Sáng sớm hôm sau, Francesco rời Roma qua cổng cổ Flaminian và bắt đầu hành trình hướng về Viterbo.
Đó là một buổi sáng đẹp trời, ngập tràn ánh vàng và rực rỡ.
Phía trên vùng Campagna vương vãi những làn sương trắng, lưu lại lâu nhất ở nơi dòng Tiber cuồn cuộn chảy; nhưng trên những ngọn núi xanh của Rocca Romana, cánh đồng rừng bừng sáng dưới những tia nắng và các dòng suối lấp lánh chảy qua những thảm cỏ xanh tươi, rợp bóng hoa râm bụt cùng anh thảo, được che chở bởi những tán sườm và dẻ xum xuê.
Thay vì đi theo con đường Via Aurelia uốn lượn hướng về bờ biển qua Santa Marinella, Santa Severa, vùng Palo trung cổ, cùng đất núi lửa và những khe núi dốc đứng ở Cervetri — nơi những hàng dài ngôi mộ vách đá là dấu tích duy nhất còn sót lại của thành cổ Caeré — Francesco chọn đi theo những lối mòn dắt gia súc, tránh vùng đầm lầy Maccarese và dòng chảy của sông Aeroné cho đến tận những vách đá cao, ngược lên tu viện Galera hoang phế. Chẳng mấy chốc, những ngọn đồi trọc, đồng hoang, gò mả, lăng mộ cùng không gian bao la nhấp nhô của vùng La Mã Campagna đã lùi lại phía sau lưng ông, mang theo cả nỗi lo chạm trán những toán lính đánh thuê xứ Provence hãy còn lai vãng nơi vùng đất này.
Đó là một buổi sáng chỉ có thể bắt gặp ở những xứ sở phương Nam và trên những vùng cao nguyên tương tự; bầu không khí tinh khiết và sáng trong đến mức vạn vật như trở nên trong suốt.
Thung lũng mà Francesco bước xuống, dẫu hãy còn phủ một phần trong màn sương, bắt đầu hé lộ vẻ phong phú và đa dạng, tạo nên sự tương phản kỳ lạ với vẻ đơn điệu nhấp nhô của vùng Campagna vừa bỏ lại phía sau. Những ngôi làng nhỏ xuất hiện, ẩn mình bên chân núi đá gập ghềnh; các lâu đài và tháp canh vươn lên trên những đỉnh cao xa xôi; những cánh rừng sồi và thông phất phơ trong gió sớm; những đồng cỏ xanh ngắt viền quanh bờ sông; mọi khe đá đều khoe sắc những loài hoa dại rực rỡ; và mỗi luồng gió thổi qua thung lũng lại mang theo những hương thơm ngây ngất mới.
Thác nước ở đằng xa, dẫu chìm khuất trong màn sương trắng xóa, vẫn mang trên mình một chiếc vương miện — một chiếc cầu vồng ánh hồng nhạt và xanh ngọc, tựa như một nhịp cầu ảo ảnh hình bán nguyệt.
Francesco chọn con đường rộng hơn và lạc vào một vùng bụi rậm chằng chịt gồm cây sim, dây leo cằn cỗi cùng cỏ cao, trong khi những tán rừng cổ thụ liên tục rưới thứ sương vàng lên người ông khi ông bước qua những cành cây ngát hương đang khẽ đung đưa.
Nếu cuộc sống tại Monte Cassino từng có vẻ khắc khổ và phẳng lặng, thì mấy ngày qua trong thế giới rộng lớn và bao la này lại dội vào Francesco biết bao trải nghiệm với cường độ mãnh liệt đến mức khiến ông có phần bối rối. Khao khát một chốn thấu hiểu, tâm hồn ông — đang rỉ máu dưới gọng kìm của Định Mệnh — nhìn cuộc đời từ chốn biệt lập, và thấy nó hoang vắng, trống trải chẳng khác nào điều mà một linh hồn tu khổ hạnh nhất từng ao ước.
Tự xốc lại tinh thần, ông cố tìm kiếm một mục đích hợp lý nào đó kết nối tất cả những biến cố này. Ông đang phải chịu đựng sự thử thách và đối xử khắc nghiệt để tôi luyện lòng kiên nhẫn cùng kỷ luật vững vàng hơn, như thể đang trải qua thời kỳ tập sự trong một mái nhà thô ráp và náo động hơn, đối mặt với những ngọn gió chưa từng thổi tới đằng sau các bức tường của Monte Cassino.
Ông đã đón nhận sự kỷ luật, bài học và lời thệ nguyện như một điều tất yếu phải đến. Thế nhưng, sự cám dỗ từ thế giới bên ngoài, hòa quyện với những ký ức quá khứ, cứ vang lên không dứt và đầy khẩn thiết giội vào lớp áo giáp tu sĩ của ông.
Và khi ông chậm rãi bước đi trên con đường cô độc với sự tĩnh lặng của một quyết tâm lớn lao, ông thầm băn khoăn không biết đâu mới là cái đích cuối cùng.
Ông từng được dạy rằng một tu sĩ phải chấp nhận mọi giáo lệnh mà không mảy may thắc mắc, siết chặt sự vâng lời khắc khổ quanh thắt lưng như một dải đai.
Dù vậy, đôi mắt ông chợt mất đi vẻ sáng rỡ khi nhớ lại những khung cảnh của đêm hôm trước, rồi chìm vào một cái nhìn đăm chiêu mông lung.
Tuy nhiên, ông không còn cảm thấy giận dữ với những kẻ từng quay lưng khinh miệt mình. Có lúc, ngọn lửa trong tim ông đã lụi tàn đến mức chẳng còn đủ sức cho sự giận dữ. Ông thấy lòng mỏi mệt, chán chường và có phần choáng váng trước những trở ngại của đêm qua cùng sự sụp đổ trong các quyết định của chính mình.
Ông đang chiến đấu chống lại vận mệnh, và con sóng thì quá sức mạnh mẽ so với chiếc thuyền dám mạo hiểm lao ra khơi.
Francesco đã khởi hành từ trước lúc bình minh, gạt những giọt sương trên thảm cỏ đồng nội và dò theo lối mòn mờ sương của một con lạch uốn lượn quanh co qua các khoảng rừng thưa. Tiếng chim hót vang vọng khắp chốn rừng sâu.
Francesco đã đến một ngã tư đường có dựng một cây thánh giá bằng đá trên một gò đất nhỏ, thì từ trong bóng tối của những hàng cây rậm rạp, xuất hiện thân hình vạm vỡ của một người đàn ông phi ngựa tới. Hẳn gã không đời nào dậy sớm đến thế chỉ để ngắm cảnh bình minh, bởi gã tiến đến trên thảm cỏ với dáng điệu của kẻ vừa cẩn trọng vừa cảnh giác.
Công tước xứ Spoleto vừa trông thấy Francesco liền cất tiếng cười vang đầy sảng khoái.
"Ngươi đi đâu mà một mình và sớm thế này?" gã lớn tiếng hỏi sau những lời chào hỏi xã giao. "Phải chăng mảnh đất Roma đã bén lửa dưới đôi chân thánh thiện của ngươi rồi?"
"Ta tới Viterbo," Francesco đáp, lấy làm nhẹ nhõm khi sự đơn điệu của hành trình và dòng suy tư miên man của mình được phá giải bởi một kẻ từng có lúc giúp đỡ ông rất nhiều.
"Thế còn ngài chu du đi đâu?" ông hỏi ngược lại.
“Đường nào cũng dẫn đến thành Roma, hoặc xuống địa ngục,” vị công tước đáp với vẻ từng trải, “dẫu ba ngày làm hiệp sĩ giang hồ chẳng mang lại gì ngoài dăm chiếc váy phụ nữ. Thế giới này quá tải đàn bà mất rồi!”
Francesco gật đầu, dẫu bản thân ông không chắc chắn về điều đó.
Vừa song hành cưỡi ngựa, vị Công tước xứ Spoleto vừa mở rộng đề tài, cho rằng phụ nữ là cội nguồn của vô số phiền toái.
Francesco lắng nghe ý kiến đó với vẻ nghiêm túc cần thiết mà không hề đưa ra bình luận nào.
"Ngươi từ Roma tới à?" vị công tước cuối cùng cũng cất lời hỏi.
"Phe Ghibelline đang nắm giữ thị trấn," Francesco nặng nề đáp.
Vị công tước cười lớn.
"Tinh thần hiệp sĩ luôn đi ngược lại với những lời cằn nhằn của mấy lão cha xứ," gã nói, đoạn ngập ngừng đầy kịch tính. "Cái tên Anjou quả là một vết loét lớn và hôi thối. Cả đất nước phải bịt mũi vì thứ mùi uế tạp ấy. Còn kẻ kế vị con trai người thợ giày trên chiếc ghế của Thánh Peter ư: — hắn vẫn chưa chịu hiểu rằng sự tự đắc chỉ cần thêm một nụ hôn của quỷ dữ trên trán mà thôi."
Francesco không đáp lời.
Công tước xứ Spoleto đấm mạnh một cú vào lòng bàn tay.
"Thịt thà, rượu vang và tình yêu đàn bà — những thứ đó quan trọng hơn Thiên đàng, Địa ngục cùng những lời lảm nhảm trang nghiêm của một kẻ tu khổ hạnh," dẫu vậy, gã ngẫm nghĩ rồi nói thêm, "các bậc thánh nhân của Giáo hội lại dạy rằng đàn bà là hạt giống và cốt lõi của mọi tội ác. Biết đâu ta lại tìm thấy lý do cho tình cảnh đáng thương hại của chính họ từ đó!"
Francesco im lặng một lát, và vị công tước liền nhìn ông bằng ánh mắt đầy ngạc nhiên kỳ lạ.
"Nghe này," cuối cùng gã cất lời, một cách đầy hình ảnh, "trông ngươi chẳng giống những tên tu sĩ khác, thứ chỉ đáng để lũ đàn bà lẳng lơ đem ra chế giễu, cười cợt đến mức ngay cả chân sau của lừa cũng phải bật cười. Ta căm ghét cái đám người đó — một mớ hỗn độn điên rồ của quỷ xứ."
Vị công tước nhổ nước bọt dứt khoát rồi chà xát hai lòng bàn tay vào nhau.
Francesco đánh bạo khai sáng cho vị lãnh chúa vùng rừng núi.
"Dẫu vậy... chẳng phải người ta vẫn có thể như kẻ đứng trước ngưỡng cửa, tay cầm ngọn đèn soi rọi con đường cho người khác, nhưng bản thân lại đứng trong bóng tối đó sao?"
Vị công tước nhún vai.
"Ngụy biện là trò tiêu khiển của quỷ dữ," gã nói với vẻ hoài nghi. "Có khối con ma lâu đời chưa từng trông thấy một tu sĩ chân chính bao giờ. Và chẳng có gì khiến lũ ma quỷ thích thú bằng những thứ mới lạ!"
Francesco ngẫm nghĩ về sự khôn ngoan của người đồng hành, nhưng không thấy cần thiết phải bàn thêm. Ngay lúc ấy, bản thân ông còn lâu mới tin chắc vào sự thành tâm và vững vàng trong mục đích của chính mình. Ông giống như một kẻ đắm tàu giữa biển khơi giông bão, cứ tròng trành theo những con sóng mà chẳng có ngọn hải đăng nào gọi mời vào bờ.
"Ngươi đã gặp Conradino chưa?" vị công tước hỏi sau một hồi im lặng.
Đó có thể là một lời khẳng định, mà cũng có thể là một câu hỏi.
Francesco gật đầu.
"Giờ đây Roma mang đậm chất Ghibelline chẳng khác nào thể Giáo hoàng chưa từng sống ở Viterbo!"
Công tước xứ Spoleto nhún vai.
"Chỉ là cơn sốt nhất thời! Tâm hồn khối kẻ vốn hùa theo cái mũi của chúng mà!"
“Ngài không ưa áo tu phục,” Francesco đánh bạo lên tiếng, liếc sang người đồng hành có chiếc đang chỏng lên trời như thể đang hít hà mùi của vô số tu viện và tu viện nữ.
Một lúc sau, Công tước xứ Spoleto gầm gừ.
“Nếu thế giới này hiểm nguy đến thế, chẳng phải ra ngoài chinh phục nó sẽ nam tính hơn là trốn tránh như một đứa con gái cài then cửa phòng hay sao? Sức mạnh nào sẽ đến nếu Chúa Christ và các tông đồ tự giam mình trong những bức tường đá, trong sự im lặng lạnh lẽo, trong chốn tu viện nửa đói nửa rét đầy vẻ thánh thiện? Nó đã làm được gì cho nhân loại? Người ta chắp vá cuộc đời lại rồi gọi sự chắp vá ấy là tôn giáo và luật pháp!”
Gã ném lời thách thức ấy lên bàn cân của sự bất mãn trong lòng.
Nhíu mày lại, gã nói tiếp:
“Đừng có nói với ta về Giáo hội! Người ta bắt chúng ta phải nhìn thấy trong đó thân thể của Chúa Christ! Nhưng rốt cuộc chúng ta thấy gì? Một cỗ máy hoàn hảo nhất để kiểm soát con người, được vận hành bởi trí tuệ con người! Ngươi bảo ta hãy coi các tu sĩ ở Ý là những con người thánh thiện giữa một thế giới đầy rẫy cái ác ư?”
Gã dừng lại với một cử chỉ đầy kịch tính.
"Đại nghịch bất đạo!" gã gầm lên, tự trả lời câu hỏi của chính mình. "Một Giáo hội không có lòng tham quyền lực trần thế là điều không thể tưởng tượng nổi. Giáo hội cần một nhà chính trị làm lãnh đạo chứ không phải một vị thánh! Hãy nhìn xem vị giáo hoàng thánh thiện Clement của ngươi ở Viterbo đang cầu khas sự giận dữ của thần linh giáng xuống đầu những kẻ có yêu sách chính đáng đối với vùng đất này! Hãy vứt bỏ cái bộ y phục làm nhổ nhục nam tính của ngươi đi! Lên yên ngựa, thách thức quỷ dữ và đi giết rồng đi!"
Francesco cảm thấy nặng trĩu trong lòng.
Một tiếng nói bên trong từ lâu đã mách bảo ông rằng vị công tước đã nhận ra con người thật ẩn giấu bên dưới lớp áo tu sĩ, và rằng gã đang bộc bạch tâm sự với chính bóng hình của Francesco.
Thỉnh thoảng, ông lại bắt gặp những cái liếc xéo hướng về phía mình, tựa như người bạn đồng hành vạm vỡ đang đánh giá nam tính, cơ bắp và những sải bước của ông.
Phỏng đoán của ông chẳng lệch đi đâu được, bởi sau một thoáng im lặng, vị chúa tể vùng rừng núi đã nhổ nước bọt một bãi thật mạnh.
“Và làm sao mà ngươi lại lọt vào cái đám mặc áo vải thô này thế?” gã tuôn ra một cách suồng sã, trực diện, như thể rất nôn nóng muốn giải quyết cho xong câu hỏi.
“Đó là một câu chuyện dài,” Francesco đáp. “Tuy nhiên, kẻ phải chịu đựng nhiều đau khổ nhất vì chuyện đó lại chính là người ít liên quan nhất đến nguyên nhân!”—
V vị công tước gật đầu, ra điều mọi chuyện đã vô cùng sáng tỏ với gã.
“Ngươi được hứa hẹn những phần thưởng và sự ân xá đặc biệt à?”
Vẻ ngạc nhiên trên nét mặt Francesco đã hé lộ cho vị công tước biết trước câu trả lời còn chưa kịp thốt lên.
“Kẻ nào muốn ăn tối với Quỷ dữ thì ắt phải dùng chiếc thìa dài!” vị công tước lớn giọng triết lý, có vẻ vô cùng đắc ý trước sự nhạy bén của chính mình.
Họ bấy giờ đang đi qua một vùng đông đúc cư dân hơn; họ vượt qua những người lữ hành và khách hành hương; những người quyền quý trên lưng ngựa cùng những kẻ hạ dân luồn cúi liếm láp gót chân họ.
Họ lướt qua một mụ già bên vệ đường, đang ăn bữa ăn đạm bạc trích ra từ chiếc giỏ. Những ngón tay mụ cong quắp như móng vuốt; đôi mắt híp lại và cằm mọc vài sợi tóc lơ thơ. Khi trông thấy hai người, mụ gãi cằm bằng móng vuốt và cầu xin Francesco ban phước lành. Ông liền đáp lại, trong khi vị công tước hét lớn:
“Cạo cái cằm đi, đồ mụ già ngốc! Cạo cằm đi!”
Hai kẻ ăn mày râu ria xồm xoàm, tay lăm lăm gậy gộc, từ trong bụi rậm lao vụt ra.
Vừa trông thấy vị công tước, chúng liền cắm cổ chạy bán sống bán chết dọc con đường rồi khuất dạng.
Công tước xứ Spoleto đập đập tay lên đùi cười ha hả như một con chim gõ kiến.
Họ đi ngang qua hai mụ đàn bà chuyên nghề khóc mướn, đang rảo bước về phía một lâu đài gần đó để luyện tập những khúc ca ai oán.
Vị công tước chào họ bằng một cái cúi đầu kỳ quặc.
“Sao mà vui vẻ thế, những kiều nữ quyến rũ?” gã hét qua lớp râu quai nón màu hung đỏ của mình. “Phải chăng ác ma đang tập hợp một dàn hợp xướng ở chốn này để dẫn đoàn đi tuần hành xuống địa ngục? Ta khen gu thẩm mỹ của hắn đấy nhé!”
Lũ mụ khóc mướn lẩm bẩm vài câu không rõ nghĩa rồi cắm cổ chạy biến dọc con đường, khiến vị công tước vô cùng đắc ý.
Một tên quản lý béo ú mang theo túi yên nặng trịch cùng khuôn mặt đỏ phừng phừng liền quất roi quay ngoắt con ngựa màu lông chuột lại, tẩu thoát theo hướng ngược lại ngay khi thoáng thấy vị công tước từ xa.
Tiếng cười của vị công tước càng vang dội hơn khi kẻ bám bùn — theo cách gọi của gã — cắm cổ tháo chạy. Gã có vẻ vô cùng thỏa mãn với sự kính trọng mà bản thân gã truyền cảm hứng.
Cuối cùng, tại một ngã tư đường, họ bắt gặp hai người phụ nữ mặc áo choàng đỏ cùng áo chẽn sặc sỡ đang ngồi trên thảm cỏ, với ánh mắt mang vẻ cảnh giác đầy ngờ vực, lấp lánh giữa sự đói khát và bất mãn. Bên cạnh họ trên thảm cỏ là một chiếc đàn vi-ô-len; có vẻ họ đã chọn nơi này để dừng chân nghỉ ngơi.
Khi vị công tước và người đồng hành tiến lại gần, hai ả nhìn họ với vẻ chăm chú sắc lạnh kỳ lạ, đưa mắt nhìn nhau rồi mỉm cười.
“Đi đâu đấy, anh chàng đẹp trai?” ả cao hơn trong hai người cất giọng. “Thời tiết đẹp thế này rất thích hợp cho những chuyến đi đấy chứ!”—
Vị công tước cúi đầu chào sâu sắc.
“Thời tiết đẹp để cạn sạch một chai rượu thì có,” gã đáp, hất cằm về phía chiếc bình đá đang nằm gọn trong lòng vị nữ nhân.
“Trông anh có vẻ mang một cái bụng rỗng róc vách đầy thèm thuồng đấy nhỉ,” ả đàn bà đáp lời, đôi mắt ánh lên vẻ bạo dã thèm thuồng trong lúc chìa chiếc bình về phía người đối thoại.
Vị công tước ngửa cổ nốc một ngụm lớn. Francesco cau mày.
Sau đó, cả ba trò chuyện rôm rả trong bầu không khí vui vẻ rõ rệt, chạm đến rất nhiều đề tài nghe thật xa lạ đối với tai Francesco.
Họ bàn về những điều kỳ lạ ở vùng đầm lầy, thú dữ, sói và gấu; họ trò chuyện về những kẻ ngoài vòng pháp luật ở Arezzo mà thủ lĩnh được đồn đại là một phụ nữ; về hòn đá rỉ máu vào Chủ nhật Đau khổ; về cây hạnh nhân huyền bí ở Treviso trổ ra những quả có in hình khuôn mặt của Chúa Christ.
Vị công tước tỏ ra vô cùng thông thạo mọi vấn đề liên quan đến Giáo hội hay triều đình. Khi gã dừng lại để làm một ngụm bình đá, hai người phụ nữ bật cười, chuyền tay nhau cắn từng miếng táo và nhai phần thịt quả với những chuyển động hàm vô cùng thèm thuồng.
Francesco thầm nghĩ họ quả là những kẻ lữ hành kỳ quặc, bởi đến lượt mình, hai ả cứ nhìn chằm chằm vào ông, rồi lại nhìn nhau cười khúc khích, ngắm nghía khuôn mặt nghiêm nghị của Francesco cứ như thể đó là sinh vật kỳ lạ nhất trên đời.
“Lạy các thánh thần! Quả là một vị công tử ngọt ngào làm sao!” ả cao hơn nói, “và thật hiếm thấy một người như thế lại sa vào lưới nhện!”
Và trong tiếng thở dài của ả, đôi mắt ấy hướng về Francesco truyền tải điều gì đó chẳng mảy may dính dáng đến Giáo hội.
Mụ lang thang béo ú chìa bình rượu về phía ông, trong khi ánh mắt người bạn đồng hành của ả gửi đến ông một lời mời kết thân đầy dò dẫm, nửa rụt rè nửa táo bạo.
Francesco lướt qua bằng một cái liếc mắt sắc lẹm nhìn về phía chân trời cùng cái bạnh cằm cứng rắn.
Sau khi chia tay hai kẻ ngang ngược khoác áo choàng kỳ dị, vị công tước và Francesco tiếp tục bước đi trên hành trình của mình.
“Chỉ có trên đỉnh núi cao mới thực sự có tự do,” vị công tước nói khi họ đến một ngã ba được đánh dấu bằng một cây thánh giá bằng đá lớn. “Nếu có ngày chân lý này thức tỉnh trong ngươi, nếu có ngày tâm hồn ngươi chùng xuống trước lòng tham lam và sự đạo đức giả của thế gian, nếu ngươi mệt mỏi với những cuộc đổ máu nhân danh Thánh giá cùng sự đê tiện được tôn vinh dưới danh nghĩa Chúa Christ — thì trại của Công tước xứ Spoleto sẽ luôn rộng mở đón chào ngươi, nơi chỉ đối diện một mình với Thiên Chúa.”
Họ chia tay nhau sau cái bắt tay thật chặt, và Francesco tiếp tục bước đi trên con đường được người bạn đồng hành ban sáng chỉ dẫn.
Ông miễn cưỡng từ biệt vị anh hùng vạm vỡ của mộthoài bão đã lụi tàn — người mà sự hiện diện dường như phảng phất bầu không khí tinh khôi từ những khu rừng phương bắc rộng lớn của gã, chưa từng vấy bẩn bởi bước chân con người hay tiếng vọng của những cuộc tranh đấu trần thế.
Và khi Francesco ngoái nhìn lần cuối những ngọn đồi cao với rặng bạch dương lấp lánh, ông bất chợt cảm thấy sự giận dữ của mình đối với Ilaria tan biến đi một cách khó hiểu.
Một điều gì đó mà ông không thể diễn tả hay lý giải nổi đã tràn vào tim, một cảm xúc tinh tế tựa như làn hương thoang thoảng hay tiếng vọng âm nhạc từ chốn xa xôi. Ông từng căm ghét sự kiêu kỳ lạnh lùng của nàng khi rời bỏ mái nhà xưa; thế nhưng, giữa đám mây căm hận sẫm màu ấy lại lóe lên tia sáng rực rỡ của một hồi ức bất chợt.
Mỗi làn gió nhẹ thoảng qua đều gợi nhắc ông về sự cuốn hút của nàng; chuyển hóa thành vẻ rực rỡ dịu dàng của nhan sắc ấy, và Francesco chợt ngỡ ngàng khi thấy mình đang đứng về phe nàng để chống lại chính mình.
Và hơn thế nữa, ông trải nghiệm một cảm giác dễ chịu đến kỳ lạ trong hành động ấy, để rồi qua xung động hướng về sự dịu dàng này, ông khám phá ra những điều thật lạ lẫm mà từ lâu đã lãng quên.
Bấy giờ là giữa trưa, thời khắc ngái ngủ của ngày, và khu rừng ngập tràn bóng râm cùng những tia nắng lén lút bò trườn.
Ông nghỉ chân một lát, rồi sau khi được nạp lại năng lượng từ giấc ngủ trưa, ông tiếp tục lên đường, khi những suy nghĩ khác bắt đầu ùn ùn kéo đến chiếm kín tâm trí.
Ông đang bước vào một đấu trường hành động thực thụ.
Cho đến nay, cuộc đời ông vẫn hệt như một kẻ ẩn dật. Sự bình yên của chốn tu viện đã bao bọc lấy ông như một tấm áo choàng an toàn vĩ đại. Nó chi phối ông đến mức làm tê liệt hoàn toàn mọi sinh lực. Về mục đích của chuyến đi này, ông vẫn hoàn toàn mù tịt. Thế nhưng, một tiếng nói thầm kín mách bảo ông rằng chính tiếng kèn hiệu của Giáo hội Chiến đấu mới là thứ đã lôi kéo ông ra khỏi chốn u tịch.
Sẽ không thể có thêm bất kỳ sự thỏa hiệp nào giữa các phe phái đang giao chiến.
Cuộc chiến sinh tử giữa phe Guelph và Ghibelline đã dâng lên đến đỉnh điểm. Từ nay, ông sẽ là người chiến sĩ của Giáo hội. Một vực thẳm mà vĩnh hằng chẳng thể nào bắc cầu sẽ ngoác miệng ra giữa ông và những người bạn thuở thiếu thời. Định mệnh đã định đoạt như thế. Bị ném vào một dòng xoáy cuồn cuộn, ông bị cuốn phăng đi bởi dòng triều không gì cưỡng lại nổi.
Thỉnh thoảng, những khoảng khắc hoài nghi mãnh liệt lại giáng xuống tâm trí ông. Tại sao tuổi trẻ vô tội của ông lại bị kết án, tại sao ông lại bị bán vào chốn nô dịch?
Trong chốc lát, ông giật mình, vội vã lùi sâu vào trong bóng râm.
Ở bờ sông phía xa — nơi những khúc quanh lấp lánh uốn lượn qua tầng sâu xanh ngắt của thung lũng — thấp thoáng giữa hàng cây dương, ông nhìn thấy một toán kỵ mã đang chờ đợi, ngọn giáo giương cao, mũ giáp lấp lánh, gió thổi bay những chiếc bờm ngựa đen tuyền.
Một lúc sau, họ phi ngựa đi mất, và ông cũng cẩn trọng tiếp bước trên con đường cô độc của mình.
Đêm đã buông xuống.
Sắc hồng đã phai nhạt khỏi bầu trời; nhưng đường chân trời lại ngập chìm trong ánh vàng nhạt, nơi ngôi sao buổi chiều trong vắt đang tỏa sáng. Bầu không khí ngập tràn tiếng chuông ngân vang ngọt ngào của vô số ngôi giáo đường.
Một cụm tháp vươn lên phía trên những ngọn đồi xa xôi cắt sắc nét vào bầu trời rực rỡ.
Đằng kia chính là Viterbo nằm lọt thỏm giữa vòng thành bao bọc: từ nơi ấy, những tiếng chuông ngân nga đang cất lên thông điệp bình yên, lay động tâm can ông một cách lạ kỳ.
Đôi mắt ông đăm đăm nhìn về phía xa xôi.
Liệu ông có quay đầu bước trở lại?—
Phương Tây đang bốc khói với những làn hơi nước vàng óng. Những cánh rừng lùi dần sang hai bên hé lộ những ngọn đồi và đỉnh cao của thành phố giáo hoàng. Những bức tường Lombard cổ uốn lượn dài ở cả hai phía, cao và ảm đạm, với những chiến lũy và tháp canh trơ trọi, đầy đe dọa.
Trong giây lát, Francesco khựng lại; ánh mắt dõi theo hướng mặt trời lặn, đôi môi mím chặt, móng tay cắm sâu vào da thịt chính mình.
Rồi với cái đầu ngẩng cao thẳng tắp, chẳng một cơ bắp nào trên mặt phản bội nỗi thống khổ trong tâm hồn, ông cưỡi ngựa tiến thẳng vào cổng thành Viterbo.
