Treddleford đang ngồi trên một chiếc ghế bành thoải mái trước lò sưởi đang lim dim tỏa nhiệt, tay cầm một tập thơ và tận hưởng cảm giác dễ chịu khi nghe tiếng mưa rơi rả rích, bền bỉ bên ngoài những ô cửa sổ câu lạc bộ. Một buổi chiều tháng Mười lạnh lẽo, ẩm ướt đang chuyển dần thành một buổi tối tháng Mười ảm đạm, cũng ướt át không kém, và căn phòng hút thuốc của câu lạc bộ vì thế càng trở nên ấm cúng và gần gũi hơn bội phần. Đó là một buổi chiều lý tưởng để tâm hồn được bay bổng khỏi cảnh sắc thời tiết thực tại, và tập thơ “Hành trình vàng đến Samarkand” hứa hẹn sẽ đưa Treddleford dấn bước hiên ngang vào những xứ sở khác dưới bầu trời khác. Anh đã kịp rời khỏi một London đầm đìa nước mưa để đến với thành Baghdad diễm lệ, và đang đứng cạnh Cổng Mặt Trời “thuở hồng hoang” thì một luồng gió lạnh của sự phiền nhiễu sắp sửa ập đến dường như len lỏi vào giữa trang sách và tâm trí anh.
Amblecope—gã đàn ông có đôi mắt láo liên, lồi ra và cái miệng lúc nào cũng chực chờ chớp lấy thời cơ bắt chuyện—đã kéo ghế ngồi phịch xuống chiếc bành bên cạnh. Suốt một năm rưỡi ròng rã, Treddleford vẫn luôn khéo léo tránh né việc làm quen với người đồng nghiệp lắm điều ở câu lạc bộ này; anh đã vô cùng kỳ diệu khi thoát khỏi việc phải nghe những chiến tích tẻ nhạt, dài dòng về bản thân gã—hoặc những chiến tích được cho là của gã—trên sân golf, trường đua, sòng bạc, hay qua những chuyến săn bắn ngoài đồng nội và trong các khu rừng. Giờ đây, khoảng thời gian bình yên của anh sắp đi đến hồi kết. Chẳng còn đường trốn chạy; chỉ tích tắc nữa thôi, anh sẽ gia nhập vào cái hội những người biết Amblecope... hay đúng hơn là những kẻ phải chịu đựng việc bị gã huyên thuyên rót vào tai.
Kẻ phiền phức cầm trên tay một tờ Country Life, không phải để đọc, mà dùng làm công cụ để phá băng cuộc trò chuyện.
“Một bức chân dung Throstlewing khá đẹp đấy chứ,” gã bỗng thốt lên đầy hào hứng, quay đôi mắt to tướng thách thức nhìn Treddleford; “không hiểu sao nó cứ làm tôi nhớ đến Yellowstep, con ngựa từng được kỳ vọng sẽ thắng lớn tại giải Grand Prix năm 1903. Quả là một cuộc đua kỳ thú; hình như tôi đã chứng kiến mọi kỳ Grand Prix trong suốt—”
“Làm ơn đừng bao giờ nhắc đến Grand Prix trước mặt tôi,” Treddleford tuyệt vọng ngắt lời; “nó khơi lại những ký ức vô cùng đau buồn. Tôi không thể giải thích tại sao nếu không kể lại một câu chuyện dài dòng và rắc rối.”
“Ồ, tất nhiên, tất nhiên rồi,” Amblecope vội vã đáp; trong mắt gã, những câu chuyện dài dòng rắc rối mà không phải do chính gã kể đều là thứ đáng ghét. Gã lật lật các trang của tờ Country Life và ra vẻ có hứng thú giả tạo với bức ảnh chụp một con chim trĩ Mông Cổ.
“Trông cũng khá giống loại trĩ Mông Cổ đấy chứ,” gã kêu lên, giơ cao bức ảnh cho người hàng xóm ngắm nghía. “Chúng sống rất khỏe ở một số khu rừng. Hơn nữa, một khi đã bay lên thì cũng khó mà bắn hạ được chúng. Hình như chiến tích lớn nhất mà tôi từng lập được trong hai ngày liên tiếp là—”
“Bà dì tôi, người sở hữu phần lớn đất đai ở hạt Lincolnshire,” Treddleford đột ngang lời với vẻ đầy kịch tính, “có lẽ nắm giữ kỷ lục hy hữu nhất về số lượng chim trĩ bắn được trong lịch sử. Bà năm mươi lăm tuổi và chẳng bắn trúng nổi thứ gì, nhưng lúc nào bà cũng xách súng đi săn. Khi tôi nói bà chẳng bắn trúng thứ gì, ý tôi không phải là bà hoàn toàn vô hại với tính mạng của những tay súng đi cùng, vì nói thế thì oan cho bà quá. Trên thực tế, Nghị sĩ chịu trách nhiệm kỷ luật của Chính phủ không cho phép các nghị sĩ thuộc phe cầm quyền đi săn cùng bà; ‘Chúng ta đâu thể rước họa tổ chức bầu cử bổ sung chỉ vì mấy chuyện không đâu,’ ông ấy đã nhận xét một cách vô cùng hợp lý. Chà, hôm nọ bà bắn trúng một con chim trĩ, khiến nó rơi xuống đất với vài chiếc lông bị rụng tả tơi; đó là một con chim bị thương nặng nhưng vẫn chạy được, và bà dì tôi nhận ra nguy cơ mất toi con mồi duy nhất mà bà bắn trúng kể từ khi triều đại hiện tại bắt đầu. Dĩ nhiên là bà không đời nào chịu bỏ qua; bà đuổi theo nó qua những bụi dương xỉ và lùm cây rậm rạp, và khi con chim chạy ra khoảng đất trống và băng qua một cánh đồng cày bừa, bà liền nhảy lên con ngựa bắn súng để truy đuổi. Cuộc rượt đuổi kéo dài dằng dặc, và khi bà dì tôi cuối cùng cũng dồn được con chim đến đường cùng thì hóa ra bà ở gần nhà mình hơn là ở gần nhóm đi săn; bà đã bỏ lại họ ở tận năm dặm đằng sau.”
“Hơi quá đà cho một con chim trĩ bị thương đấy,” Amblecope cụt hứng đáp.
“Câu chuyện này dựa trên lời kể của chính bà tôi,” Treddleford lạnh lùng nói, “và bà hiện là phó chủ tịch chi hội Hiệp hội Thanh niên Cơ Đốc địa phương. Bà lững thững cưỡi ngựa chừng ba dặm về nhà, và mãi đến giữa buổi chiều người ta mới phát hiện ra rằng giỏ thức ăn trưa dành cho cả đoàn thợ săn đang nằm trong chiếc giỏ mây buộc ở yên ngựa. Dù sao thì bà cũng đã tóm được con chim của mình.”
“Đương nhiên, có những loài chim rất khó kết liễu,” Amblecope nói; “cả cá cũng vậy. Tôi nhớ có lần mình đang câu ở sông Exe, một con suối tuyệt đẹp tràn ngập cá, dẫu chúng không bao giờ đạt đến kích cỡ quá lớn—”
“Có một con đã đạt kích cỡ đó đấy,” Treddleford dõng dạc tuyên bố. “Ông bác tôi, Giám mục hạt Southmolton, từng chạm trán một con cá hồi khổng lồ ở một vũng nước nhỏ ngay sát dòng chính của sông Exe gần Ugworthy; ông đã dùng đủ mọi loại ruồi nhân tạo lẫn giun để câu nó suốt ba tuần liền mà chẳng mảy may thành công, rồi Cuối cùng Số phận đã can thiệp giúp ông. Có một cây cầu đá thấp bắc qua vũng nước này, và vào ngày cuối cùng trong kỳ nghỉ câu cá của ông, một chiếc xe tải chở hàng đã đâm sầm vào lan can rồi lật nhào xuống; không ai bị thương cả, nhưng một phần lan can đã bị tông sập, và toàn bộ số hàng trên xe đã đổ ào xuống, rơi tõm xuống vũng nước. Chỉ trong vòng vài phút, con cá hồi khổng lồ đang quẫy đạp và vặn mình trên lớp bùn khô khốc ở đáy một vũng nước cạn khô, và ông bác tôi chỉ việc thong thả bước xuống đó rồi ôm chầm lấy nó vào lòng. Số hàng trên xe tải toàn là giấy thấm nước, và thế là từng giọt nước trong vũng đó đã bị hút sạch vào khối hàng hóa đổ vỡ ấy.”
Căn phòng hút thuốc chìm trong im lặng suốt gần nửa phút, và Treddleford bắt đầu để tâm trí mình lần giở quay trở lại con đường vàng dẫn đến Samarkand. Tuy nhiên, Amblecope đã gượng dậy và cất giọng có phần mệt mỏi, chán nản:
“Nhắc đến tai nạn xe hơi, phen hú vía nhất mà tôi từng trải qua là vào hôm nọ, khi đi xe hơi với lão Tommy Yarby ở Bắc Wales. Lão Yarby đúng là một gã cực kỳ tốt tính, một tay chơi thể thao đích thực và là người tuyệt vời nhất—”
“Chính ở Bắc Wales,” Treddleford chen vào, “là nơi chị tôi đã gặp phải vụ tai nạn xe ngựa kinh hoàng vào năm ngoái. Chị đang trên đường đến dự buổi tiệc trà ngoài vườn tại dinh thự của phu nhân Nineveh—gần như là buổi tiệc trà duy nhất diễn ra ở vùng đó trong suốt cả năm, và vì thế đó là sự kiện mà chị rất tiếc nuối nếu bỏ lỡ. Chị đang đánh một con ngựa tơ mà chị chỉ mới mua cách đó một hoặc hai tuần, được bảo đảm là hoàn toàn điềm tĩnh trước xe cộ, xe đạp và những chướng ngại vật quen thuộc khác dọc đường. Con vật đã sống đúng với danh tiếng của nó, phớt lờ cả những chiếc xe máy gây tiếng nổ đinh tai nhức óc với thái độ dửng dưng đến mức gần như thờ ơ. Tuy nhiên, tôi cho rằng ai rồi cũng có giới hạn của mình, và con ngựa kéo xe đặc biệt này lại vạch ra giới hạn ở các gánh xiễu thú lưu động. Dĩ nhiên là chị tôi không thể biết điều đó, nhưng chị đã nhận thức được nó một cách vô cùng rõ rệt khi vừa cua qua một khúc ngoặt gấp và thấy mình đang đối mặt với một nhóm gồm toàn lạc đà, ngựa khoang và những chiếc xe tải màu vàng hoàng yến. Chiếc xe ngựa hai bánh bị lật nhúm xuống mương và đá văng thành từng mảnh vụn, còn con ngựa thì phi thẳng một mạch về nhà qua đường đồng ruộng. Cả chị tôi lẫn người đánh xe đều không bị thương, nhưng vấn đề làm thế nào để đến được bữa tiệc của phu nhân Nineveh cách đó chừng ba dặm xem ra khá nan giải; tất nhiên, một khi đã đến nơi, chị tôi sẽ dễ dàng tìm được ai đó đưa về nhà. ‘Chắc cô không phiền nếu tôi cho mượn một cặp lạc đà chứ?’ gã chủ gánh xiễu đùa cợt bày tỏ sự thông cảm. ‘Tôi rất sẵn lòng,’ chị tôi đáp—chị từng cưỡi lạc đà ở Ai Cập—và chị đã gạt bỏ những phản đối của người đánh xe vốn chưa từng làm chuyện đó bao giờ. Chị chọn ra hai con thú trông có vẻ tươm tất nhất, cho phủi bụi và chải chuốt gọn gàng nhất có thể trong thời gian ngắn, rồi lên đường hướng tới dinh thự nhà Nineveh. Bạn có thể tưởng tượng ra sự náo động mà đoàn lữ hành nhỏ bé nhưng uy nghi của chị tạo ra khi xuất hiện trước cửa chính rồi đấy. Toàn bộ khách dự tiệc đã túa ra để trố mắt nhìn. Chị tôi cảm thấy khá nhẹ nhõm khi trượt khỏi lưng lạc đà, và người đánh xe cũng thầm cảm ơn trời đất khi lồm cồm bò xuống được bên dưới. Ngay lúc đó, cậu thanh niên Billy Doulton thuộc Trung đoàn Cận vệ Long kỵ, kẻ từng ở Aden một thời gian dài và tưởng mình thông thạo tiếng lạc đà đến tận chân tơ kẽ tóc, liền muốn thể hiện bản thân bằng cách ra lệnh cho lũ thú quỳ xuống theo đúng lề lối chính thống. Đáng tiếc là khẩu lệnh điều khiển lạc đà không giống nhau ở khắp mọi nơi trên thế giới; đây là những con lạc đà Turkestan tuyệt hảo, vốn quen leo trèo trên những bậc thang đá hiểm trở của các đèo núi, thế là khi Doulton hét lên với chúng, chúng liền song song bước lên các bậc thềm trước cửa, tiến thẳng vào sảnh lớn và leo lên chiếc cầu thang danh giá. Nữ gia sư người Đức đã chạm mặt chúng ngay tại khúc cua của hành lăng. Nhà Nineveh đã tận tình chăm sóc cô ấy suốt nhiều tuần liền, và lần cuối cùng tôi nghe tin từ họ thì cô ấy đã khỏe lại để tiếp tục công việc, nhưng bác sĩ bảo rằng cô ấy sẽ mãi mãi bị di chứng ‘hội chứng đau tim Hagenbeck’."
Amblecope đứng phắt dậy khỏi ghế và di chuyển sang góc khác của căn phòng. Treddleford mở lại cuốn sách và một lần nữa đắm chìm vào
Biển xanh màu rồng, rực rỡ, thâm trầm, loài rắn vây quanh.
Khổ hạnh nửa giờ đồng hồ, anh thả hồn dạo chơi bên “Cổng Aleppo vui tươi”, và lắng nghe người ca sĩ có giọng hót như chim. Rồi thế giới thực tại hiện tại lại gọi anh về; một cậu phục vụ gọi anh ra điện thoại để nói chuyện với một người bạn.
Khi Treddleford chuẩn bị bước ra khỏi phòng, anh chạm mặt Amblecope cũng đang đi ra để hướng về phía phòng chơi bi-a, nơi mà biết đâu chừng, một kẻ xấu số nào đó lại sắp bị tóm gọn và bắt phải nghe cho bằng hết số lần dự khán các giải Grand Prix, kèm theo những lời bình luận hậu kỳ về Newmarket và Cambridgeshire. Amblecope chực bước ra trước, nhưng một niềm kiêu hãnh mới mẻ đang dâng trào trong lồng ngực Treddleford khiến anh giơ tay chặn lại.
“Tôi tin là mình có quyền đi trước,” anh lạnh lùng nói; “anh chỉ là kẻ hay huyên thuyên của câu lạc bộ; còn tôi mới chính là kẻ chuyên bịa chuyện của nơi này.”
