Ba tiểu gia hỏa vẫn còn tâm tính thiếu niên, không ngừng cãi vã.

Thang Hoài chỉ cười, cười từ tận đáy lòng, loại khó lòng che giấu ấy, dẫu có đứng bên cạnh Lão Thang, cậu cũng vui đến mức sắp bay lên, còn chốc chốc lại lén liếc sư phụ, sợ Liễu Thuần sẽ nuốt lời.

Lão Thang quan sát sáu hướng, chú ý đến cử động của Thang Hoài, nhịn không được lườm một cái, chút tiền đồ này mà cũng đòi hành sự sao?

Ngươi là người nhà họ Thang, đừng làm mất mặt lão phu!

Họ Liễu có cuồng đến đâu, dám không nhận ngươi chắc?

Thang Hòa ho liên tiếp mấy tiếng, ngặt nỗi Thang Hoài nửa điểm giác ngộ cũng không có, vẫn mang cái vẻ ngốc nghếch, Lão Thang dứt khoát quay đầu trò chuyện với Liễu Thuần.

- Ta nói tên nhóc thối này, ngươi muốn mở trường học, định dạy những gì?

- Đương nhiên là dạy những thứ dùng được... Ví dụ như đo đạc tính toán, nông học, thủy lợi, phòng dịch, vệ sinh, giáo dục... Tóm lại những thứ Quốc Tử Giám không dạy, ta đều dạy.

- Quốc Tử Giám ư? - Lão Thang hừ một tiếng: - Chúng ngoài dạy mấy thứ thơ phú thối nát ra, thì chẳng còn gì khác... Đúng vậy, cứ theo đà này, những thứ ngươi dạy, quả thực là có ích!

Logic của Lão Thang quả thực không tồi.

- Nhóc con, ngươi từng nghĩ chưa, sau khi học thành tài, có thể làm gì?

- Cái này còn phải xem ý của bệ hạ, giả sử bệ hạ muốn thúc đẩy biến pháp, thì chắc chắn sẽ cần những nhân tài làm việc này, đúng chứ? - Liễu Thuần không hề lo lắng về tương lai của các đệ tử.

- Cái này thì đúng vậy. - Lão Thang chần chừ nói: - Vậy nếu không thúc đẩy biến pháp thì sao? Hoặc là biến pháp thành công rồi, môn nhân của ngươi có thể làm gì?

Liễu Thuần mỉm cười đáp:

- Việc bọn họ có thể làm không phải là ít, ví dụ như đi đến ngân hàng thương hiệu, đến trường học phường xưởng, thậm chí còn có thể đi thám hiểm hải ngoại. Ta đại khái sẽ giảng dạy thêm một chút vật lý và hóa học, nếu như có thể nghiên cứu đến mức độ thâm sâu, bọn họ liền có thể phát minh ra những thứ tốt đẹp mang lại phúc lợi cho bách tính muôn dân, đến lúc đó, danh và lợi đều không phải lo lắng nữa.

Lão Thang nói:

- Nói nghe náo nhiệt thật đấy, ngươi thực sự hiểu nhiều đến thế sao?

- Đương nhiên là không rồi. - Liễu Thuần nói: - Ta chỉ ghi nhớ một chút nội dung nông cạn, cơ bản coi như ở trình độ vỡ lòng thôi, còn về phần phát dương quang đại, thì vẫn phải để các học sinh tự mình khám phá, ta tối đa chỉ có thể dạy bọn họ phương pháp học tập mà thôi.

- Thế hóa ra là không dám đảm bảo thành tài ư? - Lão Thang ho khan nói: - Nghe thấy chưa, ngươi còn muốn bái sư nữa không?

Thang Hoài vội vàng nói:

- Muốn chứ, đương nhiên là muốn rồi... Đây chính là điểm khác biệt của tiên sinh so với người khác, xưa nay tất cả những kẻ lừa đảo giang hồ, đều sẽ nói với người khác rằng, ăn đại lực hoàn của hắn, bách bệnh đều khỏi, chỉ có tiên sinh, ngài ấy sẽ nói cho chúng ta biết, mọi thứ vẫn phải dựa vào chính mình.

Thang Hòa tức giận đến mức phì cười:

- Ngươi đúng là quỷ mê tâm trí rồi, tên nhóc này nói trứng gà mọc trên cây, ngươi cũng bảo là đúng phỏng?

Thang Hoài thở dài, mang theo chút châm chọc, lại có chút thương hại. Lão Thang sống từng ấy tuổi đầu, thế mà vẫn không thông tuệ cao nhã bằng sư phụ, quả thực là quá mức tiểu gia tử khí!

- Ta yêu sư phụ của ta, ta càng yêu chân lý hơn! - Thang Hoài phát biểu từ tận đáy lòng... Cậu ta bây giờ vô cùng may mắn, lúc trước Liễu Thuần bắt cậu ta học thuộc văn kiện, đừng nhìn trọng lượng mấy chục cân, ép cho cậu ta thở không ra hơi.

Nhưng cứ mỗi khi đến thời gian nghỉ ngơi, cậu ta đều có thể ở bên cạnh Liễu Thuần, lắng nghe sự giảng giải của tiên sinh, ghi nhớ từng câu nói, từng cử động, nhất cử nhất động của tiên sinh... Bây giờ nghĩ lại, mỗi một câu tiên sinh nói, đều vô cùng có đạo lý.

Lời của Khổng phu tử có thể biên soạn thành "Luận Ngữ", lời của sư phụ cũng nên được ghi chép lại, biên thành một cuốn sách, lưu danh muôn thuở mới phải... Thang Hoài đúng là đủ hiếu thuận, vừa mới bái sư, đã tính toán để cho thầy giáo hưởng thụ đãi ngộ như Khổng phu tử rồi, đệ tử này thu nhận thật không uổng phí!

Ngay lúc bọn họ đang trò chuyện, bên phía phủ Quốc công Cao Quốc, Lý Cảnh Long đang nổi giận với muội muội Lý Vô Hà!

- Em nói xem, một cô nương khuê nữ, đi Trường Sa làm gì? Đi thì cũng đã đằng đi rồi, lại còn đi liền nửa năm, em có biết anh lo lắng nhường nào không?

Lý Vô Hà khẽ hừ một tiếng:

- Đại ca, thứ nhất, nếu như anh thực sự lo lắng, thì anh đã đi Trường Sa rồi, thứ hai nhé, em cũng là môn nhân họ Quách, đi theo đến Trường Sa, không có gì là không đúng cả. Không thể để hời cho người khác được chứ!

- Người khác? Là ai? - Đại não của Lý Cảnh Long vẫn vô cùng trì độn: - Anh thấy hời nhất chính là Liễu Thuần! Tên tiểu tử khốn kiếp đó, hắn tài đức gì chứ, muội muội của anh, vậy mà lại đi hầu hạ hắn, hắn tính là cái thá gì chứ!

Lý Vô Hà sầm mặt lại.

- Ca, anh có chuyện thì nói chuyện, mắng người làm gì? Hơn nữa, em hầu hạ đại nhân Liễu lúc nào chứ? Em chỉ giúp hắn chỉnh lý văn cảo mà thôi.

- Chỉnh lý văn cảo? Hắn tự mình không làm nổi chắc, mà cần em giúp?

Lý Cảnh Long kêu lên quái dị.

- Hắn sao lại không làm chứ? Chẳng qua là đồ đạc nhiều quá, không còn cách nào khác.

- Nhiều? Thì có thể có bao nhiêu chứ?

- Văn cảo bệ hạ đang xem, có ba thành là do một tay em chỉnh lý đấy.

- Em? Văn cảo bệ hạ xem, là do em làm á?

Lý Cảnh Long cả kinh biến sắc, suýt chút nữa không dám nhận muội muội của mình nữa, đây là công lao lớn nhường nào chứ, hình như từ khi hắn tập tước tước vị đến nay, chưa từng làm qua chuyện nào nở mày nở mặt thế này.

Đại ca mà lại thua kém muội muội, sao lại thấy hơi đỏ mặt thế này nhỉ?

Mấy ngày nay, người ở kinh thành đều biết một chuyện, đó là trong thời gian Liễu Thuần thúc đẩy biến pháp tại Trường Sa, văn cảo thảo luận cùng các thái học sinh, đã được đưa vào trong cung.

Ban đầu Lão Chu cũng chẳng để tâm cho lắm, hắn chỉ muốn xem thử, Liễu Thuần làm việc như thế nào, những thái học sinh kia lại đưa ra những kiến nghị ra sao... Thế nhưng khi Lão Chu thực sự lật ra xem, liền bị đủ loại nội dung muôn hình muôn vẻ bên trong triệt để thu hút.

Rất nhiều vấn đề được nhắc đến trong đó, ngay cả Lão Chu cũng không lường trước được, hơn nữa cho dù có chú ý tới, thì nhất thời cũng không có đáp án, hắn chỉ cảm thấy rất đáng để suy ngẫm...

Ví dụ như vấn đề liên quan đến giáo dục tư súc.

Liễu Thuần đã để các thái học sinh điều tra, tổng kết giới tính của trẻ em nhập học... Cái này không cần phải hỏi nữa, chín phần mười đều là con trai, nhìn khắp toàn bộ Trường Sa, chỉ có duy nhất một chỗ nữ học, người có thể đến đọc sách không chỉ có tiền, mà còn phải có danh vọng địa vị, người mở trường học là đại nho ở địa phương, ban đầu ông ta chỉ muốn dạy dỗ tôn nữ của mình, sau đó lần lượt có thêm mười mấy nữ hài tử đến, mới gom đủ thành một chỗ nữ học duy nhất.

Rất nhiều châu phủ, dứt khoát không có cái thứ nữ học này.

Nữ tử không tài mới là đức, cho nữ hài tử đi đọc sách, quả thực là trái với trời đất rồi!

Các thái học sinh ban đầu đều cảm thấy không nên cho phụ nữ đọc sách, nhưng Liễu Thuần lại bắt bọn họ suy ngẫm, lợi ích của việc cho phụ nữ đọc sách là gì?

Phụ nhân có kiến thức, mới có thể cho con cái nền giáo dục tốt nhất.

Người ta thường nói tướng phu giáo tử, nếu như không biết chữ, thì làm sao dạy dỗ con trai đây?

Câu chuyện Mẫu Mạnh ba lần chuyển nhà chắc mọi người đều từng nghe qua chứ?

Giả sử như không có Mạnh Mẫu, thì liệu có Á thánh Mạnh Tử hay không?

... Vấn đề này quá thú vị, các học sinh người thì bảo Mạnh Tử là thánh hiền do trời ban, không có Mạnh Mẫu, thì vẫn có thể lập địa thành thánh như thường. Nhưng cũng có người không phục, Khổng lão phu tử còn đi khắp nơi bái sư cầu học cơ mà, Mạnh Tử sao lại có thể ngoại lệ chứ?

Bọn họ tranh cãi vô cùng kịch liệt.

Liễu Thuần không hề đưa ra phán quyết, hắn chỉ bảo ghi chép lại cuộc biện luận này, quan điểm của cả hai bên cũng đều được viết ra một cách khách quan, không thiên vị.

Những cuộc tranh luận tương tự có rất nhiều, có một vụ án là ở phủ Trường Sa có mấy tên thợ săn, bị lạc trong núi sâu, bị vây khốn ở một thung lũng nọ, vì để giữ tính mạng, trong đó ba tên tráng kiện đã giết chết một tên thợ săn bị thương, hơn nữa còn dựa vào thịt người để sống qua ngày, qua năm ngày sau, cuối cùng cũng có người vào núi, cứu bọn họ ra ngoài.

Liễu Thuần liền yêu cầu các thái học sinh, đóng vai tri huyện một lần, phán xử vụ án này xem rốt cuộc ba tên thợ săn này, có tội hay không có tội?

Những gì Lão Chu nhìn thấy, vẫn là sự tranh chấp vô cùng kịch liệt, có người cho rằng dù thế nào đi nữa, bọn họ giết người ăn thịt, thì chính là đáng chết.

Nhưng cũng có người nói ở trong núi sâu, giết một người cứu ba mạng người, thì có tội gì chứ?

Nhưng cũng có người phủ nhận, một mạng và ba mạng, có thể nói ba mạng người giá trị hơn một mạng người sao?

Thậm chí có thái học sinh còn cảm thấy, ở trong núi sâu, chẳng khác nào dã thú, người giết người thì nên trị tội, thế nhưng dã thú săn bắt dã thú, thì có cần phải trị tội hay không?

... Những đáp án này muôn hình muôn vẻ, có cái thoạt nhìn thì rất có lý, thế nhưng có cái ngẫm nghĩ kỹ lại, thì chưa chắc đã là sai... Đặc biệt phải kể đến là Liễu Thuần không hề đưa ra đáp án.

Hắn chỉ để cho các học sinh dốc sức suy ngẫm.

Chu Hi từng nói, vạn sự vạn vật, đều không thoát khỏi một chữ lý, cái gì cũng có lý quản lý cả. Thế nhưng Liễu Thuần thì sao, lại cứ cố tình tìm ra một đống lớn các vụ án không cần dùng đúng sai đơn giản để phân định.

Đám thái học sinh vốn dĩ bị kìm kẹp, đầu óc cuối cùng cũng trở nên linh hoạt sống động hơn.

Có thể thấy rõ ràng, càng về sau, những thảo luận của bọn họ liên quan đến tài chính thuế vụ lại càng phong phú hơn... Ví dụ như ban đầu chủ trương của bọn họ đều là nhấn mạnh sự bình quân.

Nhưng nhanh chóng có người nhắc đến sự thuận tiện của việc thu thuế, ví dụ như có người nói, nộp bạc tiện lợi hơn nộp lương thực. Nhưng cũng có người nói, bách tính nhà nào nhà nấy đều có lương thực, chứ không phải nhà nào nhà nấy đều có bạc! Hơn nữa bạc còn có vấn đề chiết đổi, vả lại, có bạc thì nhất định có thể mua được lương thực sao? Giá lúa gạo tăng lên thì phải làm sao?

Nội dung của những cuộc thảo luận này, đến cuối cùng, thậm chí có người chủ trương, nên lợi dụng các mức thuế suất khác nhau, để điều tiết ngành nghề, ví dụ như phường xưởng là nơi sản xuất hàng hóa, không khác gì nông phu cấy lúa trồng trọt cả, cho nên "công" cũng nên nộp tô phú giống như nông dân, thế nhưng thương nhân chỉ chịu trách nhiệm vận chuyển buôn bán, thì nên đánh thuế thật nặng.

Thế nhưng lại có người chủ trương, nếu không có sự vận chuyển của thương nhân, thì công và nông làm sao có thể kiếm ra tiền, cho nên kỳ thị thương nhân là không đúng... Rõ ràng là, kẻ giữ quan điểm thế này, đã bắt đầu khiêu chiến với trật tự sĩ nông công thương, tứ dân đẳng cấp rồi.

Lại nói câu đó, Liễu Thuần không hề đưa ra đáp án của mình.

Lão Chu cũng cảm thấy, loại chuyện thế này, chưa chắc đã có đáp án cuối cùng.

Thế nhưng tập văn cảo dày cộm này, đã hoàn toàn mở ra một chân trời mới!

- Hóa ra khi thực thi lại có nhiều điều cần chú ý đến vậy, ngay cả trẫm cũng bất ngờ không kịp đề phòng đấy! - Chu Nguyên Chương vô cùng cảm thán: - Truyền thánh chỉ, nhặt những thứ quan trọng trong này, phát hành công khai cho Lục bộ, bảo đám phế vật trong triều đường mở to mắt ra mà nhìn cho kỹ, sau này bàn luận chuyện triều chính, cũng hãy mang ra cho trẫm chút đồ thật sự có ích!

Lão Chu lại ngẫm nghĩ, tự lẩm bẩm: - Đám đệ tử này của trẫm quả thực không tồi, nên ban thưởng thế nào đây nhỉ?