Vào buổi tối hôm sau, như chúng tôi đã kể, Rosa trở lại mang theo cuốn Kinh thánh của Cornelius de Witt.
Khi ấy, giữa người thầy và cô học trò bắt đầu diễn ra một trong những cảnh tượng vô cùng đáng yêu, niềm hạnh phúc khôn tả của nhà văn khi phải miêu tả lại.
Ô cửa sổ có chấn song, khe hở duy nhất để hai người yêu nhau trò chuyện, lại quá cao để đọc sách một cách thoải mái, mặc dù nó rất thuận tiện để họ ngắm nhìn khuôn mặt của nhau.
Do đó, Rosa buộc phải áp cuốn sách đang mở vào chấn song theo chiều dọc, tay phải giơ chiếc đèn lên phía trên, nhưng Cornelius chợt nảy ra một ý kiến tuyệt vời là cố định nó vào các thanh sắt để cô đỡ mỏi.
Nhờ vậy, Rosa có thể dùng ngón tay dò theo từng chữ cái và âm tiết mà cô phải đánh vần cho Cornelius, người dùng một cọng rơm chỉ vào các chữ cái qua các lỗ chấn song cho cô học trò chăm chú của mình.
Ánh đèn soi rọi làn da hồng hào của Rosa, đôi mắt xanh trong như nước, và mái tóc vàng óng dưới chiếc mũ trùm đầu bằng gấm vàng, cùng với đôi bàn tay giơ lên, làm nổi bật dưới làn da màu hồng nhạt trong trẻo của máu đang chảy dọc trong các tĩnh mạch, thứ ánh sáng lấp lánh nhờ độ trong suốt tự nhiên của thịt da.
Trí tuệ của Rosa nhanh chóng phát triển dưới sự hướng dẫn đầy nhiệt huyết của Cornelius, và khi những khó khăn có vẻ quá lớn lao, sự đồng cảm của hai trái tim yêu đương dường như đã xoa dịu tất cả.
Và Rosa, sau khi trở về phòng, lại ôn lại trong cô quạnh những bài tập đọc, đồng thời gợi nhớ lại tất cả niềm vui mà cô từng cảm nhận khi đón nhận chúng.
Một buổi tối, cô đến muộn hơn thường lệ nửa tiếng. Đây là một sự việc bất thường đến mức ngay lập tức buộc Cornelius phải gặng hỏi nguyên do.
"Ồ! Xin đừng giận em," cô nói, "đó không phải lỗi của em. Cha em vừa nối lại quan hệ với một người bạn cũ từng đến thăm ông ở Hague, và xin ông cho phép tới thăm nhà giam. Ông ấy là một kẻ tốt tính, thích rượu chè, hay kể chuyện cười, hơn nữa lại rất hào phóng tiền bạc nên lúc nào cũng sẵn sàng khoản đãi người khác."
"Em không biết gì thêm về ông ta sao?" Cornelius ngạc nhiên hỏi.
"Không," cô đáp; "chỉ mới khoảng nửa tháng nay cha em mới tỏ ra thân thiết với người bạn nhiệt tình đến thăm này."
"À, vậy sao," Cornelius nói, vừa lắc đầu đầy lo lắng khi mọi biến cố mới dường như đều báo hiệu một thảm họa nào đó; "rất có thể là một tên gián điệp, một kẻ được cài vào nhà giam để theo dõi cả tù nhân lẫn giám thị."
"Em không tin thế đâu," Rosa mỉm cười nói; "nếu con người đáng kính ấy đang theo dõi ai, thì chắc chắn không phải là cha em."
"Thế thì theo dõi ai?"
"Em chẳng hạn."
"Em ư?"
"Sao lại không?" Rosa mỉm cười đáp.
"À, đúng thế," Cornelius thở dài nhận xét. "Em sẽ không mãi mãi có những kẻ theo đuổi vô vọng; người đàn ông này có thể trở thành chồng của em."
"Em không nói điều ngược lại."
"Em có lý do gì để ôm ấp một viễn cảnh hạnh phúc nhường ấy?"
"Phải nói là nỗi sợ này mới đúng, thưa Mynheer Cornelius."
"Cảm ơn em, Rosa, em nói đúng; vậy thì anh xin nói, nỗi sợ này?"
"Em chỉ có lý do này——"
"Hãy nói cho anh nghe, anh rất nóng lòng muốn biết."
"Người đàn ông này đã vài lần đến Buitenhof ở Hague trước đây. Bây giờ em mới nhớ ra, đó chính là khoảng thời gian anh bị giam cầm ở đó. Khi em rời đi, ông ta cũng đi; khi em đến đây, ông ta cũng theo đến. Ở Hague, cái cớ của ông ta là muốn gặp anh."
"Gặp anh?"
"Vâng, chắc chắn đó chỉ là một cái cớ, bởi vì giờ đây, khi có thể viện dẫn lý do tương tự là anh lại đang bị giam dưới quyền cha em, ông ta hoàn toàn chẳng thèm quan tâm đến anh nữa; trái lại—mới hôm qua thôi, em nghe ông ta nói với cha em rằng ông ta không hề biết anh."
"Nói tiếp đi Rosa, xin em hãy nói tiếp, để anh có thể đoán xem người đó là ai và hắn muốn gì."
"Anh có chắc chắn rằng không có người bạn nào quan tâm đến anh không, thưa Mynheer Cornelius?"
"Anh chẳng có bạn bè nào cả, Rosa; anh chỉ có vú nuôi già của anh, người mà em biết và cũng biết em. Than ôi, tội nghiệp Sue! Bà ấy sẽ tự mình đến và chẳng cần vòng vo tam quốc gì đâu. Bà ấy sẽ nói thẳng với cha em hoặc với em rằng, 'Thưa ông, thưa cô, đứa con của tôi đang ở đây; xin hãy nhìn sự đau khổ của tôi; hãy cho tôi gặp nó chỉ một giờ thôi, tôi sẽ cầu nguyện cho ông (cô) suốt đời.' Không, không," Cornelius tiếp tục; "ngoại trừ mụ vú già đáng thương ấy, anh chẳng có người bạn nào trên cõi đời này."
"Vậy thì em quay lại với điều em đã nghĩ ban đầu; nhất là khi vào lúc hoàng hôn tối qua, trong lúc em đang dọn dẹp luống đất để chuẩn bị trồng củ giống cho anh, em đã thấy một bóng đen lướt đi giữa những hàng cây tổng quân và cây dương. Em làm như không thấy gì, nhưng chính là hắn. Hắn nấp đi và nhìn em xới đất, chắc chắn chính hắn đã theo dõi và rình rập em. Em không thể nhúc nhích cái cào hay chạm vào dù chỉ một hạt đất mà không bị hắn chú ý."
"Ồ, phải rồi, hắn đem lòng yêu em," Cornelius nói. "Hắn còn trẻ không? Hắn có đẹp trai không?"
Nói xong, anh lo lắng nhìn Rosa, hồi hộp chờ đợi câu trả lời của cô.
"Trẻ ư? Đẹp trai ư?" Rosa bật cười lớn kêu lên. "Trông hắn gớm ghiếc lắm; lưng gù, ngót nghét năm mươi tuổi, và chẳng bao giờ dám nhìn thẳng vào mặt em hay nói chuyện, lúc nào cũng thì thầm."
"Còn tên hắn?"
"Jacob Gisels."
"Anh không biết hắn."
"Thế thì anh thấy đấy, dù sao đi nữa hắn cũng chẳng đến vì anh."
"Dẫu sao đi nữa, nếu hắn yêu em, Rosa – điều rất có thể xảy ra vì ngắm nhìn em cũng là yêu em – thì ít ra em cũng không yêu hắn."
"Đương nhiên là em không rồi."
"Vậy em muốn anh cứ yên tâm nhé?"
"Em chắc chắn mong anh được như vậy."
"Thế thì bây giờ, khi em đã bắt đầu biết đọc, em sẽ đọc tất cả những gì anh viết cho em về nỗi đau của sự ghen tuông và xa cách nhé, Rosa?"
"Em sẽ đọc, nếu anh viết bằng những chữ cái thật to."
Rồi, thấy hướng đi của cuộc trò chuyện bắt đầu khiến Rosa thấy bất an, cô hỏi,—
"Phải rồi, cây tulip của anh thế nào rồi?"
"Ồ Rosa, em hãy tưởng tượng niềm vui của anh xem, sáng nay anh ngắm nó dưới ánh nắng, và sau khi gạt lớp đất phủ trên củ giống ra, anh đã thấy những chiếc lá đầu tiên nhú lên. Mầm non bé nhỏ này mang lại cho anh cảm xúc dạt dào hơn cả mệnh lệnh của ngài Thân vương, thứ đã gạt bỏ thanh kiếm đang lơ lửng trên đầu ở Buitenhof."
"Vậy là anh hy vọng chứ?" Rosa mỉm cười hỏi.
"Vâng, vâng, anh hy vọng."
"Và đến lượt em, khi nào thì em được trồng củ giống của mình?"
"Ồ, vào ngày nào thuận lợi nhất anh sẽ bảo em; nhưng dù làm gì đi nữa, đừng để ai giúp đỡ, và đừng thổ lộ bí mật của em với bất kỳ ai trên đời; em thấy đấy, một kẻ sành sỏi chỉ nhìn qua củ giống là có thể phân biệt được giá trị của nó; vì thế, Rosa yêu dấu của anh, hãy cẩn thận khóa kín củ chồi thứ ba vẫn còn giữ lại nhé."
"Nó vẫn được gói trong tờ giấy mà anh đã dùng, y như lúc anh đưa cho em. Em đã đặt nó ở đáy rương dưới lớp ren chóp, vừa giúp giữ khô ráo mà lại không bị đè ép. Nhưng chúc ngủ ngon nhé, ngài tù nhân đáng thương của em."
"Sao? Đã về rồi sao?"
"Phải đi thôi, phải đi thôi."
"Đến thì muộn mà đi thì sớm."
"Cha em có thể sẽ nổi giận nếu không thấy em quay lại, và cái kẻ si tình quý giá kia có thể sẽ nghi ngờ có tình địch."
Đến đây, cô lắng nghe vẻ lo âu.
"Có chuyện gì thế?" Van Baerle hỏi.
"Anh có nghe thấy gì không?"
"Gì cơ?"
"Giống như tiếng bước chân đang kẽo kẹt trên cầu thang."
"Chắc chắn," người tù nhân nói, "đó không thể là lão giám thị Gryphus đâu, lúc nào người ta cũng nghe thấy tiếng lão từ đằng xa cơ mà."
"Không, không phải cha em, em chắc chắn, nhưng——"
"Nhưng sao?"
"Nhưng rất có thể là Mynheer Jacob."
Rosa vội vã lao về phía cầu thang, và quả nhiên có tiếng cửa đóng sầm lại thật nhanh trước khi thiếu nữ kịp bước xuống mười bậc đầu tiên.
Cornelius vô cùng lo lắng về điều đó, nhưng rốt cuộc đó chỉ là khúc dạo đầu cho những nỗi âu lo lớn hơn.
Ngày hôm sau trôi qua mà không có sự kiện đáng chú ý nào. Gryphus thực hiện ba chuyến kiểm tra và chẳng phát hiện ra điều gì. Lão không bao giờ đến vào những giờ cố định với hy vọng qua đó sẽ khám phá ra những bí mật của người tù. Vì vậy, Van Baerle đã nghĩ ra một phát minh, một loại ròng rọc giúp anh có thể hạ xuống hoặc kéo chiếc vại của mình xuống dưới gờ đá và ngói ngoài cửa sổ. Anh đã tìm cách ngụy trang những sợi dây thực hiện việc này bằng thứ rêu mọc trên ngói hoặc trong các kẽ nứt của bức tường.
Gryphus chẳng mảy may nghi ngờ gì, và mưu kế ấy đã thành công trong suốt tám ngày. Tuy nhiên, vào một buổi sáng, khi Cornelius đang mải mê ngắm nghía củ giống – nơi một mầm sống đã nhú lên – và không nghe thấy tiếng lão Gryphus đang bước lên cầu thang vì cơn cuồng phong đang thổi làm rung chuyển cả ngọn tháp, cánh cửa bỗng mở phăng ra.
Gryphus phát hiện ra một vật lạ và do đó bị cấm đoán trong tay tù nhân của mình, liền chộp lấy nó nhanh như diều hâu vồ mồi.
Trớ trêu thay, bàn tay thô kệch, chai sạn của lão – chính là bàn tay từng bị gãy mà Cornelius van Baerle đã nắn xương bó bột rất khéo – lại tóm ngay vào giữa chiếc vại, đúng vị trí củ giống đang nằm trong lòng đất.
“Mày cất cái gì trong này hả?” lão gầm lên. “À, tao tóm được mày rồi chứ?” vừa nói lão vừa thọc tay vào lớp đất.
“Tôi ư? Không có gì, không có gì cả,” Cornelius run rẩy kêu lên.
“À, tao bắt quả tang nhé? Một cái vại chứa đầy đất thế này. Phải có bí mật tội phạm gì ẩn giấu đằng sau đây.”
“Ôi, ngài Gryphus tốt bụng của tôi ơi,” Van Baerle khẩn khoản van xin, lo lắng hệt như chú gà gô bị kẻ gặt cướp mất đàn con.
Quả thực, Gryphus bắt đầu bới tung đất bằng những ngón tay quặp của lão.
“Hãy cẩn thận, thưa ông, hãy cẩn thận,” Cornelius tái mét mặt nói.
“Cẩn thận cái gì? Quỷ tha ma bắt! Cẩn thận cái gì chứ?” ngục tối gầm lên.
“Tôi bảo hãy cẩn thận đấy, ông sẽ làm nát nó mất, ngài Gryphus.”
Và với một động tác nhanh như cắt và gần như hoảng loạn, anh giật phăng chiếc vại khỏi tay Gryphus, giấu nó vào nách như một báu vật.
Nhưng Gryphus, bướng bỉnh như một ông già, và càng lúc càng đinh ninh rằng mình đang khám phá ra một âm mưu chống lại Thân vương xứ Orange, liền lao bổ tới chỗ người tù, giơ cao cây gậy; tuy nhiên, nhìn thấy sự quyết tâm không gì lay chuyển được của tù nhân trong việc bảo vệ chậu hoa, lão hiểu ra rằng Cornelius run sợ vì cái vại nhiều hơn là vì cái đầu của hắn.
Thế là lão liền cố gắng giật lấy nó bằng vũ lực.
“Này nhé,” tên ngục tối hung hăng nói, “thấy chưa, mày đang chống đối đấy nhé.”
“Trả hoa tulip lại cho tôi,” Van Baerle kêu lên.
“À, vâng, tulip,” ông già đáp lại, “chúng tao lạ gì mấy chiêu trò của bọn tù tội chúng mày.”
“Nhưng tôi thề với ông rằng……”
“Thả ra,” Gryphus vừa dậm chân vừa lặp lại, “thả ra, nếu không tao gọi lính canh đấy.”
“Ông muốn gọi ai thì gọi, nhưng đừng hòng lấy được bông hoa này trừ khi tôi chết.”
Gryphus tức điên lên, thọc ngón tay lần thứ hai vào lớp đất, và lần này lão lôi được củ giống ra – trông quả thực hoàn toàn đen đúa; và trong khi Van Baerle, vô cùng hạnh phúc vì đã giữ lại được cái chậu mà không hề ngờ rằng đối phương đã tóm được báu vật bên trong, thì Gryphus đã vung củ giống mềm nhũn ấy hết sức mình đập mạnh xuống nền đá, để rồi ngay sau đó nó bị giày xéo nát bét dưới đôi giày nặng trịch của lão.
Van Baerle chứng kiến hành động phá hoại đó, nhìn thoáng qua những tàn tích mọng nước của củ giống yêu quý, và đoán được nguyên nhân của niềm vui tàn bạo nơi Gryphus, liền thốt lên một tiếng kêu thống thiết đủ sức làm tan chảy trái tim ngay cả của tên ngục tối tàn nhẫn từng giết con nhện của Pellisson vài năm trước đó.
Ý định đánh ngã kẻ bắt nạt ác độc này xẹt qua tâm trí người chơi hoa tulip nhanh như chớp. Máu dồn lên trán, bốc cháy trong đôi mắt khiến anh lóa cả người, và anh giơ hai tay nhấc bổng chiếc vại nặng cùng với toàn bộ số đất vô dụng còn sót lại trong đó. Thêm một khoảnh khắc nữa thôi, anh đã ném thẳng nó vào cái đầu hói của lão Gryphus rồi.
Nhưng một tiếng thét đã cản anh lại; một tiếng thét đau đớn phát ra từ Rosa tội nghiệp – người đang run rẩy, tái mét, hai tay giơ lên trời xuất hiện phía sau ô cửa sổ có chấn song, qua đó đứng ra che chắn giữa cha cô và người bạn của mình.
Lúc bấy giờ Gryphus mới nhận ra mối nguy hiểm suýt giáng xuống đầu mình, và lão bắt đầu tuôn ra một tràng chửi rủa cay độc nhất.
“Thật đấy,” Cornelius nói với lão, “ông đúng là một kẻ hèn hạ và ác độc khi đi cướp đi niềm an ủi duy nhất của một kẻ tù tội nghèo khổ, chỉ là một củ hoa tulip thôi mà.”
“Thật đáng hổ thẹn, thưa cha,” Rosa chen vào, “cha thực sự đã phạm tội ác rồi đấy.”
“À, lại là mày à, cái con nhãi ranh hay lém lỉnh này?” ông già sôi máu quay phắt lại phía cô; “đừng có xía mũi vào chuyện không phải của mày, cút xuống dưới nhà ngay lập tức cho tao.”
“Khốn khổ thân tôi,” Cornelius tiếp tục, ngập chìm trong đau khổ.
“Suy cho cùng, cũng chỉ là một bông hoa tulip thôi mà,” Gryphus bắt đầu cảm thấy hơi hổ thẹn nên nói gỡ. “Mày muốn bao nhiêu hoa tulip chẳng được: tao có tới ba trăm củ trên gác mái kia kìa.”
“Quỷ tha ma bắt đống hoa tulip của ông đi!” Cornelius thét lên; “hai người đúng là xứng đôi vừa lứa: dù tôi có trăm ngàn triệu củ đi nữa, tôi cũng sẵn sàng đổi chúng lấy củ mà ông vừa mới hủy hoại.”
“Ồ, thế á!” Gryphus cất giọng đắc thắng; “thế thì ra là vậy. Hóa ra thứ mày tiếc không phải là hoa tulip. Trong cái củ giả mạo đó ẩn chứa tà thuật, có lẽ là phương tiện liên lạc với bọn phản tặc chống lại ngài Thân vương – người đã ban cho mày đường sống. Tao vẫn luôn nói rằng bọn chúng đã sai lầm khi không chém đầu mày đi.”
“Cha ơi, cha!” Rosa kêu lên.
“Ừ, ừ! Thế này còn tốt hơn,” Gryphus vừa nói vừa hậm hực cáu kỉnh; “tao đã phá nát nó rồi, và tao sẽ làm lại thế nữa, bất cứ khi nào mày giở trò. Tao đã bảo với mày rồi cơ mà, đồ ranh con, rằng tao sẽ biến cuộc đời mày thành một cơn ác mộng?”
“Nguyền rủa ông!” Cornelius thét lên, hoàn toàn mất kiểm soát trong cơn tuyệt vọng khi anh dùng những ngón tay run rẩy nhặt nhạnh từng mảnh vụn của củ giống nơi anh từng gửi gắm bao niềm vui và hy vọng.
“Ngày mai chúng ta sẽ trồng củ khác, thưa Mynheer Cornelius thân mến,” Rosa thì thầm bằng giọng nói nhỏ nhẹ, người thấu hiểu nỗi đau đớn tột cùng của người chơi hoa tulip bất hạnh và, bằng tình yêu thuần khiết linh thiêng trong trái tim ngây thơ của mình, đã rót những lời dịu dàng ấy tựa giọt dầu thơm xoa dịu những vết thương đang rớm máu của Cornelius.