Sophie Chattel-Monkheim là một người theo chủ nghĩa Xã hội bởi niềm tin và là một Chattel-Monkheim bởi hôn nhân. Vị thành viên đặc biệt của dòng tộc giàu có ấy mà nàng đã cưới làm chồng vốn dĩ rất giàu, ngay cả theo tiêu chuẩn giàu có của họ hàng nhà anh. Sophie có những quan điểm rất tiến bộ và quyết đoán về việc phân phối tiền bạc: thật là một tình huống vừa lòng và may mắn làm sao khi bản thân nàng cũng có rất nhiều tiền.

Khi nàng hùng hồn chỉ trích những tệ nạn của chủ nghĩa tư bản tại các buổi họp mặt phòng khách và các hội nghị của hội Fabian, nàng vẫn mang trong lòng một cảm giác dễ chịu rằng cái hệ thống với muôn vàn sự bất bình đẳng và bất công ấy có lẽ vẫn sẽ tồn tại hết phần đời của nàng. Đó là một trong những sự an ủi của những nhà cải cách ở tuổi trung niên rằng những điều tốt đẹp mà họ truyền tụng phải sống tiếp sau họ nếu nó muốn thực sự tồn tại.

Vào một buổi tối mùa xuân nọ, đâu đó vào khoảng giờ ăn tối, Sophie ngồi bình thản giữa chiếc gương và cô hầu gái, đang trải qua quá trình tạo kiểu tóc thành một tác phẩm cầu kỳ phản chiếu mốt thịnh hành lúc bấy giờ. Nàng được bao bọc trong một sự bình yên tuyệt đối, sự bình yên của một kẻ đã đạt được mục đích hằng mong ước bằng rất nhiều nỗ lực và sự kiên trì, và đã nhận ra rằng nó vẫn vô cùng đáng giá khi đạt được.

Công tước xứ Syria đã nhận lời đến dưới mái nhà nàng với tư cách là khách quý, thậm chí giờ đây ngài đang tề tựu dưới mái nhà nàng, và chẳng mấy chốc sẽ ngồi vào bàn ăn của nàng. Là một người theo chủ nghĩa Xã hội chân chính, Sophie không đồng tình với những khác biệt giai cấp, và chế nhạo ý tưởng về một tầng lớp vương giả, nhưng nếu đã phải có những sự phân bậc nhân tạo về địa vị và phẩm giá ấy, nàng vừa lòng và mong mỏi có được một đại diện cao sang của một trật tự cao sang trong bữa tiệc tại gia của mình. Nàng đủ cởi mở để yêu kẻ có tội mà ghét tội lỗi — không phải vì nàng nuôi dưỡng bất kỳ tình cảm trìu mến cá nhân nào dành cho Công tước xứ Syria, một người mà nàng chỉ mới quen sơ, nhưng dẫu sao, với tư cách là Công tước xứ Syria, ngài vẫn vô cùng, vô cùng được chào đón dưới mái nhà nàng. Nàng không thể giải thích tại sao, nhưng sẽ chẳng có ai điên rồ mà đòi nàng giải thích, và hầu hết các nữ gia chủ đều ghen tị với nàng.

“Chị phải làm thật xuất sắc vào tối nay đấy, Richardson,” nàng nói với cô hầu gái bằng giọng điệu thỏa mãn; “Ta phải trông thật lộng lẫy. Tất cả chúng ta đều phải vượt qua chính mình.”

Cô hầu gái không nói gì, nhưng qua ánh mắt tập trung cùng đôi tay thoăn thoắt của cô, hiển nhiên là cô đang bị nung nấu bởi tham vọng vượt qua chính mình.

Có tiếng gõ cửa, một tiếng gõ khẽ khàng nhưng kiên quyết, tựa như của một kẻ không chấp nhận bị từ chối.

“Hãy đi xem ai thế,” Sophie nói; “chắc lại là chuyện gì liên quan đến rượu chè đây.”

Richardson có một cuộc trao đổi vội vã với một sứ giả tàng hình ở ngoài cửa; khi cô quay trở lại, người ta có thể nhận thấy một vẻ thờ ơ kỳ lạ thay cho thái độ lanh lẹ thường ngày.

“Gì thế hả?” Sophie hỏi.

“Đám gia nhân trong nhà đã ‘bãi công’ rồi thưa phu nhân,” Richardson đáp.

“Bãi công!” Sophie thốt lên; “ý cô là họ đình công á?”

“Vâng, thưa phu nhân,” Richardson nói, và bổ sung thêm thông tin: “Mọi chuyện rắc rối là vì Gaspare.”

“Gaspare ư?” Sophie lơ đễnh thốt lên; “đầu bếp thời vụ ấy á! Chuyên gia làm trứng ốp-lết!”

“Vâng, thưa phu nhân. Trước khi trở thành chuyên gia trứng ốp-lết, anh ta từng là một người hầu phòng, và anh ta là một trong những kẻ phá hoại cuộc đình công trong vụ đình công lớn tại dinh thự của Lord Grimford hai năm trước. Ngay khi đám gia nhân ở đây biết rằng phu nhân đã thuê anh ta, họ quyết định ‘bãi công’ để phản đối. Họ chẳng có điều gì bất bình với cá nhân phu nhân cả, nhưng họ đòi đuổi việc Gaspare ngay lập tức.”

“Nhưng mà,” Sophie phản đối, “anh ta là người duy nhất ở nước Anh biết cách làm món trứng ốp-lết Byzantine. Ta đã thuê riêng anh ta cho chuyến viếng thăm của Công tước xứ Syria, và sẽ là bất khả thi nếu muốn tìm người thay thế trong thời gian ngắn ngủi thế này. Ta sẽ phải cử người sang tận Paris, mà Đức công tước thì rất mê trứng ốp-lết Byzantine. Đó là điều duy nhất chúng ta bàn tán trên đường từ nhà ga về đây.”

“Anh ta từng là một kẻ phá hoại cuộc đình công ở dinh thự của Lord Grimford,” Richardson nhắc lại.

“Thật là khủng khiếp quá đi mất,” Sophie nói; “một cuộc đình công của gia nhân vào đúng cái thời điểm thế này, khi mà Công tước xứ Syria đang lưu lại trong nhà. Phải làm gì đó ngay lập tức mới được. Nhanh lên, làm nốt tóc cho ta rồi ta sẽ ra xem mình có thể dỗ dành họ không.”

“Tôi không thể làm tóc cho phu nhân được nữa đâu,” Richardson điềm tĩnh nói, nhưng với một sự quyết đoán tột độ. “Tôi thuộc công đoàn và tôi không thể làm việc thêm nửa phút nào nữa cho đến khi cuộc đình công được giải quyết. Tôi rất tiếc vì không thể làm theo ý phu nhân.”

“Nhưng thế này thì thật vô nhân đạo!” Sophie bi thảm thốt lên; “Ta luôn là một bà chủ mẫu mực và ta đã từ chối thuê bất kỳ ai ngoài những người hầu thuộc công đoàn, và đây là kết quả đấy. Ta không thể tự làm tóc cho mình; ta có biết làm đâu. Ta phải làm sao đây? Thật là tồi tệ!”

“Tồi tệ là cái chắc,” Richardson nói; “Tôi là một người theo phái Bảo thủ chân chính và tôi chẳng có chút kiên nhẫn nào với cái trò ngớ ngẩn xã hội chủ nghĩa này đâu, xin lỗi phu nhân cho phép tôi nói thẳng. Đó là sự độc tài, chính xác là thế, diễn ra trên diện rộng, nhưng tôi còn phải kiếm sống giống như bao người khác, và tôi buộc phải gia nhập công đoàn. Tôi không thể chạm vào thêm một chiếc cặp tăm nào mà không có giấy phép đình công đâu, cho dù phu nhân có gấp đôi lương đi chăng nữa.”

Cánh cửa bật mở và Catherine Malsom hầm hầm bước xồng xộc vào phòng.

“Cái quái gì thế này không biết,” cô ta hét lên, “đám gia nhân đình công mà chẳng báo trước lấy một tiếng, để mặc tôi thế này đây! Tôi không thể xuất hiện trước công chúng với bộ dạng thế này được.”

Sau một cái liếc mắt săm soi đầy vội vã, Sophie quả quyết rằng cô ta nói đúng.

“Tất cả bọn chúng đều đình công ư?” nàng hỏi cô hầu gái của mình.

“Không tính nhân viên nhà bếp đâu thưa phu nhân,” Richardson nói, “họ thuộc một công đoàn khác.”

“Ít ra thì bữa tối cũng được đảm bảo,” Sophie nói, “đó cũng là điều đáng mừng rồi.”

“Bữa tối!” Catherine khịt mũi, “cái quái gì mà bữa với chả tối khi mà chẳng ai trong chúng ta có nổi bộ dạng để mà bước ra dự tiệc chứ? Nhìn tóc chị đi — rồi nhìn tôi xem! Hay đúng hơn là, đừng nhìn thì hơn.”

“Ta biết là rất khó xoay sở nếu không có hầu gái; chồng cậu không giúp gì được cho cậu sao?” Sophie tuyệt vọng hỏi.

“Henry á? Anh ấy còn ở trong tình trạng tồi tệ hơn bất kỳ ai chúng ta. Người hầu của anh ấy là kẻ duy nhất thực sự hiểu cái thứ phòng xông hơi Thổ Nhĩ Kỳ kiểu mới nực cười mà anh ta cứ khăng khăng mang theo đi khắp nơi.”

“Chắc là anh ấy có thể nhịn xông hơi Thổ Nhĩ Kỳ một buổi tối chứ,” Sophie nói; “Ta thì không thể xuất hiện mà không có tóc, nhưng xông hơi Thổ Nhĩ Kỳ chỉ là một thứ xa xỉ.”

“Này chị bạn thân mến,” Catherine nói, thốt lên bằng một giọng điệu đầy vẻ sợ hãi căng thẳng, “Henry đang ở trong phòng xông hơi khi cuộc đình công nổ ra đấy. Ở trong đó đấy, chị hiểu không? Anh ấy vẫn đang ở trong đó kìa.”

“Anh ấy không ra được à?”

“Anh ấy có biết cách đâu. Cứ mỗi lần kéo cái cần gạt có dán chữ ‘xả’, anh ấy lại chỉ xả toàn hơi nước nóng. Có hai loại hơi nước trong phòng xông, ‘chịu được’ và ‘khó mà chịu nổi’; anh ấy đã xả cả hai loại rồi. Giờ này chắc tôi thành góa phụ mất rồi.”

“Ta đơn giản là không thể sa thải Gaspare được,” Sophie rên rỉ; “Ta sẽ chẳng bao giờ có thể kiếm nổi một chuyên gia trứng ốp-lết nào khác nữa.”

“Bất kỳ khó khăn nào mà tôi phải trải qua để tìm kiếm một người chồng khác tất nhiên chỉ là chuyệnn nhỏ nhặt không đáng để ai phải bận tâm,” Catherine cay đắng nói.

Sophie đành đầu hàng. “Đi đi,” nàng bảo Richardson, “và nói với Ủy ban Đình công, hay bất cứ kẻ nào đang giật dây vụ này, rằng Gaspare theo đây bị sa thải. Và bảo Gaspare chốc nữa hãy gặp ta ở thư viện, khi đó ta sẽ trả lương sòng phẳng cho anh ta và đưa ra những lời xin lỗi tốt nhất có thể; rồi sau đó bay về đây làm nốt tóc cho ta.”

Khoảng nửa giờ sau, Sophie tập hợp các vị khách của mình tại Đại sảnh đường để chuẩn bị cho màn tiến bước trang trọng vào phòng ăn. Ngoại trừ việc khuôn mặt của Henry Malsom mang màu đỏ quạch của những quả mâm xôi chín mọng mà người ta thỉnh thoảng vẫn thấy trong các vở kịch tư gia nhằm tái hiện làn da con người, thì bên ngoài, những vị khách tụ tập có rất ít dấu hiệu cho thấy cuộc khủng hoảng vừa mới trải qua và vượt qua. Nhưng sự căng thẳng vừa qua quả thực quá đỗi choáng váng để lại ít nhiều di chứng tinh thần. Sophie nói năng lan man với vị khách lừng danh của mình, và nhận thấy ánh mắt mình cứ hướng về những cánh cửa lớn — nơi chẳng mấy chốc nữa sẽ mang đến thông báo phúc đức rằng bữa tiệc đã dọn xong. Thỉnh thoảng nàng lại liếc nhìn tấm gương soi hình ảnh mái tóc được tạo kiểu tuyệt diệu của mình, tựa như một nhà bảo hiểm đang nhìn ngắm với sự biết ơn đối với một con tàu quá hạn đã cập bến an toàn sau một trận cuồng phong tàn phá. Rồi cánh cửa mở ra và bóng dáng đáng mừng của viên quản gia bước vào phòng. Nhưng ông không hề đưa ra thông báo chung nào về việc tiệc tùng đã sẵn sàng, và cánh cửa khép lại phía sau ông; thông điệp của ông chỉ dành riêng cho một mình Sophie.

“Không có bữa tối nào hết, thưa phu nhân,” ông nghiêm trọng nói; “nhân viên nhà bếp đã ‘bãi công’ rồi. Gaspare thuộc Công đoàn Đầu bếp và Nhân viên Nhà bếp, và ngay khi họ nghe tin anh ta bị sa thải đột ngột mà không báo trước, họ đã đình công. Họ đòi phục chức ngay lập tức cho anh ta và một lời xin lỗi gửi tới công đoàn. Tôi xin phép được nói thêm, thưa phu nhân, là họ rất kiên quyết; tôi thậm chí đã buộc phải mang trả lại cả những chiếc bánh mì ổ dùng cho bữa tối vốn đã được bày lên bàn.”

Sau khoảng thời gian mười tám tháng trôi qua, Sophie Chattel-Monkheim nay đã bắt đầu quay trở lại sinh hoạt giữa những chốn cũ và những người quen cũ, nhưng nàng vẫn phải hết sức cẩn trọng. Các bác sĩ không cho phép nàng tham gia bất cứ hoạt động nào quá kích thích, chẳng hạn như một buổi họp mặt phòng khách hay một hội nghị của hội Fabian; mà thực ra, người ta cũng hoài nghi không biết bản thân nàng có còn muốn thế nữa hay không.