Lấy Thời Gian Làm Bạn

Lượt đọc: 375 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
2.b Kiểm Soát Bộ Não Của Chính Mình

❊ ❊ ❊

Nếu chúng ta không kiểm soát bộ não của chính mình, thậm chí còn không hề ý thức được rằng chúng ta có thể kiểm soát bộ não của mình, thì chúng ta chỉ có thể bị bộ não của mình kiểm soát. Hãy cùng miêu tả một kịch bản vô cùng quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày.

Có lẽ vì kỳ thi đang đến gần, hoặc vì nhu cầu công việc, bây giờ bạn bắt buộc phải đọc xong một cuốn sách. Cuốn sách này đương nhiên không thể là tiểu thuyết ngôn tình để mà có thể đọc lướt mười dòng một lúc; nó đòi hỏi bạn phải đọc một cách nghiêm túc và thấu hiểu, thậm chí nó có thể đòi hỏi bạn phải dựa vào các nguyên lý hoặc quy tắc mà nó trình bày để sáng tạo thêm một số điều gì đó thì mới được coi là lĩnh hội thực sự.

Trải qua một hồi giấu tranh tư tưởng, cuối cùng bạn cũng quyết định "bắt đầu chính thức"! Bạn ngồi lên chiếc ghế sô-pha yêu thích của mình, lật mở một trang nào đó và bắt đầu đọc. Được một lúc, bạn chợt cảm thấy mình vô cùng khát nước, thế nên đứng dậy đi tìm nước uống. Mở tủ lạnh ra, theo thói quen bạn cầm lấy một chai đồ uống, rót vào cốc. Vừa uống một ngụm, bạn chợt nhớ ra, không đúng, bạn không nên uống loại đồ uống có đường này! Thật là tình! Tất cả là tại mẹ bạn, dù có nói bao nhiêu lần đi nữa, bà cũng không bao giờ nhớ phải để riêng đồ uống có đường và đồ uống không đường ra. Thế là, bạn chạy vào phòng ngủ của mẹ để lý luận một hồi với bà, cuối cùng phát hiện ra chẳng ích gì, đành hậm hực quay về sắp xếp lại tủ lạnh một lượt.

Bạn quay lại ghế sô-pha, tiếp tục đọc sách. Đọc được một lúc, bạn đổi một tư thế khác. Trớ trêu thay, bạn lại vô tình chạm phải điều khiển tivi, chiếc tivi bỗng nhiên sáng lên. Người dẫn chương trình này lại đúng là người bạn thích nhất, chà, chiếc váy hôm nay cô ấy mặc đẹp quá đi mất! Nhưng mà, sao chủ đề hôm nay lại nhàm chán thế này?! Bạn không kìm được vẫn xem chương trình này một lúc, rồi lại tiện tay dùng điều khiển lướt xem các đài truyền hình khác... May sao lúc này, liên tiếp mấy đài truyền hình đều không có chương trình nào hay, bạn mới có chút thất vọng mà nghĩ: Chương trình bây giờ chán thật đấy! Thà đọc sách còn hơn.

Hửm? Sao lại khát thế nhỉ? Lúc này bạn mới nhớ ra, vừa rồi sau khi dọn dẹp tủ lạnh xong, bạn đã để cốc đồ uống có đường đó lên bàn của mẹ, mà sau đó, bạn lại quên mất việc rót cho mình một cốc đồ uống không đường khác, cứ thế đi thẳng lại ghế sô-pha. Thế là, bạn đứng dậy đi lấy chút gì đó để uống. Uống được hai ngụm, bạn chợt nhớ ra đồ uống mình đang uống lúc này, chính là loại đồ uống bạn thích nhất. Lần đầu tiên hẹn hò với bạn trai cũ, anh ấy đã mời bạn uống loại đồ uống này... Chà, cũng không biết bây giờ anh ấy đang ở đâu, làm gì nhỉ?

Điện thoại đổ chuông, một tin nhắn đến. Một người bạn hỏi bạn đang làm gì đấy? Bạn ngại không dám nói là mình đang học; bạn chỉ trả lời lập lờ rằng, bạn bị ốm, đang ở nhà nghỉ ngơi thôi, không muốn ra ngoài... Bạn lại quay về ghế sô-pha. Nghĩ đi nghĩ lại, vẫn nên đổi nhạc nền đi, bài hiện tại bi lụy quá. Thế là, bạn xoay người đổi một chiếc đĩa CD khác, rồi ngồi lại cho ngay ngắn, bắt đầu đọc sách. Qua một khoảng thời gian khá lâu, bạn chợt nhận ra mình vừa thẫn thờ nãy giờ, thế là giật mình thon thót. Sau đó, theo phản xạ, bạn liếc nhìn đồng hồ, trời ạ, một tiếng đồng hồ cứ thế trôi qua, thế mà bạn còn chưa đọc xong nổi một trang sách.

Kịch bản trên có phải là cực kỳ quen thuộc hay không? Điều tôi kể chắc chắn không phải là bạn, nhưng bạn cũng chắc chắn biết rằng bản thân mình từng gặp phải những tình huống tương tự. Bạn có biết tại sao lại xuất hiện tình huống như vậy không? Câu trả lời là bộ não của bạn quá năng động. Một người sở hữu bộ não năng động vốn dĩ là chuyện tốt, nhưng trong rất nhiều trường hợp, nó cũng có thể là chuyện xấu — giống như những gì bạn vừa thấy ở trên. Bộ não của bạn vô cùng năng động, và sự tập trung của bạn lại là thứ dễ dàng tiếp thu mệnh lệnh của nó nhất; thế nên, thậm chí ngay cả khi bản thân bạn không hề ý thức được, nó vẫn không ngừng thao túng sự tập trung của bạn. Sau đó, bạn cứ thế dễ dàng bị bộ não của mình điều khiển.

Bạn có thể phải đấu tranh rất lâu mới có thể thực sự hiểu rõ được đạo lý này: Bộ não của bạn không phải là bạn, bộ não của bạn là bộ não "của" bạn. Mặc dù bạn dùng nó để suy nghĩ, có vẻ như nó đang chi phối hành vi của bạn, nhưng bạn phải hiểu rằng bạn không nên thuộc về bộ mà phải là bạn sở hữu bộ não của mình, và bạn phải là người có thể kiểm soát bộ não của mình.

Đây là điều rất khó nói rõ ràng chỉ bằng ngôn từ, thế nhưng, nếu tôi cho bạn một hai ví dụ, bạn có thể hiểu ra ngay lập tức. Không biết bạn đã xem bộ phim nổi tiếng "A Beautiful Mind" đó chưa? Nhân vật chính John Nash trong phim chính là một ví dụ rất hay: Ông là người đầu tiên trong lịch sử được đông đảo mọi người biết đến là "dùng tinh thần của chính mình để chiến thắng bệnh tâm thần của chính mình". Nói cách khác, Nash thông qua sự đấu tranh đã học được cách kiểm soát bộ não của mình, không còn bị những ảo giác trong bộ não của mình khống chế nữa.

Một ví dụ kinh điển khác chính là nhà tâm lý học nổi tiếng Viktor Frankl. Cha mẹ, vợ, anh em của ông đều chết dưới nanh vuốt của phát xít, bản thân ông thì chịu đựng những trận tra tấn dã man trong trại tập trung của phát xít. Một ngày nọ, khi ở một mình trong phòng giam trong trạng thái khỏa thân, ông chợt có một cảm giác hoàn toàn mới mẻ — ông chợt hiểu ra rằng, "Ngay cả trong những hoàn cảnh cực kỳ tồi tệ, con người ta vẫn sẽ sở hữu một sự tự do cuối cùng, đó chính là sự tự do lựa chọn thái độ của chính mình."

Hãy đổi sang một cách nói khác, đó là sau khi bừng tỉnh ngộ, Frankl cuối cùng cũng hiểu ra rằng bản thân thực ra có thể kiểm soát bộ não của mình, chứ không phải bị bộ não của mình chi phối! Thế là, trong những năm tháng gian khổ nhất, ông đã lựa chọn thái độ tích cực hướng lên. Ông không bi quan tuyệt vọng. Ngược lại, trong tâm trí, ông tưởng tượng ra cảnh sau khi mình giành lại được tự do sẽ đứng trên bục giảng như thế nào, kể lại đoạn trải nghiệm đau khổ này cho học sinh của mình nghe. Dựa vào phương thức tư duy tích cực, lạc quan này, Frankl dù đang ở trong tù ngục, vậy mà lại có thể khiến cho tâm hồn mình vượt qua khỏi sự giam cầm của ngục tù, mặc sức tung hoành trong thế giới tự do.

Đây chính là cái gọi là vận dụng tâm trí để đạt được sự giải phóng. Không còn để bản thân trở thành nô lệ cho bộ não của mình, mà là lựa chọn vươn lên làm chủ. Tôi nhớ rõ cảm giác lạnh toát toàn thân khi tôi chợt hiểu ra đạo lý này. Nói đây là "tìm lại được những gì đã mất", chi bằng nói đây là "làm lại từ đầu". Hồi còn rất nhỏ, nghe Thôi Sĩ gào thét, "Không muốn rời đi, không muốn tồn tại, tôi muốn sau khi chết đi sẽ được làm lại từ đầu!" Lúc nghe thấy nổi hết cả da gà, hiểu rằng đó là sự bất lực, chẳng ai có thể làm lại từ đầu từ số không cả, huống chi là đối với một người không tin vào lu hồi. Thế nhưng, khi tôi chợt nhận ra rằng hóa ra tôi có thể (và vốn dĩ nên) kiểm soát bộ não của chính mình, tôi cảm thấy hóa ra mình không cần phải chết mà vẫn có thể làm lại từ đầu, quả thực rất kỳ diệu.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.