Sự việc vừa được kể lại, như độc giả từ nãy đến giờ hẳn đã đoán ra, chính là tác phẩm quỷ quái của ngài Isaac Boxtel.
Phải nhắc lại rằng, nhờ có chiếc kính viễn vọng, chẳng một chi tiết dù là nhỏ nhất trong cuộc gặp gỡ riêng tư giữa Cornelius de Witt và Van Baerle có thể lọt khỏi tầm mắt hắn. Quả thực, hắn chẳng nghe thấy gì, nhưng hắn đã nhìn thấy tất cả, và suy luận hoàn toàn chính xác rằng những giấy tờ do viên Quản ngục trao cho Bác sĩ chắc hẳn vô cùng quan trọng, bởi hắn thấy Van Baerle cẩn trọng cất giấu bọc giấy ấy vào ngăn kéo nơi hắn thường đựng những củ giống quý giá nhất của mình.
Hậu quả của tất cả những điều này là khi Boxtel—người theo dõi các chuyển biến chính trị sát sao hơn nhiều so với thói quen của người hàng xóm Cornelius—nghe được tin anh em De Witt bị bắt với tội danh phản quốc chống lại các Tỉnh bang, hắn thầm nghĩ trong lòng rằng rất có thể hắn chỉ cần nói một lời là người con đỡ đầu cũng sẽ bị tóm cổ y như người cha đỡ đầu vậy.
Thế nhưng, dẫu lòng Boxtel tràn ngập hạnh phúc trước cơ hội đó, thoạt đầu hắn vẫn co rúm lại vì kinh hãi trước ý nghĩ tố cáo một con người mà lời tố cáo này có thể đưa lên đoạn đầu đài.
Nhưng ngặt một nỗi, những ý nghĩ đen tối có một điểm ghê rợn là những kẻ tâm địa ác độc sẽ nhanh chóng trở nên quen thuộc với chúng.
Bên cạnh đó, ngài Isaac Boxtel còn tự trấn an bản thân bằng ngụy biện sau đây:
“Cornelius de Witt là một công dân tồi, vì y bị buộc tội phản quốc và đã bị bắt giam.
“Ngược lại, ta là một công dân tốt, vì ta chẳng bị cáo buộc bất cứ điều gì trên đời, vì ta tự do tự tại như gió trời.
“Do đó, nếu Cornelius de Witt là một công dân tồi—điều chẳng có gì phải bàn cãi, vì y bị buộc tội phản quốc và đã bị bắt giam—thì đồng lõa của y, Cornelius van Baerle, cũng chẳng phải là một công dân tốt đẹp gì hơn y.
“Và, vì ta là một công dân tốt, mà bổn phận của mọi công dân tốt là phải tố cáo kẻ xấu, nên ta có bổn phận phải tố cáo Cornelius van Baerle.”
Dù lối suy luận này nghe có vẻ xuôi tai, nhưng có lẽ nó đã không thể chi phối hoàn toàn Boxtel, và hắn cũng chẳng màng khuất phục trước lòng khao khát trả thù đang gặm nhấm tâm can, nếu như con quỷ ghen tuông không kết hợp cùng con quỷ tham lam.
Boxtel thừa biết những tiến triển mà Van Baerle đã đạt được trên con đường lai tạo bông tulip đen huyền thoại.
Bất chấp mọi sự khiêm nhường, Tiến sĩ Cornelius đã không thể giấu nổi những người bạn thân thiết nhất của mình rằng ông gần như chắc chắn sẽ giành được giải thưởng một trăm nghìn guilder do Hội Làm vườn Haarlem trao tặng vào năm hồng ân 1673.
Chính sự chắc chắn đó của Cornelius van Baerle đã khơi mào cơn sốt đang hoành hành trong lồng ngực của Isaac Boxtel.
Nếu Cornelius bị bắt, nhà cửa của ông ắt sẽ rơi vào cảnh xáo trộn lớn, và trong đêm sau vụ bắt giữ ấy, sẽ chẳng ai nghĩ đến chuyện canh gác những đóa tulip trong vườn nhà ông.
Và thế là, trong đêm đó, Boxtel sẽ trèo qua tường, và vì hắn biết rõ vị trí của củ giống sắp sinh ra bông tulip đen vĩ đại, hắn sẽ cuỗm lấy nó; thay vì nở hoa cho Cornelius, nó sẽ nở hoa cho hắn, cho Isaac; đồng thời, thay vì Van Baerle, chính hắn sẽ giành được giải thưởng một trăm nghìn guilder, chưa kể đến niềm vinh dự tuyệt vời khi được đặt tên cho loài hoa mới là *Tulipa nigra Boxtellensis*—một kết quả không chỉ thỏa mãn cơn khát trả thù, mà còn cả lòng tham và dã tâm của hắn.
Lúc thức, hắn chỉ nghĩ đến bông tulip đen huyền thoại; lúc ngủ, hắn mơ về nó.
Cuối cùng, vào ngày 19 tháng Tám, tầm hai giờ chiều, cám dỗ đã trở nên lớn đến mức ngài Isaac không còn khả năng chống cự nổi nữa.
Theo đó, hắn viết một bức thư nặc danh, với sự tỉ mỉ đến từng chi tiết nhằm khỏa lấp cho sự thiếu tính xác thực của nó, rồi đem đi bỏ ống thư.
Chưa từng có một văn bản độc địa nào, khi được thả vào hàm những con sư tử đồng ở Venice, lại tạo ra một hiệu quả nhanh chóng và khủng khiếp đến thế.
Ngay trong buổi tối hôm đó, bức thư đã đến tay vị chánh án tối cao, người mà không chần chừ dù chỉ một khoảnh khắc, đã triệu tập các đồng sự họp sớm vào sáng hôm sau. Do đó, vào sáng hôm sau, họ đã tề tựu đông đủ và quyết định lệnh bắt giữ Van Baerle, trao phó trát bắt cho Thừa phát lại van Spennen—người, như chúng ta đã thấy, đã thực hiện nhiệm vụ của mình hệt như một người Hà Lan chân chính, tóm gọn vị Bác sĩ ngay vào cái giờ mà phe phái theo phái Orange ở La Haye đang nướng chín những mảnh thịt rướm máu rứt ra từ tử thi của Cornelius và John de Witt.
Nhưng chẳng biết vì một nỗi thẹn thùng hay vì sự hèn nhát rụt rè, Isaac Boxtel hôm đó đã không dám chĩa kính viễn vọng về phía khu vườn, hay phòng thí nghiệm, hay căn phòng phơi củ.
Hắn thừa hiểu chuyện gì sắp xảy ra trong ngôi nhà của vị bác sĩ tội nghiệp nên chẳng hề có chút hứng thú nào muốn ngó vào đó. Hắn thậm chí còn chẳng thèm nhổm dậy khi tên đầy tớ duy nhất của mình—kẻ vốn ghen tị với số phận của đám gia nhân nhà Cornelius cay đắng chẳng kém gì Boxtel ghen tị với chủ nhân của họ—bước vào phòng ngủ. Hắn bảo gã rằng:
“Hôm nay ta sẽ không dậy, ta bị ốm.”
Khoảng chín giờ, hắn nghe thấy một thứ tiếng động lớn ngoài phố khiến hắn phải run lẩy bẩy; vào khoảnh khắc này, hắn trông còn tái nhợt hơn cả một bệnh nhân thực thụ và run rẩy dữ dội hơn cả một kẻ đang lên cơn sốt nặng.
Tên đầy tớ bước vào phòng; Boxtel vội trùm chăn kín đầu.
“Ôi, thưa ngài!” tên đầy tớ kêu lên, không giấu nổi vẻ đắc thắng khi ngầm hiểu rằng, dẫu đang bày tỏ sự tiếc thương cho tai họa giáng xuống đầu Van Baerle, hắn ta đang mang đến một tin tức tốt lành cho chủ nhân của mình,—“ôi, thưa ngài! Vậy là ngài chưa biết chuyện gì đang xảy ra lúc này sao?”
“Làm sao mà ta biết được chứ?” Boxtel đáp, với một giọng nói gần như không thể nghe rõ.
“Chà, thưa ngài Boxtel, vào lúc này đây, người hàng xóm Cornelius van Baerle của ngài đã bị bắt vì tội phản quốc.”
“Nói nhảm!” Boxtel lẩm bẩm bằng giọng nói đứt quãng; “chuyện đó là không thể nào.”
“Ấy thế mà, thưa ngài, dẫu sao thì thiên hạ cũng đang đồn đại như vậy; hơn nữa, chính mắt tôi đã nhìn thấy Thượng thẩm van Spennen cùng đoàn binh lính kéo vào nhà ông ta rồi.”
“Chà, nếu ngươi đã tận mắt chứng kiến thì lại là chuyện khác hẳn.”
“Dù sao đi nữa,” tên đầy tớ nói, “tôi cũng sẽ ra ngoài thăm dò lại cho chắc chắn. Xin ngài cứ yên tâm, tôi sẽ báo cáo lại mọi chuyện cho ngài rõ.”
Boxtel chỉ biết bày tỏ sự đồng tình trước sự nhiệt tình của tên đầy tớ bằng thứ ngôn ngữ cử chỉ.
Gã đầy tớ bước ra ngoài, và trở lại sau nửa tiếng đồng hồ.
“Ôi thưa ngài, tất cả những gì tôi vừa nói đều hoàn toàn chính xác.”
“Thế nào?”
“Ngài van Baerle đã bị bắt, bị tống lên xe ngựa, và họ đang áp giải ngài ấy đến La Haye.”
“Đến La Haye!”
“Vâng, đến La Haye, và nếu những gì thiên hạ đồn đại là thật, thì chuyến đi này chẳng mang lại điều gì tốt đẹp cho ngài ấy đâu.”
“Thế thiên hạ đồn đại những gì?” Boxtel gặng hỏi.
“Dạ thưa ngài, họ bảo rằng—dù chưa hoàn toàn xác thực—tính đến giờ phút này thì thị dân ở trển chắc đang phanh thây ngài Cornelius và ngài John de Witt rồi.”
“Ồ,” Boxtel lẩm bẩm, hay đúng hơn là gầm gừ, nhắm nghi mắt lại trước bức tranh ghê rợn vừa hiện lên trong trí tưởng tượng.
“Chà, quả thực,” tên đầy tớ thầm nghĩ khi bước ra khỏi phòng, “ngài Isaac Boxtel hẳn phải ốm nặng lắm mới không thèm chồm dậy khỏi giường khi nghe được một tin tức tốt lành nhường ấy.”
Và quả thực, Isaac Boxtel đang rất ốm, hệt như tâm trạng của kẻ vừa sát hại một sinh mạng.
Nhưng hắn đã ra tay sát hại nạn nhân vì một mục tiêu kép; mục tiêu thứ nhất đã đạt được, còn mục tiêu thứ hai thì vẫn chưa.
Đêm buông xuống. Đó chính là đêm mà Boxtel hằng mong ngóng.
Ngay khi trời tối hẳn, hắn liền vùng dậy.
Rồi hắn trèo lên cây sung của mình.
Hắn đã tính toán hoàn toàn chuẩn xác; chẳng một ai màng đến chuyện canh gác khu vườn; nhà cửa và đám gia nhân đều đang rối ren tột độ.
Hắn nghe tiếng đồng hồ điểm—mười giờ, mười một giờ, mười hai giờ.
Vào lúc nửa đêm, với trái tim đập thình thịch, đôi tay run rẩy và gương mặt tái mét, hắn trèo xuống khỏi cây, lấy một chiếc thang, dựng vào bức tường, leo lên tận bậc áp chót rồi lắng tai nghe ngóng.
Mọi thứ tĩnh mịch tuyệt đối, chẳng một âm thanh nào phá vỡ sự tĩnh lặng của màn đêm; duy chỉ có một ngọn đèn đơn độc, là đèn của bà quản gia, đang cháy sáng trong nhà.
Sự tĩnh lặng và bóng tối ấy đã tiếp thêm can đảm cho Boxtel; hắn vắt vẻo ngồi lên bờ tường, dừng lại một thoáng, và sau khi xác định chẳng có gì phải sợ, hắn nhấc chiếc thang từ vườn nhà mình đặt sang vườn nhà Cornelius rồi trèo xuống.
Sau đó, với sự am hiểu chính xác đến từng inch về vị trí chôn những củ giống sẽ sinh ra bông tulip đen, hắn lao về phía đó, tuy nhiên vẫn đi theo những lối đi rải sỏi để không để lại dấu chân tố cáo, và khi đến đúng điểm hẹn, với sự cuồng nhiệt của một con mãnh thú, hắn lao tay vùi vào lớp đất tơi xốp.
Hắn chẳng chạm thấy gì cả, và tưởng rằng mình đã nhầm lẫn.
Trong khoảnh khắc ấy, mồ hôi lạnh túa ra đầm đìa trên trán hắn.
Hắn quờ quạng vùng đất ngay bên cạnh—vẫn không có gì.
Hắn quờ sang bên phải, rồi sang bên trái—vẫn chẳng có gì.
Hắn quờ ra phía trước và phía sau—không có gì cả.
Hắn gần như phát điên lên, cho đến khi cuối cùng hắn tự xoa dịu rằng chính vào sáng ngày hôm đó, đất ở đây đã bị đào lên xới lại.
Thực vậy, trong lúc Boxtel đang nằm ì trên giường, Cornelius đã đi xuống vườn, bới củ giống cái lên và, như chúng ta đã thấy, chia nó làm ba phần.
Boxtel không sao đành lòng rời khỏi nơi đó. Hắn dùng tay đào tung một khoảng đất rộng hơn mười thước vuông.
Cuối cùng thì chẳng còn nghi ngờ gì về vận rủi của hắn nữa. Phát điên lên vì tức giận, hắn quay lại chỗ chiếc thang, leo lên tường, kéo chiếc thang theo, ném phịch nó xuống khu vườn nhà mình rồi nhảy theo xuống.
Ngay lúc ấy, một tia hy vọng cuối cùng lóe lên trong đầu hắn: những củ giống con có lẽ được cất trong phòng phơi củ; vậy nên hắn chỉ cần đột nhập vào đó hệt như đã làm với khu vườn.
Ở đó hắn sẽ tìm thấy chúng, hơn nữa việc ấy cũng chẳng lấy gì làm khó khăn, bởi những khung cửa sổ của phòng phơi củ có thể đẩy lên hệt như cửa nhà kính. Cornelius đã mở chúng ra vào sáng hôm ấy và chẳng ai thèm nhớ đóng lại.
Do đó, mọi chuyện đều phụ thuộc vào việc hắn có kiếm được một chiếc thang đủ dài hay không—một chiếc thang dài hai mươi lăm thước thay vì mười thước.
Boxtel từng để ý thấy trên con phố nhà mình có một ngôi nhà đang được sửa chữa, dựa vào đó có dựng một chiếc thang rất dài.
Chiếc thang ấy sẽ hoàn toàn phù hợp, trừ phi đám thợ đã mang nó đi.
Hắn chạy hộc tốc đến ngôi nhà đó: chiếc thang vẫn ở đấy. Boxtel vác lấy nó, chật vật khuân về khu vườn nhà mình, và với một nỗi nhọc nhằn thậm chí còn lớn hơn, hắn dựng nó vào bức tường nhà Van Baerle, sao cho đầu thang vừa vặn vươn tới khung cửa sổ.
Boxtel đút một chiếc đèn lồng che tối đã thắp sáng vào túi, leo lên thang và lách mình vào căn phòng phơi củ.
Khi đặt chân đến chốn linh thiêng này của người trồng hoa, hắn khựng lại, tựa người vào chiếc bàn; đôi chân bủn rủn, trái tim đập thình thịch như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực. Ở đây tình hình còn tồi tệ hơn cả ngoài vườn; ngoài vườn Boxtel chỉ là kẻ xâm nhập trái phép, còn ở đây hắn chính là một tên trộm.
Dù vậy, hắn tự trấn an tinh thần: hắn đâu thể đi xa đến thế chỉ để quay về với hai bàn tay trắng.
Nhưng hắn đã lùng sục khắp căn phòng trong vô vọng, mở ra rồi đóng lại mọi ngăn kéo, kể cả cái ngăn kéo đặc quyền nơi bọc giấy từng mang lại tai họa cho Cornelius từng được đặt vào; hắn tìm thấy những tấm thẻ ghi tên dán nhãn hệt như trong vườn bách thảo cho các giống “Jane,” “John de Witt,” hạt dẻ, và tulip màu hạt cà phê rang; thế nhưng bóng dáng của bông tulip đen, hay đúng hơn là những củ giống con đang chìm trong giấc ngủ bên trong nó, thì hoàn toàn bặt tăm.
Thế mà, khi dò xem cuốn sổ ghi chép về các loại hạt giống và củ mà Van Baerle lưu giữ thành hai bản, nếu có thể thì còn cẩn trọng và chuẩn xác hơn cả sổ sách của những hãng buôn lớn nhất Amsterdam, Boxtel đã đọc được những dòng này:
“Hôm nay, ngày 20 tháng Tám năm 1672, ta đã đào củ giống cái của bông tulip đen vĩ đại lên và chia nó thành ba mầm hoàn hảo.”
“Ôi những củ giống này, những củ giống này!” Boxtel gào thét, lật tung mọi thứ trong phòng phơi củ, “rốt cuộc hắn đã giấu chúng ở xó nào chứ?”
Rồi, thình lình đập mạnh tay vào trán trong cơn cuồng loạn, hắn kêu lên: “Ôi kẻ khốn nạn là ta! Ôi tên ngốc Boxtel ngu si đến độ tam sao thất bản! Có ai lại đi dứt khỏi những củ giống của mình cơ chứ? Có ai lại đi bỏ mặc chúng ở Dort khi bản thân tha hương đến La Haye? Làm sao người ta có thể sống xa những củ giống của mình khi chúng bao bọc cả bông tulip đen vĩ đại chứ? Tên khốn ấy đã có đủ thời gian để tóm lấy chúng, hắn mang chúng theo bên mình rồi, hắn đã đem chúng đến La Haye rồi!”
Nó hệt như một tia chớp phơi bày trước mắt Boxtel cái vực thẳm của một tội ác đã bị thực hiện trong vô vọng.
Boxtel ngã quỵ tê liệt ngay bên chiếc bàn ấy, chính tại cái nơi mà chỉ vài giờ trước thôi, vị bác sĩ bất hạnh Van Baerle đã thong thả và tràn ngập niềm hạnh phúc ngắm nhìn những củ giống cưng của mình.
“Chà, thế thì xét cho cùng,” tên ghen tị Boxtel lẩm bẩm—ngẩng cái gương mặt tái nhợt lên khỏi đôi bàn tay vừa dùng để che khuất nó—“nếu hắn đã cầm theo chúng, hắn cũng chỉ có thể giữ chúng chừng nào hắn còn sống, và...”
Phần còn lại của ý nghĩ ghê tởm ấy được biểu đạt bằng một nụ cười gớm ghiếc.
“Lũ củ giống đang ở La Haye,” hắn nói, “vậy nên, ta không thể sống ở Dort được nữa: thế thì, lên đường thôi, đến La Haye! Đến La Haye!”
Và Boxtel, chẳng màng đếm xỉa gì đến những báu vật xung quanh, bởi tâm trí hắn đã bị chiếm trọn bởi một báu vật vô giá khác, liền trèo qua cửa sổ, trượt xuống chiếc thang, mang nó trả về chỗ cũ, rồi hệt như một con dã thú, gầm gừ trở về ngôi nhà của mình.