Đây là lần thứ ba tôi đến Mỹ. Mỗi lần đều nói là phải đi xem một buổi biểu diễn ở Broadway, nhưng lần nào cũng không được như ý nguyện, không phải vì không có thời gian thì cũng là vì vở diễn không hợp khẩu vị. Lần này tôi quyết tâm, dù là vở không hợp khẩu vị cũng phải đi xem một buổi, để cảm nhận không khí ở Broadway.

Nghe ngóng một chút, mấy ngày nay ở Broadway đang diễn ba vở kịch, một là "Cats", hai là "The Phantom of the Opera". Cả hai vở này đều là những tác phẩm kinh điển, vé rất khan hiếm, khó đặt, muốn xem đều phải đặt trước. Vở thứ ba đang "hot" là vở nhạc kịch đương đại "Mamma Mia!". Tôi chưa nghe nói đến bao giờ, không biết có hay không, nhưng mọi người đều bảo, dù không hay cũng cứ đi cảm nhận thử xem.

Ngày 29 tháng 6, New York có mưa, vào lúc hoàng hôn, mưa lớn dần chuyển thành mưa nhỏ. Sau bữa tối, mưa nhỏ giảm dần, chỉ còn vài hạt mưa lác đác. Chúng tôi đứng đợi xe bên vệ đường, đợi suốt hơn 20 phút mới lên được taxi.

Thế nhưng, các con đường dẫn đến Broadway hầu như đều tắc nghẽn nghiêm trọng. Trong lòng tôi không khỏi có chút nản lòng, khó khăn lắm mới đi xem được một vở kịch mà còn phải đến muộn, thật mất hứng.

May mắn là chỗ ở của chúng tôi không cách xa Broadway lắm, ngay khoảnh khắc tiếng nhạc chính thức của "Mamma Mia!" vang lên, chúng tôi đã ngồi vào vị trí của mình.

Vé tôi cầm là hàng B, ghế 104. Tôi cứ tưởng đây là chỗ ngồi rất lệch, nào ngờ vừa ngồi xuống mới phát hiện, hóa ra hàng B chính là hàng thứ hai, còn hàng A tức là hàng thứ nhất gần như sát ngay sân khấu. Mà ghế 104 cũng không phải chỗ ngồi lệch như tôi tưởng tượng, mà là vị trí chính giữa nhà hát.

Ngoài vài câu khách sáo xã giao, tôi hầu như không biết tiếng Anh, trên sân khấu cũng không có phụ đề tiếng Trung. Thế nhưng theo diễn biến vở kịch, tôi dần dần bị cốt truyện, giọng hát và diễn xuất thu hút sâu sắc.

Sophie là một cô gái trẻ xinh đẹp, cô cùng mẹ điều hành một nhà nghỉ ven biển. Vở kịch bắt đầu, Sophie vui mừng khôn xiết thông báo với bạn bè rằng cô sắp kết hôn. Thế nhưng từ nhỏ đến lớn, cô chưa từng gặp cha mình. Cô nói với bạn bè cũng là nói với mẹ rằng, lần này cô muốn mời cha mình đến tham dự hôn lễ của chính mình.

Không ngờ mẹ cô buồn bã nói với cô rằng, bà không biết cha cô là ai, lại càng không biết ông ấy có đến hay không.

Sophie đau khổ tột cùng, lén lấy ra cuốn nhật ký của mẹ ngày trước. Cô đọc kỹ nhật ký của mẹ từ trước khi cô chào đời, lúc này mới biết được bí mật: Hóa ra trước khi cô sinh ra, mẹ đã cùng lúc qua lại và giữ mối quan hệ thân mật với 3 người đàn ông. Vì vậy mà mẹ mới không biết cô là con của ai.

Sophie gửi lời mời đến cả 3 người đàn ông, hy vọng họ có thể đến tham dự hôn lễ của cô. Cô tin rằng, trong 3 người đàn ông này, chắc chắn có một người là cha ruột của mình.

Vào một ngày nắng đẹp, 3 người đàn ông tràn đầy tự tin dọn vào nhà nghỉ ven biển. Họ tràn đầy tự tin cho rằng mình chính là cha của cô con gái Sophie xinh đẹp đáng yêu. Nhưng ai mới là cha ruột của Sophie đây?

Vở kịch diễn đến đây thì nghỉ giải lao 20 phút. Sau khi rời ghế, tôi đi dạo một vòng quanh trong và ngoài nhà hát. Nhà hát này không lớn, tổng cộng chỉ có 26 hàng ghế, được đánh số theo thứ tự 26 chữ cái tiếng Anh. Phía sau hàng ghế cuối cùng có một hành lang, trên hành lang đặt hai quầy cố định, một quầy phục vụ khán giả các loại đồ uống, quầy còn lại cung cấp đĩa hát của vở "Mamma Mia!" cùng các món quà lưu niệm nhỏ như mũ, áo thun. Do âm nhạc của "Mamma Mia!" có sức lan tỏa và xung kích rất lớn, khán giả mua đĩa hát rất đông, hành lang có lúc chật cứng như nêm. So với các nhà hát ở Moscow, St. Petersburg của Nga thì chỗ nghỉ ngơi của khán giả ở Broadway kém hơn nhiều. Dạo một vòng xong, cảm giác của tôi là kiến trúc và phong cách của nhà hát này rất giống với Nhà hát Trường Giang cũ ở Thượng Hải. Nghĩ lại, tôi cũng thông suốt, Nhà hát Trường Giang vốn dĩ được xây dựng mô phỏng theo nhà hát ở Broadway. Trước giải phóng, nó còn có tên là Nhà hát Carlton. Từ đó tôi đoán rằng, nhà hát ở Broadway hẳn là có lịch sử rất lâu đời rồi. Qua phiên dịch hỏi thăm một chút, quả nhiên là vậy.

Một góc cảnh đêm ở Broadway, New York. 20 phút nghỉ giải lao trôi qua rất nhanh, tôi lại quay về chỗ ngồi của mình.

Ngồi bên cạnh tôi là hai bà cụ tuổi tác lớn hơn tôi nhiều, mặt đầy nếp nhăn, nhưng hai bà ăn mặc rất thời thượng, chải chuốt cũng rất hợp thời, tinh thần hoàn toàn giống như hai người trẻ tuổi. Trong suốt nửa phần sau của buổi diễn, thỉnh thoảng các bà lại vỗ tay theo nhịp điệu, và khẽ ngâm nga theo giọng hát của diễn viên, xem rất nhập tâm. Đến cao trào của vở kịch, hai bà còn nhún vai, lắc đầu đung đưa theo diễn viên hát.

Sự xuất hiện của 3 người đàn ông khiến tâm trạng của mẹ Sophie dao động, hóa ra họ đều từng yêu đương, hẹn hò với bà, sau đó lại tìm lý do hoặc chẳng cần lý do gì mà rời bỏ bà. Bà oán hận, bà khổ sở, nhưng rồi lại bị khơi dậy tình cũ. Bà có hai người bạn gái trung niên, nay đều đang sống độc thân, thấy có 3 người đàn ông trung niên xuất hiện, liền nảy sinh ý định qua lại với họ.

Trải qua một phen trắc trở, Sophie đã tìm được cha của mình, mẹ cô cũng xác định được chồng của mình, hai người phụ nữ trung niên cũng thỏa nguyện tìm được ý trung nhân của mình. Thế là, hôn lễ của Sophie biến thành hôn lễ của 4 cặp tình nhân. Toàn bộ vở nhạc kịch kết thúc bằng một vở hài kịch ở cao trào. Giai điệu chủ đạo vui tươi đó cùng khung cảnh nhiệt liệt vẫn tiếp tục lan tỏa đến tất cả khán giả sau khi tan cuộc.

Bước ra khỏi Broadway, nhóm chúng tôi đứng trước cửa nhà hát chụp ảnh lưu niệm, vừa bàn luận về vở "Mamma Mia!" vừa xem xong. Có người nói đây là câu chuyện gì thế không biết, cái người làm mẹ kia sao lại đến cả cha của con gái mình là ai cũng không làm rõ được; có người nói 3 người đàn ông đó cũng quá vô trách nhiệm, giờ thấy con gái lớn rồi, lại xinh đẹp, mới tranh nhau đến nhận con; có người lại bảo sao cô con gái kia không có ý kiến gì với mẹ mình, vở kịch này quả thực là một "Món nợ nghiệp chướng" phiên bản ngoại.

Tôi nói rằng nhìn từ phản ứng của toàn bộ khán giả, người Mỹ vẫn công nhận vở kịch này. Vở kịch này không những diễn xuất đạt yêu cầu, âm nhạc bắt tai, tiết tấu nhanh gọn nhiệt liệt, quan trọng hơn là, nó có thể diễn kéo dài không dứt, trận nào cũng chật kín chỗ, cho thấy nó phản ánh thực trạng hôn nhân gia đình của người Mỹ đương đại. Thời thanh xuân của thế hệ người mẹ ấy, chính là thời kỳ "giải phóng tình dục", "cách mạng tình dục" thịnh hành ở Mỹ; còn đến thế hệ thanh niên nam nữ như Sophie, họ khao khát tình yêu, hy vọng có một gia đình ổn định, hạnh phúc, viên mãn. 3 cặp nam nữ trung niên cuối cùng đều có bến đỗ tình yêu, cũng đã khắc họa được tâm nguyện và hiện thực muốn quay về của một thế hệ từng phiêu bạt trong tình cảm.

Mọi người đều bảo đúng là như vậy. Thế là chúng tôi dọc theo con phố đã gần nửa đêm, trong dòng người ồn ào náo nhiệt, đi bộ về khách sạn nơi mình đang lưu trú.

New York về đêm, vẫn phô bày sự quyến rũ của nó bằng ánh đèn rực rỡ sắc màu. Khải thị từ Vườn Butchart. Ông Butchart là một nhà sản xuất xi măng, nhờ kinh doanh giỏi giang mà kiếm được không ít tiền.

Đại hẻm núi Vườn Butchart, bức ảnh chụp từ góc độ này xuất hiện trên vô số báo chí, tạp chí giới thiệu về Vườn Butchart. Thế nhưng thứ khiến ông nổi tiếng lại không phải là cách kinh doanh và số tiền lớn ông kiếm được, mà chỉ là Vườn Butchart được đặt theo tên của ông.

Vườn Butchart nằm trên Đảo Victoria của Canada. Những ai từng đến Vancouver đều biết, Đảo Victoria là lựa chọn hàng đầu khi du lịch Vancouver. Mà khi đã lên đảo, Vườn Butchart chính là lựa chọn ưu tiên số một, là thắng cảnh đứng đầu tại nơi đặt trụ sở chính quyền tỉnh British Columbia.

Đã từng đến Vườn Butchart, không ai nói với bạn, sau khi bạn thưởng ngoạn những loài hoa lạ cỏ quý sưu tầm từ khắp nơi trên thế giới, bạn sẽ tuyệt đối không thể ngờ rằng, thung lũng này từng là một mỏ đá vôi xấu xí. Bạn sẽ chỉ trầm trồ kinh ngạc vì những đóa hoa và khóm hoa muôn hình vạn trạng, khoe sắc đua hương, bạn sẽ chỉ như tất cả du khách, cầm máy ảnh, máy quay phim không ngừng thay đổi góc độ để chụp hình.

Năm 1997, tôi lần đầu tiên du lịch Vườn Butchart, chính là như vậy. Đến nỗi khi mọi người hỏi tôi, Đảo Victoria thế nào? Tôi liền đáp: Đó là một hòn đảo hoa tươi, trên đảo toàn là những đóa hoa đẹp không sao kể xiết.

Lần đi này thì khác, tôi xem rất kiên nhẫn, hỏi rất tỉ mỉ. Tuy là thăm lại chốn xưa, nhưng thu hoạch lại lớn hơn nhiều so với lần du lịch đầu tiên tám năm trước.

Từ Vancouver đi Đảo Victoria phải đi phà, giống như người Thượng Hải muốn đi Đảo Sùng Minh phải đi tàu vậy. Chiếc phà khổng lồ nhiều tầng mỗi giờ chạy một chuyến. Lần đi năm 97, tôi chỉ nhớ là sau hàng xe dài dằng dặc, đã phải xếp hàng đợi suốt hơn hai tiếng đồng hồ. Vì vậy lần này tôi cũng chuẩn bị tâm lý sẵn sàng cho việc xếp hàng dài chờ đợi.

Chủ tịch Lưu Kỳ Dân của Công ty COSCO Canada rất chu đáo, ông đã đặt trước từ sớm, cho nên chúng tôi chỉ đợi ở bến tàu nửa tiếng là đã lên được chuyến phà đi Đảo Victoria.

Trên phà có phục vụ bữa sáng và đồ ăn nhẹ, đặc biệt đáng nhắc đến là, để tránh sự buồn chán cho trẻ em khi ở trên tàu một tiếng đồng hồ, trong cabin hành khách còn dành ra một góc riêng, do tình nguyện viên biểu diễn tiết mục cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, giai điệu nhẹ nhàng, sống động, đầy nét ngây thơ trẻ con đó, trong chốc lát đã thu hút vô số trẻ em và cha mẹ chúng.

Phà chạy năm mươi phút thì cập bến Đảo Victoria. Vịnh Tod, nơi Vườn Butchart tọa lạc, còn cách bến tàu 21 km nữa. Ngồi xe hơn mười phút sau là có thể bước vào Vườn Butchart hương hoa sực nức.

Đây là một thung lũng hoa, một thế giới hoa. Dọc theo con đường nhỏ khúc chiểu, chúng tôi bước vào điểm bắt đầu của thế giới hoa tươi, bên trái là hồ ốc sên gây chú ý, bên phải là một quảng trường nhỏ xây bằng gạch trước cửa nhà vợ chồng ông bà Butchart năm nào. Trên dốc thoai thoải của quảng trường, những chiếc cột dựng đứng phủ đầy hoa hồng leo.

Phía trước là một đình nghỉ mát treo đầy giỏ hoa, du khách tập trung đông nhất, lưu luyến quên đường về nhất, đông đến mức gần như rất khó để chụp hình. Đình nghỉ này vốn là chuồng chim của ông Butchart. Đúng vào mùa hè, hoa hải đường trong đình rực rỡ bắt mắt, mà thứ thu hút du khách hơn cả là từng giỏ, từng giỏ hoa lồng đèn. Hầu như tất cả du khách đều chĩa ống kính của mình vào từng giỏ hoa lồng đèn.

Đi tiếp về phía trước, chính là khu vườn tinh hoa nhất của Vườn Butchart, Vườn Trũng. Địa thế của Vườn Trũng này được hình thành từ việc khai thác mỏ đá vôi năm nào, du khách ngày nay phải quan sát kỹ lưỡng mới có thể tìm thấy chiếc ống khói nhà máy xi măng cũ trong bụi cây và những khóm cây bụi. E rằng chỉ có chiếc ống khói được cố tình giữ lại này, cùng mấy chiếc xe vận tải khai mỏ lấp ló sau bụi hoa, mới có thể khiến người ta liên tưởng đến việc một trăm năm trước nơi đây từng là một nhà máy sản xuất xi măng. Cây trắc bách diệp bên lối nhỏ, cây thường xuân và cây vĩ tiễn trên sườn dốc đứng, đầm nước tĩnh lặng sâu thẳm, những hàng cây xanh mướt chuyển màu từ nhạt đến đậm, những con dốc nhỏ, hoa kim ti trong bồn hoa dài hẹp, cây phong Nhật Bản làm điểm xuyết, cùng với đài phun nước khiến toàn bộ khu vườn sống động nhảy múa, và những đóa hoa hồng trà dẫn lối du khách đi về phía vườn hồng...

Ồ, tôi không muốn giới thiệu từng chút một về vườn hồng, khu vườn kiểu Nhật, hồ sao, vườn kiểu Ý của Vườn Butchart, tôi chỉ muốn nói rằng, bước vào Vườn Butchart, đứng ở bất kỳ vị trí nào, trên cao hay dưới thấp, ngồi hay nằm, đối diện với bất kỳ hướng nào, nhìn thẳng, ngẩng đầu, cúi nhìn, xoay người, du khách đều có thể nhìn thấy từng bức tranh đẹp đẽ. Thoạt nhìn đã bắt mắt, nhìn lâu vẫn không chán, đối diện với mọi thứ ở Vườn Butchart, con người ta sẽ tự nhiên mà sinh ra một loại cảm giác tận hưởng ở tầng tinh thần. Đó là sống một cách ung dung, đó là gần gũi với thiên nhiên. Tôi không nói thì độc giả cũng hiểu, sự tận hưởng mà tôi nói ở đây không phải là ngày ngày ăn tiệc, mặc đồ hiệu, mà là cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống.

Điều thôi thúc tôi đặt bút viết bài văn ngắn này, chính là những liên tưởng và khải thị mà Vườn Butchart mang lại cho tôi. Do công việc, tôi cũng từng tham quan nhiều hầm mỏ và khai trường ở đất nước chúng ta, những mỏ than đang khai thác, những mỏ vàng, mỏ thiếc, mỏ phốt pho đang đào bới, tôi còn thấy không ít khai trường sau khi đã khai thác xong, cảnh tượng tan hoang khắp núi khắp đồi đó, thực sự khiến người ta có cảm giác thảm không nỡ nhìn. Còn về những vụ ô nhiễm, thậm chí là tai nạn mỏ do hầm mỏ, khai trường gây ra mà báo chí thỉnh thoảng đưa tin, thì lại càng không cần phải nói.

Tôi nghĩ, ông Butchart thực sự nên cảm ơn phu nhân của mình thật nhiều. Năm đó sau khi đá vôi bị khai thác cạn kiệt, cái khai trường bị bỏ hoang kia, chắc hẳn cũng là một cảnh tượng bẩn thỉu, lộn xộn, khiến người ta không nỡ nhìn. Sau khi bà Butchart nhìn thấy đã chán ghét, thay vì phất tay quay lưng rời đi, bà đã quyết tâm biến nó thành một khu vườn. Thế là bà quy hoạch, bà thu mua, bà dẫn giống hoa cỏ cây cối từ khắp nơi trên thế giới phù hợp để sinh trưởng trên Đảo Victoria, biến nó thành một khu vườn mà người Canada tự hào, một khu vườn nổi tiếng thế giới, mà ai từng đến Vancouver đều phải ghé xem. Chính vì vậy, ảnh của bà Butchart xuất hiện trong tất cả các tập sách ảnh giới thiệu về Vườn Butchart.

Phía trước tôi đã nói mình là lần thứ hai bước vào Vườn Butchart, tôi đã xem rất kỹ. Quả thực, trải qua trăm năm, công tác quản lý của Vườn Butchart cũng rất đáng suy ngẫm. Ví dụ như họ có thiết lập trung tâm tư vấn làm vườn, đối với bất kỳ chủ đề nào liên quan đến làm vườn, trung tâm dịch vụ làm vườn đều vui lòng giải đáp cho bạn. Thế nhưng trước bất kỳ một đóa hoa nào, trong vườn đều không đặt biển hiệu và chú thích. Họ làm vậy, chỉ là để giữ gìn và duy trì bầu không khí tao nhã của khu vườn. Nếu du khách thích những đóa hoa trong vườn, cửa hàng hạt giống và quà tặng sẽ cung cấp hạt giống với mức giá hợp lý. Dịch vụ này đã kéo dài hơn 80 năm kể từ năm 1920.

Ngay cả những lời nhắc nhở du khách của khu vườn, cũng rất đáng để các địa điểm du lịch trong nước chúng ta đọc qua. Vườn Butchart mong muốn du khách không hút thuốc trong vườn, không chơi trò ném đồ, gây ồn ào, cấm dùng ván trượt, xe trượt scooter, không cho phép biểu diễn âm nhạc tạm thời, tất cả là vì để giữ sự tĩnh lặng cho công viên. Khi du khách đi dạo trong vườn, dù là lên bậc thang, đi qua đường lát đá, những nơi tối tăm, đều phải cẩn thận để tránh bị ngã. Vào ban đêm, mong bạn hãy hoạt động ở những nơi có chiếu sáng. Vào mùa tuyết rơi, du khách có thể hoạt động ở những nơi không có tuyết tích tụ. Người lớn phải luôn chú ý đến trẻ nhỏ bên cạnh mình. Còn nữa, trong vườn, bạn phải luôn xích thú cưng của mình.

Đúng vậy, những khải thị mà Vườn Butchart mang lại cho tôi thực sự nằm ngoài dự kiến ban đầu của tôi. Tôi muốn viết những khải thị này ra để chia sẻ cùng các bạn độc giả.