Lấy Thời Gian Làm Bạn

Lượt đọc: 375 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
7.a Mọi Việc Đều Có Thể Chuẩn Bị Trước

❊ ❊ ❊

Khi tôi làm công tác đào tạo giáo viên, thường xuyên được các giáo viên mới khen rằng: "Thầy Lý, khả năng ứng biến trên sân khấu của thầy quá giỏi!" Những lúc như vậy, tôi không dám khiêm tốn - vì họ hoàn toàn khen sai rồi, chính tôi hiểu rõ khả năng ứng biến của mình tệ đến mức nào.

Tôi phải giải thích. Sở dĩ có thể "tỏ ra" ung dung, là vì trước đó đã chuẩn bị quá nhiều. Sở dĩ làm nhiều công tác chuẩn bị như vậy, chính là vì từng bị mất mặt - hãy tưởng tượng xem, trên sân khấu đột nhiên phát hiện một câu mình nói ra lại có nghĩa nước đôi mà mình chưa từng nghĩ tới, là chuyện bối rối đến thế nào? Vì vậy, khi chuẩn bị cho bất kỳ bài diễn thuyết nào, tôi đều dành rất nhiều thời gian cân nhắc nghiêm túc từng quan điểm, từng ví dụ, thậm chí từng câu chữ có thể gây ra cách hiểu và phản ứng như thế nào, sau đó vạch ra đối sách tương ứng từng cái một, mới có thể yên tâm lên sân khấu diễn thuyết.

Thậm chí, tôi còn bị "chứng sợ trước khi lên lớp" nghiêm trọng - nhiều người không tin. Mỗi lần khoảng năm phút trước khi bắt đầu bài giảng, các triệu chứng bắt đầu xuất hiện đồng loạt: lòng bàn tay ngứa ngáy, da đầu tê dại, mắt giật (có lúc mắt trái, có lúc mắt phải, có lúc cả hai mắt), sau lưng có thể bắt đầu toát mồ hôi lạnh (mùa đông cũng vậy)... Thông thường phải đến khoảng năm phút sau khi bắt đầu bài giảng tôi mới có thể thoát khỏi hoàn toàn trạng thái kinh khủng này - từ lần đầu tiên tôi lên sân khấu diễn thuyết đến nay đã gần mười lăm năm, chưa bao giờ có dấu hiệu cải thiện chút nào, chỉ là, tôi đã khá quen với nó rồi.

Vẫn chưa thể vượt qua nỗi sợ hãi, nhưng cũng may đã làm được việc quen với nỗi sợ. Tuy nhiên, dù là chọn giải pháp lùi một bước là quen với nỗi sợ, thì cũng đều cần nỗ lực và đấu tranh. Cách nỗ lực chính là chuẩn bị thật nhiều, thật nhiều trước giờ lên lớp. Tôi thậm chí vì vậy mà ít nhiều nảy sinh một số triệu chứng của bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế - nội dung chuẩn bị phải đủ nhiều gấp đôi thời gian giảng dạy thực tế, tôi mới cảm thấy an tâm. Nhưng, nỗi sợ hãi như vậy lại trở thành động lực, vì rất nhiều bài giảng hoặc bài diễn thuyết của tôi cuối cùng đều có hai hoặc nhiều hơn, thậm chí là rất nhiều phiên bản. Sự chuẩn bị như thế khiến tôi một khi đã nhập cuộc, thì chắc chắn không gì phải sợ. Đã biết trước kết quả, thì có thể làm được việc để mặc nỗi sợ đồng hành ngay từ khi bắt đầu.

Hơn nữa, chính câu nói đó của cha tôi đã giúp tôi, ông nói: "Tin cha đi, con không cô đơn đâu". Sở dĩ tôi cho rằng mình có thể nghĩ ra cách giải quyết nỗi sợ hãi đối với việc diễn thuyết, chính là vì tôi biết rất nhiều người đều sợ diễn thuyết trước đám đông. Có người từng thực hiện một cuộc khảo sát, hỏi mọi người sợ nhất điều gì. Sợ nhất là gì? Đó chắc hẳn là cái chết, là bệnh tật, là mất đi người thân. Nhưng thật bất ngờ, điều mọi người sợ nhất lại là diễn thuyết trước đám đông. Báo cáo khảo sát viết rằng: "Thông thường, mọi người sợ diễn thuyết trước đám đông hơn là sợ cái chết"17. Lý do sợ cái chết thì đương nhiên không cần phải nói, còn mọi người sợ diễn thuyết trước đám đông, nhưng chưa chắc đã biết rõ nguyên nhân của nỗi sợ - rất đơn giản, chuẩn bị không đủ, nên mới sợ.

Tôi từng vì cảm thấy mình thiếu "trí thông minh nhanh nhạy" mà tự ti một thời gian khá dài. Sau này là do đọc một cuốn tự truyện của một đặc vụ KGB Liên Xô cũ mới thay đổi quan điểm. Hiện giờ đã sớm không tìm thấy cuốn sách đó, cũng không nhớ nổi tên đầy đủ của nhân vật chính. Chỉ nhớ mang máng tên thật của ông ấy hình như gọi là gì gì đó Nienko, tạm gọi ông ấy là "đồng chí Nienko" vậy.

Trong sách nhắc đến "đồng chí Nienko" có một lần bị một nhóm đặc vụ Mỹ truy sát, khẩu súng lục trong tay đã hết đạn, chỉ có thể dựa vào việc chạy trốn để thoát khỏi vận rủi. Trong quá trình chạy trốn, ông lao xuống một đoạn cầu thang đá cẩm thạch dài, đang chạy, ông đột nhiên dừng lại và thực hiện một động tác mà người bình thường không thể tưởng tượng nổi. Ông ngồi xổm xuống. Lúc này, những đặc vụ Mỹ đuổi theo ông vì lý do độ cao và góc nhìn, không thể bắn trúng vị trí của ông. Còn động tác ngồi xổm xuống này của ông đã giành được cho ông bảy tám giây quý giá, trong khoảng thời gian này, ông có thể ung dung lấy đạn từ trong túi ra nạp vào súng lục, sau đó bắn liên tiếp mấy phát về phía sau khiến đám đặc vụ truy đuổi hoảng loạn tìm chỗ ẩn nấp để tự bảo vệ, còn ông cuối cùng đã trốn thoát thành công.

"Đồng chí Nienko" trong hồi ức sau này nói rằng, sở dĩ lúc đó có thể thực hiện một động tác "gây chấn động" như vậy, thực tế là vì đã diễn tập trước trong đầu không biết bao nhiêu lần, cũng đã giả định không biết bao nhiêu tình huống có thể xảy ra khi chạy trốn - ông ngay từ đầu đã biết sớm muộn gì mình cũng sẽ gặp phải cuộc truy sát như vậy. Ông nói tất cả các đặc vụ cấp cao đều hiểu một nguyên lý đơn giản: bất kỳ động tác nào diễn tập đến một số lần nhất định, đều có thể đạt đến mức độ thậm chí trong tình trạng vô thức cũng có thể hoàn thành chính xác. Mà ông chẳng qua chỉ là áp dụng nguyên lý này đến mức cực hạn mà thôi.

Cho nên, hầu hết mọi việc đều cần chuẩn bị trước, và cũng đều có thể chuẩn bị trước. Nhận thức được điểm này bản thân nó đã gần như là điểm xuất phát của mọi sự thay đổi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.