Về việc chép chuyện đời nói chung, và đặc biệt là chuyện nàng Pamela; cùng vài lời bàn bên lề về Colley Cibber và những người khác.
Một nhận xét tuy cũ rích nhưng lại rất đúng, rằng những tấm gương tác động vào tâm trí mạnh mẽ hơn nhiều so với những lời giáo huấn. Nếu điều này đúng với những thói hư tật xấu, thì nó càng đúng hơn với những điều đáng yêu và đáng ngưỡng mộ. Ở đây, sự noi gương tác động hiệu quả nhất lên ta, thôi thúc ta bắt chước theo một cách không thể cưỡng lại được. Vì thế, một con người tốt lành chính là bài học sống động cho tất cả những người quen biết, và trong cái vòng tròn nhỏ hẹp ấy, họ hữu ích hơn bất kỳ cuốn sách hay nào.
Nhưng vì thường xảy ra chuyện những người tốt nhất lại ít được biết đến, nên họ không thể lan tỏa sức ảnh hưởng từ tấm gương của mình đi xa được; người viết văn có thể được nhờ cậy để truyền bá tiểu sử của họ rộng rãi hơn, và trình bày những hình mẫu đáng yêu ấy đến với những người không có diễm phúc được gặp tận mặt những nguyên mẫu đó. Bằng cách truyền tải những tấm gương quý giá như vậy ra thế giới, có lẽ người viết đã làm được một việc phục vụ nhân loại còn to lớn hơn cả chính người mà cuộc đời của họ đã tạo nên tấm gương ban đầu ấy.
Theo quan điểm này, tôi luôn dành sự kính trọng cho những nhà viết tiểu sử, những người đã ghi chép lại hành trạng của những con người vĩ đại và xứng đáng thuộc cả hai giới. Chưa kể đến những tác giả cổ xưa mà gần đây ít người đọc tới, vì chúng được viết bằng những ngôn ngữ đã lỗi thời và theo suy nghĩ chung là khó hiểu, như Plutarch, Nepos và những người khác mà tôi từng nghe đến hồi còn trẻ; thì ngay trong ngôn ngữ của chúng ta cũng có nhiều tác phẩm hữu ích và đầy tính giáo huấn, được biên soạn khéo léo để gieo những hạt giống đức hạnh vào tuổi trẻ, và rất dễ hiểu cho những người có trí tuệ ở mức trung bình. Chẳng hạn như chuyện của John Đại đế, người nhờ những hành động dũng cảm và hào hiệp chống lại những kẻ to xác, vạm vỡ mà có được danh xưng vẻ vang là Kẻ giết người khổng lồ; chuyện về một Bá tước Warwick, người có tên Thánh là Guy; tiểu sử của Argalus và Parthenia; và trên hết thảy, là lịch sử của bảy nhân vật đáng kính, những Nhà vô địch của Kitô giáo. Trong tất cả những cuốn sách đó, niềm vui hòa quyện cùng sự giáo huấn, và người đọc vừa được giải trí vừa được nâng cao hiểu biết gần như ngang nhau.
Nhưng tôi xin bỏ qua những cuốn sách đó và nhiều cuốn khác để đề cập đến hai cuốn vừa mới xuất bản, đại diện cho những hình mẫu đáng ngưỡng mộ của cả hai giới. Cuốn trước, bàn về đức hạnh nam giới, được viết bởi chính nhân vật vĩ đại đó, người đã sống cuộc đời mà ông ta ghi chép lại, và nhiều người cho rằng ông ta sống cuộc đời như vậy chỉ để mà viết ra nó. Cuốn còn lại được chuyển tải đến chúng ta bởi một nhà chép sử, người đã vay mượn những tư liệu của mình, như phương pháp thông thường, từ những giấy tờ và hồ sơ xác thực. Tôi tin rằng độc giả đã đoán ra ngay, tôi muốn nói đến cuộc đời của ngài Colley Cibber và của cô Pamela Andrews. Người đầu tiên thật khéo léo làm sao, khi ám chỉ rằng ông ta đã thoát được việc được thăng lên những chức vụ cao nhất trong Giáo hội và Nhà nước, để dạy chúng ta coi thường sự sang trọng của thế gian! Ông ta giáo huấn mạnh mẽ biết bao về việc phải phục tùng tuyệt đối những người bề trên! Cuối cùng, ông ta trang bị cho chúng ta thật hoàn hảo để chống lại cái đam mê khó chịu, khốn khổ như nỗi sợ hãi sự nhục nhã! Ông ta vạch trần rõ ràng biết bao sự rỗng tuếch và phù phiếm của cái bóng ma mang tên danh tiếng đó!
Những gì độc giả nữ học được từ hồi ký của bà Andrews đã được trình bày rất rõ trong các bài luận hoặc bức thư xuất sắc được đính kèm trong lần tái bản thứ hai và các lần sau đó của tác phẩm ấy, nên ở đây tôi không cần phải nhắc lại một cách thừa thãi nữa. Lịch sử xác thực mà tôi xin giới thiệu với công chúng ngay bây giờ là một ví dụ về điều tốt lành to lớn mà cuốn sách đó có khả năng mang lại, và về sự phổ biến của những tấm gương mà tôi vừa đề cập: vì sẽ thấy rõ rằng, chính nhờ luôn giữ tấm gương về các đức hạnh của người chị trước mắt mình mà ngài Joseph Andrews đã chủ yếu giữ được sự thuần khiết giữa những cám dỗ lớn lao như vậy. Tôi chỉ xin nói thêm rằng, đức tính trinh tiết ở nam giới này, mặc dù chắc chắn là đáng khao khát và phù hợp ở một nửa nhân loại như nửa còn lại, lại gần như là đức hạnh duy nhất mà nhà biện hộ vĩ đại kia không tự nhận cho chính mình vì mục đích làm gương cho độc giả.
