Rosa, khi rời khỏi chỗ Cornelius, đã vạch sẵn cho mình một kế hoạch; và kế hoạch ấy không gì khác ngoài việc trả lại bông tu-líp bị đánh cắp cho Cornelius, hoặc là sẽ không bao giờ gặp lại anh nữa.
Cô đã chứng kiến nỗi tuyệt vọng của người tù, và cô biết rằng nó bắt nguồn từ hai phía, đồng thời là một nỗi đau không thể cứu chữa.
Một mặt, việc chia lìa đã trở thành điều không thể tránh khỏi — Gryphus lúc đó đã phát hiện ra bí mật về tình yêu của họ cũng như những buổi hẹn hò lén lút.
Mặt khác, tất cả những niềm hy vọng mà Cornelius van Baerle đã đặt trọn hoài bão vào trong suốt bảy năm qua giờ đây đều đã tan vỡ.
Rosa là một trong số những người phụ nữ thường suy sụp trước những chuyện vụn vặt, nhưng trong những tình huống nguy cấp lớn lao, chính bất hạnh lại tiếp cho cô năng lượng để chiến đấu hoặc nguồn lực để khắc phục.
Cô về phòng mình, đảo mắt nhìn quanh một lần cuối để xem bản thân có nhầm lẫn gì không, và liệu bông tu-líp có bị cất giấu ở góc nào đó mà cô đã bỏ sót hay không. Nhưng cô tìm kiếm trong vô vọng, bông tu-líp vẫn không thấy đâu; bông tu-líp quả thực đã bị đánh cắp.
Rosa gói ghém một bưu kiện nhỏ gồm những vật dụng thiết yếu cho chuyến đi; mang theo ba trăm guld-đơ — nghĩa là toàn bộ gia tài của mình — lấy củ giống thứ ba từ giữa lớp ren nơi cô đã cất giữ, rồi cẩn thận giấu nó vào ngực áo; sau đó cô khóa cửa hai lớp để che giấu việc trốn đi lâu nhất có thể, và rời khỏi nhà tù bằng chính cánh cửa mà chỉ một tiếng trước đã để Boxtel bước ra, cô đến tiệm cho thuê xe ngựa để thuê một cỗ xe.
Người đàn ông chỉ có một chiếc xe ngựa hai bánh, và đây chính là phương tiện mà Boxtel đã thuê từ chiều tối hôm qua, trên chiếc xe đó hắn hiện đang lái dọc con đường đến thành phố Delft; bởi vì con đường từ Loewestein đi Haarlem, do có quá nhiều kênh rạch, sông ngòi và suối nhỏ cắt ngang đất nước, nên vô cùng quanh co.
Không thể kiếm được cỗ xe nào, Rosa buộc phải mượn một con ngựa, thứ mà người chủ tiệm sẵn sàng giao cho cô, vì biết cô là con gái của ngục tốt pháo đài.
Rosa hy vọng sẽ bắt kịp người đưa thư của mình, một thiếu niên tốt bụng và trung thực, người mà cô sẽ mang theo cùng, và người đó đồng thời có thể vừa làm người dẫn đường vừa là người bảo vệ cho cô.
Và quả thực, cô đi chưa được một dặm thì đã thấy cậu ta đang vội vã bước đi dọc theo một trong những lối rẽ bên đường của một con sông rất đẹp. Thúc ngựa phi nước kiệu, cô nhanh chóng bắt kịp cậu ta.
Cậu thiếu niên tốt bụng không hề ý thức được tầm quan trọng của bức thư mình mang; thế nhưng, cậu ta vẫn di chuyển nhanh chóng như thể đã biết điều đó; và chưa đầy một tiếng đồng hồ, cậu ta đã đi được một dặm rưỡi.
Rosa lấy lại tờ giấy từ tay cậu ta, thứ giờ đây đã trở nên vô dụng, và giải thích cho cậu biết những gì cô muốn cậu làm giúp mình. Người lái đò hoàn toàn đặt mình dưới sự sai bảo của cô, hứa sẽ giữ tốc độ theo kịp con ngựa nếu Rosa cho phép cậu cầm lấy phần mông ngựa hoặc dây cương. Hai lữ khách đã lên đường được năm tiếng đồng hồ, đi được hơn tám dặm, thế mà Gryphus vẫn không hề mảy may nghi ngờ việc con gái mình đã rời khỏi pháo đài.
Tên ngục tốt, với bản tính vô cùng cay độc và tàn nhẫn, đang thầm đắc ý với suy nghĩ rằng hắn đã gieo rắc nỗi kinh hoàng tột độ vào trái tim con gái mình.
Nhưng trong khi hắn đang tự mãn vì có một câu chuyện hay ho để kể cho kẻ ăn ý với hắn là Jacob, thì gã đáng tin cậy ấy đã ở trên đường đến thành phố Delft; và nhờ tốc độ của con ngựa, hắn đã đi trước Rosa và người đồng hành bốn dặm.
Và trong khi người cha đầy yêu thương đang vui mừng trước ý nghĩ con gái mình đang khóc sướt mướt trong phòng, thì Rosa đang nỗ lực hết sức để tiến về Haarlem.
Do đó, chỉ có người tù là vẫn ở nơi mà Gryphus nghĩ là anh đang ở.
Rosa đã ở bên cha rất ít từ khi cô chăm sóc bông tu-líp, cho nên đến giờ ăn trưa của ông, tức là vào lúc mười hai giờ, mãi cho đến lúc ấy sự thèm ăn mới nhắc nhở ông rằng con gái mình đang sầu muộn hơi lâu quá mức.
Ông sai một trong những tên gác ngục phụ gọi cô; và khi tên đó quay lại báo rằng hắn đã gọi và tìm kiếm nhưng không thấy, ông quyết định tự mình đi gọi.
Đầu tiên ông đến phòng cô, nhưng dù ông có gõ cửa lớn thế nào, Rosa cũng không đáp lời.
Thợ khóa của pháo đài được gọi tới; ông ta mở cửa, nhưng Gryphus hoàn toàn không tìm thấy Rosa cũng như cô từng không tìm thấy bông tu-líp vậy.
Vào chính khoảnh khắc đó, cô đã đặt chân đến Rotterdam.
Vì thế, cơ hội để Gryphus tìm thấy cô ở nhà bếp hay trong phòng đều vô vọng như nhau, và ở khu vườn cũng chẳng khác gì nhà bếp.
Độc giả có thể hình dung được cơn thịnh nộ của tên ngục tốt khi, sau khi dò la khắp vùng lân cận, hắn nghe tin con gái mình đã thuê một ngựa, và giống như một ả giang hồ phiêu bạt, lên đường đi xa mà không nói rõ mình đi đâu.
Gryphus trong cơn cuồng nộ lại xông lên chỗ Van Baerle, mắng mỏi, đe dọa anh, đập phá toàn bộ đồ đạc khốn khổ trong phòng giam của anh, và hứa hẹn đủ mọi thứ tẻ nhạt khổ sở, thậm chí là bỏ đói và đánh đòn.
Cornelius, thậm chí chẳng thèm nghe xem ngục tốt nói gì, cứ để mặc bản thân bị đối xử tệ bạc, lăng mạ và đe dọa, mà vẫn giữ nguyên vẻ lầm lì, bất động, trơ lì trước mọi cảm xúc và sợ hãi.
Sau khi tìm kiếm Rosa ở mọi ngóc ngách, Gryphus đi tìm Jacob, và vì hắn cũng chẳng thể tìm thấy gã đâu, từ khoảnh khắc ấy hắn bắt đầu nghi ngờ rằng Jacob đã cùng cô trốn chạy.
Trong khi đó, thiếu nữ, sau khi dừng chân hai tiếng đồng hồ ở Rotterdam, đã lại tiếp tục lên đường. Tối hôm đó cô ngủ lại Delft, và sáng hôm sau cô đến Haarlem, bốn tiếng đồng hồ sau khi Boxtel đặt chân đến đó.
Việc đầu tiên Rosa làm là yêu cầu được dẫn diện kiến Mynheer van Systens, Chủ tịch Hội Làm vườn thành phố Haarlem.
Cô tìm thấy vị quý ông đáng kính ấy trong một hoàn cảnh mà, để công bằng với câu chuyện của chúng ta, chúng ta không được phép bỏ qua trong phần miêu tả.
Ngài Chủ tịch đang soạn thảo một bản báo cáo gửi hội đồng của hội.
Bản báo cáo này được viết trên những tờ giấy khổ lớn, bằng nét chữ đẹp nhất của ngài Chủ tịch.
Rosa được xướng tên một cách đơn giản là Rosa Gryphus; nhưng vì cái tên của cô, dẫu có hay ho đến đâu, vẫn còn quá xa lạ với ngài Chủ tịch, nên cô bị từ chối cho vào.
Tuy nhiên, Rosa hoàn toàn không hề nao núng, vì trong lòng cô đã thề khi theo đuổi vụ việc này, sẽ không để bản thân bị khuất phục dù bởi lời từ chối, lời lăng mạ, hay thậm chí là sự thô bạo.
“Hãy bẩm với ngài Chủ tịch,” cô nói với người đầy tớ, “rằng tôi muốn gặp ngài để bàn về bông tu-líp đen.”
Những lời này tựa như câu thần chú “Vừng ơi mở ra”, bởi chẳng mấy chốc cô đã có mặt trong phòng làm việc của ngài Chủ tịch Van Systens, người đã lịch thiệp đứng dậy khỏi ghế để đón tiếp cô.
Ông là một người đàn ông gầy gò, nhỏ thó, trông giống như thân của một bông hoa, với phần đầu là đài hoa, và đôi tay rũ xuống tượng trưng cho chiếc lá kép của cây tu-líp; sự giống nhau ấy càng trở nên hoàn hảo hơn bởi dáng đi lững thững khiến ông trông càng giống loài hoa ấy hơn mỗi khi nó uốn mình trong gió.
“Nào, thưa cô,” ông nói, “tôi nghe nói cô đến đây vì vụ việc bông tu-líp đen phải không.”
Đối với vị Chủ tịch Hội Làm vườn, loài Tulipa nigra là một thế lực tối cao, với tư cách là nữ hoàng của các loài tu-líp, có quyền cử cả sứ thần đến.
“Thưa vâng, thưa ngài,” Rosa đáp; “ít nhất thì tôi đến để nói về nó.”
“Vậy là nó vẫn đang phát triển tốt chứ?” Van Systens hỏi, với một nụ cười đầy vẻ tôn kính dịu dàng.
“Khốn đốn thay! thưa ngài, tôi không biết nữa,” Rosa nói.
“Sao lại thế? chẳng lẽ tai họa nào đã giáng xuống nó hay sao?”
“Một tai họa vô cùng lớn, thưa ngài; tuy nhiên không phải giáng xuống nó, mà là giáng xuống tôi.”
“Chuyện gì vậy?”
“Nó đã bị đánh cắp khỏi tay tôi.”
“Bị đánh cắp! bông tu-líp đen ư?”
“Thưa vâng, thưa ngài.”
“Cô có biết kẻ trộm là ai không?”
“Tôi có những sự hoài nghi của mình, nhưng tôi chưa thể buộc tội bất kỳ ai.”
“Nhưng sự việc này rất dễ dàng làm sáng tỏ thôi.”
“Bằng cách nào vậy, thưa ngài?”
“Vì nó đã bị đánh cắp khỏi tay cô, nên tên trộm chắc hẳn không ở đâu xa.”
“Tại sao lại thế ạ?”
“Bởi vì tôi vừa mới nhìn thấy bông tu-líp đen cách đây hai tiếng đồng hồ.”
“Ngài đã nhìn thấy bông tu-líp đen rồi ư!” Rosa kêu lên, lao về phía Mynheer van Systens.
“Như tôi đang nhìn thấy cô đây, thưa cô.”
“Nhưng ở đâu ạ?”
“À, ở chỗ chủ nhân của cô chứ ở đâu.”
“Ở chỗ chủ nhân của tôi ư?”
“Phải, chẳng phải cô đang làm việc trong nhà của chủ nhân Isaac Boxtel sao?”
“Tôi ư?”
“Phải, cô đấy.”
“Nhưng ngài đang coi tôi là ai thế?”
“Và cô đang coi tôi là ai vậy?”
“Tôi hy vọng, thưa ngài, tôi coi ngài đúng với con người ngài — nghĩa là, ngài đáng kính Mynheer van Systens, Thị trưởng thành phố Haarlem, kiêm Chủ tịch Hội Làm vườn.”
“Và những gì cô vừa nói với tôi lúc nãy là sao?”
“Tôi đã nói với ngài, thưa ngài, rằng bông tu-líp của tôi đã bị đánh cắp.”
“Thế thì bông tu-líp của cô chính là bông của Mynheer Boxtel. Này cô bé, cô ăn nói tệ quá đấy. Bông tu-líp không bị đánh cắp từ cô, mà là từ Mynheer Boxtel.”
“Tôi xin nhắc lại với ngài, thưa ngài, rằng tôi không biết Mynheer Boxtel này là ai, và đây là lần đầu tiên tôi nghe thấy tên hắn được nhắc đến.”
“Cô không biết Mynheer Boxtel là ai, mà cô cũng có một bông tu-líp đen ư?”
“Nhưng chẳng lẽ còn có bông nào khác ngoài bông của tôi sao?” Rosa hỏi, giọng run run.
“Có chứ — đó là bông của Mynheer Boxtel.”
“Nó trông thế nào ạ?”
“Đen tuyền, tất nhiên rồi.”
“Không một tì vết chứ?”
“Không một vết nhỏ, hay thậm chí là một chấm nhỏ.”
“Và ngài đang giữ bông tu-líp này — ngài đang cất giữ nó ở đây sao?”
“Không, nhưng nó sẽ được mang đến đây, vì nó phải được đem ra trưng bày trước hội đồng trước khi giải thưởng được trao.”
“Ôi, thưa ngài!” Rosa kêu lên, “gã Boxtel này — gã Isaac Boxtel kẻ tự xưng là chủ nhân của bông tu-líp đen ấy——”
“Và chính là chủ nhân của nó chứ?”
“Chẳng lẽ hắn không phải là một người đàn ông rất gầy hay sao?”
“Hói đầu?”
“Vâng.”
“Mắt trũng sâu?”
“Tôi nghĩ là thế.”
“Hay bứt rứt, lưng gù, và chân vòng kiềng?”
“Thực sự là cô đang phác họa chân dung của chủ nhân Boxtel từng chi tiết một đấy.”
“Và bông tu-líp, thưa ngài? Chẳng lẽ nó không được trồng trong một cái chậu bằng đất nung màu trắng và xanh, với những bông hoa ngả vàng trong một chiếc giỏ ở ba mặt chậu sao?”
“À, về điểm đó thì tôi không chắc lắm; tôi chú ý đến bông hoa nhiều hơn là cái chậu.”
“Ôi, thưa ngài! đó chính là bông tu-líp của tôi, thứ đã bị đánh cắp khỏi tay tôi. Tôi đến đây để đòi lại nó trước mặt ngài và từ chính tay ngài.”
“Ô hay! Ô hay!” Van Systens vừa nói vừa nhìn Rosa. “Gì chứ! Cô đến đây để đòi lại bông tu-líp của Chủ nhân Boxtel ư? Chà, tôi phải nói là cô thật là gan lì đấy.”
“Thưa ngài đáng kính,” hơi bối rối trước lời trách móc này, “tôi không nói rằng mình đến để đòi bông tu-líp của Chủ nhân Boxtel, mà là để đòi lại bông tu-líp của chính tôi.”
“Của cô ư?”
“Vâng, chính bông hoa do một tay tôi tự trồng và chăm sóc.”
“Vậy thì, hãy đi tìm Chủ nhân Boxtel ở quán trọ Thiên Nga Trắng, và cô có thể giải quyết mọi chuyện với ông ta ở đó; còn về phần tôi, xét thấy vụ việc này có vẻ khó phân xử chẳng kém gì vụ kiện từng được đưa ra trước Vua Solomon, và tôi thì không dám nhận mình khôn ngoan được như ngài ấy, tôi sẽ chỉ làm hài lòng bản thân bằng việc hoàn thành bản báo cáo của mình, xác nhận sự tồn tại của bông tu-líp đen, và ra lệnh trao một trăm ngàn guld-đơ cho người trồng ra nó. Tạm biệt cô bé.”
“Ôi, thưa ngài, thưa ngài!” Rosa cất lời nài nỉ.
“Chỉ là, cô bé ạ,” Van Systens tiếp lời, “vì cô còn trẻ và xinh đẹp, và vì có lẽ trong cô vẫn còn chút tốt chất, nên tôi sẽ cho cô một vài lời khuyên chân tình. Hãy thận trọng trong chuyện này, bởi vì ở đây chúng ta có tòa án và nhà tù tại Haarlem, hơn nữa, chúng ta cực kỳ nhạy cảm khi liên quan đến danh dự của những bông tu-líp của mình. Đi đi cô bé, đi đi, hãy nhớ lấy, Chủ nhân Isaac Boxtel ở quán trọ Thiên Nga Trắng.”
Và Mynheer van Systens nhặt cây bút đẹp của mình lên, tiếp tục viết bản báo cáo đang dang dở vì chuyến viếng thăm của Rosa.