Bối cảnh là một khu vườn ở Surrey vào đầu mùa hè. Những lối đi được che rợp bởi các hàng rào cây hoàng dương cao vút. Thời gian là khoảng sáu mươi năm trước.

HỒI I

GIÁO SƯ SPIRAL, DAME DRESDEN, LADY OLDLACE, VIRGINIA, WINIFRED, SWITHIN VÀ OSIER

(Khi họ thong thả dạo bước trong vườn, vị giáo sư đang có một bài diễn thuyết xuất chúng về Phụ nữ.)

SPIRAL: Một người chồng! Người phụ nữ đồng ý kết hôn chỉ nhận lấy một mà thôi. Đối với nàng, không có khái niệm góa bụa. Dấu ngắt câu mang tên cái chết ấy không phải là dấu chấm hết cho chương sách đời nàng. Đó chính là bằng chứng huy hoàng cho thấy nàng có một tâm hồn. Bằng cách đó, nàng tôn vinh giới tính của mình. Vượt lên trên những tranh cãi và tiếng hò hét của cácp niềm đam mê, nàng sừng sững như một ngôi sao Bắc Cổ. Một khi đã tuân theo quy luật của bản năng chung — nghĩa là một lần hạ mình bước vào chốn phu thê — nàng liền bước tiếp trong sự thanh cao tự tại — một người quả phụ tận tụy.

(Đến lúc này, họ đã khuất dạng. HOMEWARE xuất hiện; ông ta khôn khéo tránh việc nhập hội cùng họ, tựa như kẻ không xứng đáng với những lời lẽ cao cả nhường ấy. Ông khao khát sự riêng tư và một cuốn sách, nhưng lại bị làm phiền bởi sự xuất hiện của ARDEN — kẻ đang mang nỗi lo lắng đến tội nghiệp về việc phải tỏ ra lịch sự với “người bác Homeware của cô ấy.”)

HỒI II

HOMEWARE, ARDEN

ARDEN: Thưa ông, một buổi sáng tuyệt đẹp.

HOMEWARE: Thưa anh, mặt trời đang tỏa nắng đấy thôi.

ARDEN: Tôi thật vinh hạnh khi được gặp ông, thưa ông Homeware.

HOMEWARE: Tôi có thể chỉ đường cho anh đến chỗ các quý cô, thưa anh Arden. Anh sẽ tìm thấy họ ở phía đầu con đại lộ đằng kia.

ARDEN: Tôi tin là họ đang lắng nghe bài diễn thuyết từ miệng Giáo sư Spiral.

HOMEWARE: Về một loài hoa trên núi cao đã di thực xuống sinh trưởng trên đất Anh. Giáo sư Spiral gọi nó là “người quả phụ tận tụy” của tự nhiên.

ARDEN: “Người quả phụ tận tụy”?

HOMEWARE: Anh sẽ nhận ra điều đó ám chỉ cháu gái Astraea của tôi.

ARDEN: Con bé tận tụy vì ai cơ chứ?

HOMEWARE: Cho người chồng đã khuất của nó! Giáo sư bảo rằng, anh có thể thấy mặt trái của Astraea ở những người góa phụ khét tiếng thiên hạ dám tái hôn ngoài kia.

ARDEN: Xì!

HOMEWARE: Astraea, đã định đoạt là phải sống cô độc, lạnh lẽo như trinh nữ, tựa như bông hoa nhỏ trên đỉnh núi. Giáo sư Spiral đã có đề tài của mình.

ARDEN: Ông ấy sẽ khai thác triệt để nó cho mà xem. Tôi có dám mạo muội nói rằng mình thích bầu bạn với người ở đây hơn không?

HOMEWARE: Đó là một sự lựa chọn kỳ lạ đấy. Tôi chẳng thể cung cấp cho anh thứ vũ khí nào để xông pha theo kiểu mà giới trẻ các anh vẫn hay dấn thân đâu. Anh vốn thuộc về phe ngũ mà anh đang tìm cách trốn tránh.

ARDEN: Thưa ông, Achilles đâu có kém phần anh dũng chỉ vì quãng thời gian phải cải trang trong xiêm y phụ nữ.

HOMEWARE: Những chiến công của hắn đã minh chứng điều đó. Nhưng Alexander chỉ là một vị thủ lĩnh xuất sắc hơn cho đến khi hắn chè chén cùng Lais.

ARDEN: Không, tôi không nhận mình vướng vào thần Bacchus đâu.

HOMEWARE: Anh đang thú nhận một thứ cơn say còn điên cuồng hơn thế.

ARDEN: Ý ông là sao, xin hãy chỉ giáo?

HOMEWARE: Sao ư, khi một thanh niên nhìn thấy bóng dáng chính mình trong mọi điều người khác thốt ra!

ARDEN: Trông có vẻ là thế thật. Tôi đã không sai khi đến tìm ông, thưa ông.

HOMEWARE: “Người bác Homeware của cô ấy”?

ARDEN: Thưa ông, ông thấu suốt tâm can tất cả chúng tôi.

HOMEWARE: Có lẽ anh sẽ thấy thú vị khi biết rằng mình là vị khách nam thứ ba được ủy quyền đến tham vấn người bác Homeware của nàng đấy.

ARDEN: Người thứ ba ư.

HOMEWARE: Phải, con bé đang được theo đuổi. Khó lòng mà khác đi được. Sức hút của nó là điều không thể chối cãi, và ngôi nhà này đâu phải tu viện. Thế nhưng, thưa anh Arden, tôi phải nhắc nhở rằng tất cả các anh đang dấn thân vào một việc bị luật lệ chốn này coi là báng bổ. Anh lại quên mất rằng Astraea là một góa phụ rồi sao?

ARDEN: Nàng làm vợ người ta được hai tháng; và đã làm góa phụ được hai năm nay.

HOMEWARE: Người vợ góa của vị Giáo sư Towers vĩ đại và đáng kính không thể đo lường quãng đời góa bụa của mình bằng những con số năm tháng. Quãng đời ấy, từ bệ thờ cho đến nấm mồ. Ngẫm lại thì cũng chỉ tựa như một chuyến đi dài một ngày!

ARDEN: Chẳng lẽ giữa lúc tuổi trẻ phơi phới, nàng lại phải hy sinh vì một thứ sự nhạy cảm kỳ cục của đàn bà hay sao?

HOMEWARE: Anh đã tranh luận điều đó với con bé chưa?

ARDEN: Tôi đã cả gan làm thế.

HOMEWARE: Và nó vẫn từ chối trao tay mình ư!

ARDEN: Nàng đã giới thiệu tôi đến gặp ông, thưa ông. Nàng rất giỏi trong việc nhìn nhận con người.

HOMEWARE: Theo tôi thì con bé đang qua mặt cả Hội đồng Tâm thần học, với cái cớ rằng nó chỉ là một thiếu nữ hài hước mà thôi. Những kẻ đi trước anh cũng từng tranh luận với nó; và rồi họ cũng nhận ra kẻ thù của mình nằm ở sự nhạy cảm nữ tính đầyngang trái đó. Giữa anh và họ có gì khác biệt chứ? Hiển nhiên là con bé chẳng thể nhận ra, và tôi thì đành chịu thua: Chắc hẳn anh đã trò chuyện với Astraea rất nhiều lần rồi phải không?

ARDEN: Tôi có thể nói rằng, mình bây giờ đáng giá gấp ba lần so với trước khi có những cuộc trò chuyện đó.

HOMEWARE: Anh đã trưởng thành hơn nhờ những câu chuyện với một người góa phụ tuổi đôi mươi; và anh vẫn muốn ở bên nàng ta thêm nữa.

ARDEN: Nhiều như tôi khát khao sự khôn ngoan vậy.

HOMEWARE: Anh sẽ gọi nàng là Nàng thơ của mình chứ?

ARDEN: Một kẻ trần tục như tôi không dám gọi nàng như thế đâu.

HOMEWARE: Anh khoác lên mình chiếc áo choàng của sự khiêm nhường rất đúng lúc đấy, thưa anh Arden. Nàng đã chuẩn bị trước cho anh một vài bài trắc nghiệm khi đến gặp người bác Homeware của mình rồi nhỉ.

ARDEN: Nàng đã cảnh báo tôi hãy cứ là chính mình, tuyệt đối đừng mang theo chút vẻ điệu đà giả tạo nào.

HOMEWARE: Chẳng có thử thách nào khó khăn hơn thế đối với một thanh niên trong thời đại ngày nay đâu. Ồ, cô thiếu nữ hài hước. Anh hãy phác họa lại cho tôi xem cái lúm đồng tiền nơi khóe miệng nàng đi.

ARDEN: Thành thật mà nói, thưa ông, tôi muốn ông hiểu rõ về tôi hơn; và tôi nghĩ mình có thể chịu được việc bị soi xét. Astraea đã cử tôi đến để nghe những lý do vì sao nàng từ chối cho tôi một cơ hội giãi bày.

HOMEWARE: Lý do của con bé, tôi xin nhắc lại, là thế này: theo quan điểm của nó, một cuộc hôn nhân thứ hai là điều bất kính. Hơn nữa, việc giải thích điều đó vượt quá khả năng của tôi. Tiểu thư đây đưa chúng ta trở về vạch xuất phát; chắc hẳn đó là ý định hài hước của con bé.

ARDEN: Tôi phải làm sao đây?

HOMEWARE: Tình yêu và chiến tranh vốn hay được đặt lên bàn cân so sánh. Theo tôi nhớ về các chiến dịch, cả hai đều đòi hỏi chiến lược và chiến thuật.

ARDEN: Tôi sẽ ghi khắc những điều ông dạy, thưa ông.

HOMEWARE: Hãy ghi vào đầu ấy. Đôi khi đầu óc mấy kẻ đang yêu phải chịu khó hạ xuống mặt đất thay vì cứ bay bổng trên mây. Và Giáo sư Spiral,—Nhưng kìa, có một luồng gió váy đang dập dờn đến muộn.

(Ý chỉ sự xuất hiện của LYRA trong trạng thái hụt hơi.)

HỒI III

HOMEWARE, ARDEN, LYRA

LYRA: Ôi bác Homeware thân yêu của con!

HOMEWARE: Thế còn Pluriel đâu rồi?

LYRA: Chồng của một người phụ nữ ở đâu khi cô ấy vắng nhà cơ chứ?

HOMEWARE: Tính theo phép tắc chuẩn mực thì đang ở Luyện ngục. Nhưng hãy mau rảo bước lên đại lộ đi, nếu không cháu sẽ muộn buổi diễn thuyết của Giáo sư Spiral đấy.

LYRA: Cháu biết tỏng hết cả rồi chẳng cần phải nghe. Lại Spiral của họ chứ gì! À, chào anh Arden! Anh đã không chọn lầm chỗ rồi đấy. Trải nghiệm của cháu càng nhiều, cháu lại càng trân quý bầu bạn với bác Homeware hơn.

(Cô tỏ ra ân cần quá mức nhưng đồng thời ánh mắt lại ẩn chứa vẻ tinh quái, tựa như một kẻ thừa biết rằng bác Homeware luôn hoài nghi mọi gã trai trẻ và hầu hết các cô gái.)

HOMEWARE: Hãy mau đồng tình với quý cô đây đi bạn trẻ của tôi.

ARDEN: Thưa phu nhân Pluriel, tôi rất vinh dự được khoe về một bề dày trải nghiệm đến thế.

LYRA: Cháu phải nói chuyện với Astraea mới được, bác thân mến ạ. Những bức thư của con bé làm dấy lên bao mối hoài nghi. Nó viết trong trạng thái đầy sốt ruột. Bức thư gần đây nhất còn úp mở về việc đến phục vụ tại Bờ Tây Châu Á.

HOMEWARE: Để cải tạo một vùng đất dịch tễ, hay để khai sáng cho những kẻ da đen u mê, chúng ta khó lòng cử đi một nhà truyền giáo nào hiệu quả hơn người góa phụ đẹp nhất nước Anh này.

LYRA: Bác không thấy những dấu hiệu bất ổn nào sao?

HOMEWARE: Một bài diễn thuyết vĩ đại có thể đóng vai trò như một thứ thuốc an thần.

LYRA: Cháu vẫn hoài nghi lắm.

HOMEWARE: Thưa anh Arden, tôi có lời khuyên là anh nên quỳ rạp dưới chân Phu nhân Pluriel, và lập bà ấy làm cha xứ để anh xưng tội.

ARDEN: Thưa phu nhân, tôi xin nguyện dưới chân ngài. Tôi tận tụy vì ngài.

LYRA: Tận tụy ư. Chẳng có gì để phàn nàn cả. Điều đó có nghĩa là một người đàn ông chẳng đòi hỏi bất cứ điều gì để hồi đáp!

HOMEWARE: Thưa anh Arden, hãy suy nghĩ thật kỹ trước những lời mình thốt ra với vị phu nhân này!

ARDEN: Tôi đã nói là tận tụy. Tôi thực sự như vậy. Tôi sẵn sàng dâng hiến cả sinh mạng vì nàng.

LYRA: Lại còn mong nó sẽ bị tước đoạt vào ngày mai hoặc ngày kia nữa chứ? Xin nhận những lời ca tụng của tôi. Một kẻ tôn sùng mang giới tính nam quả là tiệm cận một phép màu. Đàn ông phụ nữ đã mỏi mắt đi tìm hình mẫu này từ bao đời nay rồi đấy, thưa bác.

HOMEWARE: Anh chính là hình mẫu đó đấy, thưa anh Arden!

LYRA: Anh có dám định nói rằng sự tận tụy của anh là nhằm mục đích kết hôn với người góa phụ của Giáo sư Towers không?

ARDEN: Đó là mục đích duy nhất của tôi.

LYRA: Đó là một ngôi sao mà anh đang nài nỉ hạ mình xuống đấy.

ARDEN: Đúng vậy.

LYRA: Anh làm cháu thất vọng tràn trề đấy. Rốt cuộc thì anh cũng chỉ thuộc cái giống đực tầm thường ngoài kia; và sự tận tụy của anh lại đòi hỏi một món quà trao đổi khổng lồ, vượt xa vô tận so với những gì anh bỏ ra.

ARDEN: Đúng là thế. Nàng giàu có những ân huệ; còn tôi thì nghèo khó. Nhưng tôi dâng hiến tất cả những gì mình có.

LYRA: Này bác Homeware, mấy gã đàn ông si tình này thật là!

HOMEWARE: Hễ có hũ mật treo lên là chúng ta lại thấy chúng vo ve quanh đó. Chúng sẽ cố thuyết phục chúng ta rằng công việc trọng đại nhất trên đời là một cuộc hành trình tiến ra bệ thờ cưới xin.

ARDEN: Với đúng người bạn đời, nếu như công việc trọng đại của thế giới này cần được thực hiện tốt hơn.

LYRA: Người bạn đời đúng đắn ấy lại được chọn bởi một người phụ nữ che mặt, kẻ bước đi giật lùi khỏi bệ thờ để rồi nhận ra rằng mình đã tự xích xiêm mình vào bộ xương khô của một ý tưởng, hoặc phải gánh vác một bạo chúa khát tình — một người chồng cưng chiều vợ đến mụ mẫm. Thưa bác, liệu anh Arden có được Dame chú ý không?

HOMEWARE: Em gái tôi là một bậc quân vương chẳng mảy may hoài nghi, như cô đã biết. Những kẻ nhòm ngó bàn tay của một góa phụ trinh nguyên cứ lao vào cắn xé như sóng vỗ bờ đá.

LYRA: Giáo sư Spiral đang tiến đến rất nhanh kìa.

HOMEWARE: Có vẻ như không phải vậy khi ông ta đang vây quanh bởi thính giả là các quý cô cùng đám vệ tinh của họ.

LYRA: Cháu chắc chắn là mình nghe thấy cả một thủy triều phấn khích đang kéo đến đấy.

ARDEN: Để tôi ra xem sao.

(Cậu ta đi lên lối mòn.)

LYRA: Nào! Bác Homeware thân yêu của cháu, hãy cứu cháu khỏi lão Pluriel đi. Cháu đã chuồn khỏi hắn ta trong sự tuyệt vọng cùng cực; nhưng gã đàn ông đó trở nên tinh ranh nhất khi bị bỏ lại phía sau để đoán già đoán non hướng cháu đi. Hãy bảo với hắn rằng cháu ở bất cứ đâu trừ chốn này đi bác. Bảo rằng cháu đã trốn chạy để tìm lại chút cảm giác tươi mới khi gặp lại hắn. Xin bác hãy cho cháu một ngày tự do, bằng không, thưa bác, cháu sẽ làm những chuyện động trời mất; cháu sẽ đi an ủi anh chàng Arden cho mà xem: Cháu sẽ bay tới Paris và giăng bẫy các vị tổng thống cùng hoàng thân quốc thích ngoại quốc mất thôi. Bất cứ điều gì còn hơn là bị gặm nhấm từng phút từng giây như thế này. Nguyện cho không một người quen nào của cháu lấy phải người đàn ông hơn mình hai chục tuổi! Lấy hắn chẳng khác nào vớ phải một con ốc biển khổng lồ bám chặt lấy tàu. Ở độ tuổi đó, đàn ông trở nên bám riết và tham lam đến phát sợ.

HOMEWARE: Thần Tình yêu bị cắt trụi cánh chẳng khác nào một thứ ký sinh trùng tàn phá.

LYRA: Cháu đang nghiêm túc tột cùng đấy, thưa bác, cháu phải được nghỉ ngơi đôi chút, bằng không thì phép tắc lịch sự cứ cẩn thận đấy!

(Arden quay lại.)

ARDEN: Các quý cô đang trên đường tới đây.

LYRA: Cháu phải tìm cách độc chiếm Astraea mới được.

HOMEWARE: Thư viện của tôi là một pháo đài trinh nguyên, thưa anh Arden. Cánh cửa của nó luôn rộng mở chào đón anh đối với những đề tài khác ngoài việc kết hợp những kẻ say tình.

(Ông bước vào nhà — Lyra biến mất vào khu vườn — Khán giả của Spiral xuất hiện trở lại mà không có ông ta.)

HỒI IV

DAME DRESDEN, LADY OLDLACE, VIRGINIA, WINIFRED, ARDEN, SWITHIN, OSIER

LADY OLDLACE: Nhịp điệu thật hoàn mỹ làm sao!

WINIFRED: Tài hùng biện thật tuyệt vời!

LADY OLDLACE: Bậc thầy thực thụ. Tôi đã rơi vào trạng thái xuất thần từ câu đầu tiên cho đến lời kết đầy ấn tượng.

OSIER: Một bài diễn thuyết trôi chảy tựa như một bản giao hưởng dàn dựng công phu.

VIRGINIA: Khả năng làm chủ ngữ điệu và đề tài thật đáng nể!

SWITHIN: Chất giọng vang dội làm sao!

LADY OLDLACE: Swithin, dòng suối hùng biện của ông ấy tuôn trào kìa!

SWITHIN: Tựa như chú đại bàng tung cánh khỏi vách núi.

OSIER: Tiết tấu của câu chữ cứ như nhịp vỗ của đôi cánh.

SWITHIN: Ông ấy đánh thức chất thơ trong mỗi chúng ta.

DAME DRESDEN: Hôm nay Spiral đã chạm đến đỉnh cao chói lọi của mình!

VIRGINIA: Trí nhớ của chúng ta thật bội bạc làm sao khi ta khao khát nhớ lại những danh ngôn vĩ đại nhất!

OSIER: Quả thật vậy, tôi tin chắc rằng những ghi chép của mình sẽ vô cùng quý giá.

WINIFRED: Anh lại còn ghi chép được cơ à!

LADY OLDLACE: Trông nó có vẻ là một cách để bỏ lỡ phần bản chất tinh túy nhất.

SWITHIN: Chỉ nhặt nhạnh phần thể xác mà đánh mất đi tâm hồn của nó. Dù sao chúng ta cũng phải công nhận rằng bạn mình đã thực hiện một công lao vô cùng tận tụy.

WINIFRED: Tôi chắc chắn là mình không thể làm nổi điều đó.

SWITHIN: Thật vậy; nó cứ khiến người ta liên tưởng đến bát canh đậu đỏ mồi chài.

LADY OLDLACE: Người ta hầu như chẳng dám thở mạnh.

VIRGINIA: Tôi phải thú nhận rằng nó đã làm tôi rơi lệ.

SWITHIN: Việc chiêm ngưỡng sự hoàn mỹ luôn mang lại một nỗi niềm xót xa cho chúng ta. Sự tương phản tinh tế đó với sự nghèo nàn của cá nhân mỗi người đã tác động sâu sắc đến ta.

WINIFRED: Chắc chắn là có những đoạn mang âm hưởng bi cảm rõ rệt và tuyệt mỹ vô cùng.

LADY OLDLACE: Như trong mọi bài diễn thuyết vĩ đại khác! Chìa khóa của nó chính là nỗi niềm bi cảm đó.

VIRGINIA: Trong hùng biện vĩ đại, thơ ca vĩ đại, tiểu thuyết vĩ đại; anh đều kiểm chứng bằng nỗi bi cảm. Mọi nhà phê bình của chúng ta đều đồng thuận khi đặt điều kiện tiên quyết là sự bi cảm. Những giọt nước mắt của tôi hoàn toàn không phải sự yếu mềm nữ tính đâu, tôi không thể làm một nốt nhạc lệch pha được.

SWITHIN: Tôi phải thú nhận điều này. Ông ấy cũng chạm đến cả tâm hồn tôi nữa.

OSIER: Chúng ta sẽ còn cảm nhận rõ rệt trong một thời gian dài âm hưởng từ cú chạm của một bàn tay bậc thầy.

ARDEN: Một nghệ sĩ tài ba có thể khiến chiếc đàn vĩ cầm đồ chơi vang lên âm thanh của một cây Stradivarius đích thực.

DAME DRESDEN: Anh có quyền đưa ra nhận xét đó không, thưa anh Arden? Điều gì đã giữ chân anh lại thế?

ARDEN: Ồ, thưa Dame. Có lẽ đó là một lời cảnh báo rằng tôi vốn là một nốt nhạc lệch pha chăng. Tôi chẳng dễ gì rung động theo.

DAME DRESDEN: Một nốt nhạc lệch pha vốn chẳng có chỗ đứng trong bất kỳ xã hội văn minh nào. Anh đã đánh mất thứ chẳng thể tìm lại được rồi.

ARDEN: Vẫn còn những trang ghi chép cơ mà.

OSIER: Phải, những trang ghi chép.

SWITHIN: Anh hoàn toàn có thể thỏa mãn với bữa tiệc của loài chó vụn vặt rơi vãi dưới gầm bàn, thưa anh Arden!

OSIER: Ha!

VIRGINIA: Chưa bao giờ tôi thấy Astraea trông thanh tao tuyệt mỹ đến thế, khi đôi mắt ngước nhìn vị diễn giả đầy nhiệt huyết, phản chiếu từng biến đổi trong giọng điệu của ông ấy.

ARDEN: Astraea!

LADY OLDLACE: Con bé đã hoàn toàn mê mẩn khi ông ấy nói về việc phụ nữ bước xuống từ lý tưởng cao đẹp để đối mặt với thực tại phũ phàng của đàn ông.

OSIER: Đúng vậy, đúng vậy. Tôi vẫn còn giữ nguyên câu chữ đây [đọc]: “Phụ nữ đứng ở hàng đầu nhân loại, tay giương cao đóa hoa trinh bạch của một nền văn minh thuần khiết hơn. Tôi nhìn thấy,” ông ấy nói, “ngọn nến nhỏ trong tay nàng tỏa ánh sáng trong suốt, chống lại những giông bão cuồng phong.”

DAME DRESDEN: Thế còn về bản thân Astraea, những từ ngữ đó là gì nhỉ? “Người quả phụ tận tụy của tự nhiên.”

SWITHIN: Góa phụ trinh nữ, phải vậy không nhỉ?

VIRGINIA: Góa phụ còn trinh, thì phải.

DAME DRESDEN: Chúng ta thống nhất là từ “tận tụy”.

WINIFRED: Spiral đã dành sự tri ân tốt đẹp nhất cho ký ức về người chồng quá cố của nàng, vị giáo sư lừng danh Towers.

VIRGINIA: Nhưng ánh mắt ông ấy lại hướng về Astraea thân yêu của chúng ta.

ARDEN: Hướng về Astraea ư? Tại sao chứ?

VIRGINIA: Chắc chắn là để tìm kiếm sự đồng thuận từ nàng rồi.

ARDEN: Ha!

WINIFRED: Ông ấy nói niềm kiêu hãnh lớn nhất đời mình là được đón nhận làm người kế nhiệm của Giáo sư Towers.

ARDEN: Kế nhiệm ư!

SWITHIN: Người giám hộ thì phải?

OSIER: Gia sư. Tôi nghĩ ông ấy nói thế.

(Ba vị quý ông lo lắng chụm đầu tham khảo những trang ghi chép của Osier.)

DAME DRESDEN: Chắc giờ này vị giáo sư của chúng ta đã nhận được trọn vẹn những lời chúc mừng từ Astraea rồi, còn Lyra thì đang được con bé cho nếm trải cảm giác đến muộn là thế nào. Anh sẽ cùng dùng bữa trưa với chúng tôi chứ, nếu anh không cảm thấy mình là một nốt nhạc lệch pha ở đó, thưa anh Arden?

ARDEN (tiến lại gần bà): Tiếng dao nĩa lanh keng sẽ lập tức chỉnh lại dây tơ lòng cho tôi thôi, thưa Dame.

DAME DRESDEN: Hôm nay anh phải giúp tôi một tay đấy, vì vị giáo sư chắc chắn sẽ mệt mỏi, dẫu chúng ta chẳng dám hé răng điều đó trước mặt ông ấy. Các quý cô nhớ đừng đả động gì đến bài diễn văn vĩ đại mà chúng ta vừa vinh dự được lắng nghe nhé; chúng ta đã bày tỏ sự trân trọng rồi và ông ấy khó lòng chịu đựng thêm được nữa đâu.

ARDEN: Chẳng gì khiến một diễn giả thấy khó chịu hơn thế!

VIRGINIA: Cũng như mọi thiên tài chân chính, những lời tán dương tột đỉnh chỉ càng khiến ông ấy cảm thấy mình thật khiêm nhường nhỏ bé trước nhân loại.

SWITHIN: Ông ấy hít thở bầu không khí ở tầng cao thanh khí.

OSIER: Tôi đã thực sự rung động, tôi đã cố níu giữ những nét đẹp lướt qua. Tôi nhận ra ở đây có chỗ tôi đã vội ghi lại những ý lộn xộn, vài câu thơ đã làm tôi xao lãng, khiến tôi bỏ lỡ cả mạch lạc — phần trân quý nhất. Thưa các quý cô, xin cho phép tôi được xếp ông ấy ngang hàng với Plato về sự bình đẳng giữa phụ nữ và đàn ông.

WINIFRED: Một lời nhận xét thật cao cả.

OSIER: Và cả với phái Khắc kỷ, trong vấn đề độc thân nữa.

(Đến lúc này tất cả các quý cô đều đã đi vào trong nhà.)

ARDEN: Kế nhiệm! Có phải từ đó không nhỉ?

(ARDEN, SWITHIN và OSIER đang hớt hải lục lọi những trang ghi chép thì SPIRAL bước qua và thong thả đi vào nhà. Vẻ tự đắc của ông ta càng làm họ thêm phần thấp thỏm, liền bước theo sau.)

HỒI V

ASTRAEA, LYRA

LYRA: Ôi! Pluriel, đừng có nhắc đến hắn trước mặt tôi! Ước gì tôi có thể chắc chắn mười mươi rằng hắn sẽ không chình ình ở góc đường tiếp theo mà tôi rẽ tới.

ASTRAEA: Cậu dùng giọng điệu thật kỳ lạ khi nói về chồng mình đấy, Lyra.

LYRA: Đầu óc tôi vừa được cởi trói khỏi cái bao tải rồi. Sáng nay tôi đã xoay sở trốn thoát khỏi hắn bằng cách nhịn cả tắm lẫn bữa sáng; và thật là nhẹ nhõm biết bao khi được ở một mình trong toa tàu lửa! ý tớ là lúc đoàn tàu bắt đầu phì phò lăn bánh. Trông thấy cái mặt hắn trong vòng một tuần tới thôi là hắn sẽ phải nghe vài lời thật phũ phàng đấy. Quan niệm về hôn nhân của hắn chính là bắt giam người phụ nữ lại làm tù binh. Tôi vừa đội mũ lên là mũ của Pluriel cũng úp lên đầu. Chân vừa đặt lên bậc cầu thang là nghe tiếng giày của hắn sục sịch ngay sau lưng. Ở trong phòng riêng được một phút là cửa lại mở toang vì sự bám riết không dứt. Tôi đi thăm hỏi ai đó, hắn liền lảng vảng qua nhà đúng lúc tôi bước ra. Hắn thậm chí còn chẳng buồn giả vờ ngạc nhiên. Tôi là tài sản của hắn, là con chuột trong vờn của mèo. Và trước mặt thiên hạ hắn cứ nhìn tôi với cái vẻ đắm đuối ngọt ngào. Hễ tôi cất lời với ai, hắn lại trưng ra cái bộ mặt khả ố cười cợt giả lả ấy. Cậu hãy thử lột một chiếc găng tay da sau một vòng đi giao thiệp xem nào; rồi tự cảm nhận bàn tay mình đi — tớ chính là như thế đấy, hiện giờ tớ đã thoát khỏi hắn được nửa ngày, nếu như kéo dài được đến thế.

ASTRAEA: Đây quả là một trong những cuộc hôn nhân hạnh phúc nhất trên đời rồi còn gì!

LYRA: Đây đúng là một trong những món ăn thượng hạng của thế gian! Và nó cứ bị nhét ngay dưới mũi tôi vĩnh viễn không dứt. Xin hãy tha cho tôi đừng nhắc đến Pluriel cho đến khi hắn xuất hiện; mà chắc chắn là ngay trong ngày hôm nay thôi. Ôi! Người chồng tốt! Người đàn ông tử tế! Sao cũng được miễn là cầu xin hãy cho tôi chút yên bình, hỡi người vợ bị ám ảnh bởi bóng hình chồng. Tôi yêu anh ấy chứ, tất nhiên là tôi yêu, nhưng tôi cần phải thở chứ bộ. Trời ạ, một cậu nhóc người Anh ngày nào cũng bị nhồi nhét bánh pudding Giáng sinh thì rồi cũng có ngày phát óe lên với cái món ngấy ngận ấy thôi.

ASTRAEA: Chồng cậu chắc chắn là biểu hiện của một đức tính quá đà rồi.

LYRA: Quá đà chính là độc dược. Sự thái quá của một đức tính là trọng tội trong đạo đức học. Nó khiến chúng ta thấy ghê tởm cả đức hạnh. Còn cậu quả là một tay đấu kiếm cừ khôi nhất, dù là bằng lưỡi hay bằng kiếm lá liễu. Cậu cứ lái tôi sang chuyện của chính mình, trong khi tôi ghét cay ghét đắng đề tài đó. Nhân tiện đây, cậu cũng vừa tỉ thí với anh chàng Arden rồi đấy nhỉ.

ASTRAEA: Một tên huấn luyện viên phiền toái, kẻ cứ cố tình để cậu vượt qua hàng phòng thủ chỉ để khen cậu một cú đánh trúng đích.

LYRA: Tớ lại thấy cậu ta khá có sức hút đấy chứ.

ASTRAEA: Ban đầu thì đúng là vậy.

LYRA: Lại bắt đầu giở thói ra dáng Pluriel, dù chẳng có lấy một đạo luật nào hậu thuẫn, phải thế không?

ASTRAEA: Những bài học đấu kiếm đã chấm dứt rồi.

LYRA: Thế còn những màn song tấu với cây đàn vơ-lông-xê của anh Swithin thì sao?

ASTRAEA: Anh ta đã phá vỡ giai điệu mất rồi.

LYRA: Tớ nhớ là còn có cả những buổi ngâm thơ cùng anh Osier nữa cơ mà.

ASTRAEA: Những sáng tác của chính anh ta dần trở nên khó chịu và áp đảo.

LYRA: Hết đấu kiếm, hết âm nhạc, hết cả thơ ca! Chắc tớ đoán là cậu cũng dẹp luôn cả ý định đến Bờ Tây Châu Á rồi chứ gì.

ASTRAEA: Được thôi! Tôi đang phải tự biện hộ đây. Ít nhất thì cậu cũng không được phép hiểu lầm tôi, Lyra. Tôi chỉ có một niềm ân hận sâu sắc duy nhất: đó là mình không được sống vào thời của những nữ chiến binh Amazon. Họ đã được giải phóng khỏi vấn đề hôn nhân này; khỏi những thứ bàn tán nhảm nhí về tình yêu này. Tại sao tôi cứ phải chịu đựng sự đeo bám này cơ chứ? Anh ta nhất quyết không chịu nhận lời từ chối. Có những lý do vô cùng thiêng liêng. Tôi được hậu thuẫn bởi mọi người phụ nữ có ý thức về phẩm giá của mình. Tôi cảm thấy bị bóp méo, bị chế giễu bởi chính cơn thịnh nộ cuồng nộ mà tôi dành cho sự săn đuổi không dứt của họ. Và tôi khinh thường cả anh Osier lẫn anh Swithin bởi vì họ cứ mang cái vẻ đồng tình ngoan đạo với Dame, và thực chất chỉ là những kẻ đồng lõa núp sau lớp mặt nạ.

LYRA: Những gã đàn ông giả dối, giả dối!

ASTRAEA: Chúng cứ bu lấy tôi. Tôi được ca tụng vì hóa ra mình lại là điểm yếu dễ bị tổn thương nhất.

LYRA: Mục tiêu được khao khát thì thường hay bị các anh chàng theo đuổi vây quanh chứ sao, Astraea tội nghiệp của tôi ơi!

ASTRAEA: Với cái giả định rằng, vì tôi mang giới tính nữ nên tôi tất yếu phải rơi vào vòng vây của con trăn khổng lồ đáng sợ mang tên Tình yêu đó, và rằng tôi đang chồm lên vì sung sướng trước ý nghĩ về một cuộc hôn nhân hạ thấp phẩm giá của chúng tôi.

LYRA: Một trong số họ lại tìm đến bác Homeware kìa.

ASTRAEA: Lần lượt từng kẻ đều bị đẩy đến chỗ bác ấy. Bác ấy thừa sức tống khứ bọn họ.

LYRA: Nghe buồn cười và cao tay thật đấy chứ, cậu bạn thân mến; rất đáng khen cho cậu đấy! Tình yêu, hôn nhân, cả một tiểu đoàn những kẻ theo đuổi, và chú Homeware. Không đời nào tớ nghĩ ra được cách đó, dù — tớ vẫn được coi là có chút khiếu hài hước đấy. Tất nhiên là bác ấy đã tống khứ chúng rồi. Trông có vẻ như bác ấy dành một thiện cảm tương đối tốt cho anh chàng Arden đấy chứ.

ASTRAEA: Tôi thì không chia sẻ thiện cảm đó. Anh ta là kẻ thiếu tôn trọng nhất đối với những tình cảm mà tôi gìn giữ. Xin hãy tha cho tôi đừng nhắc đến anh ta nữa, cũng như cậu vừa nói về chồng mình vậy. Anh ta mang cái vẻ tự phụ đến đáng thương của đàn ông, thứ khiến họ nghĩ rằng một phụ nữ ắt phải mềm lòng trước lời tuyên bố về sự tồn tại thuần túy cho thứ đam mê của họ. Anh ta là kẻ ngoài vòng tranh luận. Thật bất khả thi để một kẻ như thế có thể hiểu được rằng phụ nữ hoàn toàn có thể sở hữu một trí tuệ vượt lên trên những ràng buộc giới tính của mình. Theo hắn ta, một người phụ nữ chẳng thể có bất kỳ lý tưởng sống nào khác ngoài việc làm một quả bóng để tung lên không trung rồi tóm gọn lại trong một chiếc cốc. Dẹp anh ta sang một bên đi... Lũ phụ nữ chúng ta vốn bị nguyền rủa là phải kết hôn, và nếu trốn tránh nó, chúng ta chẳng khác nào một dạng tàn tật. Quan điểm của anh ta về chúng ta thật trần tục và thô thiển làm sao. Chúng ta hoàn toàn không thể nhúc nhích dù chỉ một bước trong tư duy hay hành động trừ phi chịu cúi đầu nhận lấy một người chồng. Lập luận của hắn ta là thế đấy. Tự nhiên! Tự nhiên! Tôi cứ phải nghe hoài điệp khúc Tự nhiên! Tôi bảo hắn rằng chúng ta phải vượt lên trên Tự nhiên, bằng không chúng ta sẽ rơi xuống tận đáy của sự thấp kém. Hắn ta được xếp vào hàng ngũ những gã trai trẻ thông minh của chúng ta; và hắn cũng biết cách tạo ra sự thú vị. Chừng đó thì có thể chấp nhận được; và hắn lại sở hữu một chất giọng khá dễ chịu. Tôi dám cá là hắn là kiểu cậu ấm được việc trong mắt bác Homeware đấy. Mấy cô gái thì thích mẫu người như thế. Sao hắn không tập trung chú ý vào một trong số họ đi; Cứ nhằm vào tôi làm gì cơ chứ? Chúng ta đang hoài phí thời gian khi bàn về anh ta đấy... Bí mật nằm ở chỗ, hắn hoàn toàn chẳng có lấy một chút lòng kính trọng nào. Cuộc hôn nhân mà hắn ca tụng chẳng qua chỉ là một sự sắp đặt tiện lợi để hai kẻ sống chung dưới quyền sai khiến của tự nhiên mà thôi. Sự tôn kính dành cho trạng thái hôn nhân là điều hoàn toàn xa lạ đối với hắn. Làm sao để giải thích cảm xúc của tôi đây? Tôi chỉ còn biết nín lặng. Đừng nói về hắn nữa... Hắn chỉ là kẻ bịp bợm chính sự hùng biện của mình — thứ mà hắn gọi là đam mê. Tôi chỉ cần phó mặc bản thân cho hắn, và — tôi sẽ nghiễm nhiên trở thành một trong những người đàn bà có chồng trên thế gian này! Lời nói thật vô nghĩa. Làm sao để tôi khiến hắn hiểu rằng chính tôi mới là người tôn trọng trạng thái hôn nhân bằng cách từ chối; chứ không phải hắn với sự nài nỉ không dứt ngày đêm. Một khi đã kết hôn là kết hôn vĩnh viễn. Góa phụ chỉ là một danh xưng. Khi nào phụ nữ tự mình đứng vững trước mặt hắn, như tôi đã làm, thì họ mới được tôn trọng hơn. Tôi đã chống cự và chinh phục. Tiếc là tôi không đồng quan điểm với người trong mộng của cậu.

LYRA: Người trong mộng của tớ á?

ASTRAEA: Cậu vừa hết lời ca ngợi anh ta cơ mà.

LYRA: Hết lời ca ngợi ư, có thế thật không nhỉ?

ASTRAEA: Cậu đâu có bị trách cứ gì đâu, bạn hiền: anh ta sở hữu một tác phong rất đỗi thu hút.

LYRA: Tớ thấy anh ta là một gã trai nam tính, khá lanh lợi; lại còn bảnh bao nữa chứ.

ASTRAEA: Ồ, ngoại hình thì hắn ta có thừa.

LYRA: Và theo tiếng đồn thì cũng có bộ óc nữa.

ASTRAEA: Phục vụ cho mưu sinh của cái thói đời này thì có đấy.

LYRA: Không có vẻ lãng mạn nhỉ.

ASTRAEA: Những ý tưởng lãng mạn chỉ dành cho mấy kẻ mơ mộng hay cười tủm tỉm vớ vẩn thôi.

LYRA: Bọn Amazon thì bài xích chúng hoàn toàn.

ASTRAEA: Cứ cười vào mặt tôi đi. Suốt nửa thời gian tôi cũng đang tự cười vào chính mình đây. Tôi có lẽ đã lấy lại được lòng kiêu hãnh nếu như mình quyết đoán thực hiện một bước đi nào đó. Tôi rất mạnh mẽ trong việc chống cự; nhưng lại chẳng có nổi một chút sức mạnh để hành động.

LYRA: Tớ đang nhìn thấy nàng nhân sư Ai Cập bằng xương bằng thịt đây này!

ASTRAEA: Ấy thế mà suốt thời gian qua tôi lại giống như một nhà máy thuốc súng giữa vòng tròn ngày Chủ nhật hoài cổ yên bình này của những tâm hồn tốt đẹp đáng mến, với những câu cảm thán rập khuôn và cả một dàn giao hưởng những niềm phấn khích; với thứ sự nhạy cảm được mài giũa thon gọn; với niềm hân hoan khi họ đồng thuận hoàn toàn về mọi tạo vật trên đời. Với họ thế là yên ả. Còn tôi thì lại bị kích động đến mức chỉ muốn chạy trốn khỏi những căn phòng, những chiếc ghế, những chiếc giường và cả những ngôi nhà. Tôi chợp mắt chưa nổi hai tiếng đồng hồ. Rồi lại lao ra bầu trời sớm mai, hòa mình vào lũ chim chóc; tôi chẳng thiết tha niềm vui nào khác.

LYRA: Hay là đổi gió sang công việc ở bệnh viện xem sao: dân sự hoặc quân sự đi. Việc trước thì dính líu đến bác sĩ nội trú: việc sau thì dính líu đến anh trung úy biết ơn.

ASTRAEA: Sẽ không có chuyện đó nếu một người phụ nữ biết cách kháng cự... Tôi bước vào đó với bộ giáp chống đạn đã được kiểm chứng.

LYRA: Thế Dame nói sao?

ASTRAEA: Lại thở dài ngao ngán về phía tôi chứ sao! Nghe mà muốn phát điên lên được đôi chút.

LYRA: Khi chúng ta cảm thấy mình sở hữu sức mạnh của những người khổng lồ, mà lại bị bắt phải ngồi đó và cười trừ! Lẽ ra cậu nên tuôn ra vài câu chửi thề kiểu vườn tược ngọt ngào ngây thơ ngày trước của chúng ta với bà ấy — “Ôi Hoa Cẩm Chướng! Thưa Dame!”. Chưa bao giờ trượt trong việc làm bà ấy nhảy dựng lên trên ghế cả. — “Nhưng thưa Dame kính yêu, việc phụ nữ có được sự giải tỏa ấy cũng là một thôi thúc tự nhiên chẳng kém gì đàn ông, và bản tính thì thế nào cũng bộc lộ ra thôi, hỡi cây thu hải đường tội nghiệp! Nhất định nó sẽ thế!”. Chúng ta từng càn quét qua cả cuốn sách Thực vật học để tìm những lời nguyền rủa cay nghiệt nhất. Tớ thực sự tin rằng những hành vi sai trái đó đã khiến chúng ta bị đẩy thẳng vào tay mấy gã đàn ông tử tế trên bệ thờ như một liều thuốc chữa trị thích đáng đấy. Và cậu chính là kẻ phạm tội nặng nhất.

ASTRAEA: Tôi á? Bây giờ tôi vẫn có thể làm thế được đấy, dẫu bản thân đã là một sinh linh đổi khác.

LYRA: Thôi nào, thừa nhận đi là cậu vẫn thích thú những buổi nghiên cứu cùng lão Spiral của mình chứ gì!

ASTRAEA: Giáo sư Spiral là vị nam tử trung thực duy nhất ở cái chốn này. Ông ấy bày tỏ sự tôn kính đối với các nguyên tắc của tôi. Tôi chưa từng bị làm phiền bởi ông ấy: không có những lời bóng gió ngớ ngẩn hay cái nhìn liếc xéo — cậu biết đấy, kiểu con chó thèm thuồng mẩu xương bị cấm đoán ấy.

LYRA: Một nhà hùng biện vĩ đại.

ASTRAEA: Đúng thế. Cậu chỉ chăm chăm nhặt nhạnh món quà nhỏ nhặt nhất của ông ấy. Ông ấy vượt trội hơn hẳn về cả trí tuệ lẫn đạo đức.

LYRA: Những lời ca ngợi kiểu đó lại cứ khiến tớ có xu hướng thích những kẻ kém cỏi hơn ông ta đấy. Lão ta cứ nuốt ngấu nghiến từng cục nịnh hót do cậu nhả ra. Tớ đã ho khan và cào gót chân xuống sỏi; hoàn toàn vô ích; lão ta cứ gõ nhịp đòi thêm nữa và nhiều hơn thế.

ASTRAEA: Giáo sư Spiral là một nhà tư tưởng; ông ấy là một bậc hiền triết. Ông ấy trao cho phụ nữ vị trí xứng đáng của họ.

LYRA: Và ngài ấy cũng là một gã trai độc thân — hoặc vì thế mà thành ra như vậy.

ASTRAEA: Cậu hoàn toàn có thể thoải mái đùa cợt với tôi giống như Lyra của những ngày tháng thiếu nữ hồi nào nếu cậu muốn. Bạn tôi ơi, tôi mới vui mừng làm sao khi có cậu ở đây! Cậu nhắc tôi nhớ rằng mình đã từng có một trái tim. Nó sẽ đập trở lại khi có cậu ở bên, và tôi sẽ trông cậy vào sự bảo vệ từ cậu. Một lời thỉnh cầu kỳ lạ đối với tôi. Ý tôi là sự bảo vệ khỏi những phiền toái ấy. Nó đã hoàn toàn làm thay đổi con người tôi. Đôi khi tôi sợ phải nghĩ về những gì mình từng là, kẻo tôi sẽ bất chợt đùa giỡn nghịch ngợm, quay những vòng tròn uyển chuyển rồi hét lên “Hoa Cẩm Chướng!”. Tiếng chuông kìa. Chúng ta không được phép đến muộn khi vị giáo sư hạ cố bước ra dùng bữa đâu đấy.

LYRA: Nghe có vẻ rất ra dáng nguyên tắc ở vị giáo sư đấy nhỉ.

ASTRAEA: Tay trong tay nào, Lyra của tôi.

LYRA: Vẫn chưa thấy bóng dáng Pluriel đâu cả!

(Họ bước vào nhà, và thời gian chuyển sang buổi chiều tối cùng ngày. Bối cảnh vẫn là khu vườn.)

HỒI VI

ASTRAEA, ARDEN

ASTRAEA: Xin thứ lỗi nếu tôi nghe không rõ lời anh.

ARDEN: Tôi thậm chí sẽ chẳng dám nghĩ cô thô lỗ đâu.

ASTRAEA: Tôi thô lỗ đấy. Tôi chính là mục tiêu của cuộc săn đuổi.

ARDEN: Vậy thì kẻ đi săn đang lùng sục khu rừng, chứ đâu phải cô.

ASTRAEA: Bất cứ lúc nào tôi cũng buộc phải chạy trốn,

Hoặc quay lại tự vệ: làm sao tôi có thể

Khác đi được ngoài sự thô lỗ? Anh chính là nguyên nhân.

ARDEN: Không: chính thiên đường tạo ra cô xinh đẹp mới là nguyên nhân.

ASTRAEA: Hãy nói là trái đất, nơi ban cho anh bản năng đi. Kéo tôi xuống

Mức bản năng đi! Khi tình cờ tôi trò chuyện đôi chút

Cùng vị giáo sư của chúng ta, anh liền xuất hiện thật vội vã,

Hò hét vang trời để bắt lại con thỏ rừng đang mất hút.

Tạm biệt những ý tưởng! Mọi thứ thần thánh nhất đều bay đi mất!

Tôi cứ phải mãi khắc ghi trong đầu rằng anh còn quá trẻ.

ARDEN: Cô chỉ phải ngước nhìn tôi có bốn năm,

Thay vì bốn mươi năm!

ASTRAEA: Thưa anh?

ARDEN: Đó là bất hạnh của tôi đấy!

Và tồi tệ hơn là khi còn trẻ, tôi yêu như một kẻ trẻ tuổi.

Giá mà tôi dập tắt được ngọn lửa này, tôi có thể che giấu đi

Sự trẻ con đang làm cô chướng mắt đến thế.

ASTRAEA: Ước gì anh làm được thế. Tôi thực sự khẩn khoản mong điều đó.

ARDEN: Bất khả thi. Tôi đang cháy rực đây.

ASTRAEA: Anh không nên cháy.

ARDEN: Nó vượt ngoài tầm kiểm soát của tôi. Đó là lửa. Nó nuốt chửng lý trí.

Cô sẽ không nói rằng tôi không nên’ nếu cô biết thế nào là lửa.

Nó chộp lấy. Nó ngấu nghiến.

ASTRAEA: Gỗ khô thôi.

ARDEN: Trí tuệ lạnh lùng!

Cô có thể lạnh lùng làm sao! Nhưng cứ lạnh lùng đi, vì sự ngọt ngào

Là điều cô buộc phải có. Và đôi mắt cô thuộc về tôi: nhờ chúng

Tôi nhìn thấy chính mình: kẻ không xứng đáng để chiếm đoạt

Chiếc ghế tôi đang ngồi dù chỉ một khoảnh khắc. Khi tôi ngắm nhìn

Là khi tôi có được hạnh phúc của mình.

ASTRAEA: Anh nên nhìn cao hơn thế.

ARDEN: Nhờ cô mà tôi hướng đến điều cao nhất. Chỉ nhờ cô mà thôi!

Chính qua cô

Mục tiêu tôi có thể vươn tới mới hiện hình rõ nét,

Và tôi mới có sức mạnh để mơ về việc chinh phục nó.

Cô là chiếc cung phóng đi mũi tên: chính cô

Là tấm kính mang khoảng cách lại gần trong tầm với. Thế giới của tôi

Bừng sáng nhờ có cô, thuần khiết tựa thiên đường,

Nhưng lại chỉ bám lấy chiếc lá hồng ngoài rìa,

Chứ chẳng chạm tới trái tim nàng. Astraea! Người yêu dấu của đời anh!

ASTRAEA: Chúng ta có thể là những người bạn tuyệt vời. Và tôi mang rất nhiều khiếm khuyết.

ARDEN: Hãy kể tên chúng đi: tôi đang khao khát có thêm nhiều điều để yêu ở em.

ASTRAEA: Tôi dao động không ngừng nghỉ: tôi chẳng có lấy

Sự kiên định nào trong cảm xúc hay tầm nhìn.

Tôi chẳng có chút dũng khí nào: tôi thường có thể mơ mộng

Về sự táo bạo: để rồi khi tỉnh giấc tôi lại chìm trong sợ hãi.

Tôi bất định tựa chú bướm,

Và cạn cợt như dòng suối nhỏ lội đầy cá con!

Những chú cá nhỏ kỳ lạ, thứ dụ dỗ tấm lưới của cậu nhóc,

Nhưng vừa chạm vào là lặn mất tăm! Tôi là của bất kỳ ai,

Và chẳng là của ai cả! Tôi rất đỗi vain.

Lời ca tụng nhan sắc tôi văng vẳng bên tai.

Chim sơn ca vút bay cùng tiếng hót ấy; chim họa mi

Rên rỉ đến tuôn máu; những đóa hoa cúi đầu; tôi suýt tin

Cả lời một gã thi sĩ, dù hắn ca tụng ngay trước mặt tôi.

ARDEN: Chưa từng có thi sĩ nào sở hữu một nguồn cội thần thánh đến thế

Để mà ngụm lặn!

ASTRAEA: Tôi vừa cho anh thêm lý do để yêu sao

ARDEN: Thêm nữa ư! Em đã trao cho anh cả thế giới nội tâm của mình,

Nơi lương tâm khoác tấm áo Công lý chiếu những tia sáng

Thanh bình sắc bén đến mức trong thứ ánh sáng ấy

Những đứa trẻ ngây thơ, những kẻ “tội phạm mới của trần gian,”

Như cách gọi của bạn em Osier, cũng có thể phơi bày vài vết nhơ.

Cả các bậc thần linh cũng thế! Còn thêm lý do để yêu ư? Ồ! Những vết nhơ đáng yêu này

Dắt tay em đến bên anh tựa những binh đoàn thiếu nữ cười khúc khích

Tay vắt đầy vòng hoa. Điều duy nhất anh sợ là em đang đùa cợt,

Đang giả vờ mà thôi.

ASTRAEA: Với mục đích gì chứ?

ARDEN: Liệu anh có đoán được không? ASTRAEA:

Tôi nghĩ chính anh mới là kẻ mang điệu bộ của một kẻ đùa cợt đấy.

Thính giác của tôi rất nhạy bén, và khi anh cất lời,

Có hai giọng nói vang lên, dẫu anh đang nói bằng tất cả sự thiết tha.

Trích dẫn của anh về Osier nghe thật lạc lõng. Hãy cẩn thận đấy!

Tại sao anh lại vắng mặt ở buổi gặp mặt của chúng ta

Sáng nay thế?

ARDEN: Tôi đang trên đường tới đó, thì gặp

Bác Homeware của em

ASTRAEA: À!

ARDEN: Ông ấy yêu quý em.

ASTRAEA: Ông ấy yêu quý tôi: nhưng chưa từng thấu hiểu.

Ông ấy yêu tôi như một con cừu trong bầy đàn;

Trắng hơn những con khác một chút mà thôi.

Phải; Ông ấy yêu tôi, theo cách đàn ông hay yêu; không phải để nâng niu;

Không phải để đặt trọn niềm tin; không phải để thanh lọc tâm hồn.

Đối với ông ấy tôi chỉ là một phụ nữ và một góa phụ

Một con cừu trong bầy, chẳng có điểm gì nổi bật ngoài vết dấu đóng trên mình.

Chính ông ấy đã nói thế! — Và em thừa nhận điều đó! Em đã học được

Cách hùa theo sai lầm của ông ấy, một sai lầm chết người.

ARDEN: Anh đã đến gặp ông ấy theo lời khuyên của ai cơ chứ?

ASTRAEA: Của ai ư?

Sự theo đuổi tưởng chừng không dứt: sự bức bách.

Hơn nữa, tôi đã thay đổi kể từ dạo đó; tôi thay đổi; tôi thay đổi;

Sự thật phũ phàng là tôi luôn thay đổi. Tôi có lẽ đã tôn trọng

Anh hơn nếu anh chịu thay đổi. Và nếu anh được lắng nghe

Những lời cao thượng sáng nay từ miệng vị giáo sư

Của chúng ta, hẳn anh đã thay đổi, hoặc đã được nâng tầm

Vượt lên trên những ý nghĩ yêu đương, những lời tán tỉnh, những ngọn lửa và nỗi chòng chành,

Cao vút tựa những đỉnh tuyết ngàn năm. Thế ông ấy còn nói gì nữa,

Bác Homeware của tôi ấy?

ARDEN: Rằng em không hề tự do:

Và rằng ông ấy khuyên chúng ta nên dùng đến trí khôn của mình.

ASTRAEA: Nhưng tôi hoàn toàn tự do! Tự do để mãi mãi được tự do!

Sự tự do của tôi giữ cho tôi được tự do! Ông ấy khuyên chúng ta ư?

Tôi không phải là kẻ một bầy trong cái âm mưu đó.

Tôi chẳng mưu tính điều gì đi ngược lại cuộc sống hiện tại của mình.

Kẻ nào làm thế, tôi không thể coi là bạn của mình được.

Không tự do ư? Anh hiểu tôi ít quá. Giả sử tôi có bị xiềng xích,

Thì vì sự tự do tôi sẵn sàng đánh đổi cả tự do

Cho bất cứ ai giúp tôi có được một giờ giải thoát.

Nhưng khi tôi đang nắm giữ sự tự do hoàn hảo...

ARDEN: Không.

ASTRAEA: Thưa ngài, anh dám ngắt lời tôi ư?

ARDEN: Tự do hoàn hảo ư?

ASTRAEA: Hoàn hảo chứ!

ARDEN: Không!

ASTRAEA: Tôi đang tỉnh táo đấy chứ? Cái gì đang che mờ mắt tôi thế này?

ARDEN: Những sợi tơ

Mỏng manh nhất từng được dệt quanh một bộ óc

Từ những làn sương não bộ, bởi yêu tinh nhỏ bé mang tên

Trí Tưởng Tượng.

Chỉ một hơi thở cũng đủ thổi bay chúng; nhưng hơi thở ấy buộc phải

Đến từ sự sống động thực sự. Khi trái tim

Tựa như một vùng biển đóng băng, thì khối óc sẽ tha hồ giăng tơ.

ASTRAEA: Thật là kỳ lạ quá đi mất!

Tôi hiểu rồi.

Anh đang dịch lại thật khéo léo. Tôi đang nghe thấy bằng thơ ca

Những lời văn xuôi của bác Homeware tôi. Lão ta toàn mang những quan niệm ấy.

Mấy gã già cứ thích ra điều đọc vị chúng ta.

ARDEN: Trai trẻ cũng có quyền làm thế chứ.

Em đang đăm đắm nhìn vào một lý tưởng phản chiếu chính em

Tôi có cần nói là nó xinh đẹp không? Dẫu vậy nó phản chiếu

Kém xa vẻ đẹp mà người thiếu nữ anh yêu

Đang tỏa hương, rạng ngời. Hãy nhìn chính em qua anh đi.

Có hại gì đâu khi ngắm nhìn? Em chính là đóa hoa này

Em chính là linh hồn kia. Nhưng linh hồn được nuôi dưỡng

Bằng tinh chất của đóa hoa sẽ hấp thụ toàn bộ sắc hương của nó!

Và liệu trong các linh hồn còn sót lại chút sắc hương nào của đóa hoa nữa chăng?

ASTRAEA: Thật là kỳ lạ quá. Giọng điệu của anh

Đã thay đổi hoàn toàn rồi đấy.

ARDEN: Em đã ước có sự thay đổi mà. Để cho em thấy,

Cách anh thấu hiểu em...

ASTRAEA: Ồ! Không, không. Nó đồng nghĩa với việc mổ xẻ đấy.

Tôi chưa từng nghe nói đến việc đọc vị tính cách nào

Mà lại không mang ý nghĩa mổ xẻ cả. Xin hãy tha cho tôi điều đó.

Tôi là kẻ bướng bỉnh, bốc đồng, thất thường, yếu đuối,

Tự quấn mình trong chiếc ổ do chính tay mình quay tơ,

Một kẻ ngước nhìn tinh tú, một dải ruy băng bay giữa gió...

ARDEN: Một lá cờ tung bay trong gió! Và em đang dẫn dắt anh,

Và sẽ mãi như thế! Ít nhất thì anh vẫn sẽ đi theo cho đến khi chinh phục được.

ASTRAEA: Xin anh hãy kiềm chế, tôi khẩn khoản đấy.

ARDEN: Anh đã từng

Cầm tay em trong tay mình.

ASTRAEA: Một lần.

ARDEN: Một lần!

Đó là một lần! một lần, trái tim hãy còn sống,

Đang nhảy múa để phá tan lớp băng giá. Ồ! Một lần, đó là tiếng dạ vâng

Cười nhạo tháng Năm băng giá hệt như mùa xuân trở về.

Hãy nói rằng em đang sợ hãi đi: rằng em không dám tan chảy.

Em thích anh; em có thể yêu anh; nhưng để dám làm điều đó,

Đòi hỏi nhiều hơn cả lòng dũng cảm. Sự tôn kính, bạn bè,

Sự sùng bái bản thân vốn thường là sự tự hoài nghi,

Đang rào chắn lối đi tốt đẹp đến với em, và biến một giấc mơ

Thành một pháo đài đồng thời là một nhà tù.

ASTRAEA: Đã thay đổi! Anh thực sự đã

Thay đổi rồi đấy. Khi anh táo bạo nắm lấy tay tôi

Nó cứ giống như một trò đùa nghịch của tuổi trẻ, mang đậm chất thiếu niên.

Tôi đã vô cùng kinh ngạc khi Giáo sư Spiral lại lựa chọn

Anh làm tấm gương và niềm hy vọng cho chúng ta.

Giờ thì anh trở nên nguy hiểm rồi đấy. Chắc hẳn anh đã phải suy ngẫm,

Và vài điều anh nói rất đúng — ngoại trừ từ “sợ hãi”.

Có thể nó sẽ mang lại chút phỉnh phờ cho lòng tự ái ngọt ngào

Khi cho rằng tôi đang sợ hãi. — Chính tâm hồn tôi,

Trái tim tôi, trí tuệ tôi, tất cả những gì tôi tôn thờ nhất,

Chứ không phải nỗi sợ những kẻ khác, mới là thứ bảo tôi hãy đứng tách biệt ra.

Ai làm tôi sợ hãi cơ chứ? Ai có thể làm thế? Bạn bè ư? Không bao giờ!

Thế giới ư? Lại càng không. Sợ hãi cơ chứ!

ARDEN: Xin hãy tha thứ cho anh.

ASTRAEA: Tôi có thể đáp lại rằng: Hãy tôn trọng tôi. Nếu tôi yêu,

Nếu tôi có thể phản bội đức tin của mình để mà yêu,

Anh nghĩ tôi sẽ không thà đem bêu rếu khắp nơi

Nỗi hổ thẹn của mình để chuộc tội, còn hơn để mặc bạn bè chìm đắm

Trong ảo tưởng về một kẻ thề nguyện dâng hiến cho siêu phàm,

Kẻ mà sâu thẳm trong lòng đã trở thành trò cười cho thiên hạ

Bởi những thói đời quá đỗi phàm trần hay sao.

ARDEN: Em sẽ tuyên bố tình yêu của mình chứ?

ASTRAEA: Tôi đã nói là nỗi hổ thẹn của mình. Người phụ nữ nào làm góa phụ là sập bẫy,

Mắc kẹt vào lưới rồi! Dẹp quách mấy bà góa đi! — Ồ!

Tôi cứ nghe thấy tiếng đàn ông đang hò hét điều đó.

ARDEN: Nhưng chẳng có chút hổ thẹn nào

Cho tình yêu của anh cả: vì thế anh có thể lấy

Bạn bè em ra làm chứng chứ? Nói với họ rằng niềm kiêu hãnh của anh

Chính là tình yêu anh dành cho em ư?

ASTRAEA: Nó sẽ sớm mang lại

Sự im lặng đáng lẽ nên có giữa hai chúng ta,

Và sẽ sớm mang lại cho tôi sự bình yên hơn.

ARDEN: Và em đồng ý chứ?

ASTRAEA: Vì sự bình yên và tĩnh lặng tôi đồng ý,

Anh lẽ ra nên được cảnh báo rằng anh sẽ tàn nhẫn

Làm xáo trộn họ. Nhưng thế là tốt nhất. Anh lẽ ra nên được cảnh báo

Rằng lời cầu xin của anh sẽ hoàn toàn vô vọng. Nhưng thế là tốt nhất.

Anh có được sự đồng ý hoàn toàn của tôi đấy. Hãy cân nhắc kỹ hành động của mình,

Anh không thể đứng vững ở nơi anh vừa gieo mũi lao này xuống đâu,

Hãy ghi khắc điều đó trong lòng, và anh sẽ được trân trọng, được quý mến

Ở giữa bọn họ: họ đều là những quý cô đáng kính,

Những người bạn tuyệt vời nhất; dẫu anh có thể nghĩ họ bay bổng

Vượt quá tầm nhận thức thông thường của anh

Quả thật (và với tư cách là học trò của bác Homeware tôi

Về sự từng trải đời thường, anh đúng là như thế), họ sở hữu những tâm hồn minh triết:

Một khi đã hiểu họ, anh sẽ thấy sự ghẻ lạnh thật ray rứt.

Tôi sẽ không mạo hiểm những rủi ro đó đâu. Anh sẽ xúc phạm họ,

Suýt chút nữa là lăng mạ họ; và gây ra sự xáo trộn

Mà họ không hề đáng phải nhận từ anh. Nhưng tôi,

Xét thấy bản thân chẳng là gì trên bàn cân

Mà anh đang đong đếm, tôi hoàn toàn và tất yếu

Đồng ý. Khi anh đã suy tính xong, hãy cho tôi hay.

Bác Homeware của tôi đang bước về phía này rất vội vã.

Chúng ta đã trò chuyện quá lâu, lại còn ngay giữa thanh thiên bạch nhật!

HỒI VII

ASTRAEA, ARDEN, HOMEWARE

HOMEWARE: Astraea, con bé kia! Còn anh, Arden, hãy đứng sang một bên.

Ừ thì, nếu nó là thiếu nữ thì anh có thể lên tiếng trước,

Nhưng là góa phụ thì nó phải tự tìm lấy tiếng nói cho mình.

Astraea, họ đang đợi con đấy. Hãy nói thẳng sự thật

Ngay khi con bị chất vấn, đừng sợ hãi gì cả.

Hãy khai chiến bằng đại bác đi.

ASTRAEA: Có chuyện gì thế bác Homeware?

HOMEWARE (giả vờ làm cáo): Chuyện gì ư?

Chà, chúng ta đã theo dõi những màn dạo đầu hay ho của hai đứa

Từ cửa sổ suốt nửa buổi tối rồi. Giờ thì chạy vào trong đi.

Sự kiên nhẫn của họ đã cạn kiệt rồi, và như bác đã bảo,

Hãy tháo chốt và khai hỏa ngay lập tức đi.

Hai người dì Virginia và Winifred của con,

Cùng với Lady Oldlace, đóng vai trò là những nghị viên,

Còn Dame thì phụ trách Chó mèo. Trông họ cứ như đằng đằng sát khí,

Nhưng con chớ có sợ hãi gì cả, cô gà con ngọt ngào của bác,

Và hãy nói với họ rằng bác Homeware chống lưng cho sự lựa chọn của con,

Bằng luật sư và bằng các linh mục! Bằng bệ thờ, giếng nước,

Và cả di chúc nữa!

ASTRAEA: Sự lựa chọn của tôi! Tôi đã chọn cái gì cơ chứ?

HOMEWARE: Nó hỏi kìa? Anh có nghe thấy con bé nói không, Arden — cái gì và ai cơ chứ!

ARDEN: Chắc chắn là, thưa ông!... Trời đất quỷ thần ơi! Ông đã...

HOMEWARE: Quả nhiên là con cáo già,

Trong mọi sách vở ta đọc, bao giờ cũng khôn ngoan hơn cáo trẻ:

Và nếu có trò chơi nào cho cáo vẫy vùng,

Thì cáo già bao giờ cũng là kẻ xảo quyệt nhất.

ASTRAEA: Sao lại là cáo? Ồ! Thưa bác,

Bác làm tim cháu đập thình thịch với cái vẻ thần bí này đấy;

Cháu chưa từng ưa mấy câu đố chữ bao giờ. Sao họ lại ngồi đó

Chờ đợi cháu, lại còn mang những gương mặt đáng sợ thế kia?

HOMEWARE: Người ta đồn rằng có một bộ tộc cổ xưa

Từng tôn thờ thần linh, rằng vào một ngày nọ

Bức tượng thần của họ đổ sụp xuống sàn ngay trước mặt họ...

ASTRAEA: Có bao giờ có một câu chuyện nực cười đến thế không!

HOMEWARE: Để quy trách nhiệm cho những ngọn lửa hộ vệ

Các bô lão của họ lập tức nhóm họp...

ASTRAEA: Không có lời cầu nguyện nào

Làm bác lay chuyển nổi sao, bác Homeware?

HOMEWARE: Hỡi cô con gái đỡ đầu,

Ta đã đề xuất quý ông này làm chồng cho con.

ASTRAEA: Arden! Chúng ta tiêu đời rồi.

ARDEN: Astraea!

Hãy ủng hộ em ấy đi! Dẫu anh không hề biết trước mưu đồ của ông ấy,

Nó vẫn đưa anh lên chín tầng mây. Ước gì người gánh chịu cú sốc này

Không phải em mà là anh. Tình yêu của đời anh!

Chúng ta tiêu đời rồi, em kêu lên thế; em tự gán mình vào cùng nỗi tiêu đời với anh!

Sự thật bật thốt từ trái tim em: và hãy để nó rực sáng

Soi đường cho chúng ta trong ngày chiến trận huy hoàng

Và giành chiến thắng

ASTRAEA: Kẻ nào đã phản bội tôi!

HOMEWARE: Ai phản bội cơ chứ?

Giọng nói của con, đôi mắt của con, tấm khăn che mặt của con, dao nĩa của con;

Sự sùng bái gấp mười lần dành cho cảnh góa bụa của con;

Cũng giống như kẻ nhận ra mình buộc phải hạ cờ,

Liền ôm chặt lấy nó với những lời thề nguyền! Với sự giãy giụa tuyệt vọng của kẻ chết đuối.

Nói cho ra nhẽ nhé: chính con đã cử vị quý ông này

Đến gặp và tham vấn ta cơ mà....

ASTRAEA: Và điều đó hoàn toàn dối trá.

Tất cả đều dối trá. Hai người đã thông đồng với nhau. Tôi đã bị bôi nhọ.

Nhưng rồi các người sẽ nhận ra mình đã phán đoán sai lầm.

Tôi không phải là kẻ yếu đuối mỏng manh như các người tưởng tượng đâu.

Giữa tầm nhìn của các người về mục đích sống, và tầm nhìn của những kẻ

Chốc nữa đây sẽ chất vấn tôi, tôi chọn bám lấy vế sau như ánh sáng:

Còn của các người, tôi coi chẳng khác nào một cái hang

Nơi linh hồn chẳng thể nào sinh sôi nảy nở nổi.

HOMEWARE: Nhưng khi chúng ta chạm đến

Khoảnh khắc nắm lấy đôi bàn tay nhau, chẳng phải là thời điểm thích hợp

Để nghĩ đến chuyện xiềng xích kết hôn rồi sao?

ASTRAEA: Arden, vĩnh biệt anh!

(Nàng lao vào nhà.)

HỒI VIII

ARDEN, HOMEWARE

ARDEN: Vĩnh biệt! Cô ấy vừa nói thế. Đối với cô ấy từ đó là dấu chấm hết.

HOMEWARE: Lạ thật! Sao đám thanh niên cứ thích thổi những lời nói tựa mây trời

Vào những cơn gió, lúc thuận lợi, lúc nghịch hành, và theo ý họ muốn

Mà vẫn cứ thích trói buộc cả các Nữ thần Vận mệnh vào đó nhỉ.

ARDEN: Cô ấy bị tổn thương

Tổn thương đến tận tâm can rồi!

HOMEWARE: Càng tổn thương sâu sắc thì chúng ta càng dễ thành công: bởi vì ngoài điều đó ra,

Mấy bà phu nhân luôn nhạy cảm với mọi thứ này,

Thực chất chẳng hề cảm nhận được gì sất.

ARDEN: Ý định của ông rất tốt,

Thưa bác sĩ thân mến, nhưng ông đã hủy hoại đời tôi rồi.

HOMEWARE: Chúc ngủ ngon. (Đang bước đi.)

ARDEN: Thế mà cô ấy vừa nói chúng ta tiêu đời rồi, trong lúc hoảng hốt.

HOMEWARE: Chào buổi sáng. (Quay trở lại.)

ARDEN: Chắc là tôi bị buộc phải

(Nếu tôi có thể nhìn ra xem mình nên vui vì điều gì!)

Cảm ơn ông đấy.

HOMEWARE: Cứ trừng mắt nhìn đi nhưng đừng có mà cảm ơn. Ta nhận thấy đứa cháu gái của mình đang trượt dài trên con đường

Đua đòi tán tỉnh liều lĩnh, nên ta đã chặn ngang lối đi của nó.

Hoặc là nó nhảy qua cái thanh chắn đó, hoặc nó phải quay đầu lùi bước.

Điều đó có nghĩa là nó cưới anh, hoặc nói lời tạm biệt.

(Lại chuẩn bị bỏ đi.)

ARDEN: Giờ thì cô ấy đang ở giữa bọn họ rồi. (Nhìn về phía cửa sổ.)

HOMEWARE: Giờ thì con bé đang tự đối diện với tâm can mình đấy.

ARDEN: Định mệnh của tôi đang được quyết định ngay lúc này đây!

HOMEWARE: Cả mặt đất và khắp các tầng trời giờ đang nín thở chờ đợi.

ARDEN: Cô ấy bây giờ là của tôi: của tôi! Bằng không tôi nắm chắc phần chết.

HOMEWARE: Nhẫn cưới hoặc là vali hành lý đây!

ARDEN: Ông cứ việc cười cợt đi, thưa ngài! Tôi chẳng thèm hổ thẹn

Khi yêu và thừa nhận điều đó đâu.

HOMEWARE: Biểu hiện rõ lắm rồi đấy.

Rất đúng đắn, chàng trai trẻ, chứng tỏ một dòng giống tốt.

Việc thúc đẩy nó là bổn phận đối với nhân loại

Và ta đã góp một tay đẩy nhẹ rồi đấy. Nhưng hãy nhớ lấy điều này:

thành Troia xưa đâu phải sụp đổ chỉ trong một ngày.

(Ông bước vào nhà.)

ARDEN: Mười năm! Miễn là cuối cùng tôi có thể chinh phục được nàng!