phía Henrietta thì cụ bà nữ công tước gọi với theo.

Henrietta và Glastonbury chỉ còn lại một mình.

– Đây quả là một cuộc hội ngộ kỳ lạ, thưa ông Glastonbury – Henrietta nói.

Tội nghiệp Glastonbury biết nói gì đây? Ông lẩm bẩm vài câu, nhưng chẳng mấy ăn nhập vào đâu. – Dạo này ông có về Nottinghamshire không? – Henrietta hỏi.

– Tôi rời nơi đó cách đây chừng mười ngày cùng với———, và đến đây Glastonbury khựng lại, – cùng một người bạn – ông nói nốt câu.

– Tôi hy vọng tất cả những người bạn của ông đều bình an – Henrietta cất lời với giọng run run.

– Không; vâng; nghĩa là – Glastonbury đáp, – họ khá hơn trước một chút.

– Tôi rất tiếc vì tía tôi không có mặt ở đây; ngài vẫn luôn ghi nhớ rõ ràng mọi sự tử tế của ông – tiểu thư Temple nói.

– Sự tử tế, tôi e rằng – Glastonbury cất giọng đượm buồn, – lại là một điều mang lại vô vàn bất hạnh.

– Chúng tôi không cho là vậy đâu, thưa ngài – câu trả lời vang lên.

– Thưa tiểu thư trẻ tuổi – Glastonbury nói, nhưng giọng ông nghẹn ngào khi tiếp lời, – chúng tôi đã trải qua nỗi bất hạnh lớn lao.

– Tôi lấy làm tiếc – Henrietta nói. – Tôi tin là gia đình ông từng có một đám cưới được mong đợi?

– Đã chẳng có đám cưới nào diễn ra cả – Glastonbury đáp.

– Thật vậy sao!

– Than ôi! thưa tiểu thư, nếu tôi thực sự dám nói về một người mà tôi không muốn nêu tên, thế mà———

– Xin ông cứ nói, thưa ngài – tiểu thư Temple cất giọng vừa ân cần vừa trầm lắng.

– Đứa con của lòng thương mến chúng tôi, thưa tiểu thư, nay chẳng còn như xưa nữa. Chúa, trong lòng thương xót vô biên của Ngài, đã giáng xuống người ấy những nỗi thống khổ khôn cùng.

– Ông đang nhắc đến Đại úy Armine phải không, thưa ngài?

– Quả thực tôi đang nói về Ferdinand tơi tả cõi lòng của tôi; ước gì tôi có thể gọi cậu ấy là của cô. Ôi tiểu thư Temple, cậu ấy nay chỉ là một cái xác không hồn.

– Vâng! Vâng! – Henrietta thì thào đáp.

– Những gì cậu ấy phải chịu đựng – Glastonbury tiếp lời, – vượt quá mọi lời miêu tả của tôi. Mạng sống của cậu ấy quả thực đã được dung tha, nhưng trong những hoàn cảnh gần như khiến tôi thấy hối tiếc vì cậu ấy vẫn còn sống.

– Anh ấy vẫn chưa kết hôn! – Henrietta lẩm bẩm.

– Cậu ấy đã đến Ducie để đòi lại cô dâu của mình, nhưng cô ấy đã đi rồi; tâm trí cậu ấy suy sụp trước nỗi tang tóc tột cùng ấy. Cả mấy tuần liền cậu ấy phát điên; và dẫu ơn trên lại rủ lòng thương cứu vớt cậu ấy cho chúng tôi, và tâm trí cậu ấy, tạ ơn Chúa, nay đã lành lặn trở lại, nhưng cậu ấy lại là nạn nhân của một nỗi u sầu sâu sắc, thứ dường như thách thức cả y thuật lẫn những biến động ở trần thế.

– Digby, Digby! – Isabella đang chơi đàn hạc kêu lên, – Henrietta ngất xỉu rồi. Lord Montfort lao tới vừa kịp lúc để nắm lấy bàn tay lạnh ngắt của cô.

– Căn phòng này ngột ngạt quá – một người chị lên tiếng.

– Cà phê đậm đặc quá đấy – người kia tiếp lời.

– Cần chút không khí – vị nữ công tước trẻ tuổi nói.

Lord Montfort bế Henrietta sang một căn phòng ở xa. Có một chiếc ban công mở ra khu vườn. Chàng đặt cô ngồi lên một chiếc ghế dài, và không rời nửa bước khỏi bên cô, tìm mọi cách ngăn không cho bất kỳ ai đến gần. Mấy người phụ nữ xúm lại quanh đó.

– Sinh linh ngọt ngào! – cụ bà nữ công tước nói, – con bé thường làm ta phải lo lắng; thưa ông Glastonbury, nó vừa mới bình phục sau một cơn bạo bệnh dài ngày và khủng khiếp.

– Thật vậy sao! – Glastonbury thốt lên.

– Tội nghiệp Digby đáng yêu của ta – phu nhân tiếp lời, – chuyện này sẽ lại khiến thằng bé suy sụp hoàn toàn mất thôi. Mới hôm nọ thôi mà nó đã vô cùng phấn chấn về sức khỏe của con bé.

– Lord Montfort ư? – Glastonbury hỏi.

– Là Digby nhà chúng ta đấy. Ông biết là thằng bé sẽ cưới Henrietta vào tháng tới chứ.

– Lạy Đức Mẹ Đồng Trinh! – Glastonbury lẩm bẩm; và nhân cơ hội sự hỗn loạn đang diễn ra, ông nhanh chóng tẩu thoát.