Tiểu thư Grandison đã quyết định thuê một căn nhà ở Luân Đôn trong mùa hội xã hội, và đã nhận được lời hứa từ người chú cùng người thím rằng họ sẽ đến làm khách của nàng. Em gái của phu nhân Armine cũng sẽ từ Bath đến hội ngộ với họ. Về phần Ferdinand, mùa xuân đã dần phục hồi sức khỏe cho chàng, chứ không trả lại cho chàng tâm trạng như xưa. Chàng vẫn u sầu và chán nản, không tài nào gượng dậy nổi, và trở thành con mồi cho những tâm trạng đen tối nhất; thế nhưng, một vài hoàn cảnh đã xảy ra khiến chàng buộc lòng phải có chút năng nổ. Các chủ nợ của chàng ngày càng thúc bách, và việc sắp xếp lại gia sản hay rời bỏ quê hương nay là một lựa chọn không thể tránh khỏi. Tháng Tư, thời điểm chứng kiến sự xuất hiện của gia đình Temple và lãnh chúa Montfort tại nước Anh, cũng chào đón tiểu thư Grandison cùng các vị khách của nàng tại Luân Đôn. Vài tuần sau, Ferdinand — người đã né tránh chuyến đi cùng gia đình, và dù thế nào cũng nhất quyết không chịu làm khách của người em họ — đã ổn định chỗ ở tại một khách sạn yên tĩnh vùng lân cận quảng trường Grosvenor; nhưng chàng không hẳn ở một mình, bởi vì suýt soát vào những giờ phút cuối cùng, Glastonbury đã ngỏ ý xin được đi cùng, và Ferdinand vốn rất coi trọng sự đồng hành của người duy nhất mà chàng có thể thoải mái tâm sự về cơ đồ tiêu điều cùng những hy vọng lụi tàn của mình, đã vui vẻ chấp thuận nguyện vọng ấy với sự thỏa mãn vô biên.

Việc đột ngột cư ngụ trong một đô thị khổng lồ, sau quãng thời gian sống ẩn dật chốn đồng quê, không còn nghi ngờ gì nữa, mang lại một tác động vô cùng kỳ lạ cho tâm trí. Dân cư đông đúc, vô vàn sự vật, những lợi ích trọng đại từng giờ hằn sâu vào nhận thức, những sự kiện diễn ra liên tục, tiếng ồn ào, sự hối hả, cùng bầu không khí náo nhiệt lan rộng khắp nơi — tất cả hòa quyện lại khiến chúng ta cảm nhận sâu sắc sự nhỏ bé của bản thân; và những nỗi đam mê hấp dẫn từng chiếm ngự chốn cô tịch, được nuôi dưỡng bởi trí tưởng tượng để rồi phình to thành những hình thù vĩ đại và vững chãi, nay nhanh chóng lụi tàn qua một quá trình hầu như không thể nhận ra, thu gọn lại thành những tỷ lệ kém phần khổng lồ hơn, và dường như được khoác lên mình một diện mạo mờ ảo hơn. Khi Ferdinand Armine luồn lách qua những con phố đông đúc ở Luân Đôn, bị thúc đẩy bởi những rắc rối bức bách và không thể chối bỏ của riêng mình, đồng thời ý thức được mối nguy hiểm đang rình rập sự nghiệp của bản thân, trong lúc quyền lực và sự giàu sang chói lọi đập vào mắt từ mọi hướng, chàng bắt đầu nhìn lại quá khứ đầy đam mê với những cảm giác kém phần mãnh liệt hơn trước, và suýt cảm thấy tiếc nuối vì một định mệnh nghiệt ngã hoặc tâm hồn bồng bột của bản thân đã trút lên đầu mình quá nhiều âu lo, xúi giục chàng chối bỏ chén rượu phú quý lấp lánh đã được dâng hiến cho chàng một cách đúng lúc đến thế. Chàng khao khát sự tận hưởng và tĩnh lặng; ký ức về những đau khổ vừa qua khiến chàng chùn bước trước sự buông thả mù quáng vào những đam mê mà hậu quả để lại quá đỗi nặng nề.

Chính trong tâm trạng ấy, kiệt sức sau chuyến ghé thăm viên luật sư, chàng bước vào một câu lạc bộ quân nhân và cầm lấy một tờ báo. Ít quan tâm đến chính trị, mắt chàng lướt qua những bài xã luận hiếu chiến và các bản báo cáo nghị viện tẻ nhạt mà chẳng hề mảy may hứng thú; và chàng đang định vứt nó xuống thì một đoạn tin ngắn lọt vào mắt lập tức thu hút toàn bộ sự chú ý của chàng. Đoạn tin ấy đăng trên tờ ‘Morning Post’ mà chàng vừa đọc được:

‘Hầu tước Montfort, con trai trưởng của Công tước vùng ———, người mà sự trở lại nước Anh của ngài vừa được chúng tôi đề cập gần đây, đã cư trú tại Ý trong nhiều năm liền. Lãnh chúa được nhìn nhận là một trong những quý tộc tài hoa nhất đương thời, và từng nổi danh tại Rome vì việc bảo trợ nghệ thuật. Lãnh chúa Montfort sẽ sớm kết hôn với tiểu thư Temple kiều diễm, ái nữ duy nhất của ngài Pelham Temple đáng kính. Tiểu thư Temple được đánh giá là một trong những nữ thừa kế giàu có nhất nước Anh, bởi nàng chắc chắn sẽ thừa hưởng toàn bộ gia tài khổng lồ mà cha nàng đã bất ngờ có được. Ngài Temple là một góa phụ, và không có con trai. Ngài Temple trước đây từng là bộ trưởng của chúng ta tại một số triều đình Đức, nơi ngài nổi bật nhờ tài năng và lòng hiếu khách dành cho những đồng hương đi du hành. Người ta nói rằng doanh thu từ các điền trang ở Yorkshire của cố ngài Temple Devereux không dưới 15.000 bảng Anh một năm. Tài sản cá nhân cũng rất đáng kể. Chúng tôi được biết ngài Temple đã mua lại dinh thự của Công tước vùng ——— tại quảng trường Grosvenor. Lãnh chúa Montfort đã tháp tùng ngài Temple cùng ái nữ khả ái của ông về nước này.’

Tâm trí Ferdinand Armine quả là một chốn hỗn mang hoang dại và rực cháy khi chàng đọc đoạn tin này. Những điều kỳ diệu mà nó hé lộ nối tiếp nhau nhanh chóng đến mức có lúc chàng mất đi khả năng suy ngẫm. Henrietta Temple đang ở Anh! Henrietta Temple là một trong những nữ thừa kế vĩ đại nhất xứ sở! Henrietta Temple sắp sửa kết hôn với người khác! Nàng Henrietta Temple của chàng, người mà chàng từng sùng bái và từng được nàng tôn thờ! Người mà một lọn tóc đẹp đẽ giờ này vẫn đang nằm trên ngực áo chàng! Người mà vì nàng, chàng đã đánh đổi cả gia tài, họ hàng, quyền lực, thậm chí gần cả mạng sống!

Hỡi Phụ nữ, Phụ nữ ơi! Đừng đặt niềm tin nơi đàn bà! Thế nhưng, liệu chàng có thể trách cứ nàng chăng? Chẳng phải nàng từng tin rằng mình bị chàng đùa giỡn, lăng nhục, lừa dối, phỉnh gạt và bỏ rơi hay sao? Và liệu nàng có thể, liệu nàng có yêu một người khác không? Có kẻ nào khác mà nàng đã dốc cạn tâm can như với chàng, cùng tất cả dòng cảm xúc say đắm và vô song ấy chăng? Có kẻ nào khác mà nàng đã trao gửi tâm hồn thuần khiết và nồng cháy của mình chăng? Ờ không! Chàng không muốn, và không thể tin điều đó. Henrietta hời hợt và giả dối là chuyện không thể nào có được. Nàng từng được nhìn ngắm, từng được ngưỡng mộ, từng được yêu thương: hỏi ai thấy nàng mà lại chẳng trầm trồ ngắm nghía và yêu mến? Và chàng là nạn nhân sự hờn dỗi của nàng, có lẽ cũng là nạn nhân từ nỗi tuyệt vọng của nàng mà thôi.

Nhưng nàng vẫn chưa kết hôn. Theo những dòng này, họ sắp sửa nên duyên vợ chồng. Có vẻ như họ đã cùng nhau du hành; ý nghĩ ấy giáng xuống lòng chàng một nỗi đau đớn nhói buốt. Chàng không thể gặp nàng sao? Chàng không thể giải thích mọi chuyện ư? Chàng không thể chứng minh rằng trái tim mình vẫn luôn chân thành và đắm say sao? Chàng không thể kể cho nàng nghe tất cả những gì đã xảy ra, tất cả những đau khổ mà chàng phải chịu đựng, sự điên cuồng trong nỗi thống khổ của mình; và liệu nàng có thể cưỡng lại giọng nói mà âm sắc từng là niềm vui của nàng, ánh mắt từng lấp đầy trái tim nàng bằng niềm ngây ngất ấy chăng? Và khi nàng nhận ra rằng Ferdinand, chính Ferdinand của nàng, quả thực chưa bao giờ lừa dối nàng, xứng đáng với tình cảm chọn lựa của nàng, và thậm chí đang đau khổ ngay khoảnh khắc này vì sự ngọt ngào của nàng, thì những ràng buộc lạnh lùng mà nàng vướng vào sau đó có ý nghĩa gì chứ? Nàng vốn là của chàng bởi một mối lương duyên xưa cũ và nồng nàn hơn. Chẳng lẽ chàng không nên đòi lại quyền lợi của mình sao? Nàng có thể phủ nhận điều đó chăng?

Đòi lại cái gì? Bàn tay của một nữ thừa kế. Lẽ nào người ta lại đồn đại rằng một kẻ thuộc dòng dõi Armine lại đi khom lưng luồn cúi vì tiền tài, ở nơi mà đáng lẽ ra hắn phải sai khiến bằng tình yêu? Không đời nào! Dù nàng có nghĩ gì đi nữa, cách hành xử của chàng đối với nàng vẫn hoàn toàn vô lỗi. Henrietta không có quyền phàn nàn. Nàng không phải là nạn nhân, nếu quả thực có nạn nhân nào đó tồn tại. Chàng từng yêu nàng, nàng từng đáp lại tình cảm của chàng; vì nàng mà chàng đã hy sinh những gì lớn lao nhất, đánh đổi cả một cơ ngơi huy hoàng cùng một trái tim tha thiết và thủy chung. Khi nghĩ về nàng trước đây, có lẽ nàng đang héo mòn trong một chốn cô tịch xứ người, chàng chưa bao giờ ngừng dằn vặt bản thân về hành động của mình, và từng tự buộc tội bản thân là kẻ lừa dối và tàn nhẫn; thế nhưng giờ đây, giữa lúc nàng đang đắm chìm trong thịnh vượng, ‘được đánh giá là một trong những nữ thừa kế giàu có nhất nước Anh’ (chàng nghiến răng khi nhớ lại cụm từ ấy), cùng chiếc nhẫn đính hôn của một nhà quý tộc lớn (lại còn là người bạn cũ của chàng, lãnh chúa Montfort; cuộc đời mới kỳ lạ làm sao!), kiêu hãnh, mỉm cười và sung túc, trong khi chàng chỉ có một mình với trái tim tan vỡ cùng cơ đồ tuyệt vọng hơn cả cái chết, và tất cả cũng chỉ vì nàng, tâm can chàng trở nên cay đắng: chàng trách cứ nàng vô cảm; chàng hình dung nàng trống rỗng chẳng mảy nhấp nhô chút cảm xúc chân thật nào; chàng xoáy sâu vào sự lạnh nhạt của nàng kể từ lúc đôi bên chia lìa; sự im lặng của nàng, vốn kỳ lạ biết bao, nay không còn khó hiểu nữa; sự thờ ơ hoàn toàn mà nàng từng thể hiện đối với sự nghiệp của chàng; chàng mỉa mai sự nhẹ dạ trong tính khí nàng; chàng nguyền rủa sự thất thường của nàng; chàng tố cáo sự phản bội đê tiện của nàng; trong bóng ma méo mó của trí tưởng tượng đầy đớn đau, nàng thậm chí đã biến thành một đối tượng để chàng căm ghét.

Tội nghiệp Ferdinand Armine! Đó là lần đầu tiên chàng nếm trải những đớn đau cuồng loạn của sự ghen tuông.

Thế mà chàng từng yêu người phụ nữ này biết bao! Chàng từng sủng ái nàng nhường nào! Và giờ đây lẽ ra họ đã có thể hạnh phúc biết mấy! Không gì làm một con người suy sụp cho bằng sự xác tín về một vận mệnh tồi tệ. Sự trở lại đột ngột này, khối tài sản kếch xù, và cuộc hôn nhân sắp diễn ra của Henrietta Temple, lại là một sự kết hợp gồm toàn những hoàn cảnh phiền toái đối với riêng Ferdinand Armine; có cảm giác như chàng đã đến quá gần hạnh phúc trọn vẹn để rồi vụt mất nó, khiến chàng cảm thấy vô cùng chán chường sự tồn tại này, và nghiêm túc nghĩ đến việc tự tước đoạt mạng sống của mình.

Thật tình cờ là hôm nay chàng đã hứa đến ăn tối ở nhà người em họ; bởi vì Glastonbury, người vẫn thường đồng hành cùng chàng, đã nhận lời mời đến ăn tối với người góa phụ quý tộc của vị ân sư cũ vào ngày hôm nay. Dù vậy, Ferdinand nhận thấy bản thân hoàn toàn không đủ khả năng hòa nhập vào bất kỳ tầng lớp xã hội nào, và chàng vội vã trở về khách sạn để gửi mộth bức thư cáo lỗi đến phố Brook. Khi chàng vừa đến nơi, Glastonbury cũng vừa lúc bước lên một chiếc xe ngựa thuê, thế nên Ferdinand chẳng có cơ hội thổ lộ những nỗi sầu muộn của mình với người bạn, dù cho lòng chàng có muốn đi chăng nữa.