Suốt dọc đường đi, chỉ thấy bên cạnh quốc lộ, trên những bờ ruộng hai bên, cả trong ngoài các thôn bản xa gần, đàn ông đều mặc trường bào và đi giày đinh mũi nhọn, phụ nữ lại càng một màu cổ trang.

Cách ăn mặc thường ngày rõ ràng không giống chúng tôi.

Quý Châu là một tỉnh đa dân tộc, tôi chắc chắn họ là người dân tộc thiểu số không nghi ngờ gì nữa. Chỉ là, họ chắc chắn không phải tộc Miêu, tộc Đồng hay tộc Bố Y mà tôi đã từng gặp.

Họ thuộc dân tộc nào nhỉ?

Thỉnh thoảng lại có những cô gái và phụ nữ gánh thùng nước không đi về phía giếng, tôi không kìm được mà âm thầm quan sát họ một cách đầy hứng thú. Họ mặc trường bào vải đại tụ (ống tay rộng) màu xanh da trời, vạt áo bên trái (tả nhẫm), viền cổ và ống tay đính những đường hoa văn đỏ rực. Người thanh niên trí thức đi cùng không nhịn được cười mà trêu đùa: "Mọi người xem, màu đỏ thịnh hành thời 'Cách mạng Văn hóa' đã lan sang cả trang phục của người dân tộc thiểu số rồi."

Nhưng đi không bao lâu, tôi phát hiện ra, viền hoa văn màu đỏ chẳng qua chỉ là một trong rất nhiều màu sắc mà họ lựa chọn. Trên người những phụ nữ chúng tôi gặp dọc đường, ngoài viền đỏ ra, còn có thể thấy đủ loại viền nhiều màu sắc khác. Thắt lưng họ còn buộc dải lụa đen bản rộng, đính những dải tơ óng ả đen nhánh.

Người Quý Châu đi cùng đường nói với chúng tôi rằng, muốn nhận biết phụ nữ đi đối diện đã kết hôn hay chưa, chỉ cần nhìn kiểu tóc là được. Cô gái chưa kết hôn thường tết tóc dài quá gối, không vấn tóc. Người đã kết hôn thì phải vấn tóc, cài trâm hình chữ thập bằng bạc hoặc ngọc. Còn đội khăn trùm đầu, phụ nữ lớn tuổi đội khăn đen, phụ nữ trung niên thường đội khăn trắng.

Vừa đi vừa nhìn, tôi còn có hai phát hiện nữa. Một là, những người đang làm việc trước mắt chúng tôi, dù là người đi gánh nước hay làm việc trên ruộng đồng xa gần, cơ bản đều toàn là nữ, hầu như không thấy đàn ông làm việc ra dáng ra hồn. Hai là, giọng nói của những người này không giống với tiếng Quý Châu mà chúng tôi dần trở nên quen thuộc, nghe họ vẫy tay chào nhau từ xa, đặc biệt là cái giọng kéo dài âm điệu, rất giống phương ngôn vùng nào đó ở phương Bắc.

Chính hai điểm khác biệt hoàn toàn so với nông dân ở Sa Oa Trại nơi tôi cắm đội đã khiến tôi nảy sinh nghi hoặc, tôi không kìm được mà hỏi người đồng hương Quý Châu đi cùng đường rằng, đây là dân tộc thiểu số nào.

Người đồng hương Quý Châu nói: "Họ ấy hả, là tộc Kinh."

Thế là tôi ghi nhớ cách gọi họ là tộc Kinh. Đi ngang qua các thôn bản gần đường quốc lộ, tôi còn tỉ mỉ quan sát môi trường sống của người tộc "Kinh". Giống với những vùng bình nguyên mà xe tải đi qua, các bản làng của tộc "Kinh" thường được xây dựng ở địa thế bằng phẳng dựa vào chân núi. Núi xanh nước biếc, bóng cây xanh bao phủ những ngôi nhà ngói gạch xanh, trong làn khói bếp bảng lảng, sắc nước tình người ấy, y hệt như phong cảnh vùng sông nước Giang Nam mà tôi quen thuộc. So với cái trại nơi tôi cắm đội thì rõ ràng là khá hơn nhiều.

Trở về Sa Oa Trại, tôi mở cuốn Tân Hoa Tự Điển mang từ Thượng Hải xuống nông thôn, nỗi nghi hoặc càng thêm tăng lên. Trong các dân tộc thiểu số ở Trung Quốc, đúng là có tộc Kinh, nhưng từ điển ghi chép rành rành, tộc Kinh này ở trên ba hòn đảo nhỏ tại huyện Phòng Thành, Quảng Tây, tổng cộng chỉ có hơn năm nghìn dân. Sau đó tra cứu thêm sách vở, tôi phát hiện tộc Kinh ở Quảng Tây không phải là tộc "Kinh" mà tôi đã thấy, không chỉ trang phục không giống nhau, mà ngay cả tập tục sinh hoạt cũng khác biệt rất lớn. Vậy thì, tộc "Kinh" được gọi là gần An Thuận ở Quý Châu này, rốt cuộc là chuyện thế nào đây?