Cornelius chỉ phải bước chưa tới ba trăm bước bên ngoài nhà tù để đến chân đoạn đầu đài. Ngay dưới chân cầu thang, chú chó lặng lẽ nhìn theo khi anh bước qua; Cornelius thậm chí tưởng như mình nhìn thấy trong ánh mắt của con quái vật ấy một chút biểu cảm tựa như lòng thương hại.
Có lẽ con chó đã quá quen thuộc với những tù nhân tử tội, và chỉ cắn những kẻ rời đi với tư cách là người tự do.
Đường từ cửa ngục đến chân đoạn đầu đài càng ngắn, thì dĩ nhiên, dòng người hiếu kỳ tụ tập càng đông đúc.
Đó cũng chính là đám người từng đổ máu ba ngày trước, nhưng chưa thấy thỏa mãn, giờ đây lại đang thèm khát một nạn nhân mới.
Vừa bóng Cornelius xuất hiện, một tiếng gầm giận dữ đã vang lên khắp con phố, lan tỏa ra toàn bộ khoảng sân, và dội lại từ những con đường dẫn đến đoạn đầu đài vốn cũng đang chật cứng khán giả.
Quả thực, đoạn đầu đài trông giống như một cù lao nhỏ nằm giữa ngã ba của nhiều dòng sông.
Giữa những lời đe dọa, tiếng gầm gừ và la ó ấy, Cornelius, rất có thể để không phải nghe thấy chúng, đã chìm đắm vào trong những suy nghĩ của riêng mình.
Và anh đã nghĩ về điều gì trong chuyến đi u ám cuối cùng ấy?
Anh chẳng nghĩ đến kẻ thù của mình, cũng chẳng nghĩ đến các quan tòa hay những kẻ đao phủ.
Anh nghĩ về những bông tu-líp tuyệt đẹp mà anh sẽ ngắm nhìn từ tận thiên đường, ở Ceylon, ở Bengal, hay một nơi chốn nào đó khác, khi anh có thể nhìn xuống cõi đời này với ánh mắt xót thương — nơi mà John và Cornelius de Witt từng bị sát hại chỉ vì quá bận tâm đến chính trị, và nơi Cornelius van Baerle sắp sửa bị giết hại cũng chỉ vì quá say mê những đóa tu-líp.
"Chỉ một nhát rìu mà thôi," nhà triết học tự nhủ với lòng mình, "và giấc mơ tuyệt đẹp của tôi sẽ bắt đầu thành hiện thực."
Chỉ là vẫn còn một khả năng, hệt như từng xảy ra với ngài de Chalais, ngài de Thou, và những tội nhân bất hạnh bị thi hành án cẩu thả khác, rằng tên đao phủ có thể giáng xuống nhiều hơn một nhát chém — nghĩa là nhiều hơn một sự cực hình — cho người chơi hoa tội nghiệp.
Thế nhưng, bất chấp tất cả những điều đó, Van Baerle vẫn bước lên đoạn đầu đài với một tinh thần kiên định, kiêu hãnh vì từng là bạn của John vinh quang và là con đỡ đầu của vị quý nhân Cornelius de Witt — những người mà chính lũ côn đồ đang chen chúc đến để chứng kiến cái chết của anh đã phanh thây và thiêu rụi ba ngày về trước.
Anh quỳ xuống, đọc lời cầu nguyện, và nhận thấy, không phải mà không có một niềm vui chân thành, rằng nếu đặt đầu lên đoạn đầu đài và mở to đôi mắt, anh vẫn có thể ngắm nhìn khung cửa sổ có chấn song của tòa Buytenhof cho đến khoảnh khắc cuối cùng.
Cuối cùng thì thời khắc định mệnh cũng đã đến, và Cornelius tì cằm lên khối gỗ lạnh ngắt, ẩm ướt. Nhưng vào khoảnh khắc ấy, đôi mắt anh vô thức nhắm lại, để kiên cường đón nhận trận cuồng phong khủng giáng xuống đầu và nuốt chửng sự sống của mình.
Một tia sáng lóe lên như chớp xẹt qua đoạn đầu đài: đó là lúc tên đao phủ vung gươm.
Van Baerle thầm gửi lời từ biệt đến bông tu-líp đen vĩ đại, chắc mẩm rằng mình sắp tỉnh giấc ở một thế giới khác tràn ngập ánh sáng và muôn vàn sắc thái huy hoàng.
Ba lần anh cảm nhận được, với một cái rùng mình, luồng không khí lạnh buốt từ lưỡi dao lướt qua cổ, nhưng thật bất ngờ làm sao! anh chẳng hề cảm thấy đau đớn hay chấn động nào cả.
Anh không thấy sắc màu của bầu trời hay thế giới xung quanh có gì thay đổi.
Rồi đột nhiên, Van Baerle cảm thấy những bàn tay dịu dàng đang nâng mình dậy, và chẳng mấy chốc anh đã đứng vững trên đôi chân, dẫu hãy còn hơi run rẩy.
Anh nhìn xung quanh. Có ai đó đang đứng cạnh anh, đọc một tấm da cừu lớn được đóng ấn bằng một triện sáp đỏ khổng lồ.
Và vẫn là vầng thái dương ấy, vàng nhợt và mờ ảo đúng như bản chất của một mặt trời xứ Hà Lan, vẫn đang chiếu rọi trên bầu trời; vẫn khung cửa sổ có chấn song ấy nhìn xuống anh từ tòa Buytenhof; và vẫn đám đông hạ lưu ấy, giờ đây không còn la ó nữa mà hoàn toàn chết sững, đang trân trân nhìn anh từ những con đường phía dưới.
Van Baerle bắt đầu ý thức được những gì đang diễn ra xung quanh mình.
Đức Ông William, Hoàng thân xứ Orange, có lẽ vì e ngại rằng máu của Van Baerle sẽ khiến cán cân công lý quay lưng lại với ngài, nên đã nhân từ cân nhắc phẩm chất tốt đẹp của anh cùng những bằng chứng rõ ràng về sự vô tội của anh.
Do đó, Đức Ông đã ân xá cho tính mạng của anh.
Ban đầu, Cornelius hy vọng rằng lệnh ân xá sẽ được ban bố hoàn toàn, và anh sẽ được trả lại sự tự do trọn vẹn cùng những luống hoa của mình ở Dort.
Nhưng Cornelius đã lầm. Mượn lại một câu nói của Madame de Sévigné, người từng viết trong cùng khoảng thời gian đó, rằng "có một lời tái bút cuối thư;" và phần quan trọng nhất của bức thư lại nằm ở chính phần tái bút ấy.
Trong phần tái bút này, William xứ Orange, vị Thống đốc của Holland, đã kết án Cornelius van Baerle tù chung thân. Anh chưa đủ tội chết, nhưng lại quá có tội để được trả lại tự do.
Cornelius nghe rõ điều khoản ấy, nhưng sau khi cảm giác bực bội và thất vọng ban đầu qua đi, anh tự nhủ,—
"Không sao cả, mọi chuyện vẫn chưa mất hết; sự giam cầm vĩnh viễn này cũng có mặt tốt của nó; Rosa sẽ ở đó, và ba củ giống tu-líp đen của tôi cũng ở đó."
Nhưng Cornelius đã quên mất rằng Bảy Tỉnh liên hiệp có đến bảy nhà tù, mỗi tỉnh một nơi, và chi phí nuôi một tù nhân ở bất kỳ nơi nào khác chắc chắn sẽ ít tốn kém hơn ở La Haye, vốn là một thủ đô.
Đức Ông, có vẻ như không đủ phương tiện để chu cấp cho Van Baerle ở La Haye, đã đày anh sang thụ án tù chung thân tại pháo đài Loewestein, rất gần với Dort, nhưng hỡi ôi, cũng vô cùng xa xôi; bởi vì Loewestein, theo các nhà địa lý học, tọa lạc ngay mũi cù lao hình thành bởi ngã ba sông Waal và sông Meuse, nằm đối diện với Gorcum.
Van Baerle vốn am hiểu lịch sử đất nước đủ để biết rằng học giả lừng danh Grotius từng bị giam cầm trong lâu đài đó sau cái chết của Barneveldt; và các Nghị viện, trong sự hào phóng của mình dành cho nhà lý luận chính trị, luật gia, sử gia, nhà thơ và nhà thần học lỗi lạc ấy, đã ban cấp cho ông tiền sinh hoạt phí hằng ngày là hai mươi tư stiver.
“Còn ta,” Van Baerle tự nhủ, “ta nào sánh được với Grotius. Chắc họ sẽ chẳng cho ta quá mười hai stiver đâu, và ta sẽ phải sống một cuộc đời kham khổ; nhưng không sao cả, dẫu sao thì ta vẫn được sống.”
Rồi đột nhiên, một ý nghĩ khủng khiếp ập đến trong đầu anh.
"Ái chà!" anh kêu lên, "vùng đất ấy mới ẩm ướt và sương mù làm sao, đất đai lại vô cùng tệ hại cho việc trồng tu-líp! Hơn nữa, Rosa sẽ không có mặt ở Loewestein!"