“Thật may là ngày lễ Thánh Valentine đã lỗi thời rồi,” bà Thackenbury nói; “nào là Giáng sinh, Năm mới, rồi Phục sinh, chưa kể đến các dịp sinh nhật, bấy nhiêu ngày kỷ niệm thôi cũng đã đủ mệt mỏi lắm rồi. Vào dịp Giáng sinh, tôi đã cố tránh phiền phức bằng cách gửi hoa cho tất cả bạn bè, nhưng cách đó chẳng khả thi; Gertrude có tới mười một nhà kính trồng cây và khoảng ba mươi người làm vườn, thế nên tặng hoa cho cô ấy thì thật nực cười, còn Milly thì vừa mở một cửa hàng hoa, vậy nên lựa chọn ấy cũng hoàn toàn bị loại bỏ. Việc phải vắt óc quyết định xem nên tặng gì cho Gertrude và Milly ngay lúc tôi tưởng rằng mình đã rũ bỏ được gánh nặng ấy ra khỏi đầu thực sự đã hủy hoại cả mùa Giáng sinh của tôi; rồi đến cái sự đơn điệu đến phát chán của những bức thư cảm ơn: ‘Cảm ơn bạn rất nhiều vì bó hoa đáng yêu. Thật chu đáo khi bạn đã nghĩ đến mình.’ Dĩ nhiên, trong phần lớn các trường hợp, tôi chẳng hề nghĩ ngợi gì đến người nhận; tên của họ chỉ nằm trong danh sách ‘những người không được phép bỏ sót’ của tôi mà thôi. Nếu cứ trông cậy vào trí nhớ để nhắc nhở họ, chắc chắn sẽ có những thiếu sót vô cùng tệ hại.”

“Vấn đề là,” Clovis nói với người cô của mình, “tất cả những ngày kỷ niệm mang tính áp đặt này cứ xoáy sâu một cách dai dẳng vào khía cạnh này của bản tính con người mà hoàn toàn phớt lờ khía cạnh kia; đó là lý do tại sao chúng trở nên hời hợt và giả tạo đến thế. Vào dịp Giáng sinh và Năm mới, bạn được phong tục khích lệ và cổ vũ để gửi những lời chúc tụng nồng nhiệt đầy lạc quan cùng thứ tình cảm tâng bốc đến những kẻ mà có lẽ bạn chẳng thèm mời đi ăn trưa trừ khi có ai đó lỡ hẹn vào phút chót; nếu bạn ăn tối tại một nhà hàng vào đêm giao thừa, bạn được phép và được kỳ vọng sẽ nắm tay nhau và hát bài ‘Auld Lang Syne’ với những người lạ mà bạn chưa từng gặp trước đó và chẳng bao giờ muốn gặp lại. Nhưng chẳng có chút tự do nào được cho phép theo hướng ngược lại cả.”

“Hướng ngược lại; hướng ngược lại là thế nào?” bà Thackenbury thắc mắc.

“Chẳng có lối thoát nào để bày tỏ cảm xúc của bạn đối với những kẻ mà bạn căm ghét cay đắng cả. Đó mới thực sự là nhu cầu cấp thiết của nền văn minh hiện đại chúng ta. Thử nghĩ xem sẽ tuyệt vời thế nào nếu có một ngày được công nhận dành riêng cho việc thanh toán những ân oán cũ, một ngày mà người ta có thể thỏa sức tỏ ra cay độc một cách duy nhã với một danh sách đã được cân nhắc kỹ lưỡng gồm ‘những người không được phép tha thứ.’ Tôi nhớ khi còn học ở một trường tư thục, chúng tôi có một ngày, hình như là thứ Hai cuối cùng của học kỳ, dành riêng cho việc giải quyết các mối thù hằn và bất bình; dĩ nhiên chúng tôi không trân trọng nó đúng mức, bởi xét cho cùng, ngày nào trong học kỳ cũng có thể được tận dụng cho mục đích đó. Mặc dù vậy, nếu trước đó vài tuần bạn từng trừng trị một đứa trẻ hỗn xáo, thì vào ngày đó, bạn vẫn luôn được phép nhắc nhở nó về sự việc bằng cách trừng trị nó một lần nữa. Đó là điều mà người Pháp gọi là tái hiện hiện trường tội ác.”

“Tôi thì sẽ gọi đó là tái hiện hình phạt,” bà Thackenbury nói; “và dù sao đi nữa, tôi cũng không hiểu làm thế nào anh có thể đưa một hệ thống trả thù nguyên thủy của học sinh vào đời sống văn minh của người lớn. Chúng ta chưa vượt qua được những cảm xúc bản năng, nhưng ít nhất chúng ta cũng được cho là đã học cách kiềm chế chúng trong những giới hạn lịch sự nhất định.”

“Dĩ nhiên mọi chuyện phải được tiến hành một cách lén lút và lịch sự,” Clovis nói; “sức hấp dẫn của nó nằm ở chỗ nó sẽ không bao giờ hời hợt như những dịp kia. Lấy ví dụ nhé, bạn tự nhủ: ‘Mình phải tỏ ra quan tâm đến gia đình Webley vào dịp Giáng sinh, họ đã đối xử rất tốt với bé Bertie ở Bournemouth,’ và thế là bạn gửi cho họ một cuốn lịch, để rồi trong sáu ngày liên tiếp sau Giáng sinh, ông Webley cứ hỏi bà Webley xem bà đã nhớ cảm ơn vì cuốn lịch bạn gửi chưa. À, hãy áp dụng ý tưởng đó sang khía cạnh khác mang tính con người hơn của bạn, và tự nhủ: ‘Thứ Năm tuần tới là Ngày Báo Oán; mình có thể làm gì đây với cái lũ khó ưa ở nhà bên cạnh, những kẻ đã làm âmpên lên một cách vô lý khi Ping Yang cắn đứa con út của họ?’ Thế rồi bạn sẽ thức dậy thật sớm vào ngày được định sẵn, trèo sang khu vườn nhà họ và dùng một chiếc cào làm vườn thật tốt để bới tìm nấm truffle trên sân quần vợt của họ, tất nhiên là chọn phần sân bị che khuất khỏi tầm nhìn bởi những bụi cây nguyệt quế. Bạn sẽ chẳng tìm thấy củ nấm truffle nào cả nhưng bạn sẽ tìm thấy một sự bình yên tuyệt đối, thứ mà không lượng quà cáp nào có thể mang lại được.”

“Tôi thì không đời nào,” bà Thackenbury nói, dù vẻ phản đối của bà có vẻ hơi gượng gạo; “tôi sẽ cảm thấy mình thật hèn hạ khi làm một chuyện như thế.”

“Cô đang phóng đại khả năng đào bới mà một con giun có thể tạo ra trong khoảng thời gian có hạn đấy,” Clovis nói; “nếu cô bỏ ra mười phút cật lực với một chiếc cào thực sự hữu dụng, kết quả trông sẽ giống như công sức của một con chuột chũi siêu phàm hay một con lửng đang vội vã hơn.”

“Họ có thể đoán là do tôi làm,” bà Thackenbury nói.

“Dĩ nhiên là họ sẽ đoán ra rồi,” Clovis nói; “đó mới là một nửa sự thỏa mãn chứ, giống như việc cô thích mọi người trong dịp Giáng sinh biết được món quà hay thiệp nào mà cô đã gửi cho họ vậy. Mọi chuyện sẽ dễ xoay sở hơn rất nhiều, tất nhiên rồi, khi cô đang duy trì mối quan hệ ngoài mặt là thân thiện với đối tượng mà cô chán ghét. Lấy con bé tham ăn Agnes Blaik đó chẳng hạn, nó chẳng nghĩ đến điều gì khác ngoài ăn uống, sẽ vô cùng đơn giản nếu mời nó đến một buổi dã ngoại ở một chốn rừng hoang nào đó rồi làm cho nó lạc đường ngay trước khi bữa trưa được dọn ra; đến lúc cô tìm lại được nó thì mọi mẩu thức ăn đã bị ngốn sạch từ đời nào rồi.”

“Sẽ phải cần đến một chiến lược siêu phàm mới có thể làm cho Agnes Blaik lạc đường khi bữa trưa sắp cận kề: thực ra, tôi không tin là có thể làm được điều đó.”

“Vậy thì hãy mời tất cả những vị khách khác, những kẻ mà cô chán ghét, rồi làm thất lạc bữa trưa. Cứ cho là nó đã bị chuyển nhầm đường một cách tình cờ đi.”

“Đó sẽ là một buổi dã ngoại kinh hoàng,” bà Thackenbury nói.

“Đối với họ, chứ không phải đối với cô,” Clovis nói; “cô đã có một bữa trưa sớm và ngon lành trước khi xuất phát, và cô có thể làm cho bầu không khí thêm phần thú vị bằng cách kể chi tiết từng món trong bữa tiệc bị mất tích ấy — món tôm hùm sốt Newburg, trứng sốt mayonnaise, và món cari đáng lẽ phải được làm nóng trong chảo nhỏ. Agnes Blaik chắc chắn sẽ phát cuồng lên lâu trước khi cô đọc đến danh sách các loại rượu, và trong khoảng thời gian chờ đợi dài đằng đẵng ấy, trước khi họ hoàn toàn từ bỏ hy vọng bữa trưa sẽ xuất hiện, cô có thể dụ họ chơi những trò ngớ ngẩn, chẳng hạn như trò ‘tiệc tối của Ngài Thị trưởng’ vô cùng ngốc nghếch đó, nơi mà ai cũng phải chọn tên một món ăn và làm một hành động vô nghĩa khi tên món đó được xướng lên. Trong trường hợp này, có lẽ họ sẽ òa khóc khi món ăn của mình được nhắc đến. Đó sẽ là một buổi dã ngoại thiên đường.”

Bà Thackenbury im lặng một lát; có lẽ bà đang âm thầm lập danh sách những kẻ mà bà muốn mời đến buổi dã ngoại Duke Humphrey. Chẳng mấy chốc, bà hỏi: “Còn thanh niên khó ưa Waldo Plubley, kẻ lúc nào cũng nâng niu chiều chuộng bản thân — anh có nghĩ ra trò gì để đối phó với hắn ta không?” Rõ ràng là bà đang bắt đầu nhận ra những khả năng thú vị của Ngày Báo Oán.

“Nếu lễ hội này được hưởng ứng rộng rãi,” Clovis nói, “Waldo sẽ được săn đón đến mức cô phải đặt lịch trước từ nhiều tuần, và ngay cả khi đó, nếu có gió đông thổi hoặc dăm ba đám mây trên bầu trời thì hắn ta cũng có thể quá cưng chiều bản thân quý giá của mình mà chẳng thèm bén mảng đến. Sẽ khá thú vị nếu cô có thể dụ hắn vào một chiếc võng trong vườn cây ăn quả, ngay gần chỗ có tổ ong vò vẽ vào mỗi dịp hè. Một chiếc võng êm ái trong một buổi chiều ấm áp sẽ rất hợp với cái thói lười biếng của hắn, và rồi, khi hắn bắt đầu thiu thiu ngủ, một ngòi nổ đang cháy được ném vào tổ sẽ làm bầy ong vò vẽ túa ra trong cơn thịnh nộ, và chúng sẽ sớm tìm thấy một ‘mái ấm thứ hai’ trên cái thân hình mập mạp của Waldo. Sẽ phải tốn khối sức mới có thể chui ra khỏi một chiếc võng một cách vội vã đấy.”

“Chúng có thể đốt chết hắn ta đấy,” bà Thackenbury phản đối.

“Waldo là một trong số những kẻ mà cái chết sẽ làm cho tốt lên rất nhiều,” Clovis nói; “nhưng nếu cô không muốn đi xa đến thế, cô có thể chuẩn bị sẵn một ít rơm ướt, rồi châm lửa đốt dưới chiếc võng cùng lúc ngòi nổ được ném vào tổ ong; khói sẽ khiến tất cả bầy ong, trừ những con hiếu chiến nhất, phải bay dạt ra ngoài vùng đốt, và chừng nào Waldo còn nằm trong vùng bảo vệ đó thì hắn sẽ thoát được tổn thương nghiêm trọng, và cuối cùng vẫn có thể được đưa trả về cho mẹ hắn, trông như một con cá trích hun khói và sưng phồng ở vài chỗ, nhưng vẫn hoàn toàn có thể nhận ra được.”

“Mẹ hắn sẽ trở thành kẻ thù không đội trời chung với tôi suốt đời,” bà Thackenbury nói.

“Thế là bớt đi được một lời chào hỏi phải trao nhau vào dịp Giáng sinh,” Clovis nói.