Lấy Thời Gian Làm Bạn

Lượt đọc: 375 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
3.f Sử Dụng Danh Sách Để Giảm Thiểu Sai Sót

❊ ❊ ❊

Danh sách (List) từ trước đến nay vẫn luôn là một trong những công cụ tổ chức hiệu quả nhất. Ngược lại, có người cho rằng danh sách dùng để tổ chức hoặc quản lý có thể chia thành rất nhiều loại, ví dụ như danh sách công việc (Task list), danh sách việc cần làm (To-do list), hay danh sách kiểm tra (Checklist)... Mặc dù cá nhân tôi cảm thấy việc phân biệt rạch ròi những khái niệm này không mang lại ý nghĩa lớn lao gì, nhưng tôi thực sự cho rằng bản thân danh sách là một công cụ cực kỳ hữu ích. Và việc tạo ra cũng như vận dụng danh sách quả thực là một năng lực quan trọng cần phải được rèn luyện.

Hãy bắt đầu bằng một ví dụ về lợi ích mà danh sách mang lại cho tôi. Rất lâu trước đây, tôi phát hiện ra rằng mỗi lần đi siêu thị mua sắm trở về nhà, tôi lại vô cùng bực bội: "Sao lại có tận hai món đồ quên mua thế này?!" Thế là, tôi đã hình thành thói quen lập danh sách trước khi đi siêu thị.

Nếu tôi quyết định hôm nay đi siêu thị mua đồ, thì vào buổi sáng thức dậy, tôi sẽ lấy một tờ giấy ra, liệt kê những thứ cần mua, rồi dán lên chiếc bảng trắng nhỏ trên tường nhà mình — thay vì cứ thế xách xe ra siêu thị. Nói chung, đến tầm 9 giờ sáng, có lẽ tôi sẽ chợt nhớ ra còn một món đồ nữa nên được thêm vào danh sách đó; đến 10 giờ có lẽ lại phải bổ sung thêm chút ít, và đến 11 giờ có khi lại phải điền thêm một món nữa... Đến hai giờ chiều, tôi có thể thong thả đi siêu thị. Mua được món nào, tôi sẽ đánh dấu tích vào vị trí tương ứng trong danh sách, còn nếu xác định trong siêu thị không có bán, tôi sẽ gạch chéo ở vị trí tương ứng... Cứ như thế, khi về đến nhà, tôi sẽ không thể nào phải bực bội vì quên mua món đồ gì nữa.

Lợi ích của việc lập danh sách này (chắc đây nên được gọi là danh sách kiểm tra mà họ hay nói nhỉ?) thì tôi đã nói rõ rồi. Tuy nhiên, điều mà có lẽ bạn chưa để ý tới chính là thế này: nếu tôi không lập danh sách đó, thì khi về đến nhà mà ôm cục tức vì sự bất cẩn của mình, trên thực tế tôi sẽ phải đối mặt với hai khả năng: 1) Những món đồ tôi cần mua siêu thị chắc chắn có, nhưng chính tôi đã quên mua; 2) Những món đồ tôi cần mua thực ra siêu thị hoàn toàn không có, nên dù có quay lại cũng chẳng ích gì! Thế là, bạn có thể tưởng tượng khi tôi đang vô cùng bực bội mà lại buộc phải quay lại siêu thị một lần nữa, để rồi phát hiện ra mình rơi vào tình huống thứ hai, chắc chắn tôi sẽ tức đến hộc máu và cảm giác lực bất tòng tâm — thế nhưng có một điều chắc chắn là: thời gian đã bị lãng phí rồi.

Do đó, việc lập một danh sách thường sẽ giúp chúng ta làm việc có trật tự, đồng thời đảm bảo bản thân không lãng phí thời gian một cách vô ích. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng danh sách lâu dài, tôi nhận thấy quả thực có một số kinh nghiệm rất đáng để chia sẻ.

(Một) Đa số các trường hợp thực ra không cần thiết phải lập danh sách.

Một số chuyên gia khuyên rằng nên sử dụng danh sách ở mọi lúc mọi nơi, nghe nói chỉ cần tạo thành thói quen thì sẽ không còn cảm thấy áp lực nữa. Thế nhưng, tôi biết rằng có những thói quen một khi đã hình thành thì chắc chắn sẽ sinh ra tác dụng phụ. Ví dụ, việc mỗi ngày đều ghi chép lại các khoản thu chi tiền bạc chắc chắn phải là một thói quen khá tốt; thế nhưng, những người hình thành được thói quen này sẽ vô tình trở nên cực kỳ so đo tính toán, thường là khi đã hẹn mời bạn bè đi ăn nhưng đến lúc thanh toán lại đề nghị tốt nhất là nên chia đều (AA). Tôi cho rằng một con người không nên tự đặt ra quá nhiều quy củ cho bản thân, bởi vì điều đó rõ ràng là không thể thực hiện nổi, và thời hạn càng dài lại càng đúng như vậy. Vấn đề giới hạn chỉ có thể do chính bản thân tự nắm bắt dựa trên tình hình thực tế. Dù sao đi nữa, nguyên tắc cơ bản là: một người không thể quá khắt khe với bản thân — mặc dù đồng thời cũng không nên quá buông thả chính mình. Trước khi tham gia hội nghị, việc chuẩn bị một danh sách để ghi lại những ý tưởng khác nhau mà bản thân nên đề xuất là điều hợp lý. Thế nhưng, khi đi hẹn hò mà cứ nhất thiết phải lập trước một danh sách ghi lại bước đầu làm gì, bước tiếp theo làm gì, cuối cùng làm gì thì rõ ràng là việc thừa thãi.

(Hai) Công cụ ghi chép danh sách tốt nhất là giấy và bút.

Tốt nhất là nên có một cuốn sổ, kẹp sẵn một cây bút bên trong, rồi mang theo người mọi lúc mọi nơi. Lời khuyên của tôi là cố gắng đừng sử dụng các phần mềm quản lý danh sách được cài đặt trên máy tính để bàn hay máy tính xách tay — mặc dù những chương trình đó được thiết kế rất tuyệt vời, nhưng hoàn toàn không thể sánh bằng sự tiện lợi và hiệu quả của giấy và bút. Dữ liệu trên máy tính để bàn không thể mang theo bên người mọi lúc mọi nơi, mặc dù bạn đã sở hữu không ít chiếc USB — và vài chiếc trong số đó đã bị thất lạc; dữ liệu được lưu trữ trên Internet cũng không phải lúc nào cũng có thể truy xuất bất cứ lúc nào — chẳng hạn như khi bạn đang ngồi trên xe taxi.

Máy tính xách tay tuy có thể mang theo người, nhưng dù sao vẫn cồng kềnh hơn giấy và bút rất nhiều; việc khôi phục từ trạng thái chờ sang trạng thái làm việc thường phải mất trên 30 giây; điều tồi tệ nhất là nhỡ may pin bị hết giữa chừng thì còn có khả năng gây ra tình trạng hỏng tệp tin. Hiện nay đã có những thiết bị điện tử tinh xảo hơn: thiết bị hỗ trợ cá nhân kỹ thuật số (PDA), điện thoại thông minh (SmartPhone). Nhưng tôi vẫn không khuyến khích sử dụng vì: 1) Giá thành vẫn còn tương đối đắt đỏ; 2) Hệ điều hành cùng các phần mềm khác vẫn chưa thực sự đáng tin cậy; 3) Pin vẫn là một vấn đề; 4) Khả năng nhập liệu vẫn chưa đủ tiện lợi; 5) Dễ bị thất lạc (đồ càng đắt tiền lại càng dễ mất phải không?)... Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng thiết bị PDA trong hai năm gần đây đã có những bước tiến đáng kể, tôi tin rằng sẽ có một ngày nó hoàn toàn thay thế được những cuốn sổ tay bằng giấy.

(Ba) Danh sách không cần thiết phải ngay ngắn, sạch đẹp.

Người đọc danh sách thường chỉ có mỗi chúng ta, thế nên danh sách đó chỉ cần chính mình nhìn hiểu là được. Ghi chép bằng phương thức đơn giản nhất mới là hợp lý nhất: vô số từ viết tắt, mũi tên, đường kẻ, dấu tích, dấu nhân cùng đủ loại ký hiệu và khung tròn ô vuông... Trừ khi cực chẳng đã, chứ việc chỉnh lý danh sách của bản thân, viết lại danh sách của chính mình, hay phân loại danh sách của bản thân, hầu như đều là sự lãng phí thời gian hoàn toàn. Ai cũng có thói quen ngăn nắp, chỉ là cách thể hiện ra bên ngoài khác nhau mà thôi. Ví dụ, tôi có thể chịu đựng được căn phòng hơi bừa bộn một chút, và cũng thường kéo dài rất lâu mới đi cắt tóc, nhưng tuyệt đối không thể chịu đựng được dù chỉ một chút sự không đồng đều trên giá sách, hay bất kỳ biểu tượng nào ngoài thùng rác xuất hiện trên màn hình desktop Windows của mình. Vì vậy, rất có thể bạn cũng giống như tôi, đột nhiên phát hiện bản thân bị ám ảnh bởi việc làm cho mọi loại danh sách trở nên thật ngay ngắn cẩn thận — khi đó bạn phải cẩn thận đấy, bởi vì đây là một trong những triệu chứng điển hình của bệnh "rối loạn ám ảnh cưỡng chế". Do đó, tôi khuyên bạn hãy giống như tôi, có ý thức kiềm chế bản thân đừng làm những việc không có ý nghĩa thực tế đó — việc đó chỉ đang lãng phí thời gian mà thôi.

(Bốn) Danh sách nhất định phải luôn trong tầm với.

Khi lập danh sách, bạn có thể dùng bút chì, bút bi, bút máy, bút ký, hoặc bất kỳ loại bút nào khác có thể viết ra chữ — đương nhiên là không khuyến khích dùng bút lông; bạn có thể sử dụng bất kỳ trang giấy nào trong một cuốn sổ bất kỳ, có thể sử dụng giấy nhớ màu vàng chuyên dụng, hoặc viết lên chiếc bảng trắng trên tường... Sự tiện lợi được đặt lên hàng đầu. Thế nhưng, danh sách đó bắt buộc phải luôn trong tầm với. Nếu cả ngày hôm nay bạn đều ở nhà, thì danh sách được ghi trên tấm bảng trắng trên tường mà bạn chỉ cần ngước mắt lên là thấy có lẽ sẽ tốt hơn; nếu cả ngày bạn ở văn phòng, vậy dán những tờ giấy nhớ màu vàng lên vách ngăn bàn làm việc sẽ là một lựa chọn tuyệt vời; nếu bạn chắc chắn công việc ngày hôm nay của mình hầu như đều hoàn thiện trên máy tính, thì tiện ích ghi chú nhỏ trên thanh công cụ Windows Vista sẽ vô cùng thuận tiện; nếu hôm nay bạn phải làm việc ở bên ngoài, có lẽ phải ghé qua mấy nơi liền, thì PDA hoặc một cuốn sổ tay nhỏ mang theo người mới là những lựa chọn hợp lý. Thực ra tôi không thích những cuốn sổ cao cấp màu mè, giá mấy chục tệ, hay thậm chí là có bìa bằng da được gọi là cao cấp nào đó, trông đẹp mã nhưng chẳng thực dụng chút nào. Buồn cười nhất là tôi từng thấy một người bạn có rất nhiều loại sổ cao cấp như thế, nhưng cuốn nào cuốn nấy vẫn còn nguyên mới tinh. Tôi cảm thấy rất khó hiểu, bèn hỏi anh ấy tại sao không dùng hết đi? Anh ấy đáp rằng, đồ tinh xảo thế này, có chút không nỡ viết chữ lên đó! Tôi chịu luôn. Tinh xảo hay không không quan trọng, mấu chốt nằm ở chỗ phải có thể nhìn thấy bất cứ lúc nào, có thể viết lóa và đánh dấu bất cứ lúc nào.

(Năm) Nhiệm vụ quan trọng nhất luôn chỉ có một.

Tôi từng chứng kiến rất nhiều chuyên gia giải thích về mối quan hệ giữa việc nhiệm vụ quan trọng hay không và khẩn cấp hay không, cũng như cách phân bổ mức độ ưu tiên của các nhiệm vụ. Đạo lý rất rõ ràng: Phải làm những việc vừa quan trọng lại vừa khẩn cấp trước; những việc không quan trọng không khẩn cấp thì đương nhiên khỏi cần bận tâm; nếu là việc khẩn cấp nhưng không quan trọng thì hoàn toàn có thể bỏ qua; còn nếu là việc quan trọng nhưng không khẩn cấp thì ngược lại phải ưu tiên xử lý trước... Thế nhưng, quan sát của tôi lại cho thấy vấn đề thực sự mà đa phần mọi người phải đối mặt không nằm ở việc không hiểu rõ đạo lý này, mà nằm ở chỗ không thể phân biệt nổi đâu là "thực sự quan trọng" với "trông có vẻ quan trọng", và đâu là "thực sự khẩn cấp" với "trông có vẻ khẩn cấp". Tiêu chuẩn để đánh giá một việc có thực sự quan trọng hay không chỉ có một: Liệu nó có ích cho việc hiện thực hóa mục tiêu của bạn (dù là dài hạn hay ngắn hạn) hay không. Thế nhưng, tiêu chuẩn để phán đoán một nhiệm vụ có thực sự khẩn cấp hay không lại không hề dễ dàng như vậy, bởi vì bạn luôn cảm thấy việc nào cũng khẩn cấp cả. Tuy nhiên, kinh nghiệm cho chúng ta biết rằng, những việc thực sự khẩn cấp vốn rất ít ỏi, chuyện nước sôi lửa bỏng hầu như chỉ xuất hiện trong tiểu thuyết mà thôi. Không tin thì bạn cứ thử đem tất cả những việc mà bạn cảm thấy khẩn cấp trì hoãn lại một khoảng thời gian rồi hãy xử lý, cứ kiên trì như vậy chừng một tháng xem sao. Cuối cùng bạn sẽ hiểu ra rằng những chuyện đó thực chất không hề khẩn cấp đến thế. Do đó, bạn chỉ cần một tiêu chuẩn phán đoán là đủ: Việc này có thực sự quan trọng hay không. Đạo lý tiếp theo sau đó sẽ trở nên rõ như ban ngày: Nhiệm vụ thực sự quan trọng nhất luôn chỉ có một mà thôi — chính là nhiệm vụ thực sự có ích cho việc hiện thực hóa mục tiêu của bạn.

(Sáu) Lập danh sách nhiệm vụ cho giai đoạn tiếp theo một cách riêng biệt.

Trong quá trình cầm danh sách nhiệm vụ của mình hoàn thành từng mục một, bạn sẽ phát hiện ra năng lực sáng tạo của một con người tập trung cao độ bỗng nhiên bùng nổ. Cứ hoàn thành một tiểu mục trong danh sách nhiệm vụ, bạn sẽ vừa cảm thấy tâm trạng vui vẻ vừa vô thức hướng về tương lai, rồi sau đó bạn sẽ có những ý tưởng mới mẻ! Cảm thấy bản thân quá tài giỏi! Thế rồi bạn lại thấy những phần khác trong danh sách này có sự cần thiết phải sửa đổi... Tuy nhiên, hãy chờ một chút! Trừ khi cực chẳng đã, tuyệt đối đừng thay đổi các hạng mục trong danh sách giữa chừng trước khi hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ. Một khi bạn làm như vậy, bạn sẽ phát hiện ra rằng bản thân "có sự cần thiết" phải liên tục thay đổi một hoặc nhiều hạng mục trong danh sách nhiệm vụ này, và cuối cùng thậm chí sẽ dẫn đến việc toàn bộ nhiệm vụ vĩnh viễn không bao giờ hoàn thành nổi. Nếu bạn nảy ra ý tưởng mới mẻ nào đó, việc từ bỏ đương nhiên sẽ rất đáng tiếc. Cách làm đúng đắn là: Khởi động một danh sách mới khác, với tiêu đề là "Danh sách nhiệm vụ giai đoạn tiếp theo", ghi lại những ý tưởng mới mẻ của bạn vào đó, rồi ngay lập tức quay trở lại với danh sách nhiệm vụ hiện tại, tập trung vào công việc lẽ ra phải hoàn thành lúc này. Nếu đột nhiên lại xuất hiện ý tưởng mới mẻ nào nữa, thì vẫn cứ áp dụng cách làm như vậy. Lợi ích của việc này là, sau khi nhiệm vụ hiện tại hoàn thành, thì trên "Danh sách nhiệm vụ giai đoạn tiếp theo" của bạn đã có sẵn một số lượng đáng kể các hạng mục việc cần làm vô cùng cụ thể rồi.

(Bảy) Xây dựng một danh sách kiểm tra cho mỗi nhiệm vụ của bạn.

Mỗi lần tôi bước ra khỏi nhà, ở ngay cửa đều phải kiểm tra từng thứ một: kính mắt, điện thoại, chìa khóa, ví tiền, thuốc lá, bật lửa... Sau khi kiểm tra từng món một xong xuôi, tôi mới bước qua ngưỡng cửa rồi khóa cửa lại. Điều này thực sự đang tận dụng lợi ích của danh sách kiểm tra (Checklist) để tránh việc bản thân lãng phí thời gian một cách vô ích do sơ suất bỏ sót. Ví dụ đi siêu thị mua sắm được đề cập trước đó cũng tương tự như vậy. Trong quá trình thực thi kế hoạch, hoàn thành từng hạng mục trong danh sách nhiệm vụ, chúng ta đều nên chỉ định trước một danh sách kiểm tra cho từng hạng mục, dùng để xác định rằng nhiệm vụ hiện tại quả thực đã được hoàn thành giống như kỳ vọng. Rất nhiều lần, nếu bỏ sót một khía cạnh nào đó, thì tương lai khi thực thi hạng mục tiếp theo rất có thể sẽ buộc phải gián đoạn vì điều này, và đành phải quay lùi lại khâu nhiệm vụ mà lúc trước tưởng chừng đã hoàn thành nhưng nay lại phải bổ sung — loại sai lầm này thường dẫn đến sự lãng phí thời gian vô cùng lớn. Có những lúc, danh sách kiểm tra không nhất thiết phải viết ra giấy, bởi vì 1) nếu các hạng mục không vượt quá 7 cái, vậy thì hoàn toàn có thể tiến hành ngay trong đại não chúng ta; 2) rất nhiều hạng mục bạn đã vô cùng quen thuộc, thế nên đối với danh sách kiểm tra của hạng mục đó, bạn sớm đã nằm lòng từ lâu. Thế nhưng, có những nhiệm vụ lại tương đối phức tạp, khi đó tốt nhất bạn nên làm trước một danh sách kiểm tra có thể tích chọn, đối chiếu từng mục một, đảm bảo vạn vô nhất thất.

(Tám) Danh sách một khi đã bắt nguồn thực thi thì nhất định phải thực hiện cho đến cùng.

Nguyên nhân cơ bản nhất của việc làm gì cũng không thành công chính là vì sự từ bỏ. Có rất nhiều cách để từ bỏ, phổ biến nhất là "đổi sang một hướng đi tốt hơn". Nếu đó quả thực là một hướng đi tốt hơn thì cũng đành đi, thế nhưng, có vẻ như "hướng đi tốt hơn" thực ra vốn không hề tồn tại, bởi vì nếu cứ tiếp tục như thế, bạn sẽ không ngừng phát hiện ra những "hướng đi tốt hơn". Đừng bao giờ lầm tưởng rằng người có thể không ngừng "tìm thấy những hướng đi tốt hơn" chỉ có một mình bạn. Tất cả mọi người đều đang không ngừng "tìm thấy" những "hướng đi tốt hơn", sao chẳng thấy ai ai cũng thành công cả vậy? Tôi chưa từng tin vào những lời quỷ quái kiểu như ai ai cũng có thể thành công, tôi tối đa chỉ tin rằng "kỳ thực ban đầu ai ai cũng có tiềm năng thành công". Tôi luôn cảm thấy một người cuối cùng có thể thành công, không phải vì anh ta từng lên kế hoạch chính xác cho sự kiên định của bản thân, mà mấu chốt nằm ở sự kiên trì của anh ta. Quá trình bước đến thành công đại khái giống như điểm xuất phát của bạn ở Nam Cực, mà điểm cuối của con đường thành công lại nằm ở Bắc Cực. Vậy thì, bất kể bạn đi về hướng nào, chỉ cần giữa chừng không đổi hướng, cuối cùng bạn sẽ đến được Bắc Cực. Thế nhưng, nếu bạn thay đổi phương hướng giữa chừng, thậm chí là thường xuyên thay đổi phương hướng, bạn sẽ gần như không thể đến được Bắc Cực, thậm chí có thể quay trở lại điểm xuất phát. Cho nên, trước tiên hãy phán đoán xem nhiệm vụ mà danh sách này đại diện có thực sự thực tế hay không, nếu bạn thực sự cảm thấy bản thân có thể, và nên hoàn thành nhiệm vụ đó, vậy thì hãy bắt tay vào làm; và nhất định phải làm cho đến cùng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.