Joseph Andrews, Tập 1

Lượt đọc: 472 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 3
Về Mục Sư Abraham Adams, Cô Hầu Phòng Slipslop Và Những Người Khác.

❊ ❊ ❊

Mục sư Abraham Adams là một học giả xuất sắc. Ông tinh thông tiếng Hy Lạp và tiếng Latinh, chưa kể còn am hiểu sâu rộng các ngôn ngữ phương Đông, đồng thời có thể đọc và dịch thông thạo tiếng Pháp, tiếng Ý và tiếng Tây Ban Nha. Ông đã dành nhiều năm trời dùi mài kinh sử, tích lũy một kho tàng kiến thức hiếm thấy ngay cả ở bậc đại học. Bên cạnh đó, ông là người có lý trí sáng suốt, tài năng và bản tính lương thiện; nhưng đồng thời, ông lại ngây thơ về sự đời như một đứa trẻ vừa lọt lòng. Vì chưa bao giờ có ý định lừa lọc ai, ông cũng chẳng bao giờ nghi ngờ người khác có mưu đồ như vậy. Ông hào phóng, thân thiện và dũng cảm quá mức cần thiết; nhưng đức tính đặc trưng nhất của ông chính là sự đơn thuần: ông cũng giống như ông Colley Cibber vậy, không hề tin rằng những thói xấu như ác ý hay đố kỵ lại có thể tồn tại trong nhân loại. Điều này, thực ra, ở một vị mục sư thôn quê thì còn dễ hiểu hơn là ở một quý ông đã dành cả đời mình phía sau sân khấu—một nơi vốn chẳng mấy khi được coi là trường học của sự trong trắng, và chỉ cần quan sát một chút thôi cũng đủ để người biện hộ lỗi lạc kia nhận ra rằng những thói xấu ấy thực sự hiện hữu trong tâm hồn con người.

Đức hạnh và các phẩm chất khác không những giúp ông làm tròn bổn phận mà còn biến ông thành một người bạn đồng hành thú vị và đáng quý. Chúng đã khiến ông trở nên thân thiết và được một vị giám mục tín nhiệm đến mức, ở tuổi năm mươi, ông được ban cho một khoản thu nhập kha khá là hai mươi ba bảng một năm. Tuy nhiên, với khoản tiền này, ông chẳng thể tỏ ra phong lưu được bao nhiêu, bởi lẽ ông sống ở một vùng đắt đỏ lại còn vướng bận thêm một người vợ cùng sáu đứa con nhỏ.

Chính vị mục sư này, sau khi quan sát sự mộ đạo kỳ lạ của chàng trai trẻ Andrews như tôi đã nói, đã tìm cơ hội để hỏi cậu về một vài điều cụ thể; chẳng hạn như, có bao nhiêu cuốn sách trong Tân Ước? Đó là những cuốn nào? Chúng có bao nhiêu chương? Và những câu hỏi đại loại như vậy. Đối với tất cả những câu hỏi đó, ông Adams thầm nghĩ, cậu chàng trả lời còn tốt hơn cả Ngài Thomas hay hai vị thẩm phán hòa giải ở vùng lân cận có thể làm được.

Ông Adams vô cùng tò mò muốn biết từ bao giờ và bằng cơ duyên nào mà chàng trai trẻ lại biết đến những điều này. Joey kể rằng cậu đã sớm học đọc, học viết nhờ lòng tốt của người cha; dù ông không đủ thế lực để xin cho cậu vào học trường từ thiện—chỉ vì anh họ của chủ nhà nơi cha cậu thuê không bỏ phiếu cho đúng phe trong cuộc bầu cử chức quản giáo nhà thờ tại thị trấn—nhưng ông đã tự bỏ tiền túi sáu xu một tuần để lo việc học hành cho con. Cậu cũng kể rằng, kể từ khi vào làm việc trong gia đình Ngài Thomas, cậu đã dành tất cả thời gian rảnh rỗi để đọc những cuốn sách hay; rằng cậu đã đọc Kinh Thánh, cuốn "Whole Duty of Man" (Bổn phận trọn vẹn của con người) và cuốn của Thomas a Kempis; và bất cứ khi nào có thể mà không bị ai phát hiện, cậu lại nghiền ngẫm một cuốn sách rất hay nằm mở sẵn trên bệ cửa sổ ngoài sảnh, nơi cậu đã đọc được "về việc con quỷ đã tha đi một nửa nhà thờ trong lúc đang giảng đạo mà không làm tổn thương một ai trong giáo đoàn; và về việc cả một cánh đồng ngô chạy biến xuống đồi cùng tất cả cây cối trên đó, rồi phủ kín lấy đồng cỏ của một người khác." Điều này đủ để ông Adams tin chắc rằng cuốn sách hay đó không thể là gì khác ngoài cuốn "Biên niên sử Baker" (Baker's Chronicle).

Vị mục sư, ngạc nhiên trước sự siêng năng và tinh thần học hỏi của một chàng trai trẻ chưa từng nhận được sự khích lệ nào, bèn hỏi cậu liệu có cảm thấy vô cùng tiếc nuối vì thiếu một nền giáo dục bài bản, và vì không được sinh ra trong một gia đình có thể nuôi dưỡng tài năng cũng như khát khao tri thức của cậu hay không? Trước câu hỏi này, cậu đáp rằng: "Con hy vọng mình đã học được điều gì đó từ những cuốn sách đã đọc để không phải than thân trách phận ở đời này. Về phần mình, con hoàn toàn hài lòng với thân phận hiện tại; con sẽ cố gắng phát huy tài năng của mình, đó là tất cả những gì được yêu cầu ở con; con sẽ không than vãn về số phận của mình, cũng chẳng đố kỵ với những người ở bậc trên." "Nói hay lắm, chàng trai," vị mục sư đáp, "và ta ước gì những kẻ đã đọc nhiều sách hay hơn, thậm chí những kẻ tự mình viết nên những cuốn sách hay, cũng có thể học được nhiều điều từ chúng như con vậy."

Ông Adams không có cách nào tiếp cận Ngài Thomas hay phu nhân ngoài việc thông qua cô hầu phòng; vì Ngài Thomas có thói quen đánh giá con người chỉ qua trang phục hay gia sản; còn phu nhân là một người phụ nữ ưa vui vẻ, được hưởng nền giáo dục thành phố, và chưa bao giờ gọi bất kỳ người hàng xóm thôn quê nào bằng cái tên nào khác ngoài "bọn thú vật." Cả hai đều coi vị mục sư chỉ là một loại gia nhân thuộc quyền mục sư giáo xứ—người mà vào thời điểm đó đang có mâu thuẫn với vị hiệp sĩ; bởi vị mục sư giáo xứ đã nhiều năm sống trong tình trạng chiến tranh dân sự liên miên, hoặc nếu không thì cũng tệ hại chẳng kém, là các vụ kiện tụng dân sự với chính Ngài Thomas và những người thuê đất trong thái ấp của ông. Cội nguồn của cuộc tranh chấp này là một khoản thuế thập phân (modus), nếu bãi bỏ nó thì vị linh mục giáo xứ sẽ được lợi vài shilling mỗi năm; nhưng ông vẫn chưa thể đạt được mục đích, và cho đến nay, chẳng gặt hái được gì từ các vụ kiện ngoài niềm vui—điều mà ông thường xuyên nói là không hề nhỏ—khi ngẫm nghĩ rằng mình đã hoàn toàn hủy hoại nhiều người tá điền nghèo khổ, mặc dù đồng thời chính ông cũng đã tự làm cho mình khánh kiệt.

Cô Slipslop, cô hầu phòng, bản thân cũng là con gái của một mục sư, nên vẫn giữ chút tôn trọng dành cho ông Adams: cô bày tỏ sự ngưỡng mộ lớn đối với học vấn của ông và thường xuyên tranh luận với ông về các vấn đề thần học; nhưng cô luôn khăng khăng đòi hỏi người khác phải nể phục hiểu biết của mình, vì cô đã từng đến London nhiều lần và biết nhiều về thế giới này hơn một mục sư thôn quê có thể hình dung.

Trong những cuộc tranh luận này, cô có một lợi thế đặc biệt trước ông Adams: đó là cô rất thích dùng những từ ngữ đao to búa lớn, và cách cô dùng chúng khiến vị mục sư—người không dám xúc phạm cô bằng cách chất vấn các từ ngữ ấy—thường xuyên lúng túng khi đoán ý nghĩa, thậm chí nếu là một bản thảo tiếng Ả Rập chắc hẳn ông còn thấy đỡ bối rối hơn.

Do đó, một ngày nọ, sau một hồi thảo luận khá dài với cô về bản chất (hay như cô thích gọi là "incence" - trầm hương) của vật chất, ông Adams đã tranh thủ nhắc đến trường hợp của cậu Andrews trẻ tuổi; ông nhờ cô tiến cử cậu với phu nhân như một thanh niên rất có khả năng học tập, và ông sẽ đích thân đảm nhận việc dạy tiếng Latinh cho cậu; nhờ đó cậu có thể đảm đương một vị trí cao hơn là người hầu chạy việc; và ông nói thêm rằng cô biết rõ chủ nhân của cô hoàn toàn có quyền giúp đỡ cậu theo một cách tốt đẹp hơn. Vì vậy, ông mong muốn cậu bé có thể được ở lại dưới sự chăm sóc của mình.

"Ôi chao! Ông Adams," cô Slipslop nói, "ông nghĩ phu nhân tôi sẽ chịu nghe những lời mở đầu dài dòng về vấn đề như vậy sao? Bà ấy sắp đi London rất gấp, và tôi tin chắc rằng bà ấy sẽ không đời nào để lại Joey đâu; vì cậu ấy là một trong những chàng trai thanh lịch nhất mà ông có thể gặp trong một ngày hè; và tôi tin chắc rằng bà ấy sẽ thà chia tay với cặp ngựa xám của mình còn hơn, vì bà ấy coi trọng cậu ta cũng như coi trọng chúng vậy." Ông Adams định ngắt lời, nhưng cô lại nói tiếp: "Và tại sao tiếng Latinh lại cần thiết cho một người hầu hơn là một quý ông chứ? Rất hợp lý khi các ông mục sư phải học nó, vì các ông không thể giảng đạo nếu thiếu nó: nhưng tôi đã nghe các quý ông ở London nói rằng nó chẳng phù hợp với ai khác cả. Tôi tin chắc phu nhân sẽ nổi giận với tôi vì đã nhắc đến chuyện này; và tôi sẽ không tự đưa mình vào cái 'delemy' (tình thế tiến thoái lưỡng nan) như vậy đâu." Vừa dứt lời thì chuông của phu nhân reo lên, và ông Adams buộc phải rút lui; ông cũng chẳng thể tìm được cơ hội thứ hai để nói chuyện với cô trước chuyến đi London của họ, vốn diễn ra chỉ vài ngày sau đó. Tuy nhiên, Andrews đã cư xử rất biết ơn và cảm kích trước lòng tốt của ông; cậu nói với ông rằng cậu sẽ không bao giờ quên điều đó, đồng thời nhận từ vị mục sư tốt bụng nhiều lời khuyên răn về việc giữ gìn lối sống, cũng như sự kiên trì trong đức tính trong sạch và siêng năng của mình.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 10 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Henry Fielding

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.