Ôi tiếng chim hót vang dội làm sao vào buổi chiều hôm ấy, khi ánh chiều tà vàng nghệ phai dần trên những ngọn cây rừng, và khi muôn vật chìm trong tĩnh lặng của màn đêm tĩnh mịch, tiếng chim sơn ca cất lên thổn thức từ một tán cây gần ngôi nhà nhỏ!

Sự mê hoặc của ban ngày đã qua đi, và giờ đây, ánh trăng lạnh lẽo, vô cảm mang đến biết bao chế giễu cùng cay đắng! Ilaria trằn trọc không yên trên chiếc giường nằm như một kẻ đang mắc cơn sốt; tâm trí nàng như bốc cháy, mái tóc xõa buông quanh đầu tựa những dải bóng tối. Khi nàng nằm đó với đôi mắt mở trừng trừng, thao thức, tiếng chim hót vang vọng như chế giễu nàng đến tận cùng; hương hoa hồng và kim ngân thoảng bay vào như một dư vị buồn bã của cái chết, và ánh trăng lặng lẽ dõi theo nàng chẳng mảy may chút động lòng thương cảm. Trái tim nàng đập loạn trong bóng tối; nàng bị xé tâm can bởi hàng ngàn nỗi dằn vặt của một lương tâm cắn rứt; tổn thương đến mức nghẹn ngào, vậy mà đôi mắt nàng vẫn khô khốc, không một giọt lệ như sa mạc. Gương mặt Raniero dường như đang trừng trừng nhìn xuống nàng từ chốn u minh mờ mịt, khiến nàng chỉ muốn thét lên vì nỗi sợ hãi đang bủa vây lồng ngực lạnh giá.

Trái tim nàng oằn mình gào thét vì Francesco; nàng khao khát biết bao cái chạm từ bàn tay chàng. Lạy Chúa trên cao, nàng không thể để chàng rời xa một lần nữa và bỏ đói tâm hồn mình trong cõi đời nguyền rủa ngày cũ. Đôi môi chàng đã chạm vào môi nàng; vòng tay chàng đã ôm xiết lấy nàng; nàng đã cảm nhận được hơi ấm từ thân thể chàng và nhịp đập từ trái tim chàng. Phải chăng tất cả những điều ấy chỉ là hư ảo — một giấc mơ, một ảo ảnh huy hoàng, rồi sẽ bị xé nát tựa đám mây đỏ rực? Phải chăng dẫu thế nào nàng vẫn phải làm vợ Raniero, hệt như một đóa hoa cay đắng mọc lên dưới chân gẹo đoạn đầu đài?

Lạy Chúa trên cao, không đời nào! Thế giới này đã làm gì cho nàng, mà nàng phải tuân theo những sắc lệnh của nó, và chịu đựng những sự bạo ngược của nó? Raniero đã cướp đi tuổi trẻ và hạnh phúc của nàng; hãy để hắn phải trả giá trước định mệnh! Quả thực, nàng còn chút danh dự nào cần gìn giữ cho hắn chứ? Nếu hắn chỉ là một kẻ thú tính nhục dục, một kẻ bạo chúa, một kẻ phản bội, thì lại càng hay! Điều đó sẽ làm cho lương tâm nàng nhẹ nhõm hơn. Nàng chẳng nợ hắn sự trung thành nào, chẳng nợ một lời thề nguyền phu thê nào cả! Thân xác nàng không thuộc về hắn, cũng như linh hồn nàng vậy, và dẫu có chục vị linh mục hay chục buổi lễ cầu hồn đi chăng nữa thì cũng chẳng khác nào ép băng dính vào lửa! Làm sao một kẻ ngốc mặc áo choàng và áo thụng, chỉ bằng cách lẩm bẩm đọc kinh, lại có thể trói buộc một người phụ nữ với ý chí tự do vào kẻ mà nàng căm ghét bằng một mối hận sâu sắc tựa ngàn vì sao? Nói cho nhẹ thì đó là một trò vô lý đến tột cùng. Chẳng có vị Chúa nào tự nhận mình là công chính lại có thể coi một cuộc giao kèo như thế là thiêng liêng cả.

Và rồi sự thật! Sự thật đôi khi mới là vật cản trở làm sao. Nàng thừa hiểu sự nhạy cảm tinh tế của Francesco, và chính tình yêu của chàng dành cho nàng lại biến chàng thành nạn nhân của một sự độc đoán về mặt đạo đức. Và hơn thế nữa! Mặc cho niềm đam mê và ngọn lửa trong trái tim nổi loạn, nàng không phải là một người phụ nữ có thể vứt bỏ lý trí ra sau đầu và bóp nghẹt lương tâm chỉ bằng một nụ hôn. Hơn nữa, nàng yêu Francesco đến tận cùng đỉnh cao của tâm hồn. Việc phải mang một lời dối trá trên môi, bị bẽ mặt trước ánh mắt của người mình yêu, là những điều đày đọa nàng trong tưởng tượng còn hơn cả ý nghĩ phải mất đi chàng. Nàng rùng mình khi nghĩ đến cách chàng sẽ nhìn mình trong những ngày tới, nếu như một lời dối trá thụ động bị phơi bày trước sự nhục nhã công khai.

Và Francesco là một tu sĩ! Chàng có thể đập tan xiềng xích, thách thức quyền uy của Giáo hội — nhưng suy cho cùng chàng vẫn là một tu sĩ! Rất có thể tình yêu của chàng sẽ mạnh mẽ hơn lý trí; rất có thể chàng sẽ dám đối mặt với thế gian và coi thường những phán xét vụn vặt của người đời! Thật là một sự hy sinh cao cả và siêu việt làm sao! Nàng có thể cùng chàng đối mặt với những lời vu khống, tựa như vách đá sừng sững trước bọt sóng biển, nàng có thể nhìn thẳng vào mắt Raniero mà chẳng mảy may biết đến thương xót hay hổ thẹn.

Tâm trạng của nàng đêm đó tựa như chiếc lá khô trước gió, bị hất tung lên tận trời cao, cuốn phăng qua những ngọn cây, rồi lại bị hất xuống vũng bùn nhơ nhớp. Dù là một người phụ nữ mạnh mẽ, chính sự kiên cường ấy lại càng khiến cuộc giằng xé trở nên dở dang và đau đớn hơn. Nàng không thể từ bỏ Francesco vì tình yêu lớn lao mà nàng dành cho chàng; thế nhưng nàng cũng không đành lòng đóng một vai giả dối cũng chính vì tình yêu lớn lao ấy! Linh hồn nàng, hệt như một kẻ lang thang chốn hoang vu, chần chừ và dao động giữa hai lối rẽ cùng dẫn đến chốn vô định.

Khi nàng cứ trằn trọc mãi và nghĩ về cuộc đời mình ở Astura, gương mặt nàng bỗng trở nên cứng đờ như đá. Ngay từ khi họ rời khỏi Napoli, Ilaria đã ý thức được một sự thay đổi. Gương mặt nàng mang nét u sầu, hòa lẫn với sự khinh miệt thường trực vốn hiếm khi bộc lộ trong những ngày xưa cũ, bên trong những bức tường thành Avellino. Có lúc, niềm hy vọng đã từng ngóng chờ với đôi mắt thao thức trong tim nàng. Nàng từng dựng lên tình yêu tựa như một tòa cung điện ma thuật phương Đông, để rồi chỉ thấy những mái vòm ấy phai mờ vào bóng đêm tịch mịch. Quá khứ đối với nàng tựa như một giấc mơ đầy thương tích! Đôi mắt nàng từng khao khát một gương mặt, từng đau khổ trong sự kín đáo và lặng thầm đầy u uất. Tình yêu của nàng, một khi đã được tôi luyện, sẽ chẳng thể uốn theo bất kỳ mưu mô nào khác.

Sau những tháng ngày khô cằn ở Astura, sau chuỗi ngày dài nô lệ cho lòng thù hận, Francesco đã bước trở lại vào cuộc đời nàng. Chàng đến bên nàng với ánh hào quang của tình yêu ngập tràn trong mắt, chàng cầm lấy đôi tay nàng và đặt những nụ hôn lên đó, tựa hồ như chẳng có thân xác thanh cao nào khác tồn tại trên cõi đời rộng lớn này. Thật diệu kỳ làm sao khi được ve vuốt nhường ấy, khi có được đôi mắt đang bộc bạch một tâm hồn mạnh mẽ nhường ấy ngay trước mặt; khi cảm nhận sự hiện diện của một tình yêu lớn lao và thấy lòng mình rung lên những nhịp đập đồng điệu!

Phải chăng khoảng thời gian thần tiên ấy chỉ kéo dài trong một giờ, một ngày, chứ chẳng thể lâu hơn? Phải chăng nàng vừa được nhìn thấy gương mặt người mình yêu, vừa cảm nhận hơi ấm đôi bàn tay chàng, sự điềm tĩnh tuyệt vời trong tình yêu của chàng, để rồi lại phải mất đi chàng, có lẽ là suốt cả cuộc đời? Trái tim nàng xao động trong lồng ngực như một chú chim bị thương. Ước gì nàng có thể lẻn đến bên chàng, nơi chàng đang nằm, để chạm vào bàn tay, bờ môi ấy! Đôi mắt nàng trân trân nhìn vào màn đêm với sự cuồng dã vì khao khát.

"Francesco! Francesco!" —

Tiếng gọi ấy tựa như tiếng khóc xé lòng của một người phụ nữ trước phần mộ của tình yêu đã mất.

Một cơn gió đã nổi lên. Muôn vàn tiếng động từ những tán cây dường như đang gọi nàng bằng thứ âm thanh kỳ quái và kéo dài miên man. Nàng nhìn thấy những đôi tay ma quái của chúng đang quờ quạng và bấu víu trên bầu trời. Gió đang rít qua những tán cây, lay động chúng không yên dưới bầu trời đầy sao, cất lên tiếng rên rỉ não nề xuyên qua muôn vàn lối mòn lá rụng.

Biết bao trái tim phải run rẩy khi ngày mới trở về! Biết bao nỗi sợ hãi dâng lên cùng ánh hồng đầu tiên vắt ngang chiếc bát tía của màn đêm! Đối với Ilaria, bình minh sẽ đến như một sứ giả của nỗi bất hạnh; nàng không dám nghĩ đến những gì mà những giờ sắp tới sẽ mang lại.

Cuối cùng, nàng khép lại đôi mi mỏi mệt, và dưới sức nặng đè nén của chính nỗi đau khổ, nàng chìm vào giấc ngủ sâu không mộng mị, trong khi bóng tối cứ nhạt dần và bình minh, tựa như một bóng ma nhợt nhạt, bước ra từ phương Đông.