Khi hai vợ chồng sửa soạn đi ngủ, ông cố giải thích cho vợ nghe rằng Sheldon Smeeth là kẻ đáng ghét đến mức nào, nhưng bà chỉ đáp gọn lỏn: “Ông ấy có giọng hát thật tuyệt vời—thật thanh tao. Em không nghĩ anh nên nói về ông ấy như thế chỉ vì anh không biết thưởng thức âm nhạc!” Lúc ấy, ông nhìn bà như một người xa lạ; ông nhìn trân trân vào người đàn bà đầy đặn, kiểu cách với đôi cánh tay trần bệ vệ này, và tự hỏi làm thế nào mà bà lại bước vào cuộc đời ông.
Nằm trên chiếc giường cũi lạnh lẽo, trở mình hết bên này sang bên kia vì đau nhức, ông nghĩ về Tanis. “Mình thật là đồ ngốc khi đánh mất cô ấy. Mình cần một người để thực sự trò chuyện. Mình sẽ—ôi, mình sẽ phát điên lên mất nếu cứ mãi gặm nhấm mọi thứ một mình. Còn Myra, thật vô ích khi trông đợi bà ấy thấu hiểu. Thôi, mặc kệ, chẳng ích gì khi cứ né tránh vấn đề. Thật là một điều đáng xấu hổ cho hai người đã kết hôn mà sau bao nhiêu năm lại dần xa cách; thật là đáng xấu hổ vô cùng; nhưng giờ đây chẳng gì có thể kéo họ lại gần nhau nữa, chừng nào ông còn từ chối để Zenith bắt nạt mình phải tuân lệnh—và ông thề có chúa là sẽ không để bất cứ ai bắt nạt, phỉnh phờ hay dụ dỗ mình làm bất cứ điều gì!”
Ông thức giấc lúc ba giờ sáng vì tiếng xe chạy ngang qua, và loay hoay bước ra khỏi giường để uống chút nước. Khi đi ngang qua phòng ngủ, ông nghe thấy vợ mình rên rỉ. Sự bực bội trong ông đã tan biến trong màn đêm; ông ân cần hỏi: “Em bị sao vậy, cưng?”
“Em bị—đau quá ở dưới này này—ôi, nó cứ—như xé em ra.”
“Đầy bụng à? Để anh lấy chút thuốc muối nhé?”
“Đừng nghĩ—nó sẽ giúp được gì. Tối qua và cả ngày hôm qua em đã thấy là lạ rồi, rồi thì—ôi!—nó qua đi và em ngủ được—Chiếc xe đó làm em thức giấc.”
Giọng bà nghe nhọc nhằn như con tàu trong bão. Ông hốt hoảng.
“Anh gọi bác sĩ nhé.”
“Không, không! Nó sẽ qua thôi. Nhưng anh có thể lấy cho em cái túi chườm đá được không.”
Ông rảo bước vào phòng tắm lấy túi chườm, rồi xuống bếp lấy đá. Ông cảm thấy mình thật kịch tính trong chuyến hành trình đêm khuya này, nhưng khi dùng cái dụng cụ nhọn như dao găm để đục cục đá, ông thấy mình thật bình tĩnh, vững vàng, chững chạc; và giọng ông lại trở nên ân cần như xưa khi đặt túi chườm đá vào chỗ đau của bà, lầm bầm: “Đây, đây, giờ sẽ đỡ hơn rồi.” Ông quay trở lại giường nhưng không thể chợp mắt. Ông lại nghe tiếng bà rên rỉ. Ngay lập tức ông bật dậy, dỗ dành: “Vẫn đau lắm hả em?”
“Vâng, nó cứ quặn lên, em không ngủ được.”
Giọng bà thều thào. Ông biết bà sợ những lời chẩn đoán của bác sĩ nên không nói cho bà biết, ông lặng lẽ bước xuống lầu, gọi điện cho bác sĩ Earl Patten, rồi run rẩy chờ đợi, cố gắng đọc tạp chí với đôi mắt lờ đờ, cho đến khi nghe tiếng xe của bác sĩ.
Vị bác sĩ còn khá trẻ và có phong thái chuyên nghiệp đầy năng động. Ông ta bước vào như thể đang giữa trưa nắng ráo. “Chà, George, có chút rắc rối à? Giờ cô ấy sao rồi?” ông ta hỏi một cách bận rộn trong khi cởi phăng chiếc áo khoác ném lên ghế và hơ tay bên lò sưởi với vẻ lạc quan quá mức đầy khó chịu. Ông ta tiếp quản căn nhà. Babbitt cảm thấy mình bị gạt ra rìa và trở nên vô dụng khi theo bác sĩ lên phòng ngủ, và chính bác sĩ là người đã cười khúc khích: “Ồ, chỉ là đau bụng nhẹ thôi” khi Verona ló đầu qua cửa, khẩn khoản: “Chuyện gì vậy bố, chuyện gì vậy?”
Sau khi thăm khám, bác sĩ nói với bà Babbitt bằng giọng điệu vừa thân thiện vừa cứng rắn: “Cơn đau tệ hại nhỉ? Tôi sẽ cho cô chút thuốc để ngủ, tôi nghĩ sáng mai cô sẽ thấy dễ chịu hơn. Sau bữa sáng tôi sẽ ghé qua ngay.” Nhưng với Babbitt, đang đứng chờ ở hành lang bên dưới, bác sĩ thở dài: “Tôi không thích cảm giác bụng cô ấy. Có chút cứng và viêm. Cô ấy chưa bao giờ mổ ruột thừa phải không? Ừm. Thôi, chẳng việc gì phải lo lắng. Sáng sớm mai tôi sẽ tới đây, còn giờ cứ để cô ấy nghỉ ngơi. Tôi đã tiêm thuốc giảm đau cho cô ấy rồi. Chúc ngủ ngon.”
Lúc đó, Babbitt mới bị cuốn vào cơn giông tố đen tối.
Ngay lập tức, tất cả những phẫn nộ từng chế ngự ông và những vở kịch tâm linh mà ông đã vật lộn để vượt qua đều trở nên nhạt nhẽo và lố bịch trước những thực tại cổ xưa, choáng ngợp—những thực tại chuẩn mực và truyền thống—về bệnh tật, cái chết đe dọa, đêm trường, và hàng ngàn hệ quả tất yếu của đời sống hôn nhân. Ông rón rén quay lại bên vợ. Khi bà chìm vào giấc ngủ trong sự lờ đờ, mơ màng của thuốc morphin, ông ngồi bên mép giường, nắm lấy tay bà, và lần đầu tiên sau nhiều tuần, bàn tay bà đặt một cách tin cậy vào tay ông.
Ông quấn mình một cách kỳ dị trong chiếc áo choàng tắm bằng vải bông và một tấm khăn phủ ghế màu hồng trắng, rồi ngồi lù lù trên chiếc ghế bành. Phòng ngủ trở nên kỳ quái trong ánh sáng lờ mờ, biến những tấm rèm thành lũ cướp rình rập, chiếc bàn trang điểm thành tòa lâu đài có tháp canh. Căn phòng sực mùi mỹ phẩm, mùi vải vóc, mùi của giấc ngủ. Ông thiếp đi rồi thức giấc, thiếp đi rồi thức giấc, đến cả trăm lần. Ông nghe bà trở mình và thở dài trong giấc ngủ; ông tự hỏi liệu có việc gì ân cần, nhanh nhẹn mà ông có thể làm cho bà không, và trước khi kịp định hình suy nghĩ, ông đã ngủ thiếp đi trong sự đau đớn, mệt mỏi. Đêm dài vô tận. Khi bình minh lên và sự chờ đợi tưởng chừng đã chấm dứt, ông ngủ thiếp đi, rồi lại bực bội vì bị mất cảnh giác, bị đánh thức bởi Verona bước vào cùng câu hỏi đầy lo âu: “Ôi, chuyện gì vậy bố?”
Vợ ông đã tỉnh, khuôn mặt vàng vọt và vô hồn trong ánh sáng buổi sớm, nhưng giờ đây ông không còn so sánh bà với Tanis nữa; bà không chỉ là Một Người Đàn Bà, để đem so sánh với những người khác, mà là chính bản thân ông, và dù ông có thể chỉ trích hay cằn nhằn bà, thì cũng chỉ như cách ông tự chỉ trích hay cằn nhằn chính mình, một cách quan tâm, không bề trên, không chút kỳ vọng thay đổi—hay thực sự muốn thay đổi—cái bản chất vĩnh hằng ấy.
Với Verona, ông lại ra dáng người cha, đầy cứng rắn. Ông dỗ dành Tinka, cô bé đã làm trầm trọng thêm sự căng thẳng của giờ phút này bằng cách gào khóc. Ông yêu cầu làm bữa sáng sớm, muốn xem báo, và cảm thấy mình thật anh hùng, thật hữu ích khi không xem nó. Nhưng vẫn còn đó những giờ phút chờ đợi lê thê và hoàn toàn chẳng anh hùng chút nào trước khi bác sĩ Patten quay lại.
“Không thấy chuyển biến gì mấy,” Patten nói. “Tôi sẽ quay lại khoảng mười một giờ, và nếu anh không phiền, tôi nghĩ tôi sẽ mời thêm một tay bán thuốc lừng danh thế giới khác đến hội chẩn, cứ cẩn thận là hơn. Giờ này, George, anh chẳng làm được gì đâu. Tôi sẽ bảo Verona giữ cho túi chườm đầy đá—cứ để thế đi—còn anh, tốt nhất là nên biến tới văn phòng đi thay vì cứ đứng quanh cô ấy như thể anh mới là bệnh nhân. Cái bọn chồng này! Hay lo âu còn hơn cả phụ nữ! Lúc nào cũng phải chen vào và giành hết công lao vì thấy khó chịu khi vợ mình ốm đau. Giờ thì uống thêm tách cà phê ngon lành nữa rồi biến ngay!”
Dưới sự chế giễu này, Babbitt trở nên thực tế hơn. Ông lái xe đến văn phòng, cố đọc thư từ, cố gọi điện thoại, và trước khi đầu dây bên kia trả lời, ông đã quên mất mình định gọi cho ai. Mười giờ mười lăm phút, ông trở về nhà. Khi rời khỏi dòng xe cộ tấp nập dưới phố và tăng tốc, gương mặt ông nhăn nhúm đầy vẻ bi kịch.
Vợ ông chào đón ông với vẻ ngạc nhiên. “Sao anh lại về, cưng? Em nghĩ em thấy đỡ hơn chút rồi. Em bảo Verona cứ đến văn phòng đi. Có phải em thật tệ khi đổ bệnh không?”
Ông biết bà muốn được âu yếm, và bà đã được như ý. Họ thấy lạ lùng hạnh phúc khi ông nghe tiếng xe bác sĩ Patten ở phía trước. Ông nhìn ra ngoài cửa sổ. Ông thấy sợ. Đi cùng Patten là một người đàn ông thiếu kiên nhẫn với mái tóc đen rối và bộ ria mép kiểu hussar—Bác sĩ A. I. Dilling, bác sĩ phẫu thuật. Babbitt lo lắng đến mức lắp bắp, cố che giấu, rồi vội vàng chạy xuống cửa.
Bác sĩ Patten tỏ vẻ suồng sã quá mức: “Không muốn làm anh lo lắng, anh bạn già, nhưng tôi nghĩ sẽ tốt hơn nếu mời bác sĩ Dilling khám cho cô ấy.” Ông ta chỉ tay về phía Dilling như thể chỉ về một bậc thầy.
Dilling gật đầu vẻ cộc lốc rồi sải bước lên lầu. Babbitt đi đi lại lại trong phòng khách đầy đau khổ. Ngoại trừ những lần vợ sinh nở, gia đình chưa từng có ca phẫu thuật lớn nào, và với ông, phẫu thuật vừa là phép màu vừa là nỗi kinh hoàng. Nhưng khi Dilling và Patten đi xuống, ông biết rằng mọi chuyện đều ổn, và ông muốn cười, vì hai vị bác sĩ này trông hệt như những thầy thuốc có râu trong vở hài kịch ca nhạc, cả hai đều xoa tay và nhìn nhau đầy vẻ tinh tướng một cách ngớ ngẩn.
Bác sĩ Dilling lên tiếng:
“Tôi rất tiếc, anh bạn ạ, đó là viêm ruột thừa cấp. Chúng ta phải phẫu thuật. Tất nhiên anh là người quyết định, nhưng không còn nghi ngờ gì về việc phải làm nữa.”
Babbitt không tiếp nhận hết sức nặng của lời nói. Ông lầm bầm: “Chà, tôi nghĩ chúng ta có thể chuẩn bị trong vài ngày tới. Có lẽ Ted nên từ đại học về, đề phòng trường hợp có chuyện gì xảy ra.”
Bác sĩ Dilling gầm gừ: “Không. Nếu anh không muốn viêm phúc mạc xảy ra, chúng ta phải mổ ngay lập tức. Tôi phải đặc biệt khuyên như vậy. Nếu anh đồng ý, tôi sẽ gọi xe cứu thương của bệnh viện St. Mary ngay, và chúng ta sẽ đưa cô ấy lên bàn mổ trong vòng bốn mươi lăm phút nữa.”
“Tôi—tôi— Tất nhiên, tôi cho rằng ông biết cái gì— Nhưng lạy Chúa, bác sĩ, tôi không thể chuẩn bị quần áo và mọi thứ trong hai giây được, ông biết đấy! Và trong tình trạng của cô ấy, lại đang bấn loạn và yếu ớt thế này—”
“Chỉ cần ném cái lược chải tóc, lược thường và bàn chải đánh răng vào túi là được; chỉ cần thế thôi trong một hai ngày,” bác sĩ Dilling nói, rồi đi về phía điện thoại.
Babbitt lao như điên lên lầu. Ông đuổi Tinka đang sợ hãi ra khỏi phòng. Ông nói với vợ một cách vui vẻ: “Này bà xã, bác sĩ nghĩ có lẽ chúng ta nên làm một cuộc tiểu phẫu cho xong chuyện. Chỉ mất vài phút thôi—không nghiêm trọng bằng sinh nở đâu—và em sẽ ổn ngay thôi.”
Bà nắm chặt tay ông đến mức các ngón tay đau nhức. Bà nói một cách kiên nhẫn, như một đứa trẻ sợ sệt: “Em sợ—phải đi vào bóng tối, một mình!” Sự trưởng thành đã biến mất khỏi đôi mắt bà; chúng đầy khẩn khoản và kinh hoàng. “Anh sẽ ở lại với em chứ? Cưng ơi, anh không phải đến văn phòng lúc này nữa đâu đúng không? Anh có thể cùng em đến bệnh viện không? Tối nay anh có thể đến thăm em không—nếu mọi chuyện ổn thỏa? Tối nay anh không phải đi đâu nữa, đúng không?”
Ông quỳ xuống bên giường. Trong khi bà yếu ớt vuốt tóc ông, ông nức nở, hôn lên vạt áo bà, và thề thốt: “Vợ yêu à, anh yêu em hơn bất cứ thứ gì trên đời! Anh đã hơi lo lắng về công việc và mọi thứ, nhưng chuyện đó qua rồi, và anh đã trở lại đây.”
“Thật không anh? George, em đã nghĩ, nằm đây, có lẽ nếu em đi luôn thì cũng tốt. Em tự hỏi liệu có ai thực sự cần em không. Hay muốn có em. Em tự hỏi sống để làm gì. Em ngày càng trở nên ngu ngốc và xấu xí—”
“Sao cơ, bà lừa đảo này! Lại định câu lời khen khi đáng lẽ anh phải lo xếp đồ cho bà chứ! Còn anh, tất nhiên rồi, anh vừa trẻ vừa đẹp trai, lại còn là tay chơi có hạng của làng—” Ông không thể nói tiếp. Ông lại nức nở; và trong những lời lảm nhảm khó hiểu, họ đã tìm thấy nhau.
Khi xếp đồ, đầu óc ông vô cùng tỉnh táo và nhạy bén. Ông sẽ không còn những đêm hoang lạc nữa, ông nhận ra điều đó. Ông thừa nhận mình sẽ thấy tiếc nuối chúng. Một cách lạnh lùng, ông nhận ra rằng đó là lần vùng vẫy tuyệt vọng cuối cùng trước sự mãn nguyện tê liệt của tuổi trung niên. Chà, và ông cười tinh quái, “đó là một cuộc vui ra trò đấy chứ!” Và—ca phẫu thuật này sẽ tốn bao nhiêu tiền? “Lẽ ra mình phải hỏi thẳng Dilling. Nhưng không, mặc xác nó, mình không quan tâm tốn bao nhiêu!”
Xe cứu thương đã ở ngoài cửa. Ngay cả trong nỗi đau buồn, Babbitt, người luôn ngưỡng mộ mọi kỹ thuật xuất sắc, vẫn thấy thích thú trước kỹ năng nhẹ nhàng mà các nhân viên đã sử dụng để đưa bà Babbitt lên cáng và khiêng xuống lầu. Chiếc xe cứu thương là một cỗ máy khổng lồ, êm ái, bóng bẩy và màu trắng. Bà Babbitt rên rỉ: “Nó làm em sợ. Giống hệt xe tang, giống hệt như bị đưa vào xe tang vậy. Em muốn anh ở lại với em.”
“Anh sẽ ngồi ngay phía trước với tài xế,” Babbitt hứa.
“Không, em muốn anh ở trong này với em.” Nói với các nhân viên: “Anh ấy không vào trong được sao?”
“Được chứ thưa bà, chắc chắn rồi. Trong đó có cái ghế xếp nhỏ xinh lắm,” người nhân viên lớn tuổi hơn nói với vẻ tự hào nghề nghiệp.
Ông ngồi cạnh bà trong cái cabin di động với chiếc giường xếp, cái ghế đẩu, chiếc lò sưởi điện nhỏ hoạt động, và một cuốn lịch không hiểu vì sao lại có ở đó, in hình một cô gái đang ăn anh đào và tên của một tiệm tạp hóa năng nổ. Nhưng khi vung tay trong vẻ lạc quan tuyệt vọng, ông chạm phải lò sưởi, và ông hét lên:
“Ái! Chúa ơi!”
“Trời ơi, George Babbitt, em không chấp nhận anh chửi bới, nguyền rủa đâu đấy!”
“Anh biết, rất xin lỗi nhưng— Ôi lạy Chúa tôi, nhìn xem tay anh bị bỏng này! Ái chà, đau thật! Nó đau kinh khủng! Tại sao, cái lò sưởi chết tiệt đó nóng như—nóng như—nóng hơn cả cánh cửa địa ngục! Nhìn này! Em có thể thấy vết bỏng đấy!”
Thế là, khi họ tiến vào Bệnh viện St. Mary, với các y tá đang chuẩn bị dụng cụ cho ca phẫu thuật cứu mạng bà, chính bà lại là người an ủi ông và hôn lên vết bỏng để làm nó dịu đi, và dù ông cố tỏ ra cộc cằn và trưởng thành, ông vẫn chiều theo bà và thấy vui khi được dỗ dành như trẻ con.
Chiếc xe cứu thương lao vào dưới cổng đón khách có mái che của bệnh viện, và ngay lập tức ông bị thu nhỏ thành con số không trong chuỗi ác mộng của những hành lang lát gỗ bần, những cánh cửa vô tận mở ra thấy những bà già đang ngồi trên giường, một thang máy, phòng gây mê, một bác sĩ thực tập trẻ coi thường những người chồng. Ông được phép hôn vợ; ông nhìn thấy một y tá gầy gò, sẫm màu đặt chiếc phễu lên miệng và mũi bà; ông cứng đờ trước mùi hương ngọt ngào đầy nguy hiểm; rồi ông bị đẩy ra ngoài, và ngồi trên chiếc ghế đẩu cao trong phòng thí nghiệm, thẫn thờ, khao khát được nhìn thấy bà thêm lần nữa, để khẳng định rằng ông luôn yêu bà, chưa bao giờ dù chỉ một giây yêu ai khác hay nhìn ai khác. Trong phòng thí nghiệm, ông chỉ nhận thức được một vật thể đã phân hủy được bảo quản trong bình cồn đang ngả vàng. Nó làm ông rất buồn nôn, nhưng ông không thể rời mắt khỏi nó. Ông chú ý đến nó hơn cả việc chờ đợi. Tâm trí ông trôi dạt vô định, luôn quay lại với cái bình kinh khủng kia. Để thoát khỏi nó, ông mở cánh cửa bên phải, hy vọng tìm thấy một văn phòng làm việc bình thường, hợp lý. Ông nhận ra mình đang nhìn vào phòng phẫu thuật; chỉ trong một cái nhìn, ông bao quát được bác sĩ Dilling, trông thật lạ lẫm trong chiếc áo choàng trắng và cái đầu bị băng bó, đang cúi xuống chiếc bàn thép với những ốc vít và bánh xe, rồi những y tá đang giữ những cái chậu và miếng bông, và một vật thể được quấn kín, chỉ là một cái cằm vô hồn và một khối màu trắng, ở giữa là một mảng da vàng vọt với một vết rạch hơi rướm máu ở mép, lòi ra khỏi vết rạch là một chùm kẹp phẫu thuật như những ký sinh trùng bám chặt lấy.
Ông vội vàng đóng cửa lại. Có lẽ sự hối hận đầy sợ hãi của ông trong đêm và buổi sáng hôm đó đã không ăn sâu, nhưng việc chôn cất phi nhân tính người vợ vốn dĩ đầy nhân tính đến đáng thương kia đã làm ông chấn động tận cùng, và khi ngồi co rúm lại trên chiếc ghế đẩu cao trong phòng thí nghiệm, ông thề trung thành với vợ... với Zenith... với hiệu quả kinh doanh... với Câu lạc bộ Boosters... với mọi đức tin của Hội Những Người Anh Em Tốt.
Rồi một y tá nhẹ nhàng: “Xong cả rồi! Thành công mỹ mãn! Cô ấy sẽ ổn thôi! Cô ấy sẽ sớm tỉnh lại sau thuốc mê, và anh có thể gặp cô ấy.”
Ông tìm thấy bà trên một chiếc giường nghiêng kỳ lạ, khuôn mặt bà vàng vọt không khỏe mạnh nhưng đôi môi tím tái đang cử động nhẹ. Chỉ lúc đó ông mới thực sự tin rằng bà còn sống. Bà đang lảm nhảm. Ông cúi xuống, và nghe bà thở dài: “Khó tìm được siro lá phong thật cho bánh kếp quá.” Ông cười không ngớt; ông rạng rỡ nhìn y tá và tự hào tâm sự: “Hãy nghĩ đến việc bà ấy nói về siro lá phong xem! Lạy Chúa, tôi sẽ đi và đặt mua một trăm gallon, ngay từ Vermont!”
