Francesco và Ilaria phóng ngựa lao vào màn đêm rộng lớn tựa như những hang động thăm thẳm. Mắt họ vẫn dõi từ thành phố đang dần khuất bóng về phía những con tàu lớn đang lén lút rẽ nước. Những cột buồm cao vút nổi bật lên trước khe sáng le lói cuối cùng nơi phương tây. Xa hơn, những ngọn núi sừng sững uy nghiêm và kỳ vĩ, viền quanh bởi những vầng hào quang rực lửa thoáng qua. Ngay trong ánh sáng nhập nhoạng, họ vẫn thấy những chuyển động lấp lánh mờ ảo trên các sườn dốc phía sau Astura, ánh lấp lánh báo hiệu đám binh lính có vũ trang đang hành quân từ trên đồi xuống, trong khi những con tàu đầy bóng tối như đang sải bước, trang nghiêm và lặng lẽ, bước ra từ màn đêm. Hàng ngàn mái chèo dường như đang khuấy động mặt nước. Bất thình lình, tiếng tù và vang lên xé toạc bóng tối, âm thanh dội lại từ những ngọn núi. Một sự ồn ào mơ hồ vọng đến từ bờ biển. Tại Astura, những ngọn đuốc lấp lánh như những con bướm đỏ trong vườn. Từ lâu đài, tiếng chuông báo động vang lên dồn dập và hỗn loạn; rồi như những bóng ma khổng lồ, những con tàu rẽ sóng ra khơi, đen sẫm và kỳ lạ đối lập với ánh hoàng hôn đang dần tắt nơi phương tây.

Khi Francesco quay lại, lòng quặn thắt, anh bắt gặp ánh mắt của Ilaria. Gương mặt ngọt ngào, kiêu hãnh của nàng lại một lần nữa ở rất gần anh, vượt lên trên cả khí phách đàn ông của anh. Những tia trăng đùa nghịch trên mái tóc sẫm màu của nàng.

Sự im lặng bao trùm mãnh liệt. Chỉ có tiếng vó ngựa nện xuống đều đặn, phá tan sự tĩnh mịch của màn đêm.

Cây cối và bụi rậm bắt đầu tụ lại thành những khối bóng râm dày đặc hơn trước vệt sáng ma mị của những vì sao.

Giờ đây khuôn mặt nàng đã rất gần khuôn mặt anh.

"Đôi khi em cảm thấy như thể chúng ta đã sống từ rất, rất lâu rồi—từ thuở xa xưa nào đó, khi thế giới còn trẻ và chỉ có mặt trăng cùng các vì sao là già cỗi. Không một ai bước đi trên trái đất ngoại trừ hai ta, và thế giới cùng vẻ đẹp của nó chỉ dành riêng cho chúng ta. Những cánh rừng rậm rạp bao phủ mặt đất, nơi những loài hoa kỳ lạ nở rộ, nơi những loài chim kỳ lạ cất tiếng hót. Dưới ánh sáng tàn lụi của vầng trăng khô héo, chúng ta đã bước đi, tay trong tay."—

Một làn sóng đau khổ dữ dội tràn qua lòng anh.

"Anh yêu em,—anh yêu em," anh thì thầm khản đặc. "Trái tim của trái tim anh, đó là câu chuyện, một câu chuyện chỉ có ba từ, nhưng lại lớn lao hơn bất kỳ câu chuyện nào từng được nói hay được hát. Em có biết điều này có ý nghĩa gì đối với em và anh không?"

Nàng rút mình ra khỏi vòng tay anh.

"Chàng yêu thiếp," nàng lặp lại, không phải như một câu hỏi, mà như người đang khẳng định một sự thật. "Nhưng tình yêu như thế không dành cho chàng và thiếp! Tất cả mọi người, mọi hoàn cảnh đều cố chia rẽ chúng ta!"

"Nhưng tại sao? Nhưng tại sao?" anh kêu lên. "Ilaria, anh yêu em với một tình yêu phải kéo dài qua cả cuộc đời, cái chết và tất cả những gì nằm bên kia nấm mồ. Vì thế, vì anh là người mà anh buộc phải trở thành, anh xin đặt cuộc đời mình vào tay em, dù cho tốt hay xấu."

Anh hôn nàng, rồi nhìn vào mắt nàng đầy khao khát.

Nàng nở một nụ cười nhợt nhạt.

"Người yêu dấu, đừng đau khổ!" nàng nói. "Thiếp đã luôn yêu chàng, hiện tại vẫn yêu và không thấy đó là điều đáng xấu hổ. Nếu chàng đồng ý trở thành người tình của thiếp, thì người đàn ông mà thiếp yêu đã chết rồi! Điều thiếp yêu nhất ở chàng, chính là điều đã giữ chàng ở xa!"

"Ilaria!" anh kêu lên, nới lỏng dây cương ngựa, "giữa nàng và Stefano Maconi có chuyện gì vậy?"

Nàng thở mạnh, khuôn mặt tái nhợt. "Thiếp cũng có thể đã tìm thấy sự lãng quên nơi người khác vẫn tìm. Con đường đó không dành cho thiếp. Francesco!" Nàng đặt tay mình lên tay anh. "Hãy nhìn vào mắt thiếp mà xem!"

Đêm đó họ dừng chân tại một quán trọ ven đường, như anh em, Francesco canh gác bên ngoài, trong khi Ilaria ở trong căn phòng duy nhất dành cho khách của quán.

Ánh mắt của Francesco vẫn dõi theo nàng một cách u tối, buồn bã, sau khi nàng đã đi vào bên trong. Khuôn mặt bi thương của anh như nhìn ra từ màn đêm tựa như gương mặt của một kẻ đã chết.

Anh đã buộc ngựa cách đó một đoạn, để tiếng vó ngựa thỉnh thoảng nện xuống không làm xao động không gian. Đôi mắt sâu thẳm dõi theo suốt đêm dài dường như tối tăm với một định mệnh tĩnh lặng. Gương mặt gầy gò, tái nhợt, trắng bệch trong trạng thái tĩnh tại trầm tư, dường như rất phù hợp để đối mặt với những tàn tích của một vùng đất đang đau thương.

Đó là gương mặt của một người đã quan sát và đấu tranh, người đã theo đuổi cái mà mình coi là chân lý, tựa như một cái bóng; người đã tìm thấy ánh sáng của cuộc đời trong đôi mắt của một người phụ nữ, rồi chứng kiến ánh sáng đó từ từ lịm tắt và tan biến vào bóng tối bên ngoài.

Nơi đó chất chứa sự cay đắng, nỗi đau, và bóng ma của một khao khát buồn bã đang van nài cái chết. Khuôn mặt ấy có lẽ đã trở nên nghiêm nghị, nếu không vì một điều gì đó khiến những bóng tối trên đó trở nên dịu dàng.

Những cánh rừng quanh anh dường như bồng bềnh trong làn sương bạc.

Vậy là anh ngồi đó suốt đêm. Anh nhìn vầng trăng lặn xuống phía tây. Không gì thuộc về trần thế có thể xâm nhập vào buổi canh thức buồn bã của những hồi ức, buổi canh thức của một quá khứ đã chết.—

Bình minh sớm tìm thấy họ một lần nữa trên con đường.

Chiều tối của một ngày khác buông xuống; những thung lũng xanh tràn ngập ánh sáng. Xa xa trên những ngọn đồi, những cái cây lớn mơ màng, tầng tầng lớp lớp, chạm vào sắc đỏ rực thoáng qua của phương tây. Cây sồi xanh và cây tuyết tùng đứng đó, những gã khổng lồ ảm đạm, giữa một biển vàng lung linh. Những sườn đồi phía đông lấp lánh dưới ánh mặt trời, như một thác lá, lao xuống bóng tối. Những cánh rừng đầy bóng râm và những dòng suối vàng bí ẩn, và một sự im lặng to lớn bao trùm lấy vùng hoang dã, ngoại trừ tiếng sấm xa xăm của những con suối.

Bất cứ khi nào Ilaria cảm thấy mệt mỏi, họ đều dừng chân dưới sự che chở của những cây sồi khổng lồ, và dùng bữa với những món ăn nhẹ mà Francesco đã mang theo. Vào giữa trưa, họ đến nơi có vẻ là một lâu đài bị bỏ hoang, nằm giữa một ốc đảo đầy hoa. Tại đây họ xuống ngựa và Ilaria đã tìm thấy niềm vui lớn khi lang thang qua vùng hoang dã đầy mê hoặc, gọi tên từng loài hoa và, thỉnh thoảng, nhắc lại khu vườn hoa hồng cũ ở Avellino, những ngày hạnh phúc của tuổi trẻ ngây thơ của họ. Trái tim Francesco nặng trĩu khi anh nhìn bóng hình thiếu nữ, người mà nỗi buồn đã đi qua với một bàn tay yêu thương như vậy, lý tưởng hóa và thanh tao hóa vẻ đẹp tuyệt vời của nàng, không bao giờ làm mờ đi đôi mắt ngọt ngào của nàng. Sau đó anh dẫn ngựa của họ xuống dòng suối, nơi róc rách chảy qua bụi rậm, và trong khi chúng uống nước, anh ngồi xuống bờ và vùi đầu vào hai bàn tay.

Khi anh từ chỗ cho ngựa uống nước dưới suối trở về, anh nghe thấy tiếng bước chân nàng giữa những giàn nho và lựu, đang ngân nga một huyền thoại buồn bã về tình yêu đã mất. Francesco đã phát hiện ra một cây cầu thô sơ bắc qua dòng suối, nơi những tảng đá khổng lồ dường như đã được đặt làm những bậc đá bước chân giữa đồng cỏ phía tây và lâu đài. Có một cái cửa sau hẹp dẫn lối qua những bức tường. Francesco đứng ở cổng và lắng nghe. Trên tiếng sấm của những dòng suối sủi bọt, giọng nàng dường như vang lên; ngay cả vòm trời vàng rực rỡ cũng như tràn ngập tiếng vang bài hát đầy đam mê của nàng.

Anh tìm thấy Ilaria đang ngồi trên lối đi của sân thượng, nơi những cây trúc đào nở hoa. Dưới cây cầu đá, nước sủi bọt và róc rách, những cây dương xỉ và rêu xanh mướt và rực rỡ phía trên lớp bọt nước. Xung quanh nàng là những gò đất của những cây ăn quả vàng. Xa hơn, những cánh rừng leo lên tận vinh quang của thiên đường.

Nàng ngừng hát khi Francesco đến bên và nhường chỗ cho anh trên chiếc ghế đá dài. Có một thoáng hờn dỗi nơi khóe miệng đỏ mọng, sự ương ngạnh đáng thương của một trái tim không yêu theo ý muốn của hoàn cảnh. Ilaria giống như một người phụ nữ bị lừa dối bởi những giấc mơ. Nàng đã yêu một giấc mơ, và vì định mệnh không cúi đầu trước mong muốn của nàng, nàng quay lưng lại với thế giới trong sự giận dữ.

Francesco yêu nàng nhiều đến mức nào, nàng biết rất rõ. Tuy nhiên, nàng không thể quên rằng anh đã chọn bộ trang phục anh đang mặc thay vì chọn chính bản thân nàng. Chính tình yêu của nàng dành cho anh càng làm tăng thêm sự ương ngạnh của nàng và khiến nàng thích thú trong việc hành hạ anh.

Francesco ngồi trên ghế đá và nhìn lên nàng với ánh mắt dò hỏi. Đối với Ilaria, trong ánh mắt đó có một tình yêu chỉ đến một lần trong đời người phụ nữ, nhưng cái nhìn ấy lại khiến nàng bối rối. Nàng sợ lời khẩn cầu của nó, sợ sự lung lay trong quyết tâm của chính mình.

"Francesco," cuối cùng nàng nói.

Anh nắm lấy tay nàng, đôi mắt đăm đăm nhìn vào gương mặt anh yêu dấu biết bao.

"Chàng sẽ trở lại Naples?" nàng hỏi với vẻ dửng dưng.

"Naples vẫn còn xa cách ta lắm," anh nói với cái đầu cúi thấp.

"Đừng để thiếp cản trở chàng,—vì chàng phải đi."—

"Nàng nôn nóng muốn thoát khỏi ta đến thế sao?" anh nói đầy cay đắng.

"Số phận của Conradino,—số phận của bạn bè chúng ta đang treo lơ lửng trên cán cân."

"Ta không thể cứu họ một mình, dù cho ta rất muốn!"

"Nhưng chàng phải cứu họ! Chàng phải chuộc lại quá khứ,—vì thiếp! Tại sao không chia tay ở đây, vì chúng ta phải chia tay? Còn những bổn phận khác đối với linh hồn thiếp!"

"Raniero Frangipani vẫn còn sống—"

"Thiếp sẽ không bao giờ quay lại với ông ta!"

Anh không trả lời nàng trong một lúc. Đôi mắt nàng đầy vẻ bối rối, nàng trông như một người có những suy nghĩ đang bị một cơn gió mạnh thổi tung. Phía trên họ, thiên đỉnh dịu lại thành một sắc vàng sâu hơn, và tai họ vang vọng tiếng nước chảy.

"Ilaria," cuối cùng anh nói, "nàng muốn ta làm gì? Chẳng phải ta đã cam kết bảo vệ cuộc đời nàng,—danh dự của nàng sao?"

"À," nàng nói, rũ hàng mi xuống, "thiếp sẽ không làm vướng bận những năm tháng của chàng đâu! Mùa xuân của cuộc đời đã qua rồi,—đối với mỗi người chúng ta!"

"Nhưng tình yêu của ta dành cho nàng thì không!" anh kêu lên mãnh liệt, với giọng điệu của một người bị tra tấn bởi sự hoài nghi.

Ilaria nhìn anh, và nàng thấy tình yêu trên khuôn mặt anh, như ánh hoàng hôn xuyên qua đám mây. Nàng thương hại anh trong một khoảnh khắc, nhưng càng làm trái tim mình thêm cứng rắn.

"Thiếp chán thế gian này rồi," nàng nói.

"Chán nản ư, Ilaria? Chẳng phải nàng được tự do sao?"

Nàng nhìn anh đầy vẻ dò xét.

"Người vợ của Raniero Frangipani ư?"

"Chẳng phải nàng đã bẻ gãy những xiềng xích đó rồi sao?"

"Thiếp là người tự tay rèn nên,—thiếp là người chịu đựng," nàng nói, gần như với một tiếng rên rỉ. "Dù thiếp đã rời bỏ ông ta, thiếp cũng không tự do. Chàng cũng vậy! Dù chàng có đốt bộ tu phục—chàng mãi mãi là một tu sĩ—nô lệ của Rome! Ai là người tự do trong cuộc đời này?" nàng nói thêm, sau một quãng dừng ngắn. "Thiếp sợ hãi những đam mê hung bạo của thế gian,—những dục vọng và sự khủng khiếp,—ngay cả chính tình yêu! Cuộc đời sục sôi với sự hỗn loạn và những cơn đau đớn dữ dội của sự phẫn nộ. Thiếp muốn được bình yên,—thiếp đã đau khổ—Chúa ơi, thiếp đã đau khổ biết bao!"

Francesco đột nhiên đứng dậy, và bắt đầu bước tới bước lui trước mặt nàng. Anh yêu Ilaria, anh biết điều đó ngay lúc này, bằng tất cả những sợi dây mạnh mẽ nhất của trái tim mình. Anh đã hy vọng quá nhiều, đặt niềm tin quá nhiều vào sức mạnh đức tin của chính mình. Anh quay lại đối diện với nàng, ở đó, bên ngoài bình thản, bên trong khốn khổ.

"Chuyện này bắt buộc phải vậy sao?" anh hỏi nàng.

Có một nỗi khao khát sâu xa trong những lời nói đó của anh khiến nàng cúi đầu và không dám nhìn vào mặt anh.

"Francesco," nàng nói, "thiếp cầu xin chàng, đừng nài nỉ thêm với trái tim thiếp nữa. Thiếp sẽ đi tu,—đó là sự thật."

"Tùy nàng—" anh nói, và một sợi dây trong tim anh dường như đứt đoạn. "Không phải việc của ta khi phải tranh luận với linh hồn nàng, không phải việc của ta khi phải khơi dậy một quá khứ mà tốt nhất là đừng bao giờ tồn tại!"

Ánh mắt của Ilaria dường như nhìn về nơi xa xăm. Đôi mắt nàng, dưới hàng mi đen, tựa như những bông hoa violet mùa xuân đang ẩn mình trong bóng tối.

Có một niềm kiêu hãnh vô tận, một sự dịu dàng vô tận trên khuôn mặt đầy khao khát, khi nàng quay sang Francesco.

"À," nàng nói với một sự bừng sáng đột ngột, "tại sao lại bị định đoạt như thế này? Thiếp nghĩ toàn bộ tâm hồn thiếp được tạo ra cho cái đẹp, mọi khao khát của thiếp sinh ra là vì những điều tươi sáng và đáng yêu. Chàng sẽ mỉm cười với thiếp vì là một kẻ mơ mộng,—vẫn mơ mộng, sau khi những cơn bão tàn phá của cuộc đời đã trút xuống đầu thiếp,—nhưng thường những suy nghĩ của thiếp dường như bay qua những cánh rừng, những vùng tối xanh kỳ diệu chìm đắm trong ánh trăng. Thiếp yêu việc lắng nghe tiếng gió, ngắm nhìn những cây sồi lớn chiến đấu, nhìn thấy biển khơi, một tiếng cười bằng vàng. Giờ đây, mỗi buổi hoàng hôn đều dằn vặt thiếp thành một tiếng rên rỉ của nỗi đau. Tuy nhiên, thiếp vẫn có thể hát cho những vì sao vào ban đêm, những bài hát mà rừng cây dệt nên từ giọng nói của một làn gió nhẹ, đầy sương, xanh tươi và đáng yêu. Đôi khi thiếp cảm thấy ngất ngây vì tình yêu thuần túy dành cho trái đất tươi đẹp này."

Đôi mắt Francesco hướng về nàng với một cái nhìn lạ lùng, sâu thẳm. Mọi sợi dây trong cơ thể anh, mọi bản năng ẩn giấu đều gào thét trong anh muốn ôm trọn nàng vào lòng, giữ nàng ở đó mãi mãi, an toàn khỏi thế gian, khỏi mọi tổn hại. Nhưng, như thể nàng đã đoán thấu suy nghĩ của anh, nàng lùi xa khỏi anh.

Anh đứng bất động, đầu ngẩng cao, đôi mắt đăm đăm nhìn vào những ô cửa sổ đang tối dần phía đông. Tiếng nước chảy rào rạt vang lên trong tai anh; màu sắc và hương thơm của nơi này dường như mờ dần vào màn đêm. Còn Ilaria, nàng nhìn chằm chằm bất động vào khoảng không.

Cuối cùng nàng quay sang Francesco.

"Và tất cả bọn họ,—tất cả đều đã mất rồi sao?"

Đôi môi anh cứng lại.

"Tất cả, ngoại trừ các lãnh chúa của Astura."

Khuôn mặt nàng tái nhợt như chết.

Francesco nắm lấy tay nàng, cúi xuống và hôn lên chúng một cách say đắm.

Một ánh sáng dịu dàng tỏa ra trong mắt nàng; nhưng bên dưới đó vẫn là sự ương ngạnh khó hiểu trong trái tim nàng, thứ mà vào những thời khắc nhất định khiến một người phụ nữ trở nên phản bội lại chính khao khát của mình.

Và Ilaria, như thể muốn gây một vết thương chí mạng cho người mà nàng yêu nhất, đã vẫy gọi định mệnh của chính mình với một sự cay đắng mà Francesco không thể thấu hiểu.

"Nghe đây," nàng nói. "Chàng sẽ đến Naples,—chàng có thể giúp ích cho sự nghiệp của người Swabia,—thiếp không được phép—thiếp sẽ không—níu kéo chàng,—hơn nữa,—thiếp đã chán chường thế gian,—thiếp đã chán chường tất cả! Hãy đưa thiếp đến San Nicandro by the Sea—nơi đó thiếp sẽ cố gắng quên đi!"

Francesco nhìn nàng, lắng nghe như một người đang đọc bản án tử hình của chính mình. Ilaria không nhìn anh. Đầu nàng cúi xuống. Và khi anh ngồi đó, nhìn vào khuôn mặt mà anh yêu say đắm, đôi mắt ấy, đôi môi ấy, Francesco khó có thể kiềm chế bản thân khỏi việc vòng tay ôm lấy nàng và giữ nàng thật chặt, thật chặt lấy trái tim mình. Nhưng một bàn tay băng giá dường như chắn giữa họ, dường như giữ họ cách xa nhau.

"Ta sẽ làm theo ý nàng!" anh nói.

Phương tây là một cánh cổng vàng mở rộng. Những cánh rừng tối sẫm được bao quanh bởi những tấm màn sương mù. Hòn đảo với tán lá sẫm màu của những cây cối và bụi rậm, nằm như một viên ngọc lục bảo sẫm màu được đính trên bộ ngực của một chiếc áo choàng đen huyền.