Câu chuyện đầy ắp những biến cố diễn ra nối tiếp nhau tại quán trọ.

Lúc bấy giờ đã là nhá nhem tối, một người đàn ông có vẻ điềm đạm cưỡi ngựa tiến vào quán trọ. Sau khi giao ngựa cho người giữ ngựa, ông bước thẳng vào gian bếp, gọi một tẩu thuốc, rồi an tọa bên lò sưởi, nơi cũng đã có vài người khác đang tụ họp.

Câu chuyện của họ xoay quanh vụ cướp xảy ra đêm hôm trước và tình cảnh thê thảm của gã khốn khổ đang nằm trên lầu, người mà chúng ta đã biết rõ tình trạng tồi tệ đó. Bà Tow-wouse lên tiếng: "Tôi lấy làm lạ không hiểu cái gã Tom Whipwell kia nghĩ gì mà lại mang những vị khách kiểu ấy đến nhà tôi, trong khi dọc đường chẳng thiếu gì quán rượu thích hợp hơn để tiếp đón họ. Nhưng tôi cũng xin nói thẳng với lão, nếu hắn có chết thì giáo xứ phải chịu phí tổn mai táng đấy." Bà nói thêm: "Chẳng có gì ngoài trà là đủ cho gã đó dùng đâu, tôi cam đoan với các ông thế." Betty, vừa mới trở về từ công việc thiện nguyện của mình, đáp rằng cô tin người đó là một quý ông, vì chưa bao giờ cô thấy một làn da nào đẹp hơn thế trong đời. "Quỷ tha ma bắt cái làn da hắn đi!" bà Tow-wouse đáp trả, "Tôi cho rằng đó là tất cả những gì chúng ta nhận được để thanh toán tiền nong đấy. Tôi chẳng mong những quý ông như thế ghé lại Dragon" (có vẻ đây là tên hiệu của quán trọ này).

Vị quý ông mới đến tỏ ra vô cùng xúc động trước nỗi đau khổ của người tội nghiệp kia, người mà ông nhận thấy đang không rơi vào tay những kẻ có lòng trắc ẩn nhất. Và quả thực, nếu bà Tow-wouse không bộc lộ bản tính ngọt ngào của mình bằng lời nói, thì tạo hóa cũng đã nhọc công nhào nặn gương mặt bà, đến mức ngay cả Hogarth cũng chẳng thể vẽ nên một bức chân dung biểu cảm hơn thế.

Dáng người bà thấp, gầy và khòng khoèo. Trán bà nhô ra ở giữa, rồi dốc xuống sống mũi, chiếc mũi vốn đã nhọn và đỏ, suýt chút nữa đã chùm lên đôi môi nếu không nhờ tạo hóa uốn cong cái chóp mũi lên. Đôi môi bà chỉ là hai mẩu da, mỗi khi bà nói lại mím chặt vào nhau như cái túi tiền. Cằm bà nhọn hoắt; và ở phía trên phần da cấu thành đôi má là hai gò xương, gần như che khuất cặp mắt đỏ nhỏ xíu. Thêm vào đó là một giọng nói cực kỳ phù hợp với những cảm xúc mà nó truyền tải: vừa to, vừa khàn.

Khó mà nói liệu vị quý ông kia cảm thấy ác cảm với bà chủ quán hơn hay xót thương người khách bất hạnh kia hơn. Ông hỏi thăm gã phẫu thuật viên, người vừa bước vào bếp, xem liệu có hy vọng cứu chữa cho nạn nhân không. Ông khẩn khoản yêu cầu gã dùng mọi biện pháp có thể, nói rằng: "Bổn phận của những người làm nghề này là đem tài năng của mình ra cống hiến miễn phí để cứu giúp người nghèo khổ, hoạn nạn." Gã phẫu thuật viên đáp: "Tôi sẽ chăm sóc chu đáo; nhưng tôi thách tất cả các bác sĩ phẫu thuật ở London có thể làm gì hơn cho hắn đấy." — "Thưa ông," vị quý ông hỏi, "vết thương của anh ta thế nào?" — "Sao, ông có biết gì về vết thương không đấy?" gã phẫu thuật viên nói (nháy mắt với bà Tow-wouse). — "Thưa ông, tôi có hiểu biết sơ qua về phẫu thuật," vị quý ông đáp. — "Sơ qua á — hố, hố, hố!" gã phẫu thuật viên cười, "Tôi tin là sơ qua thật đấy."

Mọi người trong quán đều chăm chú lắng nghe, mong đợi gã bác sĩ, người vốn được gọi là kẻ đanh đá, sẽ vạch trần vị quý ông kia.

Vì thế, gã bắt đầu với vẻ đắc thắng: "Tôi cho rằng, thưa ông, ông đã đi du lịch nhiều?" — "Không, thực lòng là không, thưa ông," vị quý ông nói. — "Ồ! Vậy có lẽ ông từng làm việc trong các bệnh viện?" — "Không, thưa ông." — "Hừm! Thế cũng không ư? Vậy thưa ông, nếu tôi mạn phép hỏi, ông lấy kiến thức phẫu thuật ở đâu ra thế?" — "Thưa ông," vị quý ông đáp, "tôi không dám nhận là mình biết nhiều; nhưng chút ít hiểu biết tôi có đều từ sách vở cả." — "Sách vở!" gã bác sĩ kêu lên. "Sao, ý ông là ông đã đọc Galen và Hippocrates đấy à!" — "Không, thưa ông," vị quý ông nói. — "Sao! Ông thông thạo phẫu thuật," gã bác sĩ đáp, "mà lại chưa đọc Galen và Hippocrates?" — "Thưa ông," người kia nói, "tôi tin rằng có rất nhiều phẫu thuật viên chưa bao giờ đọc những tác giả này." — "Tôi cũng tin thế," gã bác sĩ nói, "thật đáng xấu hổ cho họ; nhưng ơn giời, nhờ được học hành tử tế, tôi thuộc lòng những cuốn đó, và hiếm khi nào không mang cả hai cuốn trong túi." — "Đó là những cuốn sách khá dày đấy," vị quý ông nói. — "Phải," gã bác sĩ nói, "tôi tin là tôi biết chúng dày bao nhiêu hơn ông đấy." (Đến đây gã lại nháy mắt, và cả đám đông phá lên cười.)

Gã bác sĩ tiếp tục đà chiến thắng, hỏi vị quý ông: "Nếu ông không thông thạo nội khoa như phẫu thuật." "Khá hơn một chút," vị quý ông đáp. — "À, có vẻ là vậy đấy," gã bác sĩ kêu lên, kèm một cái nháy mắt. "Sao, tôi cũng biết một chút về nội khoa đấy." — "Tôi ước mình biết được một nửa như thế," Tow-wouse nói, "thì tôi đã chẳng bao giờ phải đeo tạp dề nữa." — "Này, tôi tin là, anh chủ quán," gã bác sĩ nói, "trong vòng mười hai dặm quanh đây, hiếm có ai chữa sốt giỏi hơn tôi đâu, dù tôi tự nhận xét đấy. Veniente accurrite morbo: đó là phương pháp của tôi. Tôi cho rằng, người anh em, ông hiểu tiếng Latin chứ?" — "Một chút," vị quý ông nói. — "À, và cả tiếng Hy Lạp nữa chứ, tôi cá là thế: Ton dapomibominos poluflosboio Thalasses. Nhưng tôi đã gần như quên khuấy những thứ đó rồi: Có thời tôi đã thuộc lòng Homer đấy." — "Chà! Vị quý ông này đã tóm được một kẻ nói dối rồi," bà Tow-wouse nói; khiến tất cả lại phá lên cười.

Vị quý ông, người chẳng hề thích thú gì với trò đùa cợt, đành chấp nhận để gã bác sĩ tận hưởng chiến thắng của mình, điều mà gã làm với vẻ thỏa mãn vô cùng. Sau khi đã thăm dò đủ độ sâu nông của gã, ông bảo: "Tôi hoàn toàn bị thuyết phục bởi sự uyên bác và khả năng của ông; và tôi sẽ rất cảm kích nếu ông cho tôi biết ý kiến về tình trạng của bệnh nhân trên lầu." — "Thưa ông," gã bác sĩ nói, "ca của hắn là ca của người chết rồi — vết bầm trên đầu đã xuyên qua màng trong của xương chẩm, và làm đứt cái dây thần kinh vô hình nhỏ xíu căn bản vốn bám vào màng xương sọ; điều này kéo theo cơn sốt lúc đầu là triệu chứng, sau đó là viêm phổi; và cuối cùng hắn đã trở nên deliriuus, hay nói cách khác là mê sảng, theo cách gọi của dân thường."

Gã đang tiếp tục thao thao bất tuyệt bằng giọng điệu học thức đó thì một tiếng ồn dữ dội cắt ngang. Một vài thanh niên trong khu vực đã bắt được một trong những kẻ trộm và đang giải hắn vào quán trọ. Betty chạy lên lầu báo tin cho Joseph; chàng nài nỉ họ hãy tìm kiếm một mảnh vàng gãy có buộc một dải ruy băng, vật mà chàng có thể nhận ra ngay lập tức dù nằm giữa kho báu của những người giàu nhất thế gian.

Bất chấp việc gã trộm khăng khăng mình vô tội, đám đông vẫn tất bật lục soát hắn, và chẳng bao lâu sau, trong số những thứ khác, họ lôi ra mảnh vàng vừa nhắc tới; Betty vừa nhìn thấy đã chộp lấy ngay, rồi mang lên cho Joseph. Chàng đón nhận mảnh vàng trong niềm vui sướng tột cùng, ôm chặt lấy nó vào lòng và tuyên bố rằng giờ đây mình có thể nhắm mắt xuôi tay mà mãn nguyện.

Vài phút sau, có thêm vài kẻ khác bước vào, mang theo một bọc đồ họ nhặt được dưới mương, đó chính là quần áo đã bị lột khỏi người Joseph cùng những vật dụng khác mà bọn chúng đã lấy của chàng.

Vị quý ông vừa nhìn thấy chiếc áo khoác liền tuyên bố ông nhận ra bộ quân phục đó; và nếu nó thực sự là đồ của người tội nghiệp ở trên lầu, ông yêu cầu được gặp anh ta; vì ông rất thân thuộc với gia đình sở hữu bộ quân phục đó.

Ông được Betty dẫn lên lầu; nhưng hỡi ôi, bạn đọc ạ, ai nấy đều vô cùng kinh ngạc khi ông nhận ra người nằm trên giường chính là Joseph, và khi Joseph phát hiện ra gương mặt của người bạn tốt, ông Abraham Adams!

Sẽ là thừa thãi nếu chép lại cuộc đối thoại chủ yếu xoay quanh việc kể lại những sự việc mà bạn đọc đã quá rõ; vì ngay sau khi vị giáo sĩ đã khiến Joseph yên lòng về tình trạng hoàn toàn khỏe mạnh của Fanny, thì ngược lại, ông cũng rất tò mò về mọi chi tiết đã dẫn đến tai nạn không may này.

Vì thế, hãy quay lại gian bếp, nơi đủ loại người đang tụ họp từ khắp các phòng trong quán cũng như từ khu vực lân cận: con người ta mới thích thú làm sao khi được chiêm ngưỡng gương mặt của một tên trộm.

Ông Tow-wouse bắt đầu xoa hai tay đầy khoái chí khi thấy đám đông tụ tập đông đảo; ông hy vọng họ sẽ sớm tản ra các phòng để bàn tán về vụ cướp và nâng ly chúc sức khỏe cho những người lương thiện. Nhưng bà Tow-wouse, người thường có cái tật nhìn nhận mọi việc theo hướng tiêu cực, bắt đầu chửi bới những kẻ đã mang gã này vào nhà mình; bà bảo chồng: "Nhà chúng ta chắc là sẽ phát đạt lắm đây khi làm nơi giải trí cho lũ ăn mày và phường trộm cướp."

Đám đông giờ đã khám xét xong, chẳng tìm thấy gì trên người kẻ bị bắt có thể làm bằng chứng; vì đối với đống quần áo, tuy đám đông rất thỏa mãn với bằng chứng đó, nhưng như gã phẫu thuật viên đã nhận xét, họ không thể kết tội hắn vì chúng không được tìm thấy khi đang nằm trong sự chiếm giữ của hắn; Barnabas đồng tình với điều này, và nói thêm rằng đó là *bona waviata* (tài sản vô chủ), thuộc về chúa đất sở tại.

"Sao," gã phẫu thuật viên nói, "ông bảo đống đồ này thuộc về chúa đất ư?" — "Phải," Barnabas khẳng định. — "Vậy thì tôi phản đối," gã phẫu thuật viên nói: "Chúa đất thì liên quan gì trong vụ này chứ? Có ai định thuyết phục tôi rằng những gì một người nhặt được lại không thuộc về người đó không?" — "Tôi từng nghe," một lão già ở góc phòng nói, "Quan tòa Wise-one bảo rằng, nếu ai cũng được hưởng quyền lợi của mình, thì bất cứ thứ gì nhặt được đều thuộc về nhà vua ở London." — "Điều đó có thể đúng," Barnabas nói, "theo một nghĩa nào đó; vì luật pháp có phân biệt giữa đồ bị trộm và đồ nhặt được; vì một vật có thể bị trộm mà không bao giờ tìm thấy, và một vật có thể được tìm thấy mà chưa bao giờ bị trộm: Vậy, hàng hóa vừa bị trộm vừa được tìm thấy chính là *waviata*; và chúng thuộc về chúa đất." — "Vậy ra chúa đất là người tiêu thụ đồ gian à," gã bác sĩ nói; cả đám đông phá lên cười, bắt đầu từ chính gã.

Trong khi kẻ bị bắt, nhờ khăng khăng mình vô tội, đã gần như (vì không có bằng chứng chống lại hắn) lôi kéo được Barnabas, gã phẫu thuật viên, Tow-wouse và vài người khác về phía mình, thì Betty thông báo rằng họ đã bỏ sót một mảnh vàng nhỏ, thứ mà cô đã mang lên cho người đàn ông trên giường, và vật đó chàng có thể thề thốt giữa một triệu người, không, giữa mười ngàn người. Điều này ngay lập tức làm cán cân nghiêng về phía bất lợi cho kẻ bị bắt, và giờ đây ai cũng khẳng định hắn có tội. Do đó, họ quyết định giam giữ hắn qua đêm, và sáng sớm hôm sau sẽ giải hắn lên trình diện quan tòa.