Ai cũng muốn nâng cao hiệu suất. Thế nhưng, thật kỳ lạ là tại sao bao nhiêu chuyên gia được gọi là như vậy lại thường xuyên lờ đi một sự thật đơn giản và hiển nhiên - thực tế là, cũng giống như không có cỗ máy nào có thể vận hành liên tục với 100% công suất, không ai có thể đạt hiệu suất 100%.
Hãy nhớ rằng, bạn không thể đạt hiệu suất 100%, ít nhất là không thể luôn luôn đạt 100%. Có đôi lúc, bạn sẽ cực kỳ hiệu quả, nhưng tình trạng này không thể duy trì mãi mãi; và chắc chắn rằng, nếu bạn cố ép mình phải làm như vậy, bạn sẽ giống như những cỗ máy vận hành ở công suất 100%, vì hao mòn quá lớn mà sớm bị hỏng hóc.
Tôi thường thấy một số sinh viên chỉ biết lập ra danh sách công việc dài dằng dặc tới mấy trang. Đây là lãng phí thời gian, họ dành quá nhiều thời gian để lên kế hoạch cho những việc căn bản không thể hoàn thành. Khả năng và hiệu suất của mỗi người đều có giới hạn. Hãy xem những người có vô số thành tựu trong đời như Lyubishchev nói thế nào:
"Thường có người nói, họ làm việc 14, 15 tiếng một ngày. Người như vậy có lẽ là có. Nhưng tôi thì một ngày không làm được nhiều như thế. Thời gian tôi làm công tác học thuật, kỷ lục cao nhất là 11 tiếng 30 phút. Thông thường, tôi chỉ cần có 7, 8 tiếng làm việc thuần túy là đã thấy thỏa mãn rồi. Kỷ lục cao nhất của tôi trong một tháng là tháng 7 năm 1937, tôi làm việc 316 tiếng, trung bình mỗi ngày làm việc thuần túy là 7 tiếng. Tất nhiên, mỗi người mỗi ngày đều phải ngủ, phải ăn. Nói cách khác, ai cũng có một lượng thời gian nhất định dành cho các hoạt động tiêu chuẩn. Kinh nghiệm làm việc cho thấy, khoảng 12 - 13 tiếng có thể dùng cho các hoạt động phi tiêu chuẩn, như đi làm việc văn phòng, công tác học thuật, hoạt động xã hội, giải trí, vân vân."
Vì vậy, khi lập ngân sách thời gian, nhất định phải để lại khoảng trống. Thứ nhất, bạn phải hiểu rõ chắc chắn sẽ có sự cố ngoài ý muốn xảy ra, nên bạn phải chừa thời gian để xử lý những sự cố này; thứ hai, bạn phải dùng phương pháp thích hợp để nghỉ ngơi, thư giãn, nhằm khôi phục trạng thái tốt để làm nhiều việc hơn. Ngoài công việc, học tập, nhất định phải đảm bảo mình có đủ các hoạt động sống bình thường khác. Tôi thường khuyên sinh viên đại học rằng trước khi tốt nghiệp nhất định phải yêu một trận oanh oanh liệt liệt, hoặc ít nhất cũng phải lén lút "yêu" một lần, chính là vì đạo lý này.
Làm một người bình thường - đây là quyền của mỗi người. Mỗi ngày mỗi đêm, chúng ta với tư cách là một người bình thường đều phải làm rất nhiều việc ngoài công việc và học tập. Uống chút trà, hoặc uống chút cà phê, thậm chí có người bắt buộc phải uống chút rượu; đọc báo, xem sách giải trí, tất nhiên nhiều người hơn thích xem tivi hoặc xem phim; đi dạo, leo núi, còn có một số người rất quy củ đến phòng gym để đảm bảo tình trạng cơ thể của mình tốt; đàn ông ngắm cô gái, phụ nữ liếc nhìn soái ca, không nghi ngờ gì, đối với người trưởng thành mà nói, đảm bảo giao tiếp khác giới quy luật và lành mạnh rất có ích cho sức khỏe tâm lý...
Nếu bạn dành phần lớn thời gian cho công việc và học tập, thì bạn là người định hướng theo thành tựu công việc. Nếu bạn dành phần lớn thời gian cho việc hưởng thụ niềm vui, thì bạn là người định hướng theo sự thỏa mãn cuộc sống. Mỗi người mỗi khác, có người có thể tìm thấy niềm vui nhiều hơn trong công việc học tập, có người lại có thể tìm thấy hạnh phúc hơn trong những chuyện lặt vặt đời thường.
Vì vậy, bạn cần xác định mình là kiểu người nào. Nhiều lúc, "gấu bàn và vây cá" quả thực không thể có được cả hai. Một lần nữa, bạn buộc phải lựa chọn. Và sự hiểu biết này sẽ khiến bạn hiểu rất rõ một sự thật đơn giản: Lựa chọn đồng nghĩa với từ bỏ. Bạn làm việc này, có lẽ sẽ không thể làm việc kia; cho dù bạn cảm thấy mình có thể làm hai việc cùng lúc, thực tế, bạn cũng đã xác định là không thể làm việc thứ ba rồi.
Theo định luật Tỷ lệ vàng, nếu một ngày bạn có 10 tiếng có thể quy hoạch, thì, nếu bạn xác định mình là người định hướng theo thành tựu công việc, bạn hãy quy hoạch như thế này: Khoảng 6,18 tiếng để làm việc học tập, và dùng 3,82 tiếng còn lại để hưởng thụ niềm vui - vì dù sao bạn cũng là người bình thường. Ngược lại, nếu bạn xác định mình là người định hướng theo sự thỏa mãn cuộc sống, bạn hãy quy hoạch như thế này: Khoảng 6,18 tiếng để hưởng thụ niềm vui, và dùng 3,82 tiếng còn lại để làm việc học tập - vì dù sao bạn vẫn phải tìm cách nuôi sống bản thân.
Khả năng tập trung của mỗi người là khác nhau. Trong một số ít trường hợp, một người có thể tập trung đến mức tột độ. Hãy nhìn những người đánh mạt chược mấy ngày mấy đêm, hoặc nhìn những người mỗi ngày ngoài hút ma túy ra không làm gì cả, hoặc những người ngồi trước máy tính chơi game trong thời gian dài là biết ngay. Tuy nhiên, đây đều là những ví dụ tiêu cực. Thông qua những đạo lý đã nói ở trên, bạn có thể biết những người này về bản chất đáng lẽ ra phải là người bị não bộ của chính mình điều khiển, chứ không phải là những người điều khiển não bộ của chính mình. Theo một ý nghĩa nào đó, chúng ta buộc phải nói, tâm trí của những người như vậy phát triển không được kiện toàn lắm, bởi vì, họ quá dễ thỏa mãn với và chỉ thỏa mãn với những kích thích cảm quan đơn giản, mà rất ít hoặc thậm chí không thể cảm nhận được những niềm vui trong tâm hồn vốn cần phải thông qua những thao tác phức tạp mới có được.
Tin tôi đi, thông qua luyện tập nhất định, bạn chắc chắn có thể làm được việc thoát khỏi sự kiểm soát của não bộ, từ đó kiểm soát hoàn toàn nó; hoặc ít nhất có thể làm được việc thoát khỏi một phần sự kiểm soát của não bộ, từ đó có được khả năng kiểm soát nó phần nào. Bạn có biết làm thế nào để tin chắc rằng mình đã làm được hoặc ít nhất đã làm được một phần không? Phương pháp rất đơn giản, hãy nhìn vào những việc bạn làm mỗi ngày, có bao nhiêu việc mặc dù nhàm chán nhưng lại vô cùng quan trọng; có bao nhiêu việc rất thú vị nhưng lại không quan trọng. Nếu, bạn dành cả ngày chỉ làm những việc vô cùng quan trọng nhưng có thể không hề thú vị đó, thì điều đó có nghĩa là, bạn đã hoàn toàn thoát khỏi sự kiểm soát của não bộ, từ đó trở thành chủ nhân thực sự của não bộ mình rồi.
Về điểm này - thực ra đại đa số sự việc trên thế gian này đều giống nhau - bạn không nhất thiết phải làm đến mức cực hạn mới được. Có một thuật toán đơn giản: Nếu điểm tối đa là 100 điểm, vẫn có thể theo định luật Tỷ lệ vàng, 61,8 điểm là vừa vặn. Bởi vì thành tích trên 61,8 điểm, có nghĩa là bạn phải từ bỏ rất nhiều mới có thể đạt được. Không tin bạn hãy nhìn những nhà vô địch tham gia Olympic mà xem, họ hiếm khi nào không mang thương tích. Tất nhiên nhiều người hơn nữa đã bị thương đến mức bạn không thể nào biết đến - vì những người bạn biết đều là những nhà vô địch kiên trì đến cùng. Tôi ở đây nói kiên trì đến cùng không phải chỉ nghị lực của họ, mà là chỉ vận may của họ. Phải biết rằng, những người vì bị thương mà buộc phải giải nghệ sớm cũng đều có nghị lực siêu cường. Cho dù là những nhà vô địch đó, cũng rất có khả năng là hoàn toàn đang thấu chi sức lực. Ngoài ra, cần biết rằng họ cũng không thể giữ được trạng thái đó cả đời.
Rất nhiều người bỏ cuộc giữa chừng, thường là vì mục tiêu của bản thân đặt ra quá cao, mà đồng thời, lại không có nhận thức rõ ràng về cái giá phải trả để đạt được mục tiêu cao như vậy. Tôi thường cảm thấy rất nhiều niềm vui của mình được xây dựng trên sự tự biết mình của bản thân. Tôi biết ưu điểm của mình là gì đồng thời cũng biết khuyết điểm của mình rốt cuộc là gì, cho nên, trong tình huống thông thường, tôi không mấy khi mơ mộng hão huyền. Ví dụ như tôi đi làm giáo viên tiếng Anh - tôi biết mình sẽ trở thành một giáo viên giỏi, nhưng tôi cũng biết một số hạn chế của bản thân khiến tôi sẽ không trở thành Du Mẫn Hồng hay những nhân vật tương tự trong lĩnh vực này. Nhưng, thì đã sao nào? Tôi vẫn sống rất tốt. Người tầm thường cũng có quyền được hạnh phúc.
Tôi đến phòng gym tập luyện, ngạc nhiên phát hiện ra gene của mình thực ra vốn dĩ rất tốt. Tôi chỉ cần tập luyện một chút, là có thể khiến cơ bắp rất đầy đặn. Nhưng tôi biết mình muốn gì. Tôi sẽ không muốn tập mình thành dạng huấn luyện viên thể hình. Bởi vì tập thành dạng huấn luyện viên thể hình, cần mỗi ngày tập hai lần, mỗi lần ít nhất tiêu tốn 150 phút trở lên, hơn nữa, phải ăn ít nhất năm bữa một ngày, ngủ không được ít hơn 9 tiếng; mà kết quả trực tiếp của việc làm như vậy là, huấn luyện viên thể hình thường thu nhập không cao. Vì vậy, tôi nghĩ không thể dùng thời gian và thu nhập của mình để đổi lấy vóc dáng giống huấn luyện viên thể hình. Nhưng, tôi lại việc gì phải nhất thiết đòi 100 điểm chứ? 61,8 điểm chính là hình dáng của tôi bây giờ, chiều cao 1m72, cân nặng duy trì ở mức 75 đến 80kg, vòng eo kiểm soát ở khoảng 2 thước 4 - rất tốt.
Nói đến đây, bạn hẳn đã hiểu tại sao trước kia bạn đọc rất nhiều sách quản lý thời gian, mà cuối cùng lại chẳng thu được gì rồi chứ? Sở dĩ bạn cảm thấy những cuốn sách đó không có tác dụng gì, thực ra chưa chắc là đạo lý viết trong những cuốn sách đó không đúng (tất nhiên, không loại trừ khả năng đa số những cuốn sách đó đúng là rác rưởi - tinh phẩm vĩnh viễn là số ít). Vấn đề nằm ở chính bạn - bạn lại cứ mỗi lần đều đặt cho mình mục tiêu 100 điểm! Cho dù phương pháp trên sách là đúng, cách bạn thực hành rõ ràng là bất hợp lý. Tất nhiên, bạn đã đọc rất nhiều cuốn sách khác ngoài quản lý thời gian mà lẽ ra nên cực kỳ hữu ích, nhưng dựa trên lý do tương tự, thu hoạch của bạn không nhiều...
Một lần nữa hãy lấy giấy bút của bạn ra, liệt kê những việc mặc dù nhàm chán, nhưng thực tế lại vô cùng quan trọng đối với bạn. Nếu bạn là sinh viên, việc đó có thể là học thuộc từ vựng tiếng Anh; nếu bạn là giáo viên, việc đó có thể là chấm bài luận cho học sinh; nếu bạn là lập trình viên, việc đó có thể là viết chú thích chi tiết cho mã nguồn của bạn; nếu bạn là quản lý nghiệp vụ, việc đó có thể là viết ngân sách năm tới cho người sếp khó tính của bạn...
Dù thế nào đi nữa, hãy chọn ra một việc mà bạn cho là quan trọng nhất. Sau đó, lập cho mình một thời gian biểu, trong khoảng thời gian một tuần thậm chí một tháng tới, mỗi ngày tập trung vào việc này ít nhất 2 tiếng. Tất nhiên, nếu bạn có thể làm được việc tập trung 3 tiếng thì càng tốt. Tin tôi đi, trong đa số trường hợp, 2 tiếng đã là cơ bản đủ rồi. Nếu, việc cần bạn tập trung 4 tiếng mỗi ngày mà bạn lại kiên trì làm xong, thì chắc chắn bạn sẽ được những người xung quanh ngưỡng mộ. Tin tôi đi, quan trọng hơn là, bạn sẽ nhờ đó mà giành được sự tôn trọng - vì họ biết chính họ không làm được, mặc dù bạn không hề, và cũng không cần thiết phải nhắc nhở họ.
Thực tế, tôi dám cá rằng, tập trung 2 tiếng vào việc bạn không thích, một người chưa qua rèn luyện như bạn chắc chắn không làm được - vì không có ai không qua rèn luyện mà có thể làm được.
Bạn có thể tham khảo phương pháp gọi là phân đoạn thời gian. Ví dụ, bạn cần tập trung 2 tiếng vào việc này, tức là 120 phút. Vậy bạn nên chia nhiệm vụ trong ngày thành 6 phần, và mỗi phần dùng 20 phút để hoàn thành. Bạn lấy 20 phút làm đơn vị thời gian cơ bản để tập trung, và sau mỗi đơn vị thời gian, nghỉ ngơi 5 phút, tìm cách tự thưởng cho mình chút ít - uống một ly cà phê hoặc sữa, không sợ vấn đề sức khỏe thì hút một điếu thuốc, hoặc gọi điện cho bạn trai hay bạn gái của bạn nói chút lời sến súa... Trong phút cuối cùng của 5 phút nghỉ ngơi, hãy vực dậy tinh thần, sau khi thử khôi phục trạng thái, hãy bước vào đơn vị thời gian cơ bản tiếp theo - 20 phút nữa.
Vì vậy, khi bạn quy hoạch thời gian của mình, bạn nên hiểu rằng để có thể tập trung hoàn toàn 120 phút, cuối cùng bạn cần quy hoạch ra khoảng tiêu tốn thời gian tầm 150 phút. Phương pháp này rất đơn giản, nhưng vô cùng hiệu quả. Và vì nó đơn giản và hiệu quả, nên sẽ rất dễ cảm nhận được kết quả. Vì vậy, bạn sẽ rất dễ kiên trì. Tất nhiên, sau một khoảng thời gian, phương pháp phân chia thời gian này đối với bạn sẽ không còn cần thiết nữa. Bởi vì, bạn rốt cuộc có thể tập trung khá tự do vào những việc bạn nên làm, những việc vô cùng quan trọng - bất kể việc đó thú vị hay nhàm chán.