So với cố cư của Monet, việc đi đến cố cư của Balzac thuận tiện hơn nhiều.

Cố cư của Balzac cũng không nằm trong kế hoạch ban đầu, càng không nằm trong sự sắp xếp của các tuyến du lịch. Thế nhưng, là một người hâm mộ Balzac thời niên thiếu, tôi nhất định phải đến xem nơi ở cũ của ông. Tôi từng nói cả đời ông đều rất nghèo, ban đầu là do kinh doanh thất bại phải trả nợ, về sau thu nhập nhiều hơn thì lại tiêu xài hoang phí, đến cả hoàng đế mời ông đi dự tiệc, ông cũng phải đi thuê lễ phục buổi tối. Cố cư của ông chắc chắn không lớn, mấy gian phòng, đi một vòng là hết, đi xem cũng không tốn bao nhiêu thời gian.

Khi xe lùi lại, tôi không khỏi nhớ lại, Balzac thật sự là một tác giả mà tôi yêu thích thời niên thiếu. Khi đi xuống nông thôn ở vùng núi Quý Châu, trong số sách của rất nhiều tác giả nổi tiếng, tôi chỉ chọn một người, duy nhất Balzac là tôi mang theo trọn vẹn năm cuốn: "Lão Goriot", "Eugénie Grandet", "Chú Pons", "Bà dì Bette", "Tuyển tập tiểu luận Balzac". Phải biết rằng, vào những năm tháng đó, mang theo nhiều tác phẩm "phong, tư, tu" như vậy cũng là phải mạo hiểm nhất định. Tuy nhiên, mang theo những cuốn sách này, tôi thật sự đã được lợi rất nhiều. Sau đó, trong những ngày nhiều sương mù và mưa dầm khi xuống nông thôn ở Quý Châu, tôi nâng niu đọc những cuốn sách này, đọc mãi không chán. Ông lão sống trong con phố nhỏ ở Paris vào thế kỷ mười chín này, không thể nào dự liệu được tất cả những điều này.

Bước vào sân số 47 trên con phố cũ, phải bước xuống mười, hai mươi bậc thang, dưới bậc thang là một khu vườn hình chữ nhật không lớn lắm, nơi sâu nhất trong vườn có đúc một bức tượng bán thân của Balzac. Thật sự là hơi quá đơn sơ.

Vé vào cửa còn đắt hơn cố cư của Monet một chút, là 5,5 Euro. Cố cư của Monet rộng lớn như vậy mà vé chỉ 5 Euro một tấm, tại sao cố cư của Balzac lại đắt hơn chứ?

Nhà của Balzac là một dãy nhà trệt hết sức bình thường, gian phòng ông viết lách chẳng lớn chút nào, chỉ đặt một cái bàn, một cái ghế, một cái tủ nhỏ mà thôi, trống trơn. Khó mà tin được, bao nhiêu tác phẩm kiệt xuất của ông lại được viết ra trong môi trường như thế này. Ba gian phòng còn lại trưng bày mấy bức tượng của Balzac và các phiên bản khác nhau của tác phẩm ông. Các bức tượng đều cực kỳ bình thường, hoàn toàn không thể so sánh với bức tượng Balzac nổi tiếng mà Rodin tạc cho ông. Điều gây ấn tượng sâu sắc là hàng trăm bức minh họa tác phẩm Balzac được trưng bày trong tủ kính, bức nào cũng sống động như thật, như nhảy múa trên trang giấy. Tuy nhiên, điều này cũng không có sức hấp dẫn lớn với tôi, trong các bản dịch tiếng Trung của tác phẩm Balzac, tôi đã từng thấy rất nhiều rồi.

Có một chiếc cầu thang dẫn xuống tầng hầm, nhưng không cho du khách vào.

Tôi nhìn xuống dưới, thầm nghĩ nơi này có lẽ là nhà bếp hoặc phòng chứa đồ gì đó, không xem thì thôi vậy.

Trước khi đến Paris, tôi từng nghĩ muốn mua một bức tượng đồng Balzac, một bức tượng đồng Hugo, không có đồng thì tượng thạch cao cũng được. Giống như bức tượng Pushkin mà tôi đã có.

Thế nhưng lại không có, không có tượng đồng của Balzac, cũng không có tượng đồng của Hugo. Ở các điểm du lịch, đâu đâu cũng chỉ toàn là tượng đồng của Napoleon. Tượng bán thân, tượng đứng, đủ mọi kiểu dáng kích thước, cái gì cũng có. Tôi rất thất vọng, Napoleon đương nhiên cũng rất vĩ đại. Nhưng sau khi tham quan xong Cung điện Versailles, tôi thà mua hai bức tượng thiên thần nhỏ còn hơn.

Tôi tự nhủ đây là chuyện không còn cách nào khác. Balzac năm xưa sống như thế nào thì nay vẫn vậy, bạn không thể vì ông vĩ đại mà sau khi ông mất lại xây cho ông một "cố cư" sang trọng lộng lẫy. Cố cư là phải xem dáng vẻ cũ. Ông khi còn sống nghèo, sau khi mất thì những gì hiển hiện ra tự nhiên chỉ có thể là sự nghèo khó. May mắn thay, tác phẩm của ông đã lan truyền khắp thế giới, đây chính là sự tưởng niệm tốt nhất mà nhân loại dành cho ông.

Có một điểm tôi vẫn khá hài lòng, cố cư của Balzac tuy nhỏ nhưng nhân viên quản lý lại không ít, hầu như mỗi gian phòng nhỏ đều có một nhân viên đứng đó, họ mỉm cười đón tiếp từng vị khách bước vào, khẽ khàng giới thiệu ngắn gọn. Người quản lý bán vé kia còn mặc bộ vest phẳng phiu, trông cử chỉ đoan trang. Vé vào cửa 5,5 Euro một tấm, mỗi ngày khách đến không nhiều, chỉ dựa vào tiền vé e rằng khó mà duy trì được chi phí của cố cư, có thể thấy được, họ là do chính phủ nuôi dưỡng.

Cố cư rất nhỏ, nhưng trên bản đồ Paris, cố cư của Balzac vẫn có dấu hiệu rõ ràng. Xem ra, trên khắp thế giới, luôn có một số người giống như tôi, đến Paris là muốn ghé qua cố cư của Balzac xem thử. Tưởng niệm vị đại tác gia này một chút.

Dẫu sao, Balzac cũng là niềm tự hào của nước Pháp.