Nguyên do của sự việc

Nếu chỉ vì muốn thu hút người đọc, tôi sẽ đặt tiêu đề là "Bí ẩn về cái chết của Trần Viên Viên". Thế nhưng, với tư cách là một danh nữ thế hệ, một kỹ nữ tuyệt sắc, nơi quy túc cuối cùng của Trần Viên Viên không chỉ gói gọn trong cái chết của nàng. Cho đến tận ngày nay, nàng chết ở đâu, mộ phần nằm nơi nào, thông tin vẫn luôn mơ hồ hoặc ghi chép không rõ ràng, đối với người đời vẫn mãi là một ẩn số.

Câu chuyện bắt đầu từ đầu thập niên 80 của thế kỷ trước. Lúc đó, tôi vừa mới từ vùng quê nơi mình đã cắm chốt hơn mười năm chuyển vào Quý Dương, sống ở Thạch Bản Pha dưới chân núi Kiềm Linh. Nơi đó rất gần trụ sở chính quyền tỉnh. Một buổi tối nọ, ông Tống, một người làm công tác tiếp dân nhiều năm tại chính quyền tỉnh, hăm hở tìm đến nhà tôi, bảo là muốn kể cho tôi nghe một chuyện lớn.

Thời điểm đó, tôi cũng đã có chút danh tiếng, thường xuyên gặp những người chịu oan ức tìm đến Hiệp hội Nhà văn tỉnh để kêu oan. Tôi chỉ đơn thuần là một nhà văn, mới vào tỉnh lỵ, chân ướt chân ráo, nhưng khi nhìn thấy ánh mắt của những người chịu oan khuất đó, tôi không đành lòng mặc kệ, bèn chuyển những tài liệu họ để lại cho bộ phận tiếp dân của chính quyền tỉnh. Tôi quen biết ông Tống chính là theo cách như vậy. Sau khi cùng xử lý vài vụ việc, tôi khá tin tưởng nhân phẩm của ông, dần dần trở thành đôi bạn vong niên. Tối hôm đó ông đến nhà, tôi cứ ngỡ ông lại tới bàn chuyện án từ. Nào ngờ vừa ngồi xuống, uống một ngụm nước, ông đã xổ ngay ra một câu: "Anh có biết không? Mộ của Trần Viên Viên đã được tìm thấy ở vùng quê trấn Thủy Vĩ, huyện Sầm Củng, tỉnh Quý Châu chúng ta rồi!"

Thấy vẻ mặt hớn hở của ông, tôi không khỏi dấy lên sự hiếu kỳ. Khi còn đi học ở Thượng Hải, tôi từng nghe nói Trần Viên Viên là người Côn Sơn gần Tô Châu, mộ phần nàng được chôn cất tại Tô Châu. Lúc về nông thôn lao động, lại nghe bảo sau khi chết Trần Viên Viên được táng ở Tùng Giang. Tô Châu và Tùng Giang nằm khá gần nhau, cũng còn tạm chấp nhận được. Bây giờ làm sao lại nhảy một phát xa hàng ngàn dặm, mộ Trần Viên Viên lại được phát hiện ở Sầm Củng, Quý Châu? Sầm Củng nằm giữa vùng núi non hiểm trở giáp ranh Quý Châu và Hồ Nam, hẻo lánh như thế, một nhân vật được người đời bàn tán rộng rãi như nàng, sao lại có thể chôn cất ở vùng quê Sầm Củng?

Ông Tống không nén nổi phấn khích nói với tôi: "Là thật đấy. Được tìm thấy ngay tại Mã Gia Trại. Có bia mộ, chính miệng cháu đời thứ mười một là Ngô Vĩnh Bằng và cháu đời thứ mười hai là Ngô Năng Giang đã nói ra." Chuyện gia sử, tộc sử được truyền khẩu từ đời này sang đời khác là chuyện rất phổ biến ở những vùng nông thôn khép kín tại Trung Quốc. Trong thời gian đi cắm chốt, tôi cũng từng nghe nói, ở những bản làng hẻo lánh tại Quý Châu, rất nhiều dân làng tự hào tuyên bố dòng họ mình là hậu duệ của "Đại tướng quân Phó" - Phó Hữu Đức, người viễn chinh xuống phía Tây Nam, hoặc là hậu duệ của Mộc Quốc công Mộc Anh. Thậm chí họ còn thường xuyên bị các tri thức trẻ chế giễu: "Đã nghèo rớt mồng tơi thế này rồi mà còn tự xưng là dòng dõi hoàng thân quốc thích gì chứ!"

Thấy tôi tỏ vẻ không tin, ông Tống lại nói: "Là thật đó! Anh cứ chờ xem, những bài viết liên quan sẽ lần lượt được công bố thôi, chính tôi cũng viết một bài rồi đây này!"

Quả đúng như lời ông nói, những năm 1984, 1985 sau đó, rất nhiều báo chí trong nước đã đăng tải tin tức về "phát hiện" này. Khiến giới sử học bàn tán xôn xao, tranh cãi không dứt. Chuyện liên quan đến Quý Châu, tôi vừa đọc những bài viết này với vẻ đầy hứng thú, vừa không khỏi hồi tưởng lại những chuyện cũ liên quan đến cái tên Trần Viên Viên.

Truyền thuyết về núi Thiên Đài

Thú thật, việc tôi nghe nói người phụ nữ danh tiếng trong lịch sử này lại có mối liên hệ với mảnh đất Quý Châu xa xôi kia, là từ những ngày đầu tôi đi cắm chốt, tính ra cũng đã hơn ba mươi năm rồi.

Từ huyện Tu Văn nơi tôi cắm chốt đi đến thành phố cấp địa khu An Thuận, phải đi ngang qua huyện Bình Bá. Cách thành phố Bình Bá 13 km, phía nam đường cao tốc Điền Kiềm, có một địa điểm tham quan nổi tiếng được mệnh danh là "Đệ nhất sơn Kiềm Nam" - núi Thiên Đài. Những ngôi chùa cổ trên đỉnh núi Thiên Đài được xây dựng hết sức đặc sắc. Nhìn từ xa, những công trình kiến trúc bằng đá dựa vào vách núi, sắp xếp so le, hoàn toàn khác biệt với phong cảnh các thôn bản trong vùng, tạo cho người ta cảm giác đột ngột sừng sững giữa tầng không. Mỗi lần đi ngang qua, cảnh quan phi thường này luôn thu hút đám tri thức trẻ chúng tôi khi mới đặt chân đến vùng đất này, vô cùng muốn trèo lên xem thử. Đặc biệt là khi đi đến dưới chân núi, thấy ba cây ngân hạnh cổ thụ, phải ba người mới ôm xuể đứng sừng sững bên đường. Ngước nhìn lên, chỉ thấy cổ tùng trên núi đổ bóng, vách đá dựng đứng, dây leo chằng chịt, còn có bốn chữ "Đại quan tại thượng" (Cảnh quan hùng vĩ ở trên cao) khắc trên vách đá đầy mê hoặc, khiến đám thanh niên nam nữ chúng tôi thấy vậy đều rục rịch muốn thử. Đặc biệt có một lần, một nam tri thức trẻ chân nhanh mắt sáng, phát hiện ra trong tán lá rậm rạp lại có một con đường núi đá quanh co. Cùng với tiếng reo hò của cậu ta, chúng tôi không màng tất cả chạy dọc theo con đường núi đó mà lên.

Đi đến nửa sườn núi, gặp một lão nông, ông cười tán thưởng với chúng tôi: "Trên đó đẹp lắm, nhìn kỹ chút, nhất là đừng bỏ sót chỗ tắm của Trần Viên Viên."

Nông dân vùng quê, lời nói có phần thẳng thắn, nhưng lại làm đám thanh niên chúng tôi kinh ngạc đến mức chớp mắt liên hồi. Cái gì, Trần Viên Viên - nhân vật lịch sử này, sao có thể đến đỉnh núi hoang vu hẻo lánh này mà tắm rửa?

Lên đến đỉnh núi, chỉ thấy phần khung dầm chính của ngôi chùa cổ to lớn vạm vỡ, khí thế vô cùng hùng vĩ. Tường đá của chùa chủ yếu dùng đá núi địa phương xây thành, mái nhà cũng dùng tấm đá (nham bản) sản vật địa phương lợp lên, đông ấm hạ mát. Ngôi chùa cổ nương theo thế núi khéo léo xây dựng mấy chục gian đình đài lầu các, nhìn từng gian một, lại thấy phân lớp rõ ràng, kết cấu nghiêm cẩn, chồng chất lên nhau, cấu tứ vô cùng khéo léo. Có những gian nhô ra ngoài vách đá, đung đưa trong làn gió nhẹ và khói sương, tựa như đỉnh núi cao chót vót, lầu các giữa tầng mây, tạo nên một cảnh quan hùng vĩ. Trong núi nơi nào cũng có bia thơ khắc chữ của các đời, tôi khi đó đã chép lại một câu đối mà mình cho là tuyệt diệu nhất: "Vân hóa thiên xuất thiên nhiên kỳ phong thiên sinh tựu, Nguyệt chiếu đài tiền đài trung thắng cảnh đài thượng quan." (Mây hóa trời hiện kỳ phong tự nhiên trời sinh thành, Trăng soi trước đài thắng cảnh trong đài trên đài ngắm). Chữ "Thiên Đài" được lồng ghép khéo léo ba lần trong câu đối. Dù đang trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa, người trông coi núi vẫn giới thiệu với chúng tôi rằng, Ngô Tam Quế trên đường đi Vân Nam từng ở lại đây vài đêm, và để lại người chú xa của mình trấn giữ ngọn núi này, còn để lại ba món báu vật: quan phục thời Thanh, hốt ngà triều đình và bảo kiếm. Vốn dĩ còn một thanh đại đao Ngô Tam Quế từng dùng khi đánh trận, nhưng lúc bắt đầu Cách mạng Văn hóa, đã bị lò rèn dưới núi nấu thành nước sắt, đúc thành liềm, cuốc cả rồi. Người trông coi núi còn nghiêm trang dẫn chúng tôi đến một căn phòng giống như tầng hầm phía sau nội thất, thành kính nói rằng, mỹ nữ Trần Viên Viên đi theo Ngô Tam Quế đến Vân Nam, chính là tắm rửa trong căn phòng này.

Nhìn quanh bốn bức tường, các tấm đá được ốp khít khao, sắc cạnh rõ ràng, trông chẳng khác nào một phòng tắm hiện đại. Mọi người liền cảm thấy, điều này cũng có thể là sự thật.

Bước lên đài Vọng Nguyệt của ngôi chùa cổ nhìn ra xa, chỉ thấy bốn bề núi non bao bọc, rừng cây xanh tốt, dáng vẻ như đang chầu bái, đẹp không sao tả xiết. Khiến người ta bất giác cảm thấy tâm hồn thư thái, sảng khoái.

Nay nghe tin mộ phần của Trần Viên Viên được phát hiện ở Quý Châu, tôi thầm nghĩ, Trần Viên Viên từng theo Ngô Tam Quế đi khắp cao nguyên Vân - Quý, sau khi chết được táng trong rừng núi Quý Châu, cũng không phải là không thể. Những lần đi ngang qua Quý Châu, phong cảnh thiên nhiên kỳ vĩ nơi đây, chắc hẳn cũng từng để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đẹp đa sầu đa cảm này nhỉ.