Đến năm 32 tuổi, tôi bắt đầu cố gắng duy trì việc đến phòng tập thể hình một cách đều đặn, mặc dù trong khoảng thời gian đó cũng có vài lần gián đoạn. Lý do khiến tôi kiên trì được ngay từ đầu không phải vì tôi có nghị lực, mà là vì sợ hãi – tôi bị gan nhiễm mỡ cấp độ trung bình; chính lời bác sĩ đã làm tôi hoảng sợ: "Mới chỉ ngoài ba mươi mà đã ở mức trung bình rồi, thật đáng tiếc...". Tôi thừa biết đây chẳng phải căn bệnh nan y gì, nhưng vài giờ sau khi nhớ lại, tôi vẫn đổ mồ hôi hột trước cách nói chuyện đó của bác sĩ. Tôi không tin vào các phương pháp Đông y, nên đã chọn cách đến phòng tập thể hình để rèn luyện.
Mô hình kinh doanh của các phòng tập thể hình có một điểm vô cùng thú vị. Có lẽ bạn cũng biết, quy mô doanh thu của một nhà hàng có thể tính toán xấp xỉ bằng cách lấy giá món ăn nhân với số lượng bàn; thế nhưng nếu bạn dùng cách tương tự để tính doanh thu của một phòng tập thể hình – phí hội viên hàng năm nhân với số lượng thiết bị – bạn chắc chắn sẽ nghĩ bất kỳ phòng tập nào cũng tất yếu phải thua lỗ thảm hại. Vậy mà thực tế, việc xây dựng một phòng tập thể hình đòi hỏi vốn đầu tư không nhỏ, thậm chí là rất cao; hơn nữa, ở Bắc Kinh hiện tại vẫn rất khó tìm ra một phòng tập thể hình nào làm ăn thua lỗ.
Có lần tôi trò chuyện cùng huấn luyện viên, điều đó phần nào đã xác nhận suy đoán của tôi. Nhìn từ những con số, sau khi đóng phí hội viên hàng năm, tỷ lệ hội viên không kiên trì nổi hai tháng (thực ra chỉ vỏn vẹn 8 tuần) chiếm hơn 95% tổng số hội viên – đây đã là một ước tính rất thận trọng rồi. Mà ngay cả những hội viên kiên trì được hai tháng cũng thường không thể ngày nào cũng đến tập.
Quá nhiều người đến phòng tập đóng phí năm, thực chất chỉ là đang bày tỏ một nguyện vọng tốt đẹp mà thôi. Những người này nếu đến các phòng tập tầm trung, theo mức giá hiện tại ở Bắc Kinh, phí hàng năm rơi vào khoảng 4800 nhân dân tệ. Kết quả là đến cuối năm nhiều người nhẩm tính lại, tổng cộng mới đi được có 6 lần, vậy là chi phí cho mỗi lần tập lên tới 800 tệ! Vì thế, hội viên của các phòng tập rất ít khi ký hợp đồng gia hạn vào năm thứ hai, nhưng các nhân viên kinh doanh của phòng tập lại chẳng hề lo lắng về điều này, bởi vì một nhóm người tương tự cứ nối đuôi nhau đến, không bao giờ thiếu.
Trong số 5% hội viên kiên trì ở lại, vẫn còn rất nhiều người như thế này: mỗi tháng đi một hai lần, hoặc hai tháng mới đi một lần. Điều thú vị là, những hội viên này rất ít khi nhận được lợi ích từ việc tập luyện – vì số lần đi quá ít – nhưng họ thường sẽ gia hạn phí vào năm thứ hai, tuy nhiên, số người gia hạn vào năm thứ ba gần như bằng không.
Trong phòng tập, người đến kẻ đi rất đông, nhưng lại có rất ít, rất ít người thực sự kiên trì. Những con số thực tế có lẽ sẽ khiến bạn giật mình, ở một phòng tập có quy mô tầm trung, số người kiên trì quanh năm chưa tới hai phần nghìn tổng số hội viên. Nếu bạn là người kiên trì quanh năm, thì thứ bạn thấy nhiều nhất ở phòng tập chính là những khuôn mặt làm bộ nghiêm túc. Đến mức thời gian lâu rồi, nếu bạn thấy ai đó bày ra vẻ mặt nghiêm túc, bạn đều không nhịn được mà bật cười trong lòng, vì bạn biết rằng đây là khuôn mặt mà gần như chắc chắn bạn sẽ chẳng bao giờ nhìn thấy lần nữa.
Ở phòng tập, bạn có biết làm thế nào để nhận ra ngay đâu là người đã kiên trì được một thời gian dài không? Cách đơn giản nhất tất nhiên là nhìn vóc dáng của họ. Tuy nhiên, cách thú vị nhất và cũng hiệu quả nhất chính là quan sát biểu cảm của họ. Biểu cảm trên gương mặt những người này rất bình tĩnh, thong dong và thư thái, nhưng lại vô cùng tập trung. Họ sẽ thực hiện các hoạt động khởi động rất lâu, sau đó bắt đầu hoàn thành bài tập trong ngày một cách bài bản, và bổ sung một khoảng thời gian khá dài cho các hoạt động thả lỏng sau đó.
Tôi thường quan sát xem tại sao nhiều người như vậy lại không thể kiên trì – mặc dù họ cũng giống như số ít những người cuối cùng kiên trì được, đều có nguyện vọng rất tốt đẹp. Khả năng đầu tiên là, ngay từ lúc bắt đầu họ đã tập quá gắt – gắt đến mức đừng nói là họ, thực ra bất cứ ai cũng không thể kiên trì nổi. Ví dụ như, chạy bộ là phương pháp giảm mỡ hiệu quả nhất, nhưng hầu hết mọi người lại chạy bằng phương pháp sai lầm. Vừa lên máy chạy bộ, đã chỉnh tốc độ lên trên 65, thình thịch thình thịch chạy bán sống bán chết, trong vòng 10 phút đã thở không ra hơi, nhảy xuống rồi vịn vào tay cầm thở hổn hển lau mồ hôi. Thực tế, vận động hiếu khí trong vòng khoảng 20 phút đầu, thứ tiêu hao thường chỉ là nước, sau 30 phút mới bắt đầu tiêu hao mỡ. Thế nhưng, cách chạy như vậy của họ sẽ không bao giờ hiệu quả – ngoài việc rất mệt. Tất nhiên, cái sự "mệt" này đã tạo ra một ảo giác rằng "mình đang nỗ lực".
Phương pháp chạy bộ giảm mỡ đúng đắn nên là chạy chậm. Chạy chậm đến mức hơi thở dốc một chút thì chuyển sang đi bộ nhanh, đợi hơi thở đều lại thì đổi thành chạy chậm. Như vậy sẽ rất dễ kiên trì đến 30 phút, sau đó, trong vòng 10~15 phút tiếp theo, nếu thể lực cho phép (thường phải trải qua hai tháng thích nghi), thì cố gắng chạy nhanh hơn, hoặc ít nhất cường độ phải cao hơn 30 phút đầu một chút, để tiêu hao nhiều mỡ hơn.
Những việc khác trong cuộc sống cũng thường là đạo lý tương tự. Kế hoạch của nhiều người không thể kiên trì hoàn thành là vì kế hoạch của họ thực tế lại là "kế hoạch siêu nhân" – "nhiệm vụ bất khả thi". Tôi thường thấy trên kế hoạch của học sinh ghi là "mỗi ngày học thuộc hai trăm từ vựng", "mỗi ngày viết năm bài văn tiếng Anh" các kiểu. Cường độ như vậy, đối với người mới bắt đầu, chỉ là "có vẻ khả thi" mà thôi. Trong một thế giới mà ai cũng vội vội vàng vàng, muốn làm chậm nhịp độ thực sự là một việc vô cùng khó khăn. Nhưng, điều nên ghi nhớ là: Phàm là việc đáng làm, thì đều đáng để làm một cách từ từ – làm trong một thời gian rất dài.
Vậy tại sao nhiều người lại muốn dốc sức ngay từ khi bắt đầu như vậy? Thầy giáo thể dục từ khi chúng ta còn rất nhỏ đã dạy kỹ thuật chạy đường dài: đến 100 mét cuối cùng mới bắt đầu nước rút. Nhưng, đạo lý này dường như có giải thích rõ ràng thì cũng chẳng có tác dụng gì – nếu không thì tại sao lại có nhiều người làm ngược lại như thế? Họ thường là chạy nước rút ở 100 mét đầu tiên, rồi sau đó mặc kệ không chạy nữa.
Lý giải mà tôi thấy được ở phòng tập thể hình là thế này: Những người này thường là đến bước đường cùng mới quyết định rèn luyện. Những huấn luyện viên tôi quen thường phàn nàn với tôi rằng hội viên của họ có quá nhiều ý tưởng không thực tế. Cách nói của các huấn luyện viên là: "Xét về lý thuyết, một người mất bao lâu để tích lũy lượng mỡ đó, thì muốn tiêu hao hết lượng mỡ đó, đại khái cũng phải tốn từng ấy thời gian." Cho nên, nếu một người bắt đầu phát phì từ năm 25 tuổi, đến năm 35 tuổi đến phòng tập thì trên người đã có 40 cân mỡ, rồi lại yêu cầu huấn luyện viên giúp họ giảm số mỡ đó trong vòng ba tháng, thì không phải là điên rồ thì cũng là nói mơ giữa ban ngày. Tất nhiên, nỗ lực một chút có thể rút ngắn mười năm xuống còn năm năm, thậm chí là hai ba năm, nhưng chắc chắn phải dài hơn gấp nhiều lần so với khoảng thời gian mà những kẻ không biết gì tưởng tượng.
Điều này giải thích tại sao nhiều người luôn ảo tưởng có phương pháp "tốc thành" nào đó – bởi vì giai đoạn trước họ đã buông lỏng quá lâu, bây giờ đột nhiên phát hiện thời gian không còn nhiều nữa, hạn chót sắp đến rồi, cho nên, chỉ có thể ký thác hy vọng vào sự tồn tại của các phương pháp "tốc thành". Nếu bạn từng có ảo giác tương tự, đừng ngạc nhiên, hầu hết mọi người đều như vậy. Đây gần như là bản tính của tất cả mọi người. Mà bản tính này khiến con người ta cuối cùng phải mải miết chạy vạy, thế là ngành công nghiệp đồ ăn nhanh gián tiếp vì vậy mà phát triển rầm rộ; bản tính này còn khiến vô số các cơ sở đào tạo cấu thành nên một ngành công nghiệp khổng lồ song song với cái gọi là giáo dục chính quy; bản tính này khiến thuốc giảm cân trở thành một ngành công nghiệp dọc khổng lồ – mỗi năm toàn cầu có hàng vạn loại thuốc giảm cân mới ra mắt, không một ngoại lệ đều được chứng minh là vô hiệu, nhưng năm sau lại có thêm nhiều sản phẩm tương tự ra mắt, và còn bán chạy hơn...
Vì vậy, chiến lược đúng đắn nên là: Hãy tìm cách dự đoán trước mình sẽ cần những kỹ năng nào, sau đó xác định đó là kỹ năng mình có thể thực sự nắm vững thông qua luyện tập, rồi sau đó lập kế hoạch dài hạn, từng chút một thực hiện kế hoạch đó. Đây hoàn toàn không phải, và cũng không thể là kiến giải độc nhất của riêng tôi. Thực ra đạo lý tương tự đã có rất nhiều người nói với bạn rồi: "Đừng đợi cơ hội đến mới phát hiện mình chưa chuẩn bị gì" hoặc "Cơ hội luôn ưu ái những người đã chuẩn bị sẵn sàng". Mà sau khi hiểu được đạo lý như vậy rồi, bạn sẽ thực sự nhìn nhận lại cuộc sống, rồi bắt đầu tỉnh ngộ. Sau đó, bạn nhìn lại những người bận rộn xung quanh mình nhưng lại chẳng làm nên trò trống gì, sẽ biết họ thực ra đáng buồn cười đến thế nào, bởi vì cả đời họ đang theo đuổi những thứ mà thực tế căn bản không thể đạt được, cuối cùng chỉ có con đường này: hoặc là thất vọng về nhân sinh, hoặc là chọn một tôn giáo nào đó rồi gửi gắm hy vọng vào kiếp sau.