Có lẽ độc giả sẽ không lấy làm ngạc nhiên lắm khi Hầu tước Montfort chẳng mấy chốc đã trở thành người công khai ái mộ tiểu thư Temple. Ngài bày tỏ ý định trọng đại ấy theo một cách hoàn toàn khác biệt so với Ferdinand Armine bất hạnh: ngài ngỏ lời trực tiếp với thân phụ của nàng. Vốn từ lâu đinh ninh rằng căn bệnh của tiểu thư Temple bắt nguồn từ tâm khảm, và tin rằng chứngnhu nhược của nàng ắt hẳn phát sinh, suy cho cùng, từ nỗi thất vọng trong tình cảm, Lãnh chúa Montfort quyết định tránh cho nàng nỗi đau đớn khi phải đường đột đối mặt với một lời tỏ tình trực tiếp. Nhan sắc, tài năng, bản tính dịu dàng cùng nỗi u buồn man mác của tiểu thư Temple đã khơi dậy lòng ái mộ cùng sự thương cảm nơi ngài, và cuối cùng đã chinh phục được một trái tim vốn có chiều sâu tình cảm nhưng lại sở hữu khả năng tự chủ vô cùng lớn lao. Ngài không hề giấu giếm ông Temple sự thật đã thôi thúc ngài hành động theo phương thức mà ngài cho là phải quẽ, và cách xử sự đầy tế nhị ấy đã giúp ông Temple trút bỏ được phần lớn nỗi lúng túng khó tránh trong hoàn cảnh của mình. Ông Temple chỉ đơn thuần thông báo với Lãnh chúa Montfort rằng con gái ông quả thực đã đính ước với một kẻ không xứng đáng với tình cảm của nàng, và ngay khi nhận ra bản chất thực sự của con người đó, ông đã cùng con gái rời khỏi nước Anh. Ông bày tỏ sự đồng tình hoàn toàn trước nhã ý của Lãnh chúa Montfort — người mà ông thực lòng vô cùng quý mến — và điều đó đã ve vuốt tất cả những tham vọng trần tục mà dĩ nhiên ông Temple cũng không thể tránh khỏi. Trong một cuộc hôn nhân như vậy, ông Temple nhận ra phương sách duy nhất có thể bảo đảm cho sự bình phục hoàn toàn của con gái mình. Bản thân Lãnh chúa Montfort hội tụ tất cả những gì mà một trí tưởng tượng hợp lý của người phụ nữ có thể mong ước. Ngài trẻ tuổi, khôi ngô, hòa nhã, tài hoa, chân thành và cực kỳ thông tuệ; đồng thời, như ông Temple thừa hiểu, địa vị cao quý của ngài sẽ bảo đảm cho sự thỏa mãn hợp lý về mặt hư vinh — thứ mà không ai là không có, là nguồn cội dồi dào của hạnh phúc, và sẽ luôn kịp thời xoa dịu bất kỳ hồi ức cay đắng nào thỉnh thoảng có thể trỗi dậy làm u ám quá khứ của con gái ông.
Chính ông Temple, bằng cách vận dụng mọi ngóc ngách nghề nghiệp cũ — khi thì dùng lời ám chỉ, lúc lại dốc lòng tán dương, khéo léo truyền đạt cho con gái hay sự gắn bó thân thiết với Lãnh chúa Montfort đã mang lại cho ông niềm hạnh phúc nhường nào — đã dần nhen nhóm ngọn lửa biết ơn đối với một người bạn chí tình vốn đã chớm nở trong tim nàng, biến nó thành niềm kính trọng nồng nhiệt, và cuối cùng, chớp lấy thời cơ với sự khéo léo đã được tôi luyện, chính ông Temple cuối cùng đã dám thổ lộ với con gái về lời cầu hôn đã được gửi gắm nơi ông.
Henrietta lắc đầu.
‘Con dành sự quý trọng quá lớn cho Lãnh chúa Montfort để có thể ưng thuận tâm nguyện của ngài,’ tiểu thư Temple nói. ‘Ngài xứng đáng với một người lành lặn hơn là một tâm hồn đã dập vất, chứ đừng nói đến một trái tim tan nát.’
‘Nhưng Henrietta yêu dấu của cha, con đang có cái nhìn thực sự sai lầm và không thực tế về mọi chuyện. Lãnh chúa Montfort hẳn phải là người phán đoán sáng suốt nhất về điều gì sẽ mang lại hạnh phúc cho chính ngài ấy.’
‘Lãnh chúa Montfort đang hành động trong sự u mê,’ tiểu thư Temple đáp. ‘Nếu ngài ấy biết hết những gì đã xảy ra, ngài ấy sẽ phải chùn bước khi muốn hòa quyện cuộc đời mình với em.’
‘Lãnh chúa Montfort biết rõ mọi thứ,’ người cha nói, ‘ý cha là, mọi thứ ngài ấy cần phải biết.’
‘Thật sao!’ tiểu thư Temple thốt lên. ‘Em tự hỏi sao ngài ấy lại không nhìn em bằng ánh mắt khinh miệt; chí ít thì cũng là thương hại.’
‘Ngài ấy yêu con, Henrietta,’ cha nàng nói.
‘À! Tình yêu, tình yêu, tình yêu! Đừng nhắc đến tình yêu trước mặt con. Không, Lãnh chúa Montfort không thể yêu con. Thứ ngài ấy cảm nhận không phải là tình yêu.’
‘Con đã chiếm được trái tim ngài ấy, và ngài ấy đang trao con bàn tay mình. Đó chẳng phải là những bằng chứng của tình yêu sao?’
‘Thật là một thanh niên cao thượng và tốt bụng!’ Henrietta kêu lên; ‘Con kính trọng, con ngưỡng mộ ngài ấy; suýt chút nữa con đã có thể yêu ngài ấy. Nhưng đã quá muộn rồi.’
‘Con gái yêu dấu của cha, ôi! đừng nói thế! Vì cha, xin đừng nói thế,’ ông Temple thốt lên. ‘Cha không có mong ước nào, chưa từng có mong ước nào khác ngoài hạnh phúc của con, hỡi đứa con tạc dạ. Hãy tựa vào cha, hãy lắng nghe cha, hãy để lời khuyên của cha dẫn đường. Lãnh chúa Montfort sở hữu mọi phẩm chất có thể mang lại hạnh phúc cho người phụ nữ. Một người đàn ông có tài năng hiếm có nhường ấy, cha chưa từng gặp. Trên đời này chẳng có người phụ nữ nào, dù địa vị cao sang đến đâu, nhan sắc diễm lệ đến nhường nào, hay tài hoa lỗi lạc đến mấy, lại không cảm thấy hạnh phúc và vinh dự trước sự tôn sùng của một người đàn ông như thế. Tin cha đi, con gái yêu của cha, đây chính là mối lương duyên chắc chắn sẽ dẫn đến hạnh phúc. Quả thật, nếu điều đó xảy ra, cha có thể nhắm mắt xuôi tay trong mãn nguyện. Cha sẽ chẳng còn bận lòng hay hy vọng gì thêm nữa. Mọi điều mà ngay cả một người cha dẫu có lạc quan nhất, dẫu có một đứa con tuyệt vời như con, cũng có thể ước ao hay tưởng tượng ra, khi ấy đều đã thành hiện thực. Chúng ta sẽ hạnh phúc biết bao! Vì ngài ấy, vì cha, vì tất cả chúng ta, hỡi Henrietta yêu dấu, hãy chấp thuận tâm nguyện của ngài ấy. Tin cha đi, tin cha đi, ngài ấy thực sự xứng đáng với con.’
‘Con không xứng đáng với ngài ấy,’ Henrietta cất giọng đượm buồn.
‘A, Henrietta, nào có ai sánh được với con!’ người cha xiết bao sủng ái và xúc động thốt lên.
Vừa lúc đó, người hầu báo tin rằng Lãnh chúa Montfort xin phép được vào yết kiến hai cha con. Henrietta dường như chìm đắm trong suy tư. Bất chợt nàng cất lời: ‘Em không thể yên lòng cho đến khi chuyện này được định đoạt. Cha hãy để em ở lại với ngài ấy một lát một mình.’ Ông Temple lui ra.
Một nét ửng hồng phớt qua gò má vị khách khi nhận ra tiểu thư Temple chỉ có một mình. Ngài ngồi xuống bên cạnh nàng, nhưng có chút gì đó bứt rứt không tự nhiên.
‘Thưa Lãnh chúa Montfort kính mến,’ tiểu thư Temple bình tĩnh mở lời, ‘em phải bàn về một chủ đề đau lòng, nhưng em đã phải chịu đựng quá nhiều thống khổ rồi, nên em sẽ không né tránh chuyện này đâu. Sáng nay cha đã cho em biết rằng ngài đã dành cho em lời ca tụng cao quý nhất mà một người đàn ông có thể trao cho một người phụ nữ. Em muốn cảm ơn ngài vì điều đó. Em muốn ghi nhận điều ấy bằng những từ ngữ mạnh mẽ và nồng nhiệt nhất mà em có thể thốt ra. Em thấu hiểu vinh dự, vinh dự lớn lao mà ng ngài đã dành cho em. Quả thực đó là niềm kiêu hãnh của bất cứ người phụ nữ nào. Ngài đã trao cho em một trái tim mà em thừa biết giá trị của nó. Không ai có thể đánh giá nhân cách của ngài cao hơn chính em. Em thừa nhận, hoàn toàn thừa nhận những đức tính, tài năng, trí tuệ lẫy lừng và tâm hồn cao thượng của ngài. Ngoại trừ cha em, không có ai giữ vị trí cao trong tình cảm của em hơn ngài. Ngài đã là người bạn tốt và chân thành của em; và một tình bạn tốt đẹp, chân thành, thủy chung là tất cả những gì em có thể đáp lại ngài. Chúng ta không bao giờ có thể hơn thế, bởi em chẳng còn trái tim nào để trao đi nữa.’
‘A, tiểu thư Temple yêu dấu,’ Lãnh chúa Montfort đầy xúc động nói, ‘anh không đòi hỏi gì hơn ngoài tình bạn ấy; nhưng xin hãy để anh được tận hưởng nó trong sự gắn bó với em; xin hãy để thế giới thừa nhận quyền được làm người xoa dịu em của anh.’
‘Ngài xứng đáng với một số phận tốt đẹp và rạng rỡ hơn thế. Em sẽ không phải là bạn của ngài nếu em dấn thân vào một cuộc đính ước như vậy.’
‘Mục đích duy nhất trong đời anh là làm em hạnh phúc,’ Lãnh chúa Montfort nói.
‘Em tin rằng em hẳn phải hạnh phúc khi có được một người bạn như thế,’ Henrietta Temple nói, ‘và em rất hạnh phúc. Thế giới đối với em giờ đây khác biệt biết bao so với trước khi em biết ngài! A, tại sao ngài lại nỡ xáo trộn cuộc đời đầy sự an ủi này? Tại sao ngài lại gọi em quay về với những ký ức mà em hằng muốn xua đuổi? Tại sao———’
‘Tiểu thư Temple yêu dấu,’ Lãnh chúa Montfort nói, ‘xin đừng trách cứ anh! Em đang biến anh thành kẻ khốn cùng. Xin hãy nhớ cho, thưa nàng, rằng anh không hề chủ tâm khơi mào cuộc trò chuyện này; rằng nếu anh có phần mạo muội trong những dự tính và hy vọng của mình, thì chí ít anh cũng đã trù liệu để bản thân là kẻ duy nhất phải chịu tổn thương nếu chúng không thành hiện thực.’
‘Con người tuyệt vời và cao thượng nhất! Em đời nào lại nỡ đối xử tàn nhẫn với ngài. Xin hãy tha thứ cho những lời lẽ lú lẫn của em. Nhưng ngài đã biết hết chưa? Cha đã kể hết cho ngài nghe chưa? Đó là ý nguyện của em.’
‘Đó không phải là ý nguyện của anh,’ Lãnh chúa Montfort đáp; ‘anh không muốn khoét sâu vào nỗi buồn của em, mà chỉ muốn xoa dịu chúng mà thôi.’
‘Ôi, giá như chúng ta gặp nhau sớm hơn,’ Henrietta Temple nói; ‘giá như chúng ta biết nhau từ một năm về trước! Khi mà em, dẫu chưa xứng đáng với ngài, nhưng ít ra cũng đáng mặt hơn bây giờ. Còn lúc này, khi sức khỏe đã tàn tạ, sự thanh thản trong tâm hồn đã vụt bay, sự tươi mới trong tình cảm đã phai nhạt, không đâu, người bạn hiền từ của em, người bạn kính mến và dịu dàng của em! Tình cảm của em dành cho ngài quá đỗi chân thành để có thể ưng thuận thỉnh cầu của ngài; và rồi một năm nữa trôi qua, Lãnh chúa Montfort sẽ phải cảm ơn em vì lời từ chối ngày hôm nay.’
‘Anh hầu như không dám cất lời,’ Lãnh chúa Montfort trầm giọng nói, như thể đang kìm nén cảm xúc, ‘nếu bộc lộ tâm can lúc này, e rằng anh sẽ làm em thêm xao xuyến. Vậy nên anh sẽ không mạo hiểm đáp lời những gì em vừa viện dẫn; sẽ không nói cho em nghe rằng anh nghĩ em là sinh vật xinh đẹp và cuốn hút nhất từng hít thở khí trời, hay anh say đắm tinh thần u uất của em nhường nào, và có thể ngồi ròng rã hàng giờ liền ngắm nhìn ngôn từ tỏa ra từ đôi mắt đen huyền ấy. Ôi tiểu thư Temple, đối với anh chưa bao giờ em thôi kiều diễm, thôi mê hoặc. Than ôi! Anh thậm chí chẳng dám thổ lộ tình yêu của mình; thật là bất hạnh cho anh thay. Dẫu vậy, hỡi người con gái ngọt ngào, xin hãy tha thứ cho sự xáo trộn mà anh đã gây ra; hãy ráng tập yêu anh; chí ít xin hãy chịu đựng sự hiện diện của anh; và hãy để anh tiếp tục ấp ủ sự thân mật đã rắc lên cuộc đời anh một thứ bùa mê không sao tả xiết.’ Vừa nói, ngài vừa liều lĩnh cầm lấy bàn tay nàng, thành kính đặt lên môi hôn đầy tận tụy.
