Seattle, ồ Seattle.

Seattle là điểm dừng chân cuối cùng trong chuyến thăm Mỹ của đoàn nhà văn Trung Quốc chúng tôi, tôi chẳng thể nói rõ liệu sự sắp đặt vô tình này có mang ý nghĩa biểu tượng gì hay không.

Tôi chỉ nhớ rõ một điều, hơn nửa tháng trước khi mười người chúng tôi đặt chân lên đất Mỹ, ai nấy đều tràn đầy nhiệt huyết, đều hy vọng có thể nhìn nhiều hơn, đi nhiều hơn để hiểu biết thêm về nước Mỹ ngày nay, đều mong ngóng được gặp gỡ và đoàn tụ với người thân bạn bè, đều kỳ vọng vào một khởi đầu tốt đẹp có thể để lại cho chúng tôi những ký ức tuyệt vời.

Giờ đây, chúng tôi đã kết thúc chuyến hành trình từ miền Tây sang miền Đông, sắp sửa bước vào hành trình trở về. Thật đúng là chỉ chớp mắt một cái, từ khởi đầu đã bước sang hồi kết...

Trước khi đến Seattle, tôi đã có một nguyện vọng, đó là đi tìm kiếm những di tích cổ xưa của bộ lạc người da đỏ tại vịnh Puget, tìm kiếm dấu vết của vị tộc trưởng đã ký kết Hiệp ước cảng Elliott.

Thế nhưng, sau khi bay từ Chicago đến Seattle, chúng tôi chỉ có vỏn vẹn vài giờ để nối chuyến. Ra khỏi sân bay, ký gửi hành lý, làm thủ tục, loay hoay xoay xở một hồi mà đã mất đi hai ba tiếng đồng hồ. Đến khả năng cưỡi ngựa xem hoa để lướt nhìn toàn cảnh thành phố cũng không còn nữa. Còn việc tìm kiếm, tham quan di tích nơi người da đỏ từng sinh sống như dự định ban đầu thì lại càng bất khả thi.

Trong khoảng thời gian hạn hẹp đó, Seattle lướt qua trước mắt tôi cũng giống như những thành phố lớn khác của Mỹ, trên các tuyến đường dày đặc như mạng nhện, từng đoàn xe cộ chạy vun vút, những tòa cao ốc với hình dáng khác lạ kiêu hãnh vươn mình lên tận mây xanh, vịnh nước sâu Elliott cùng bến cảng là một khung cảnh tấp nập, tháp Space Needle cao hơn 180 mét ở trung tâm thành phố dường như vẫn kém xa Đông Phương Minh Châu ở Thượng Hải một bậc, trong các trung tâm thương mại trưng bày đủ loại quần áo, đồ gia dụng, thực phẩm, mỹ phẩm, nội thất xa hoa, những món đồ thủ công mỹ nghệ mô phỏng văn hóa người da đỏ được sản xuất hàng loạt, và cả rượu thuốc lá không thể thiếu...

Seattle đang phô bày trọn vẹn vẻ hùng tráng của sự hiện đại hóa.

Do Seattle gần đây liên tiếp tổ chức hàng loạt các hội nghị quốc tế, nên thành phố ở vùng duyên hải Tây Bắc nước Mỹ này ngày càng gây chú ý trên thế giới, ngày càng vang danh xa gần.

Thế nhưng, rõ ràng vẫn còn một Seattle khác.

Một Seattle trong tâm trí tôi.

Một ông lão da đỏ, vị tộc trưởng người da đỏ vùng vịnh Puget. Giọng nói bi tráng và lạnh lẽo của ông truyền đến từ chốn hư không.

Chính bài diễn thuyết truyền lại cho lịch sử và tương lai của ông đã chinh phục những người khai phá da trắng.

Chính ông đã anh minh ký kết Hiệp ước cảng Elliott với người da trắng vào năm 1855, nhượng lại đất đai của người da đỏ và thành lập khu bảo tồn người da đỏ.

Seattle chính là được đặt tên theo tên của ông. Năm 1890, người ta dựng bia kỷ niệm trên mộ ông. Thoắt cái, hơn một trăm năm đã trôi qua.

Những con người đủ màu da vội vã đến rồi đi ở Seattle, còn ai nhớ đến một ông lão từng bị không ít người coi là kẻ thất bại này nữa?

Một người bạn đã sống ở Mỹ hơn bốn năm bảo tôi rằng, nhiều người Trung Quốc đều gọi Seattle là "Sǐ yā tou" (con nhỏ chết tiệt). Bởi vì trong tiếng Anh, cách phát âm của hai từ này gần như giống hệt nhau.

Ngoài cười khổ ra, tôi còn có thể nói gì nữa đây?

Trong ánh hoàng hôn, trở lại sảnh chờ của sân bay Seattle, nhìn qua lớp cửa kính sát đất, ngắm nhìn sân bay rộng lớn với những chiếc máy bay đậu san sát, tôi lại nghe rõ mồn một giọng nói của ông lão Seattle lần nữa.

Ông ấy đang nói điều gì, ông ấy đang răn dạy chúng ta điều gì? Ông ấy dùng vũ lực thô sơ không thể chống lại sự xâm lấn và tấn công hiện đại hóa của những người khai phá da trắng, đành chấp nhận chắp tay nhường lại vùng đất màu mỡ và những đồng cỏ vàng óng mà tổ tiên để lại cho họ, để tránh cảnh máu đổ thịt rơi.

Những nam thanh niên và trai tráng người da đỏ đang độ khí phách ngút trời cho rằng hành động của ông là một nỗi nhục nhã.

Những kẻ chinh phục da trắng và các tài phiệt túi tiền rủng rỉnh chỉ cảm thấy họ đã ban ơn cho dân tộc lạc hậu này bằng tiền bạc và của cải, thái độ lại càng trịch thượng. Những người sáng suốt trong số họ cũng chỉ coi ông là kẻ biết thời thế.

Việc làm của ông lão Seattle chỉ nhận lại kết cục không được lòng cả đôi bên, ông phải chịu cảnh "kẹp giữa" đầy ấm ức.

Chẳng lẽ chỉ vì điều này mà thành phố này mới được đặt theo tên ông?

Ồ không, ông lão Seattle đã dùng bài diễn thuyết nổi tiếng của mình để thuyết phục các tộc trưởng của các bộ lạc anh em và đồng bào người da đỏ; đã dùng bài diễn thuyết đầy tính biện chứng ấy để chinh phục những người da trắng khởi nghiệp đang ùn ùn kéo tới.

Khi đặt bút ký vào thỏa thuận tránh đổ máu và nhượng lại vùng đất rộng lớn kia, ông lão Seattle nói, hàng trăm năm trước, vùng đất dưới chân ngọn núi tuyết mà chúng ta dựa vào để sinh tồn cư ngụ này cũng tràn ngập ánh mặt trời, các bộ lạc người da đỏ chúng ta cũng giống như những người anh em da trắng đến khai phá, đến lập nghiệp ngày nay, đang vươn mình mạnh mẽ, khí thế thịnh vượng rạng rỡ như mặt trời mới mọc. Thế nhưng vài trăm năm sau của ngày hôm nay, chúng ta đã suy tàn. Tôi chỉ nhìn rõ sự nguyên thủy và lạc hậu của chúng ta. Sự nhượng bộ và thiết lập khu bảo tồn của chúng ta, chỉ là vì sự tiếp nối của dân tộc và bộ lạc, vì sự phát triển của vùng đất tràn đầy sức sống này. Nhưng tôi muốn nhắc nhở các bạn, mọi việc có khởi đầu tất có kết thúc, vài trăm năm sau, các bạn cũng có thể trở nên lạc hậu thậm chí suy vong, giống như mặt trời buổi sáng rồi cũng sẽ trở thành ánh hoàng hôn chiều tà, đến lúc đó, xin các bạn cũng hãy minh mẫn và bao dung, xin các bạn cũng hãy hướng ánh nhìn về lịch sử và cục diện chung...

Ánh chiều tà buông xuống, chiếc máy bay chở chúng tôi trở về Tổ quốc cất cánh. Nhìn qua cửa sổ máy bay xuống, Seattle xinh đẹp được bao quanh bởi những đỉnh núi tuyết, bến cảng, tàu lớn trong vịnh nước sâu hiện rõ mồn một, tháp Space Needle thực sự trở thành một cây kim trong không gian, đẹp đến say lòng người.

Đáng tiếc là tốc độ máy bay quá nhanh, chỉ trong nháy mắt, mọi thứ đều đã rời xa, rời xa, xa đến mức tầm mắt không thể bắt kịp rồi biến mất hoàn toàn, ngay cả những đỉnh núi tuyết chói lóa kia, cũng chỉ còn lại một vòng cung bạc. Điều duy nhất sẽ không biến mất, chính là bài diễn thuyết đầy triết lý sâu sắc của ông lão Seattle, nó xuyên thấu lịch sử nặng nề, nó vượt lên trên những thăng trầm nhân thế đầy ân oán.

Đây chính là tinh thần trường tồn mà nhân loại dựa vào.

Seattle, ồ Seattle, dù chỉ là một chuyến dừng chân ngắn ngủi, tôi cảm thấy mình vẫn không uổng công đến đây.