Joseph Andrews, Tập 1

Lượt đọc: 472 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 4

❊ ❊ ❊

Chuyện về Leonora, hay kẻ phụ tình bất hạnh.

Leonora là con gái một gia đình khá giả; nàng cao ráo, vóc dáng cân đối, khuôn mặt toát lên vẻ hoạt bát, thứ thường cuốn hút hơn cả những nét đẹp chuẩn mực nhưng thiếu sức sống: cũng phải nói thêm rằng, kiểu nhan sắc này dễ đánh lừa người khác cũng như dễ thu hút họ; cái vẻ vui tươi mà nó thể hiện thường bị nhầm lẫn với bản tính nhân hậu, còn sự hoạt bát thường bị nhầm là biểu hiện của một trí tuệ chân chính.

Leonora, lúc này đã mười tám tuổi, sống cùng một người dì tại một thị trấn ở miền Bắc nước Anh. Nàng là người cực kỳ ham vui, hiếm khi vắng mặt trong các buổi khiêu vũ hay bất kỳ dịp tụ họp công cộng nào; nơi nàng thường xuyên có cơ hội thỏa mãn sự phù phiếm tham lam của mình bằng sự ưu ái mà cánh đàn ông dành cho nàng so với hầu hết mọi phụ nữ khác có mặt ở đó.

Trong số nhiều gã trai trẻ để ý và theo đuổi nàng, Horatio sớm chiếm được cảm tình của nàng hơn cả những đối thủ khác; nàng khiêu vũ với vẻ hân hoan khác thường mỗi khi anh là bạn nhảy của mình; chẳng khung cảnh tuyệt đẹp của buổi tối hay tiếng chim sơn ca đêm cũng không thể kéo dài buổi đi dạo của nàng bằng sự hiện diện của anh. Nàng không còn giả vờ không hiểu sự lịch thiệp của những kẻ khác; trong khi nàng nghiêng tai lắng nghe chăm chú từng lời khen ngợi của Horatio, đến mức nàng thường mỉm cười ngay cả khi lời khen đó quá tinh tế so với sự hiểu biết của nàng.

“Xin lỗi bà,” Adams lên tiếng, “gã quý ông Horatio này là ai vậy?”

Horatio, người phụ nữ tiếp lời, là một thanh niên xuất thân gia giáo, theo học luật và đã được cấp bằng luật sư vài năm. Ngoại hình và khuôn mặt anh ta được mọi người công nhận là khôi ngô; nhưng anh còn toát lên một vẻ trang nghiêm hiếm thấy. Tính tình anh trầm lặng nhưng không hề gắt gỏng. Anh có sự dí dỏm, thông minh, cùng một chút khuynh hướng châm biếm mà anh thường hơi lạm dụng.

Chàng trai này, dù đem lòng yêu Leonora say đắm, lại là người cuối cùng nhận ra khả năng thành công của mình. Cả thị trấn đã tác hợp cho họ trước khi chính anh kịp cảm thấy tự tin từ thái độ của nàng để bày tỏ tình cảm; vì theo quan điểm của anh (và có lẽ anh đã đúng ở điểm này) rằng thật vô cùng thiếu khôn ngoan khi nói chuyện nghiêm túc về tình yêu với một người phụ nữ trước khi bạn đã tiến xa trong tình cảm của nàng, đến mức chính nàng cũng mong đợi và khao khát được nghe điều đó.

Nhưng dẫu sự lo âu của một kẻ si tình có thể tạo ra bao nghi ngại, thường làm phóng đại mọi ưu ái dành cho tình địch và nhìn nhận những tín hiệu nhỏ nhặt hướng về mình theo cách méo mó, thì không đời nào niềm đam mê lại có thể làm mờ mắt Horatio đến mức ngăn anh hy vọng từ thái độ của Leonora, người mà tình cảm dành cho anh giờ đây đã rõ ràng với cả những kẻ bàng quan trong hội của họ cũng như tình cảm của anh dành cho nàng.

“Tôi chưa từng thấy hạng đàn bà lẳng lơ này có kết cục tốt đẹp nào cả” (người phụ nữ từng ngăn cản Joseph lên xe lên tiếng), “và tôi cũng chẳng lấy làm lạ nếu sau này cô ta có làm gì đi nữa.”

Người phụ nữ tiếp tục câu chuyện: Đó là vào một buổi tối, giữa lúc cuộc trò chuyện đang vui vẻ trong công viên, Horatio thì thầm với Leonora rằng anh muốn cùng nàng đi dạo riêng một lát vì có điều rất quan trọng cần nói. “Anh chắc là quan trọng chứ?” nàng hỏi, mỉm cười. “Anh hy vọng,” chàng đáp, “nàng cũng sẽ nghĩ vậy, vì toàn bộ hạnh phúc tương lai của đời anh đều phụ thuộc vào điều đó.”

Leonora, người đã lờ mờ đoán ra chuyện gì sắp xảy ra, muốn trì hoãn đến lúc khác; nhưng Horatio, người đã vượt qua hơn nửa sự khó khăn khi ngỏ lời bằng động thái đầu tiên đó, lại quá khẩn khoản khiến cuối cùng nàng cũng nhượng bộ, và, bỏ lại những người còn lại, họ tách ra đi vào một lối đi vắng vẻ.

Họ đã đi khá xa khỏi tầm mắt của mọi người, cả hai đều giữ im lặng tuyệt đối. Cuối cùng Horatio dừng hẳn lại, nhẹ nhàng nắm lấy tay Leonora đang đứng đó, tái nhợt và run rẩy, anh thở dài thườn thượt, rồi nhìn vào mắt nàng với tất cả sự dịu dàng có thể tưởng tượng được, anh thốt lên bằng giọng run rẩy: “Ôi Leonora! liệu ta có cần phải nói ra thứ định đoạt hạnh phúc tương lai của đời mình? Ta có cần phải nói rằng có một điều thuộc về nàng đang cản trở hạnh phúc của ta, và nếu nàng không buông bỏ nó, ta sẽ phải đau khổ!”— “Đó có thể là gì chứ?” Leonora đáp. “Thật chẳng lạ,” anh nói, “nàng ngạc nhiên khi ta lại phản đối bất cứ thứ gì thuộc về nàng: nhưng chắc hẳn nàng đoán được, vì đó là thứ duy nhất mà nếu cả thế giới này là của ta, ta cũng sẽ đánh đổi để có được nó. Ôi, đó là thứ nàng phải từ bỏ để ban cho ta mọi điều còn lại! Leonora có thể, hay đúng hơn là có chịu, nghi ngờ thêm nữa không? Hãy để ta thì thầm vào tai nàng—Đó chính là cái tên của nàng, thưa nàng. Chỉ cần nàng từ bỏ nó, bằng sự ưng thuận trở thành của riêng ta mãi mãi, điều đó sẽ ngăn ta khỏi cảnh khốn cùng nhất và biến ta thành người hạnh phúc nhất trần gian.”

Leonora, mặt đỏ bừng và cố tỏ vẻ giận dữ nhất có thể, bảo anh: “Nếu biết trước lời tuyên bố của anh sẽ là thế này, cô đã không để anh dụ dỗ rời xa mọi người; rằng anh đã làm cô kinh ngạc và hoảng sợ, nên cô yêu cầu anh đưa cô trở lại nhanh nhất có thể;” điều mà Horatio, cũng run rẩy chẳng kém gì nàng, đã làm.

“Thằng cha ngốc nghếch,” Slipslop hét lên; “đúng là dấu hiệu cho thấy gã chẳng hiểu mô tê gì về cánh đàn bà chúng tôi.” — “Thật sự thưa bà,” Adams nói, “tôi nghĩ bà nói đúng: nếu tôi mà là gã đó, tôi đã phải ép cô nàng nói rõ tâm tư rồi khi đã đẩy mọi chuyện đi xa đến thế.” Nhưng bà Grave-airs yêu cầu người phụ nữ hãy bỏ qua tất cả những thứ nhạt nhẽo đó trong câu chuyện của mình, vì nó làm bà thấy buồn nôn.

Vậy thì, thưa bà, để ngắn gọn nhất có thể, người phụ nữ nói, không lâu sau buổi trò chuyện đó, Horatio và Leonora đã trở nên vô cùng khăng khít. Mọi nghi thức trừ bước cuối cùng đều đã xong xuôi; các giấy tờ đã được soạn thảo, và mọi thứ đều đã chuẩn bị sẵn sàng để Horatio đạt được mọi nguyện vọng của mình. Nếu bà muốn, tôi sẽ đọc lại cho bà nghe một lá thư của mỗi người, tôi đã thuộc lòng chúng, và chúng sẽ cho bà thấy rõ mức độ tình cảm của cả hai bên.

Bà Grave-airs phản đối việc nghe những lá thư này; nhưng khi đem ra biểu quyết, tất cả những người còn lại trên xe đều ủng hộ, với mục sư Adams tranh luận cho việc này bằng sự kiên quyết tột độ.

HORATIO GỬI LEONORA.

“Hỡi tạo vật đáng ngưỡng mộ nhất, việc theo đuổi thú vui khi vắng bóng đối tượng mà tâm trí ta hoàn toàn dâng hiến thật vô nghĩa làm sao, trừ phi nó có liên quan đến đối tượng ấy! Đêm qua ta buộc phải tham dự cùng những gã đàn ông thông tuệ và học thức, điều mà dù trước đây có dễ chịu thế nào với ta, giờ đây chỉ khiến ta nghi ngờ rằng họ cho rằng sự vắng mặt của ta trong câu chuyện là vì nguyên do thực sự. Vì lý do đó, khi những bận rộn của nàng không cho phép ta hưởng niềm hạnh phúc ngây ngất khi được gặp nàng, ta luôn khao khát được ở một mình; vì những cảm xúc của ta dành cho Leonora quá tinh tế, đến mức ta không thể chịu nổi ý nghĩ có kẻ khác nhìn thấu những ân cần ngọt ngào mà trí tưởng tượng nồng nàn của một kẻ si tình đôi khi tự nuông chiều, và điều mà ta nghi ngờ đôi mắt ta khi đó đã phản bội chính ta. Nỗi sợ bị khám phá ra những suy nghĩ này có lẽ nghe có vẻ nực cười đối với những tâm hồn không nhạy cảm với mọi sự dịu dàng của mối tình tinh tế này. Và chắc chắn chúng ta sẽ nghi ngờ rằng hiếm có tâm hồn như vậy, khi ta xét thấy nó đòi hỏi mọi đức tính của con người phải được phát huy hết mức; vì người yêu dấu, người mà hạnh phúc cuối cùng phụ thuộc vào đó, có thể mang đến cho chúng ta những cơ hội tuyệt vời để dũng cảm bảo vệ nàng, rộng lượng với những thiếu thốn của nàng, cảm thông với những nỗi đau của nàng, biết ơn với lòng tốt của nàng; và theo cách tương tự, thực hiện mọi đức tính khác, mà kẻ nào không sẵn lòng làm ở bất kỳ mức độ nào, và làm với sự say mê tột độ, thì kẻ đó không bao giờ xứng đáng với cái tên người yêu. Do đó, chính vì sự khiêm nhường tinh tế trong tâm hồn nàng mà ta vun đắp nó thật thuần khiết trong tâm hồn chính mình; và đó chính là điều sẽ gợi nhắc cho nàng sự khó chịu mà ta phải chịu đựng từ những hành động tự do mà những gã đàn ông vốn được thế giới coi là lịch sự đôi khi lại cho phép bản thân làm trong những dịp này.

“Ta có thể nói với nàng sự háo hức mà ta mong chờ ngày hạnh phúc đó, khi ta được trải nghiệm sự sai lầm của một khẳng định phổ biến rằng hạnh phúc lớn nhất của con người nằm ở niềm hy vọng? Một học thuyết mà chưa ai có lý do để tin tưởng mạnh mẽ hơn chính ta lúc này, vì chưa từng có ai nếm trải niềm hạnh phúc như ngọn lửa đang bùng cháy trong lồng ngực ta với suy nghĩ sẽ dành trọn những ngày tương lai cùng một người bạn đồng hành như vậy, và rằng mọi hành động trong đời ta sẽ có được sự thỏa mãn vinh quang là góp phần vào hạnh phúc của nàng.”

LEONORA GỬI HORATIO. 5

“Sự tinh tế trong tâm hồn anh đã được chứng minh quá rõ ràng qua từng lời nói và hành động kể từ khi em có được niềm vui quen biết anh, đến nỗi em nghĩ rằng không thể nào nâng cao hơn nữa ý kiến tốt đẹp của em về Horatio bằng bất kỳ minh chứng nào về sự xứng đáng. Chính suy nghĩ này đã là niềm an ủi của em khi em nhận được lá thư cuối cùng của anh, lá thư mà khi mở ra, em thú thật mình đã ngạc nhiên khi thấy những cảm xúc tinh tế được bày tỏ trong đó vượt xa những gì em nghĩ có thể xuất phát từ ngay cả chính anh (mặc dù em biết mọi nguyên tắc hào hiệp mà con người có thể có đều tập trung trong lồng ngực anh), đến mức ngôn từ không thể diễn tả được những gì em cảm thấy khi nghĩ rằng hạnh phúc của em sẽ là mục đích cuối cùng cho mọi hành động của anh.

“Ôi, Horatio! cuộc sống sẽ thế nào đây, khi những công việc gia đình nhỏ nhặt nhất được ngọt ngào hóa bởi suy nghĩ đầy vui sướng rằng người đàn ông trên thế gian xứng đáng nhất, và là người mà anh khao khát dành trọn tình cảm nhất, sẽ gặt hái được lợi ích hay niềm vui từ mọi việc em làm! Trong trường hợp như vậy, những vất vả hẳn sẽ biến thành những trò tiêu khiển, và không gì ngoài những bất tiện không thể tránh khỏi của cuộc đời có thể khiến chúng ta nhớ rằng mình là những sinh linh hữu tử.

“Nếu những suy nghĩ thầm kín của anh, và khao khát giữ chúng không bị lộ ra, khiến ngay cả những cuộc trò chuyện của những người thông tuệ và học thức cũng trở nên tẻ nhạt với anh, thì em, kẻ bị phong tục kết án phải trò chuyện với những phụ nữ mà sự tò mò tự nhiên luôn dẫn họ đến việc soi mói mọi suy nghĩ của em, và sự đố kỵ của họ không bao giờ cho phép trái tim của Horatio được sở hữu bởi bất kỳ ai mà không ép họ vào những âm mưu hiểm độc chống lại người may mắn sở hữu nó, thì em phải trải qua bao nhiêu giờ khắc lo âu chứ! Nhưng quả thực, nếu sự đố kỵ có thể có lý do, hay thậm chí là sự giảm nhẹ nào, thì đó là trong trường hợp này, nơi điều tốt đẹp quá lớn lao, và việc mong muốn nó cho riêng mình hẳn là điều tự nhiên đối với tất cả mọi người; em cũng không xấu hổ khi thừa nhận điều đó: và chính nhờ sự xứng đáng của anh, Horatio, mà em đã tránh được tình cảnh tồi tệ nhất trong mọi tình huống mà trí tưởng tượng của em có thể hình dung ra, đó là bị khuynh hướng thúc đẩy yêu người mà sự phán xét của chính em buộc em phải lên án.”

Mọi chuyện giữa cặp đôi si tình này tiến triển thuận lợi đến mức ngày cưới đã được ấn định, chỉ còn cách hai tuần nữa, thì phiên tòa sơ thẩm tình cờ được tổ chức cho hạt đó tại một thị trấn cách nơi diễn ra câu chuyện của chúng ta khoảng hai mươi dặm. Có vẻ như, các luật sư trẻ thường lui tới các phiên tòa này, không phải vì lợi nhuận mà để thể hiện tài nghệ và học hỏi luật pháp từ các thẩm phán hòa giải; vì mục đích này, một trong những thẩm phán khôn ngoan và nghiêm túc nhất được chỉ định làm người phát ngôn, hay chủ tọa, như cách họ khiêm tốn gọi, và ông ta sẽ đọc một bài giảng, hướng dẫn họ kiến thức chân chính về luật pháp.

“Bà nhầm một chút ở đây rồi,” Adams nói, “nếu bà không phiền, tôi sẽ đính chính: tôi đã tham dự một trong những phiên tòa quý này, nơi tôi quan sát thấy các luật sư dạy bảo các thẩm phán, thay vì học hỏi bất cứ điều gì từ họ.”

Điều đó không quan trọng lắm, người phụ nữ nói. Horatio đến đó, người mà vì hy vọng vào nghề nghiệp của mình để phát triển sự nghiệp, thứ hiện tại chưa lớn lắm, vì người yêu Leonora thân yêu, anh quyết tâm không quản ngại khó khăn, hay bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để cải thiện hay thăng tiến trong đó.

Ngay chiều hôm anh rời thị trấn, khi Leonora đang đứng ở cửa sổ, một cỗ xe ngựa sáu ngựa kéo đi ngang qua, thứ mà nàng tuyên bố là cỗ xe hoàn hảo nhất, lịch sự nhất, xinh đẹp nhất mà nàng từng thấy; thêm vào đó là những lời đáng chú ý: “Ôi, mình yêu cỗ xe đó mất rồi!” điều mà dù lúc đó bạn của nàng là Florella không mấy bận tâm, nhưng sau này cô vẫn nhớ mãi.

Vào buổi tối có một buổi hội họp, Leonora đã vinh danh bằng sự hiện diện của mình; nhưng nàng dự định dành cho Horatio thân yêu của mình sự ưu ái bằng cách từ chối khiêu vũ khi vắng mặt anh.

Ôi, tại sao phụ nữ không có sự kiên quyết để giữ lời thề tốt như họ thường có khuynh hướng tốt khi thực hiện chúng!

Người quý ông sở hữu cỗ xe sáu ngựa kéo đó đã đến buổi hội họp. Trang phục của chàng cũng sang trọng nổi bật như cỗ xe vậy. Chàng sớm thu hút ánh nhìn của mọi người; tất cả những gã bảnh bao, tất cả những chiếc áo ghi-lê lụa với viền bạc và vàng, đều bị lu mờ trong chớp mắt.

“Thưa bà,” Adams nói, “nếu không bất lịch sự, tôi rất muốn biết gã quý ông này ăn mặc thế nào.”

Thưa ông, người phụ nữ trả lời, tôi được kể rằng chàng mặc một chiếc áo khoác nhung cắt may màu quế, lót lụa satin hồng, thêu toàn bộ bằng chỉ vàng; áo ghi-lê, bằng vải gấm bạc, cũng được thêu vàng tương tự. Tôi không thể kể chi tiết về phần còn lại của trang phục; nhưng tất cả đều theo thời trang Pháp, vì Bellarmine (tên chàng là vậy) vừa từ Paris trở về.

Nhân vật tuyệt vời này không chỉ hoàn toàn thu hút ánh mắt của mọi quý cô trong buổi hội họp mà Leonora cũng thu hút chàng không kém. Chàng vừa nhìn thấy nàng đã đứng bất động như một bức tượng, hoặc ít nhất cũng đã làm như vậy nếu sự giáo dục tốt cho phép chàng. Tuy nhiên, chàng đã thể hiện rõ đến mức trước khi kịp tự điều chỉnh, mọi người trong phòng đều dễ dàng nhận ra sự ngưỡng mộ của chàng đã đặt vào đâu. Các quý cô khác bắt đầu chọn lại bạn nhảy cũ của mình, tất cả đều nhận ra ai sẽ là người Bellarmine chọn; tuy nhiên họ vẫn cố gắng bằng mọi cách để ngăn cản: nhiều người trong số họ nói với Leonora: “Ôi thưa bà! tôi cho rằng chúng tôi sẽ không có vinh hạnh được thấy bà khiêu vũ tối nay đâu;” và rồi hét lên, trong tầm nghe của Bellarmine, “Ôi! Leonora sẽ không khiêu vũ đâu, tôi đảm bảo với bà: bạn nhảy của cô ấy không có ở đây.” Một người độc ác đã cố gắng ngăn cản nàng bằng cách cử một gã khó chịu đến mời, để nàng buộc phải hoặc khiêu vũ với hắn, hoặc ngồi xuống; nhưng âm mưu này đã thất bại.

Leonora thấy mình được người lạ mặt tuyệt vời ngưỡng mộ, và được mọi phụ nữ có mặt ở đó ghen tị. Trái tim nhỏ bé của nàng bắt đầu đập loạn nhịp trong lồng ngực, và đầu óc nàng quay cuồng với một chuyển động co thắt: nàng dường như muốn nói chuyện với vài người quen nhưng lại chẳng có gì để nói; vì, khi nàng không muốn nhắc đến chiến thắng hiện tại của mình, thì nàng cũng không thể rời suy nghĩ của mình dù chỉ một phút khỏi việc chiêm ngưỡng nó. Nàng chưa bao giờ nếm trải bất cứ điều gì giống như hạnh phúc này. Trước đây nàng đã biết thế nào là làm khổ một người phụ nữ; nhưng bị ghét bỏ và bị nguyền rủa thầm kín bởi cả một hội thì đó là niềm vui dành riêng cho khoảnh khắc hạnh phúc này. Vì sự tuôn trào mê đắm to lớn này đã làm đảo lộn sự hiểu biết của nàng, nên không có gì ngớ ngẩn bằng hành vi của nàng: nàng thực hiện hàng nghìn trò trẻ con, vặn vẹo cơ thể thành nhiều hình dạng, và khuôn mặt thành nhiều kiểu cười, mà không vì bất kỳ lý do gì. Nói tóm lại, cách cư xử của nàng cũng vô lý như mong muốn của nàng, đó là cố tỏ ra không biết gì về sự ngưỡng mộ của người lạ, và đồng thời, từ sự ngưỡng mộ đó, chiến thắng trước mọi phụ nữ trong phòng.

Trong tâm trạng này, Bellarmine, sau khi hỏi xem nàng là ai, tiến lại gần nàng, và với một cái cúi chào thấp, xin vinh hạnh được khiêu vũ cùng nàng, điều mà nàng, với một cái nhún gối thấp tương tự, đã đồng ý ngay lập tức. Nàng khiêu vũ với chàng suốt cả đêm, và tận hưởng, có lẽ, niềm vui lớn nhất mà nàng có thể cảm nhận được.

Trước những lời này, Adams phát ra một tiếng rên rỉ sâu sắc, làm các quý cô hoảng sợ, họ bảo ông: “Họ hy vọng ông không bị ốm.” Ông đáp: “Tôi rên rỉ chỉ vì sự ngu ngốc của Leonora mà thôi.”

Leonora rút lui (người phụ nữ tiếp tục) vào khoảng sáu giờ sáng, nhưng không phải để nghỉ ngơi. Nàng trằn trọc trên giường, với những khoảng thời gian ngủ rất ngắn, và những giấc ngủ đó hoàn toàn tràn ngập những giấc mơ về cỗ xe và những bộ quần áo sang trọng nàng đã thấy, cùng những buổi khiêu vũ, opera và các buổi tiệc tùng mà họ đã nói chuyện.

Vào buổi chiều, Bellarmine, trên cỗ xe sáu ngựa kéo thân yêu, đến thăm nàng. Chàng thực sự bị vẻ ngoài của nàng mê hoặc, và khi tìm hiểu, chàng cũng hài lòng với gia cảnh của cha nàng (vì bản thân chàng, mặc dù trang phục lộng lẫy, cũng không giàu có đến mức như Croesus hay Attalus).— “Attalus,” ông Adams nói: “nhưng xin hỏi làm sao bà biết những cái tên này?” Người phụ nữ mỉm cười trước câu hỏi, và tiếp tục. Chàng hài lòng đến mức, tôi nói vậy, chàng quyết định ngỏ lời trực tiếp với nàng. Chàng đã làm như vậy, và với sự nồng nhiệt và nhanh nhẹn đến mức chàng nhanh chóng đập tan những sự từ chối yếu ớt của nàng, và buộc người phụ nữ phải giới thiệu chàng với cha mình, người mà nàng biết, sẽ nhanh chóng tuyên bố ủng hộ một cỗ xe sáu ngựa kéo.

Như vậy, những gì Horatio đã phải mất bao lâu mới đạt được bằng những tiếng thở dài và nước mắt, tình yêu và sự dịu dàng, thì gã Bellarmine nửa Pháp nửa Anh với sự vui vẻ và hào hiệp đã chiếm lấy trong chớp mắt. Nói cách khác, những gì sự khiêm nhường đã mất cả năm trời để xây dựng, sự trơ trẽn đã phá hủy trong hai mươi bốn giờ.

Đến đây Adams rên rỉ lần thứ hai; nhưng các quý cô, những người bắt đầu nhận ra trò của ông, chẳng thèm để ý.

Từ lúc bắt đầu buổi hội họp cho đến cuối chuyến thăm của Bellarmine, Leonora hầu như không nghĩ đến Horatio lần nào; nhưng giờ đây anh đã bắt đầu, dù là một vị khách không mời, đi vào tâm trí nàng. Nàng ước mình đã nhìn thấy Bellarmine quyến rũ cùng cỗ xe quyến rũ của chàng trước khi mọi chuyện đi quá xa. “Nhưng tại sao,” nàng tự nhủ, “mình lại ước đã nhìn thấy chàng trước kia; hay việc mình nhìn thấy chàng bây giờ thì có ý nghĩa gì? Chẳng phải Horatio là người yêu của mình, gần như là chồng mình sao? Chẳng phải anh ấy cũng khôi ngô, thậm chí khôi ngô hơn Bellarmine sao? Phải, nhưng Bellarmine lịch sự hơn, và là một quý ông tinh tế hơn; phải, điều đó phải thừa nhận là đúng. Phải, phải, chắc chắn là vậy. Nhưng chẳng phải mới hôm qua thôi, mình đã yêu Horatio hơn tất cả mọi người trên thế giới sao? Phải, nhưng hôm qua mình đã chưa nhìn thấy Bellarmine. Nhưng chẳng phải Horatio say mê mình, và liệu anh ấy có thể vì tuyệt vọng mà đau lòng nếu mình bỏ rơi anh ấy không? Chà, và chẳng phải Bellarmine cũng có trái tim để đau lòng sao? Phải, nhưng mình đã hứa với Horatio trước; nhưng đó là điều bất hạnh của Bellarmine tội nghiệp; nếu mình thấy chàng trước, mình chắc chắn đã chọn chàng. Chẳng phải chàng quý ông đáng yêu đó đã chọn mình thay vì mọi phụ nữ trong buổi hội họp, khi mọi ả đều đang săn đón chàng sao? Khi nào Horatio có khả năng mang lại cho mình một minh chứng tình cảm như vậy? Anh ấy có thể tặng mình một cỗ xe, hay bất kỳ thứ gì mà Bellarmine sẽ biến mình thành nữ chủ nhân sao? Sự khác biệt giữa việc làm vợ một luật sư nghèo và làm vợ một người giàu có như Bellarmine thật to lớn biết bao! Nếu mình cưới Horatio, mình sẽ chẳng chiến thắng được ai ngoài một tình địch; nhưng bằng cách cưới Bellarmine, mình sẽ là niềm ghen tị của tất cả những người quen. Hạnh phúc biết bao! Nhưng liệu mình có thể để Horatio chết không? vì anh ấy đã thề rằng không thể sống thiếu mình: nhưng có lẽ anh ấy sẽ không chết: nếu anh ấy chết, liệu mình có thể ngăn cản không? Mình phải hy sinh bản thân vì anh ấy sao? hơn nữa, Bellarmine cũng có thể đau khổ vì mình lắm chứ.” Nàng đang tranh luận như vậy với chính mình, thì một vài quý cô trẻ gọi nàng đi dạo, và tạm thời làm dịu đi nỗi lo âu của nàng.

Sáng hôm sau, Bellarmine dùng bữa sáng với nàng trước sự chứng kiến của người dì, người mà chàng đã thông báo đầy đủ về tình cảm của mình dành cho Leonora. Chàng vừa rời đi thì bà dì đã bắt đầu khuyên nhủ cháu gái về dịp này. “Cháu thấy đấy, đứa trẻ,” bà nói, “vận may đã đặt trước mặt cháu; và ta hy vọng cháu sẽ không từ chối sự tiến thân của chính mình.” Leonora, thở dài, cầu xin bà đừng nhắc đến chuyện đó nữa, khi bà biết rõ sự đính ước của nàng với Horatio. “Đính ước là cái quái gì chứ!” bà dì hét lên; “cháu nên quỳ gối cảm ơn Thiên đường vì cháu vẫn còn quyền hủy bỏ chúng. Có người phụ nữ nào lại do dự dù chỉ một giây về việc mình nên ngồi xe ngựa hay đi bộ suốt cả cuộc đời không? Nhưng Bellarmine có sáu con ngựa kéo, còn Horatio thậm chí chẳng có lấy một đôi.” — “Phải, nhưng, thưa dì, thế giới sẽ nói gì ạ?” Leonora đáp: “họ sẽ không lên án cháu sao?” — “Thế giới luôn đứng về phía sự khôn ngoan,” người dì kêu lên, “và chắc chắn sẽ lên án cháu nếu cháu hy sinh lợi ích của mình vì bất kỳ lý do nào. Ồ! ta biết thế giới này rất rõ; và cháu đang tỏ ra thiếu hiểu biết, cháu thân mến, với sự phản đối của mình. Ôi lương tâm ta! thế giới này khôn ngoan hơn nhiều. Ta đã sống lâu hơn cháu ở trên đời này; và ta đảm bảo với cháu chẳng có gì đáng để chúng ta bận tâm ngoài tiền bạc; ta cũng chưa từng thấy người nào kết hôn vì những lý do khác mà sau đó lại không hối hận từ tận đáy lòng. Hơn nữa, nếu chúng ta xét đến hai người đàn ông đó, cháu có thể chọn một gã hèn nhát đã được nuôi dạy ở đại học thay vì một quý ông lịch lãm vừa trở về từ những chuyến du ngoạn sao. Cả thế giới phải thừa nhận Bellarmine là một quý ông lịch lãm, chắc chắn là một quý ông lịch lãm, và là một người đàn ông khôi ngô.” — “Có lẽ, thưa dì, cháu sẽ không do dự, nếu cháu biết cách rút lui khỏi người kia một cách lịch sự.” — “Ồ! chuyện đó cứ để ta lo,” người dì nói. “Cháu biết cha cháu vẫn chưa biết gì về vụ này. Thực ra, về phần ta, ta đã nghĩ như vậy là ổn rồi, chẳng mơ mộng gì về lời đề nghị như thế này; nhưng ta sẽ giúp cháu giải thoát: cứ để ta đưa ra câu trả lời cho gã đó. Ta đảm bảo cháu sẽ không gặp rắc rối gì thêm nữa.”

Leonora cuối cùng cũng hài lòng với lý lẽ của người dì; và Bellarmine ăn tối cùng nàng vào tối hôm đó, cả hai thống nhất rằng sáng hôm sau chàng sẽ đến gặp cha nàng để đề nghị hôn sự, điều mà nàng đã đồng ý sẽ được hoàn tất khi chàng trở về.

Người dì lui về ngay sau bữa tối; và, khi hai người yêu nhau ở lại với nhau, Bellarmine bắt đầu theo cách sau: “Vâng, thưa nàng; chiếc áo khoác này, ta đảm bảo với nàng, được may tại Paris, và ta thách thợ may giỏi nhất nước Anh thậm chí bắt chước được nó. Không một ai trong số họ có thể cắt may, thưa nàng; họ không thể cắt được. Nếu nàng quan sát cách vạt áo này được xoay, và tay áo này: một gã thợ may Anh vụng về chẳng thể làm được gì giống như thế. Xin hỏi, nàng thấy trang phục của người hầu của ta thế nào?” Leonora trả lời, “Nàng thấy chúng rất đẹp.” — “Toàn đồ Pháp cả,” chàng nói, “ta đảm bảo với nàng, ngoại trừ những chiếc áo khoác ngoài; ta không bao giờ tin tưởng giao bất cứ thứ gì hơn một chiếc áo khoác ngoài cho một người Anh. Nàng biết đấy, người ta phải khuyến khích người của mình trong khả năng có thể, đặc biệt là vì, trước khi ta có chức vị, ta từng theo phe nông thôn, hi, hi, hi! Nhưng với ta, ta thà nhìn hòn đảo bẩn thỉu này chìm xuống đáy biển, còn hơn là mặc một mảnh vải do người Anh làm ra trên người: và ta chắc chắn, sau khi nàng có một chuyến du ngoạn đến Paris, nàng sẽ có cùng ý kiến về quần áo của chính mình. Nàng không thể hình dung nổi trang phục Pháp sẽ là một sự bổ sung tuyệt vời thế nào cho vẻ đẹp của nàng; ta khẳng định chắc chắn với nàng, tại buổi opera đầu tiên ta xem kể từ khi ta qua đây, ta đã nhầm tưởng các quý cô người Anh là những cô hầu phòng, hi, hi, hi!”

Với kiểu trò chuyện lịch sự như vậy, chàng Bellarmine vui vẻ giải trí cho Leonora yêu dấu của mình, thì cánh cửa đột ngột mở ra, và Horatio bước vào phòng. Đến đây thật không thể diễn tả được sự ngạc nhiên của Leonora.

“Người phụ nữ tội nghiệp!” bà Slipslop nói, “cô ta chắc hẳn đang ở trong tình thế khủng khiếp lắm!” — “Chẳng chút nào,” bà Grave-airs nói; “hạng lẳng lơ đó không bao giờ có thể bị bối rối cả.” — “Vậy thì cô ta phải có sự trơ trẽn hơn cả người Corinth,” Adams nói; “phải, hơn cả chính Lais.”

Một sự im lặng kéo dài, người phụ nữ tiếp tục, bao trùm cả hội. Nếu sự xuất hiện tự nhiên của Horatio gây ra sự kinh ngạc tột độ cho Bellarmine, thì sự hiện diện bất ngờ của Bellarmine cũng làm Horatio ngạc nhiên không kém. Cuối cùng Leonora, tập hợp tất cả sự bình tĩnh mà mình có được, quay sang người sau và giả vờ ngạc nhiên về lý do của một chuyến thăm muộn màng như vậy. “Tôi thực sự,” anh trả lời, “đã phải xin lỗi vì đã làm phiền cô vào giờ này, nếu việc tôi thấy cô đang có khách không đảm bảo với tôi rằng tôi không làm gián đoạn sự nghỉ ngơi của cô.” Bellarmine đứng dậy khỏi ghế, đi lại trong phòng theo bước nhảy minuet, và ngân nga một giai điệu opera, trong khi Horatio, tiến lại gần Leonora, hỏi khẽ nàng liệu gã quý ông kia có phải là người thân của nàng không; điều mà nàng trả lời với một nụ cười, hay đúng hơn là một cái nhếch mép, “Không, anh ta chưa phải là người thân của tôi;” thêm vào đó, “nàng không thể đoán được ý nghĩa câu hỏi của anh ta.” Horatio nói khẽ với nàng, “Nó không xuất phát từ sự ghen tuông.” — “Ghen tuông! Tôi đảm bảo với anh, sẽ rất lạ nếu một người quen bình thường lại tự cho mình bất kỳ vẻ ta đây nào như thế.” Những lời này làm Horatio ngạc nhiên đôi chút; nhưng, trước khi anh kịp trả lời, Bellarmine nhảy múa đến chỗ nàng và nói, “Chàng e rằng mình đã làm gián đoạn công việc gì đó giữa nàng và quý ông kia.” — “Tôi không thể có công việc gì,” nàng nói, “với quý ông kia, hay bất kỳ ai khác, mà cần phải giữ bí mật với anh.”

“Nàng sẽ tha lỗi cho tôi,” Horatio nói, “nếu tôi muốn biết gã quý ông này là ai, người sẽ được tin tưởng giao phó mọi bí mật của chúng ta.” — “Anh sẽ sớm biết thôi,” Leonora hét lên; “nhưng tôi không thể đoán được bí mật nào có thể bao giờ đi qua giữa chúng ta với sự quan trọng to lớn như vậy.” — “Không ư, thưa nàng!” Horatio kêu lên; “Tôi chắc là nàng không muốn tôi hiểu nàng đang nghiêm túc.” — “Thật chẳng liên quan gì đến tôi,” nàng nói, “anh hiểu tôi thế nào; nhưng tôi nghĩ một chuyến thăm không đúng lúc như vậy thật khó mà hiểu được, ít nhất là khi người ta thấy một người đang bận rộn: mặc dù người hầu của người ta không từ chối một ai, người ta có thể mong đợi một người có giáo dục nên sớm hiểu ý.” “Thưa nàng,” Horatio nói, “tôi không tưởng tượng rằng bất kỳ sự bận rộn nào với một người lạ, như có vẻ gã quý ông này, sẽ làm chuyến thăm của tôi trở nên bất lịch sự, hay rằng bất kỳ nghi thức nào như vậy cần phải được giữ gìn giữa những người trong hoàn cảnh của chúng ta.” “Chắc chắn anh đang nằm mơ,” nàng nói, “hoặc muốn thuyết phục tôi rằng tôi đang ở trong một giấc mơ. Tôi không biết một người quen bình thường có thể có quyền gì để bỏ qua các nghi thức của sự lịch sự.” “Chắc chắn,” anh nói, “tôi đang nằm mơ; vì không thể nào tôi lại thực sự bị coi là một người quen bình thường bởi Leonora, sau những gì đã xảy ra giữa chúng ta?” “Đã xảy ra giữa chúng ta! Anh có định xúc phạm tôi trước mặt gã quý ông này không?” “Mẹ kiếp, xúc phạm quý cô à,” Bellarmine nói, đặt tay lên mũ, và bước tới gần Horatio: “có gã nào dám xúc phạm quý cô này trước mặt ta không, mẹ kiếp?” “Này anh bạn,” Horatio nói, “tôi khuyên anh nên bỏ cái vẻ hung hăng đó đi; vì tôi tin chắc rằng quý cô này không hề muốn tặng cho gã quý ông nhà anh một trận đòn ra trò đâu.” “Thưa ông,” Bellarmine nói, “tôi có vinh dự là người bảo vệ nàng; và, mẹ kiếp, nếu tôi không hiểu ý ông.” “Thưa ông,” Horatio đáp, “nàng đúng hơn là người bảo vệ của anh; nhưng đừng làm vẻ ta đây nữa, vì anh thấy đấy tôi đã chuẩn bị sẵn sàng cho anh” (vừa nói vừa vung chiếc roi về phía chàng). “Ồ! serviteur tres humble,” Bellarmine nói: “Je vous entend parfaitment bien.” Lúc đó người dì, người đã nghe tin về chuyến thăm của Horatio, bước vào phòng, và sớm giải tỏa mọi nghi ngờ của anh. Bà thuyết phục anh rằng anh chưa bao giờ tỉnh táo hơn trong đời, và rằng không có gì bất thường hơn đã xảy ra trong ba ngày anh vắng mặt ngoài một sự thay đổi nhỏ trong tình cảm của Leonora; người lúc này bật khóc, và tự hỏi lý do gì khiến anh đối xử với nàng theo cách man rợ như vậy. Horatio muốn Bellarmine rút lui cùng anh; nhưng các quý cô đã ngăn lại bằng cách nắm chặt lấy người sau; vì vậy người trước rời đi mà không cần nhiều nghi thức, bỏ lại nàng cùng tình địch để bàn bạc cho sự an toàn của chàng, điều mà Leonora sợ rằng sự thiếu thận trọng của mình có thể đã gây nguy hiểm; nhưng người dì đã an ủi nàng với sự đảm bảo rằng Horatio sẽ không mạo hiểm thân mình chống lại một hiệp sĩ hoàn hảo như Bellarmine, và rằng, là một luật sư, anh sẽ tìm cách trả thù theo cách riêng của mình, và điều tồi tệ nhất họ phải lo ngại từ anh chỉ là một vụ kiện.

Do đó, cuối cùng họ đồng ý cho phép Bellarmine rút về chỗ ở của chàng, sau khi đã giải quyết xong mọi vấn đề liên quan đến chuyến đi mà chàng phải thực hiện vào buổi sáng, và sự chuẩn bị của họ cho hôn lễ khi chàng trở về.

Nhưng, than ôi! như các hiền triết đã nhận xét, nơi trú ngụ của lòng dũng cảm không nằm trên khuôn mặt; và bao gã đàn ông trầm tĩnh, bình phàm sẽ vì một sự khiêu khích chính đáng mà tìm đến thứ kim loại độc địa kia, thứ sắt lạnh; trong khi những gã có vẻ mặt dữ dằn, đôi khi kèm theo cả biểu tượng của lòng can đảm là chiếc nơ cài mũ, lại thận trọng thoái lui hơn.

Leonora bị đánh thức vào buổi sáng, từ một giấc mơ về cỗ xe sáu ngựa kéo, bằng tin dữ rằng Bellarmine đã bị Horatio đâm xuyên người; rằng chàng đang nằm thoi thóp tại một nhà trọ, và các bác sĩ phẫu thuật tuyên bố vết thương là chí mạng. Nàng lập tức nhảy ra khỏi giường, nhảy múa quanh phòng một cách điên cuồng, xé tóc và đấm vào ngực trong tất cả nỗi đau khổ của tuyệt vọng; trong tình trạng đáng buồn đó, người dì, người cũng thức dậy theo tin tức, đã tìm thấy nàng. Người dì già tốt bụng dùng hết tài nghệ để an ủi cháu gái. Bà bảo nàng, “Còn sống còn hy vọng; nhưng nếu chàng ta chết thì nỗi đau khổ của cháu cũng chẳng giúp ích gì cho Bellarmine, và chỉ phơi bày chính bản thân cháu, điều mà có thể, sẽ khiến cháu một thời gian không có lời đề nghị nào trong tương lai; rằng, khi mọi chuyện đã xảy ra như thế, cách khôn ngoan nhất của cháu sẽ là không nghĩ đến Bellarmine nữa, mà cố gắng giành lại tình cảm của Horatio.” “Đừng nói với cháu,” Leonora đau khổ kêu lên; “chẳng phải vì cháu mà Bellarmine tội nghiệp đã mất mạng sao? Chẳng phải những nét quyến rũ chết tiệt này (vừa nói nàng vừa nhìn chằm chằm vào gương) đã là sự hủy hoại của người đàn ông quyến rũ nhất thời đại này sao? Cháu có bao giờ có thể chịu đựng việc ngắm nhìn khuôn mặt mình lần nữa không (với đôi mắt vẫn dán chặt vào gương)? Chẳng phải cháu là kẻ sát nhân của người quý ông tuyệt vời nhất sao? Không người phụ nữ nào khác trong thị trấn có thể gây ấn tượng gì với chàng.” “Đừng bao giờ nghĩ về những chuyện đã qua,” người dì kêu lên: “hãy nghĩ đến việc giành lại tình cảm của Horatio.” “Lý do gì,” người cháu nói, “cháu có thể hy vọng anh ấy sẽ tha thứ cho cháu? Không, cháu đã mất anh ấy cũng như người kia, và chính lời khuyên tồi tệ của dì là nguyên nhân của tất cả; dì đã dụ dỗ cháu, trái với khuynh hướng của cháu, để từ bỏ Horatio tội nghiệp (vừa nói nàng vừa bật khóc); dì đã thuyết phục cháu, dù cháu muốn hay không, từ bỏ tình cảm của cháu dành cho anh ấy; nếu không vì dì, Bellarmine sẽ không bao giờ xuất hiện trong suy nghĩ của cháu; nếu những lời tán tỉnh của chàng không được hậu thuẫn bởi sự thuyết phục của dì, chúng sẽ không bao giờ gây ấn tượng gì với cháu; cháu đã thách thức mọi tài sản và cỗ xe trên thế giới; nhưng chính dì, chính dì, là người đã vượt qua tuổi trẻ và sự ngây thơ của cháu, và ép cháu phải mất Horatio thân yêu mãi mãi.”

Người dì gần như bị nhấn chìm bởi cơn mưa từ ngữ này; tuy nhiên, bà đã tập hợp tất cả sức mạnh có thể, và, chu miệng ra như một chiếc túi, bắt đầu: “Ta không ngạc nhiên, cháu ạ, về sự vô ơn này. Những người khuyên nhủ phụ nữ trẻ vì lợi ích của họ, phải luôn mong đợi sự đáp trả như vậy: ta tin chắc anh trai ta sẽ cảm ơn ta vì đã phá vỡ mối hôn sự của cháu với Horatio, bằng mọi giá.” — “Điều đó có thể chưa nằm trong quyền hạn của dì đâu,” Leonora đáp, “mặc dù việc dì mong muốn hay cố gắng làm điều đó thật vô ơn biết bao, sau những món quà dì đã nhận từ anh ấy.” (Vì quả thật đúng là, rất nhiều quà tặng, và một số khá giá trị, đã được Horatio gửi đến cho người dì già; nhưng cũng đúng là, Bellarmine, khi dùng bữa sáng với bà và cháu gái, đã tặng bà một viên kim cương từ ngón tay chàng, có giá trị lớn hơn nhiều so với tất cả những gì bà đã nhận từ người kia.)

Sự tức giận của người dì đang bùng lên để đáp trả, thì một người hầu mang một lá thư vào phòng, lá thư mà Leonora, nghe tin nó đến từ Bellarmine, đã mở ra một cách háo hức, và đọc như sau:—

“TẠO VẬT THẦN THÁNH NHẤT,—Vết thương mà ta sợ rằng nàng đã nghe tin ta nhận phải từ đối thủ của mình không có vẻ gì là chí mạng như những phát súng bắn vào trái tim ta từ đôi mắt nàng, tout brilliant (rực rỡ). Đó là những khẩu pháo duy nhất mà ta phải gục ngã; vì bác sĩ phẫu thuật cho ta hy vọng sớm có thể tham dự vào buổi tiếp đón của nàng; cho đến lúc đó, trừ phi nàng muốn dành cho ta một vinh dự mà ta hầu như không có đủ hardiesse (sự can đảm) để nghĩ đến, sự vắng mặt của nàng sẽ là nỗi đau lớn nhất mà ta có thể cảm thấy,

“Thưa nàng,

“Avec toute le respecte (Với tất cả sự tôn trọng) trên thế giới,

“Người sùng bái tuyệt đối, trung thành nhất của nàng,

“BELLARMINE.”

Ngay khi Leonora nhận thấy những hy vọng như vậy về sự hồi phục của Bellarmine, và rằng bà tám Fame đã, như thường lệ, thổi phồng sự nguy hiểm của chàng, nàng lập tức từ bỏ mọi suy nghĩ tiếp theo về Horatio, và sớm hòa giải với người dì, người đã nhận nàng trở lại với sự tha thứ mang tính Cơ đốc hơn những gì chúng ta thường gặp. Thật vậy, có khả năng bà có thể hơi lo lắng trước những gợi ý mà cháu gái đã nói với bà về những món quà. Bà có thể lo sợ những tin đồn như vậy, nếu chúng lan ra ngoài, có thể làm tổn hại đến danh tiếng mà bà đã dày công xây dựng suốt nhiều năm qua, bằng việc đi lễ nhà thờ hai lần một ngày, và giữ thái độ cũng như cách cư xử cực kỳ nghiêm ngặt và chặt chẽ.

Tình cảm của Leonora dành cho Bellarmine giờ đây trở lại với cường độ mạnh mẽ hơn bao giờ hết, sau một khoảng thời gian lắng dịu nhỏ. Nàng đề nghị với dì mình đến thăm chàng trong thời gian chàng bị giam cầm, điều mà người bà già, với sự thận trọng lớn lao và đáng khen ngợi, đã khuyên nàng từ chối: “Vì,” bà nói, “nếu bất kỳ tai nạn nào xảy ra ngăn cản hôn sự dự định của cháu, cách hành xử quá táo bạo với người tình này có thể làm hại cháu trong mắt người khác. Bất kỳ phụ nữ nào, cho đến khi kết hôn, cũng nên cân nhắc và đề phòng khả năng mọi chuyện đổ vỡ.” Leonora nói, “Nàng sẽ chẳng quan tâm đến bất cứ điều gì có thể xảy ra trong trường hợp như vậy; vì nàng giờ đây đã đặt tình cảm của mình một cách tuyệt đối vào người đàn ông đáng yêu này (cách nàng gọi chàng), đến mức, nếu là bất hạnh của nàng khi mất chàng, nàng sẽ vĩnh viễn từ bỏ mọi suy nghĩ về đàn ông.” Do đó, nàng quyết tâm đến thăm chàng, bất chấp mọi lời khuyên khôn ngoan của dì mình ngược lại, và ngay chiều hôm đó đã thực hiện quyết tâm của mình.

Người phụ nữ đang tiếp tục câu chuyện, thì cỗ xe chạy vào nhà trọ nơi cả nhóm định dùng bữa trưa, điều này khiến ông Adams vô cùng bất mãn, vì đôi tai là phần đói khát nhất trên cơ thể ông; ông, như độc giả có thể đoán, là người có tính tò mò vô độ, và rất khao khát muốn biết kết cục của mối tình này, mặc dù ông thừa nhận mình khó có thể chúc phúc cho một người phụ nữ có tính khí không kiên định như vậy.

Chú thích 5: Lá thư này được viết bởi một thiếu nữ sau khi đọc lá thư trước đó. (quay lại)

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 10 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Henry Fielding

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.