Betty thưa với bà chủ rằng nàng tin người đang nằm trên giường là một nhân vật tai to mặt lớn hơn người ta tưởng; bởi vì, ngoài làn da trắng ngần cùng đôi bàn tay mềm mại, nàng còn nhận thấy giữa vị quý tộc nọ và anh ta có một sự thân thiết đặc biệt, và nàng khẳng định họ chắc chắn là quen biết thân thiết, nếu không muốn nói là họ hàng.

Điều này phần nào làm dịu đi vẻ mặt nghiêm nghị của bà Tow-wouse. Bà bảo: "Chúa phù hộ cho ta nếu ta không làm tròn đạo lý của một người Cơ đốc giáo, từ khi vị khách khốn khổ ấy được đưa đến nhà này. Ta vốn có ác cảm tự nhiên với bọn lang thang, nhưng cũng biết xót thương cho bất hạnh của một người Cơ đốc giáo chẳng kém gì ai." Ông Tow-wouse liền nói: "Nếu vị lữ khách này là một người lịch thiệp, dẫu hiện không có đồng nào dính túi, thì rất có thể chúng ta sẽ được trả ơn sau; thế nên mình cứ bắt đầu ghi sổ bất cứ lúc nào tùy ý." Bà Tow-wouse đáp: "Cái miệng ngốc nghếch của ông hãy ngậm lại đi, đừng có dạy đời tôi việc kinh doanh. Tôi chắc chắn là vô cùng thương cảm cho tai họa của vị quý tộc này bằng cả tấm lòng; và tôi hy vọng cái tên ác nhân đã đối xử tàn nhẫn với ông ấy sẽ bị treo cổ. Betty, hãy đi xem ông ấy cần gì. Chúa cấm nào ta lại để ai thiếu thốn bất cứ thứ gì trong nhà mình."

Barnabas và vị bác sĩ tiến đến chỗ Joseph để tận mắt xác thực về đồng tiền vàng; Joseph phải khó khăn lắm mới chịu cho họ xem, nhưng dù có năn nỉ thế nào đi nữa, anh quyết không chịu giao nó ra khỏi tay mình. Tuy nhiên, anh đã xác nhận đây chính là đồng tiền đã bị cướp mất, và Betty cũng sẵn sàng tuyên thệ rằng đã tìm thấy nó trên người tên trộm.

Khó khăn duy nhất còn lại là làm thế nào để trình đồng vàng này trước quan tòa; bởi vì việc đưa bản thân Joseph đi dường như là điều bất khả thi, và cũng chẳng có mấy hy vọng lấy lại nó từ tay anh, vì anh đã dùng một dải ruy-băng buộc chặt nó vào cánh tay, đồng thời long trọng thề rằng không gì ngoài vũ lực cưỡng bách mới có thể chia lìa chúng; trước quyết định ấy, ông Adams liền giơ nắm đấm to ngang ngửa cái khớp xương đốt chân giò bò ra, tuyên bố sẽ hết lòng ủng hộ anh.

Nhân dịp này, một cuộc tranh cãi đã nổ ra xoay quanh vấn đề bằng chứng, thiết nghĩ không cần phải kể lại chi tiết ở đây; sau đó, vị bác sĩ tiến hành băng bó vết thương trên đầu cho Joseph, vẫn khăng khăng khẳng định tình trạng nguy kịch mà bệnh nhân của ông ta đang gặp phải, nhưng rồi kết lại bằng một vẻ mặt đầy ra dáng quan trọng: "Rằng ông ta bắt đầu nhen nhóm một chút hy vọng; rằng ông sẽ gửi cho anh một thang thuốc an thần chữa lành, và sẽ quay lại khám vào sáng mai." Nói đoạn, ông cùng Barnabas cáo từ, để lại ông Joseph và ông Adams ở lại với nhau.

Adams kể cho Joseph nghe nguyên nhân chuyến đi tới Luân Đôn mà ông đang thực hiện, đó là để xuất bản ba tập sách thuyết giáo; được khích lệ, như lời ông nói, bởi một thông cáo gần đây do hội các nhà sách phát hành, nơi ngỏ ý mua lại bất kỳ bản thảo nào được gửi tới với mức giá do hai bên thỏa thuận; nhưng dẫu tưởng tượng rằng mình sẽ thu được một khoản tiền lớn từ dịp này, thứ mà gia đình ông đang vô cùng túng thiếu, ông vẫn quả quyết rằng sẽ không rời bỏ Joseph trong hoàn cảnh hiện tại của anh: cuối cùng, ông bảo với anh rằng: "Trong túi ta hiện có chín xu rưỡi, anh cứ thoải mái sử dụng tùy ý."

Lòng tốt này của mục sư Adams đã làm Joseph rưng rưngấn lệ; anh tuyên bố: "Giờ đây tôi lại có thêm một lý do thứ hai để thiết tha sống, đó là để có thể bày tỏ lòng biết ơn đối với một người bạn như vậy." Adams giục anh "hãy vui lên; vì ngài thấy rõ ràng là vị bác sĩ kia, ngoài sự kém cỏi ra, còn muốn kiếm chác chút công trạng trong việc chữa trị cho anh, dẫu cho những vết thương trên đầu anh, theo ngài nhận định, hoàn toàn không nguy hiểm; rằng ngài tin chắc anh không hề bị sốt, và không nghi ngờ gì nữa, anh sẽ có thể đi lại được sau một hoặc hai ngày tới."

Những lời ấy đã thổi bùng lên một nguồn sinh khí trong lòng Joseph; anh nói: "Tôi thấy người mình còn rất đau nhức do những vết thâm tím, nhưng không có lý do gì để nghĩ rằng xương cốt mình bị tổn hại, hay nội tạng đã gặp phải bề gì, ngoại trừ việc tôi cảm thấy có gì đó rất lạ ở dạ dày; nhưng tôi không biết điều đó có phải do đã hơn một ngày nay mình chưa nuốt nổi một miếng nào hay không." Khi được hỏi liệu anh có thèm ăn gì không, anh đáp là có. Thế rồi mục sư Adams bảo anh "hãy nêu tên món mà anh thấy thích nhất; liệu có thèm trứng chần hay súp gà không." Anh đáp: "Tôi có thể ăn ngon lành cả hai; nhưng hình như tôi thèm nhất một nhúm thịt bò luộc ăn kèm bắp cải."

Adams vô cùng hài lòng trước một minh chứng hoàn hảo cho thấy anh chẳng hề sốt chút nào, nhưng vẫn khuyên anh nên dùng một thực đơn thanh đạm hơn vào buổi tối hôm đó. Theo đó, anh đã ăn hoặc là một con thỏ rừng hoặc một con gà, tôi chưa bao giờ có thể xác định rõ ràng với mức độ chắc chắn nào; sau bữa ăn, theo lệnh của bà Tow-wouse, anh được chuyển đến một chiếc giường tốt hơn và được mặc một trong những chiếc áo sơ mi của chồng bà.

Sáng sớm hôm sau, Barnabas và vị bác sĩ tới quán trọ để chứng kiến cảnh tên trộm bị giải lên quan tòa. Họ đã tiêu tốn cả đêm để tranh luận xem nên áp dụng biện pháp gì để đưa đồng tiền vàng ra làm vật chứng chống lại hắn; bởi vì cả hai đều vô cùng sốt sắng với vụ việc này, dẫu cho chẳng ai trong số họ có mảy may quyền lợi liên quan gì đến việc truy tố; không một ai từng phải chịu bất kỳ tổn thất cá nhân nào từ gã đàn ông kia, cũng chẳng ai từng bị nghi ngờ là có lòng tốt với công chúng đến mức ban ơn cho họ một bài giảng đạo hay một liều thuốc mà không lấy tiền.

Do đó, để giúp độc giả của chúng tôi có thể phần nào lý giải được sự nhiệt tình này, chúng tôi phải thông báo rằng, vì giáo xứ này kém may mắn đến mức chẳng có lấy một vị luật sư nào, nên đã diễn ra một cuộc tranh chấp không hồi kết giữa hai vị tiến sĩ, một về tâm linh và một về thể xác, xoay quanh năng lực của họ trong một thứ khoa học mà vì chẳng ai trong số họ hành nghề chuyên nghiệp, cả hai đều có quyền ngang ngửa nhau trong việc bác bỏ ý kiến của đối phương. Những cuộc tranh cãi này được duy trì với sự khinh miệt sâu sắc từ cả hai phía, và suýt chút nữa đã chia rẽ cả giáo xứ; ông Tow-wouse cùng một nửa số hàng xóm nghiêng về phía vị bác sĩ, còn bà Tow-wouse cùng nửa còn lại thì ủng hộ ngài mục sư. Vị bác sĩ rút tỉa kiến thức của mình từ những suối nguồn vô giá mang tên Cẩm nang của Luật sư và Bảng tra cứu luật của ông Jacob; trong khi Barnabas đặt hoàn toàn niềm tin vào cuốn Học thuyết của Wood. Nhân dịp này, sự việc diễn ra đúng như thường lệ, hai bậc thức giả ấy lại bất đồng quan điểm về tính đầy đủ của bằng chứng; vị bác sĩ cho rằng lời tuyên thệ của cô hầu gái là đủ để kết tội kẻ bị giam giữ mà không cần phải xuất trình đồng vàng; còn ngài mục sư thì ngược lại, dùng hết toàn lực phản đối. Do đó, việc trổ tài trước mặt quan tòa và dân làng chính là động cơ duy nhất mà chúng tôi có thể tìm ra cho sự nhiệt tình mà cả hai người đều giả vờ bày tỏ vì công lý công cộng.

Hỡi Sự Kiêu Hãnh! Sức mạnh của ngươi ít khi được thừa nhận hay hành vi của ngươi ít khi bị nhìn thấu biết bao! Ngươi phỉnh gạt loài người một cách ngông cuồng biết bao dưới những lớp vỏ bọc khác nhau! Có lúc ngươi khoác lên mình tấm gương từ tâm, có lúc là vẻ hào phóng: thậm chí ngươi còn cả gan mang cả những chiếc vòng nguyệt quế vinh quang vốn chỉ thuộc về đức hạnh anh hùng. Hỡi con quái vật gớm ghiếc, dị hợm mà các tu sĩ từng nguyền rủa, các triết gia từng khinh miệt, và các nhà thơ từng chế giễu; liệu có kẻ khốn nào nhục nhã đến mức dám nhận ngươi là quen biết chốn công đường không?—thế nhưng, có mấy ai lại từ chối việcân ái với ngươi trong chốn khuất tất? Hơn thế nữa, ngươi chính là mục tiêu theo đuổi suốt đời của hầu hết mọi người. Những tội ác tồi tệ nhất vẫn được thực hiện hằng ngày chỉ để làm vừa lòng ngươi; và chẳng có tên ăn cắp mạt hạng nào ở tầng đáy, hay vị anh hùng vĩ đại nào ở đỉnh cao, lại nằm ngoài tầm ngắm của ngươi. Những cái ôm ấp của ngươi thường là mục đích duy nhất và phần thưởng duy nhất cho những vụ trộm cắp vặt hay cả một xứ sở bị cướp bóc. Chính là để vỗ béo cho ngươi, hỡi ả đĩ điếm kia, mà chúng ta mưu toan tước đoạt từ kẻ khác những thứ mình không cần, hoặc giữ lại những thứ đáng lẽ thuộc về họ. Mọi đam mê của chúng ta đều là nô lệ cho ngươi. Bản thân lòng tham lam nhiều khi chẳng qua chỉ là con hầu của ngươi, và thậm chí Dục vọng cũng chỉ là kẻ dắt mối cho ngươi. Tên côn đồ mang tên Sợ hãi, hèn nhát như một kẻ bỏ chạy trước mặt ngươi, còn Niềm vui và Nỗi buồn thì đều phải cúi đầu ẩn náu khi có mặt ngươi.

Ta biết ngươi sẽ nghĩ rằng trong lúc ta đang lăng mạ ngươi thì ta lại đang tán tỉnh ngươi, và rằng tình yêu dành cho ngươi đã truyền cảm hứng cho ta viết nên bản ca tụng châm biếm này về ngươi; nhưng ngươi lầm rồi: ta chẳng coi ngươi đáng một xu rỉ sét; và ta cũng chẳng mảy may đau đớn gì nếu ngươi có xúi giục được người đọc chỉ trích đoạn ngoại đề này là một thứ nhảm nhí đích thực; bởi vì ngươi hãy cứ tự chuốc lấy sự bẽ bàng mà biết rằng, ta đưa ngươi vào đây chẳng vì mục đích nào khác ngoài việc kéo dài thêm một chương sách ngắn ngủi, và giờ thì ta xin quay trở lại với câu chuyện của mình.