Trong khoảnh sân trồng những cây phượng lớn rùm ròa tỏa bóng, quãng giữa ngôi nhà và cổng của chấn song, hai anh phu Bắc Kỳ đưa xe ra, một chiếc xe kéo rất lịch sự, sơn then và ánh bạc. Họ xếp hàng dọc giữa hai càng xe đứng đợi ông chủ, lặng phắc như hai bức tượng quấn lụa. Xe và người làm thành một cỗ nom đỏm dáng, đẹp như tranh vẽ là đằng khác giữa Sài Gòn, nơi chỉ dân thường mới còn đi xe kéo. Nhưng bác sĩ Raymond Mévil vốn tính khá độc đáo, vả chăng anh ta có một chiếc xe ngựa mui trần và nhiều ngựa chạy hay. Thế nên mọi người bỏ qua cho anh ta cái thói ngông đi xe kéo và vi phạm mốt thời thượng – một cách xa hoa.

Lúc ấy bốn giờ chiều, giờ tỉnh giấc ngủ trưa. Bác sĩ không tiếp khách muộn hơn giờ này – cách thức kín đáo, ở cái xứ mà đường phố vắng vẻ cho đến lúc mặt trời lặn. Hôm ấy Raymond Mévil đi ra sớm, không phải cho cuộc đi dạo thường lệ trước bữa ăn tối, mà cho một vài thăm viếng không hẳn trong nghề nghiệp mà vả chăng anh ta cũng làm khá thưa thớt, vì chiến thuật của anh ta là ít khi xuất hiện.

Một cô “người ở”[1] búi tóc trơn mở cửa, ném vài câu bông đùa với hai anh phu xe, bất thình lình đứng lặng phắc, vẻ gái nhà lành: ông chủ vừa xuất hiện. Anh ta bước xuống bậc thềm, bước chân trẻ nhưng đã chậm, đưa ngón tay vuốt bầu vú cô gái qua lần áo lụa đen, và bước lên xe. Chiếc xe nhỏ bắt đầu lao nhanh, đám phu xe chạy vun vút để gió mạnh thổi mát mặt người phương Tây. Ở các cửa sổ, qua những khe cánh cửa chớp, những ánh mắt phụ nữ ngắm nhìn các bộ chế phục phu xe trắng toát viền vải điều, ngắm nhìn vẻ duyên dáng của vị khách, nom còn quyến rũ hơn cả cái vẻ xa hoa bao bọc anh ta. Bác sĩ Mévil được phụ nữ yêu, trước hết vì anh ta yêu thích phụ nữ, và chỉ yêu thích họ, thứ đến vì anh ta đẹp, một vẻ đẹp khiến tất cả họ đều bối rối, một vẻ đẹp khêu gợi ẻo lả tới mức sỗ sàng. Anh ta trắng trẻo, tóc màu hung, với cặp mắt xanh biếc quá dài, và cái miệng bé đỏ mọng. Mặc dù đã ngoài ba mươi, anh có vẻ thanh niên, và dáng người béo tốt như người ta hình dung anh. Bộ râu mép dài màu sáng, nom anh như một người Gaulois suy tàn, mà các thế kỷ đã làm cho tinh tế và thuần thục.

Cái giống nhau chỉ là tình cờ, Mévil khoe mình là dân khá văn minh mà mọi thứ máu của mọi thứ nguồn gốc đều trộn lẫn vào nhau trong huyết quản.

Chiếc xe tay chạy lon ton giữa các bóng cây ven đường, né tránh mặt trời xiên khoai vẫn hừng hực. Người chủ dùng đầu ba toong chỉ đường cho phu xe. Để dừng lại, anh ta thúc gậy vào vai họ, bảo: “Thôi!”. Xe đi vào một khu vườn có biệt thự. Dọc hàng rào, nhiều chiếc xe đang đợi, với những người phu giữ ngựa An Nam thấp tè nắm chặt hàm thiếc ngựa.

- À, ừ, Mévil nghĩ, hôm nay là ngày con bé tiếp khách, thế mà mình không nhớ ra.

Anh ta ngần ngừ giây lát rồi nhún vai, tìm trong túi chiếc ví đựng danh thiếp soát lại trong ấy – có mấy tờ bạc Đông Dương. Tiếp đó, Raymond Mévil quẳng chiếc ba toong cho một anh bồi vừa chạy ra, và đi vào nhà.

Ngôi nhà cũ kỹ rộng thênh, có dáng trăm phần trăm thuộc địa.

Hai phòng đợi dẫn tới chiếc phòng khách được xếp dồn ở cái chái tốt nhất, kéo dài bằng cả một hàng hiên rủ những bức mành mành tranh tối tranh sáng. Mọi cái đều to lớn thênh thang, cao như nhà thờ; các bức vách ngăn không chạm được tới trần, hơi nóng quẩn dưới rầm. Phía bên dưới không khí mát mẻ, các đồ đạc đều bằng gỗ mun chạm xà cừ, phảng phất tỏa một mùi bản xứ.

Trong tiền sảnh, Raymond Mévil vấp phải một người nào đi ra, một nhân vật trịnh trọng mặt mày nhẵn nhụi, da màu vàng chanh, cử chỉ nặng nề - ông chủ nhà này, Ariette, trạng sư ở Tòa Án. Hai người bắt tay nhau rất thân mật; gương mặt buồn tẻ của ông trạng sư thậm chí còn vặn vẹo thành một nụ cười niềm nở chắc hẳn không thường dùng để chào đón tất cả mọi vị khách.

- Nhà tôi có nhà, ông nói, và rất cảm ơn ông có nhã ý đến thăm. Đã khá lâu rồi tôi không có hân hạnh gặp ông tại nhà này.

- Xin ông bạn thân mến tin rằng chỉ là do tính tôi lười biếng, và ngôi nhà của ông đối với tôi là thân thiết nhất ở Sài Gòn.

Viên trạng sư tỏ ý hân hoan, dường như có vẻ cất được mối lo lắng.

- Tạm biệt ông nhé, ông bác sĩ. Ông biết là Tòa án đang gọi tôi, như mọi khi.

- Vụ kiện thú vị chứ?

- Ly dị thôi, dĩ nhiên. Chúng ta sống một thời điểm hết sức tồi tệ.

Ông ta bỏ đi, cặp ôm trong tay, bước chân khô khốc như người máy, dáng vẻ khắc khổ và nghiêm nghị. Raymond Mévil quay nhìn sau lưng ông ta, nhăn mặt cười mỉm.

Trong phòng khách, tám hoặc mười người phụ nữ đang ba hoa trò chuyện, vẻ vừa diêm dúa vừa chểnh mảng trong những chiếc áo dài kiểu Sài Gòn nom như những áo choàng sang trọng. Từ ngưỡng cửa, Mévil nhìn nhanh tất cả khắp lượt, rồi ung dung bước vào giữa đám để chào trước hết bà chủ nhà, một bà tóc nâu duyên dáng mắt trinh khiết, bà ta chìa tay cho anh ta hôn.

- Xin chào vị Đại học Y. Ngọn gió lành nào đưa ông đến đây vậy?

- Hôm nay, - người thầy thuốc đáp, - đơn giản là Đại học Y tới tỏ lòng kính trọng dưới chân đoàn Luật sư.

Anh ta cúi mình trước từng bà khách, nói những lời tình tứ bạo phổi, rồi ngồi xuống. Anh là trung tâm mọi ánh mắt nhìn. Đám phụ nữ tỏ ra ưa thích anh, và cái danh tiếng Don Juan[2] của anh thế là được xác lập.

Anh không hề bối rối và gẫu chuyện. Anh không thiếu dí dỏm và biết cách chứng tỏ là người được phụ nữ ưa thích. Vốn bản tính phù phiếm, anh chú tâm để tỏ ra càng phù phiếm hơn nữa, và sử dụng cái thói phù phiếm ấy như một vũ khí trong các trò quyến rũ tình ái; người ta thông cảm với anh về thói lông bông hám gái và dễ dàng thổ lộ tâm tình với anh mà không hề đắn đo tự ái.

- À này, bà Ariette chợt nói, tôi đang định cho người sang mời ông đấy, ông thầy lang ạ.

- Bà ốm hả?

- Không, nhưng tôi nóng bức quá chừng. Cái tháng chạp mới tệ hại làm sao! Thế nhưng lại không thể đi ra đồng quê, thời buổi đang loạn lạc cả lên. Vậy ông phải giúp tôi đấy, bằng cách gì mặc.

- Dễ như bỡn.

- Thuốc viên hả? Nhưng tôi không còn đơn thuốc.

Anh ta đứng dậy rút ví ra.

- Thế nào, bác sĩ, một bà nào nói, ông chỉ huy được nhiệt kế hả?

- Tất nhiên rồi, tôi viết đơn thuốc trên mặt sau danh thiếp, vậy thôi.

Anh ta cúi tựa trên chiếc bàn tròn trong góc, hí hoáy viết. Viết xong anh để lại tấm danh thiếp và quay lại.

- Đây… Bà phải uống trong mười lăm ngày – mười lăm ngày cứ như là ở Bắc cực vậy nếu bà thích.

- Ồ bác sĩ, một phụ nữ trẻ nói, cho tôi cái đơn với, lạy ơn Chúa!...

- Ơn Chúa cũng không đủ, Raymond đối đáp giọng giễu cợt. Bà hãy đến phòng khám của tôi, và mọi việc sẽ ổn thỏa thôi.

Anh ta không ngồi lại, bỏ đi, để lại nụ cười mỉm cho cả đám phụ nữ.

Phút sau một bà tò mò đến nhìn đơn thuốc đặt trên bàn.

- A! bà ta nói, ông Mévil đã bỏ quên ví ở trên bàn.

- Ông Mévil bao giờ cũng bỏ quên cái gì đấy, bà Ariette lẩm bẩm và mỉm cười thản nhiên.

Raymond Mévil cũng mỉm cười khi trèo lên xe tay. Thấy bác phu xe quay nhìn, anh bảo ““Cạp tên”[3] Malais” và ngửa người trên nệm bọc da. Chiếc xe bắt đầu chạy.

Cạp tên Mais ở trong ngôi nhà sang trọng nhất Sài Gòn, ở góc đường Norodom và MacMahon, đối diện dinh toàn quyền. Ông ta là một nhà tài chính, - cái từ Cạp tên, trong tiếng bồi trọ trẹ của người An Nam chỉ có nghĩa nhà quý tộc và chẳng liên quan gì đến võ biền; - một nhà tài chính có thế lực bởi khoản tài sản hàng triệu và bởi cách dùng những bạc triệu ấy. Giám đốc ba ngân hàng, thành viên của tất cả mọi hội đồng quản trị và chủ thầu nhiều khoản thuế, ông ta là một quyền lực mà ai nấy phải tính đến. Ngoài ra, một con người thành đạt kiểu Mỹ, không dựa vào gia thế, mà tự tay làm nên – và là chồng một phụ nữ đẹp vốn chẳng phải kiều dân thuộc địa.

Raymond Mévil thấy bà này hợp ý mình và tìm mọi cơ hội đến gần.

Bà Malais ngồi đọc dưới hàng hiên, ông chồng ngồi cạnh. Hàng hiên là một phòng khách kiểu Louis XV tao nhã, màu xanh, với những bao lơn cẩm thạch trắng chạm trổ tỉ mỉ. Vẻ đẹp tinh tế của người phụ nữ trẻ, một vẻ đẹp quý phái với mái tóc hung và gương mặt tư lự, rực rỡ lên trong cái khung cảnh rất phù hợp với nàng.

Một anh hầu buồng người châu Âu – kiểu xa xỉ hiếm có ở Sài Gòn – cầm vào tấm danh thiếp của Mévil.

- Em gọi bác sĩ đến hả? Nhà tài chính hỏi.

Bà Malais đặt cuốn sách xuống, lắc đầu.

- Thế thì, ông chồng nói, anh ta đến để tán tỉnh em đấy. Để mặc cho hắn nói, em ạ; nhưng chớ có nhận thuốc của hắn…

Bà vợ đỏ ửng mặt. Da dẻ bà quá mịn màng, ửng đỏ lên mỗi khi xúc động dù nhỏ nhặt.

- Anh Henri, nàng nói, sao anh lại nghĩ thế?

Ông ta đặt chiếc hôn tin cậy lên trán vợ.

- Anh nghĩ… rằng em là một cô bé tuyệt vời đáng yêu… Thôi anh đi đây. – Chuyện thuế má mà. Em hãy ngồi với cái gã của em, và tống cổ hắn nếu hắn làm em bực mình. Dù sao cũng chẳng phải lỗi tại hắn, cái thằng đáng thương ấy, nếu hắn nhầm địa chỉ. Một người phụ nữ như em giữa đất Sài Gòn này, thật nghịch thường biết bao!

Ông ta giáp mặt Mévil trong cầu thang.

- Chào bác sĩ, ông nói bằng giọng ngắn ngủn thông thường, rất khác với cái giọng dịu dàng vừa rồi dùng vuốt ve vợ. Ông lên đi, nhà tôi đang đợi ông trên ấy. Thế nhưng, chớ có đùa đấy nhá! Tôi không muốn một viên cocain khỉ gió nào của ông lọt vào nhà tôi. Nhớ chứ?

Mévil phẩy tay phản đối.

- Vâng, thế là thỏa thuận nhé. Không một mi-li-gam nhỏ. Nhà tôi chưa phải loạn trí, và nếu như ông đồng ý, hãy cứ giữ cho bà ấy như thế. Chào ông, rất vui được gặp ông.

Ông ta bỏ đi, bước chân xoải dài nện cồm cộp trên các bậc đá hoa cương – ông đi không hề ngoái lại.

❀ ❀ ❀

[1] Người ở: Trong nguyên văn là congai (con gái), từ Việt này đã đi vào cả từ vựng Pháp, để chỉ những cô gái vừa là người hầu vừa là tình nhân tạm bợ

[2] Don Juan: nhân vật chuyên quyến rũ phụ nữ. (Các chú thích trong này đều của người dịch).

[3] Cạp tên: Captaine (đại úy)