Bầy ngựa bản xứ, vóc chỉ bằng con lừa, linh lợi như con sóc, kéo chiếc xe ngựa mui trần chạy như bay. Bác xà ích thúc ngựa vì quãng đường này rộng, vắng vẻ lại sáng điện. Với thái độ khinh mạn đối với dân da trắng, bác ta cũng chẳng quay người trên ghế nhìn họ.

Mấy người này đã đứng chờ khá lâu ở cửa nhà hát, và Mévil, vẫn chưa tỉnh hẳn cơn choáng váng kỳ quặc, dận bước trên vỉa hè như người lên cơn sốt. Thế rồi khi cô ca sĩ đến, vẻ ngập ngừng và tinh nghịch, anh lao tới cô này vẻ háu đói và lôi cô đi như miếng mồi. Cả bốn người cùng trèo lên chiếc xe rất chật, và sau những lời giới thiệu ngắn, không ai nói năng gì nữa.

Mévil như người khát nước, liền chiếm lĩnh ngay lấy cặp môi người phụ nữ. Cô này, không hề đỏng đảnh, chầm bập đáp lại cái hôn. Hai người ôm chặt nhau, răng va vào nhau mỗi lần xe xóc – trong lúc Torral và Fierce, lạnh như tiền, nhìn họ.

Torral châm thuốc, thận trọng để không làm cháy áo ai, vì mọi người ngồi chen chúc. Fierce nom thấy một bàn tay của Hélène Liseron đang buông thõng, đam mê và mềm mại; anh nắm lấy bàn tay ấy vuốt ve và cuối người để áp môi mình lên mu bàn tay rồi buông ra, vẻ tư lự nhìn chăm chăm điếu thuốc của Torral nom như chiếc đèn pha màu đỏ be bé trong đêm.

Chiếc xe ngựa ra khỏi đường phố và đi vào khu vườn, - cái công viên có một không hai ở khắp ba châu lục. Cả bốn người chợt rùng mình: một mùi thơm châu Á, hoa, hạt tiêu, thú dữ và nhựa hương nâu, tràn như cơn thủy triều, nhận chìm mọi người. Không có gió, thế nhưng cành lá tre vẫn rì rào, nghe xào xạc như cái hôn của cặp tình nhân luôn gắn chặt vào nhau. Giữa các bờ bụi, sau những song sắt không nom thấy, những con hổ, báo, voi, tất cả các con thú bị nhốt, ngủ chập chờn trong cũi, khẽ giũ lông lúc cỗ xe đi qua; có những hơi thở khàn khàn và những đồng tử lóe sáng xanh; mấy chú ngựa cất tiếng hý và phi nhanh hơn.

Tiếp đó đến con kênh bọc quanh công viên và chiếc cầu gạch màu hồng; nước chảy âm ỉ tối đen khiến vòm cầu như thể bắc trên hư vô. Phía ngoài kia là làng mạc bắt đầu, với những túp tranh thấp tè không thể nom thấy trong đêm.

Hélène rời miệng khỏi Raymond để lúng búng vài ba tiếng mà chẳng ai hiểu nói gì. Torral và Fierce giả bộ nhìn ra ngoài một phút, rồi Fierce cúi xuống mồi lửa ở điếu thuốc của Torral, cả hai cứ làm vẻ vô tình như không. Hélène, mà người ta nom thấy cánh tay ôm quanh cổ tình nhân, thân mình giật từng nhịp đều đều chậm rãi, miệng thốt tiếng thở dài thườn thượt và rầm rì… một chiếc xe chạy về phía họ và lướt nhanh đi. Lại tiếp những chiếc khác nữa. Đường rẽ sang trái và nối dài thành lối đi dạo trong vườn, hai bên viền xinh xắn những bãi cỏ và bụi cây. Đây là Sở Thanh tra trồng những cây keo của Sài Gòn, tục ở đây là dạo chơi ban đêm cũng như ban ngày. Nhiều chiếc đèn xe nhấp nhánh, tạo nên một thứ ánh sáng mờ mờ ảo ảo. Các cỗ xe ngựa đi bước một, thành hai hàng; và người ta nhận rõ mặt nhau, nhưng không chào nhau, để giữ vẻ kín đáo.

Rướn người và chống tay, Hélène ngồi thẳng dậy. Cô ta thở phào và phe phẩy tay qua mặt. Fierce lịch sự, đưa tay ra vuốt các nếp váy áo cô ta; trong động tác ấy, anh đụng vào cổ tay cô gái, và cô nắm chặt ngón tay anh như để thư giãn thần kinh đang căng thẳng. Mévil, đầu ngả ngật trong góc nệm gối, vẫn im phắc như cái xác chết.

Lát sau Hélène mới cất tiếng:

- Tệ thật. Bọn người kia đã nom thấy chúng mình.

Cô ta hất cằm chỉ nhưng chiếc xe đi ngược lại.

- Thì cô cũng tự nhìn thử xem, Torral nhún vai đáp.

Trong mỗi xe, có một đàn ông và một đàn bà – hoặc hai đàn bà – và đôi lúc một người đàn ông và một thằng bé trai. Và các cặp, không trừ một ai, ôm chặt nhau như chưa từng làm trước lúc mặt trời lặn, tự cho phép mình các trò tự do mà bóng đêm chỉ che lấp ba phần tư.

- Cái thành phố mới đẹp làm sao, Hélène Liseron nói. Thật kinh tởm.

Không đúng thế đâu, Fierce nói giọng khinh thị chen khoan dung. Đơn giản là chuyện tự nhiên thôi, lại là gương tốt cho những kẻ đạo đức giả tự cho mình hay cả thẹn. Vả chăng, cô em ạ, cái thành kiến coi chuyện tình yêu và tình dục như điều bí ẩn là một thành kiến sai lầm. Thật tình, thoáng trông thấy cô hồi nãy, tôi hình dung là cô chẳng chia sẻ thành kiến ấy. Tôi và rất nhiều bạn tôi chẳng hề tế nhị quá đáng quanh chuyện này. À mà này, đừng nhìn ra ngoài kia nữa, nếu như cô cảm thấy khó coi, và hãy nghe tôi kể một chuyện cổ tích vốn là chuyện thật: cách đây mấy năm, do tình cờ và do hợp tính tình tôi bắt bạn với một cậu Radolphe Hefner nào đó, vốn là nhà ngoại giao và một con người hoàn hảo. Hồi ấy Hafner có một cô nhân tình xinh đẹp mà anh ta đánh giá cao và thích khoe với tôi. Anh ca ngợi cô ta không biết bao nhiều lần đến mức tôi cũng đâm si cô nàng. Hafner nhận ra điều đó, cứ làm như không biết và chơi khoảnh thằng bạn là tôi một vố điếng người. Một tối hắn mời tôi đến ăn cơm với hắn và cô nhân tình. Thế rồi, sau khi đã chuốc rượu cho hai người say mèm, hắn bỏ sang phòng hút thuốc và bắt đầu chơi dương cầm. Anh ta vốn mê âm nhạc, và tôi biết một khi đã vào cuộc, sấm sét cũng không rút được hắn khỏi ghế. Vậy là hắn chơi nhạc, lại là một bản tình ca nghe lả lướt tuyệt vời, lả lướt đến mức tôi và cô ta không nghe đến hết. Cuộc phiêu lưu này kết thúc trên một chiếc ghế dài bọc nệm Thổ Nhĩ Kỳ khá êm ái, và tôi nghĩ chiếc ghế này đã không được đặt ở đấy chỉ do tình cờ.

- Hẳn là thế, Torral nói. Nhưng cái tay Hafner của cậu là một gã ủng mục thói lịch sự lại nhét nhồi căng cứng trò lý tưởng. Nếu là một dân văn minh thuần túy, hắn chỉ cần nói toẹt ra không hoa hòe hoa sói: Cậu thích cô ấy à, thì đấy. Dạo tớ xây chiếc cầu cạn Sassennage ở Dauphine, có hai thằng bạn mà tới giờ nhớ đến vẫn thương tiếc: chúng chết trong một vụ đất sụt lở. Cả ba chúng tớ có một phụ nữ, một thôi nhé: chúng tớ đã góp tiền đưa cô ta từ Grenoble lên. Cô ta chẳng đáng gì mấy về mặt trí tuệ, Vì thế phải rèn cặp cho cô ấy thôi. Mỗi đêm, một trong ba đứa ngủ với cô ta, luân phiên như vậy. Các buổi tối, bốn chúng tớ cùng ngồi quanh bếp lửa, ở đấy trời lạnh hơn ở đây. Chúng tớ bàn luận về cơ khí và giải tích. Con bé ngồi nghe, nhưng không được phép mở mồm. Nửa đêm, để đền bù cho cô ta, cậu tình nhân hôm trước mở một cuốn tiểu thuyết tình cảm đọc cô nghe một đoạn. Cũng chẳng lâu la gì lắm đâu, chữ nghĩa nhằng nhịt đã tác động lên cô bé như một liều thuốc kích dục: chưa đọc cho được hai trang cô nàng đã ngồi cưỡi lên người tình – anh tình nhân hôm nay. Mặc dù vậy xin các bạn cứ tin rằng chúng tớ vẫn thản nhiên đọc hết chương truyện. Quỷ quái thật! Tớ chẳng biết tại sao người ta thích thú chế tạo ra những đứa trẻ, lại càng không hiểu tại sao người ta phải giấu giếm khi làm cái việc ấy – hoặc cố làm ra vẻ giấu giếm.

Liseron ngồi thẳng dậy nhìn Torral:

- Các anh đến là tồi tệ, cô nói, rồi âu yếm quay về Raymond – có phải thế không, ông bạn.

Đúng, Mévil thì thào giọng tẻ nhạt - giọng của người đáp lại mà không nghe thấy. Anh ta vẫn ngồi lui ra sau, và người ta không nom thấy rõ mặt. Fierce nheo mắt thử nhìn, nhưng nghe tay kia vẫn thở thoải mái đều đều nên yên tâm.

- Chợ Lớn, Torral lệnh cho bác xà ích.

Cỗ xe đã rời lối dạo trong công viên. Đàn ngựa cất bước chạy nước kiệu. Con đường vòng quanh khoảnh rừng cây, giữa những hàng dậu loáng thoáng. Đột nhiên cái im lặng, vẻ quạnh hiu và bóng tối trùm lên. Xe chạy lát lâu giữa xóm làng đang chìm trong giấc ngủ và từ khu rừng đổ ra một cánh đồng rộng.

Mọi người im lặng khi chỉ còn một mình, tựa hồ như cảm thấy bị bóng đêm của rừng cây bịt miệng. Cánh đồng, mờ mờ tối dưới ánh sao, nom trơ trụi, chẳng có cây cối bờ bụi; thế nhưng cũng chẳng ai buồn trò chuyện giữa cánh đồng này – cánh đồng Tha ma. Ngút tầm mắt, mặt đất tứ phía nổi gồ lên những nấm mộ đều đặn giống hệt nhau và sít vào nhau như những nắm bụi, tất thảy đều cổ xưa kỳ lạ và vô danh, toát ra mùi quên lãng và hư vô. Chẳng có tấm đá, chẳng có bia. Rải rác cách rất xa nhau, một viên gạch vỡ vụn, một viên sỏi phủ rêu. Và mãi mãi tới vô tận, những nấm mộ giống hệt nhau, nhiều vô số và đơn điệu như sóng biển. Vô số người chết ở châu Á có nơi an nghỉ cuối cùng vĩnh viễn; họ không bị đuổi đi khỏi, dù rằng sau nhiều thế kỷ; không bao giờ những xương cốt cũ nhường chỗ cho xương cốt mới; tất cả đều an nghỉ sát bên nhau và thật dài dằng dặc khi phải đi qua địa phận của họ.

Dọc đường, bác xà ích dừng lại, vì có cây đèn bị tắt. Từ một tiếng đồng hồ, tất cả bọn đều lặng phắc; cánh đồng tha ma đè nặng lên họ như một tấm vải liệm trên xác chết. Torral thoát khỏi trạng thái đờ đẫn, cúi nhìn ra ngoài. Cách một trăm bước, một vật gì xam xám in lên bầu trời đen, một khối xây không hình thù, đơn độc giữa các nấm mộ, bản thân nó cũng là nấm mộ: mộ phần đức giám mục d’Adran[1]. Torral xướng to lên, để có chuyện nói, để có tiếng người phá vỡ cái im lặng không chịu nổi. Nhưng không ai đáp lời và bác xà ích quất roi thúc đàn ngựa. Họ còn đi rất lâu, và Fierce trong cơn gà gật thích thú mường tượng ra là cả bọn đang đi lang thang trong mê cung nơi Âm phủ và không bao giờ có ai trở về cõi trần.

Đột nhiên họ trở về nơi trần thế, như một toa tàu vọt khỏi hầm. Chợ Lớn đột ngột hiện ra trong bóng tối và thật sự mọc vút lên quanh họ. Không hề có chuyển tiếp, họ thấy mình đang ở giữa một thành phố - một thành phố Tàu, ồn ào và đông lúc nhúc không tưởng tượng nổi, với những tiệm buôn nhộn nhịp, những chiếc đèn lồng to như quả bí ngô, những mặt hàng có khung mạ vàng, những nhà quét vôi xanh phảng phất mùi thuốc phiện và mùi ôi thối, những quán ngoài trời chiếu sáng bằng đèn khí bán đủ các thứ thức ăn chẳng đủ tên gọi. Đường phố đông nghịt đàn ông, đàn bà, trẻ con, cười cười nói nói, la hét, đầy vẻ nhộn nhịp huyên náo. Đàn ông đều đeo chiếc đôi sam đầu buộc giải lụa, đàn bà búi tóc trơn trang sức bằng hột cườm xanh lam – vì họ là người Tàu chứ không phải An Nam. Ở Chợ Lớn không có người An Nam, vì vậy cái chi điếm của Sài Gòn này không phải là một thành phố nâu, tinh tế và u buồn, mà là một thành phố màu vàng, sum xuê và bình dân, như những thị trấn miền nam của Quảng Đông, Quảng Tây vậy.

Bác xà ích quất roi để dẹp đám đông, trong lúc đàn ngựa giậm chân tại chỗ.

Torral chụm môi huýt sáo một bài hát và Fierce thúc chiếc can để gạt một thằng bé suýt lao vào bánh xe, mọi người bắt đầu vui tươi hồ hởi trở lại, nhẹ nhõm thoát khỏi cơn mê khi đi qua cánh đồng Tha Ma thầm lặng u trầm. Ai nấy chuyện trò cười nói. Mévil đột nhiên tỉnh táo, và hôn lên miệng cô bạn, với những kiểu cách mơn trớn mà cô ta coi như âu yếm. Họ đến cái tiệm ăn nổi tiếng sau khi vượt qua các đám ùn tắc. Và họ ăn tối, kê kích nhau cho thật là vui vẻ.

Torral nhắc là lúc này đã một giờ sáng, và cuộc đi chơi sẽ đâm vô duyên nếu cả bọn ở Chợ Lớn vào giờ này mà không say khướt, bằng rượu, bằng thuốc phiện hoặc bằng thứ khác. Fierce liền tức thì chọn các loại rượu mùi, trộn lẫn vào nhau và nốc, sau khi nêu ý kiến là nơi này không thích hợp với chuyện say thuốc phiện vốn đòi hỏi sự tĩnh tâm của tiệm hút thanh cảnh và suy tư, cũng như không thích hợp với sự say rượu, vốn ưa những hốc kê giường, những môi miệng si tình tòng phạm và những tấm nệm giường trùm kín đầu. Anh ta nốc liền một hơi, sau khi đã giơ cốc soi màu rượu lên ánh đèn, rồi đặt chiếc cốc rỗng ngắm nhìn mớ chai như họa sĩ nhắm nhìn bảng màu, đầu nghiêng sang trái, mày nhiu nhíu.

Torral, vốn không ưa các trò thái quá, nhún vai và gọi sâm banh không pha, thứ đồ uống tuyệt vời tạo những cơn vui nhộn tức khắc và chóng dịu. Mévil khẽ nói thầm vài tiếng với anh bồi, anh này chạy đi pha cho Hélène một cốc nước pha đá, ngòn ngọt và hiểm độc, uống như uống nước chẳng ngờ vực gì, còn cho anh ta, Mévil, một cốc lớn đựng thứ gì bẩn bẩn màu nâu đục hăng nồng vị hồ tiêu. Viên thầy thuốc bật ho hai tiếng trong khi uống cạn cốc này, nhưng ngay tức khắc anh ta đâm choáng, kiểu chếnh choáng hay ho nhất trần đời, nom nhanh nhẹn tỉnh táo khác hẳn vẻ cù rù củ rủ lúc ngồi trong xe; sau khi hưởng niềm lạc thú đầu tiên với cô bạn tình, anh ta huơ tay sờ mó cô gái trẻ, còn cô này, như có phép thần, cứ nhấp từng ngụm thì bao nhiêu nét e dè tan biến đi đâu hết.

Cả bọn đều say khướt, mỗi người một kiểu. Torral đánh vỡ cốc, còn Fierce giơ gậy vụt một tên bồi dám nhe răng cười nhìn anh.

Tất cả xô nhau leo lên xe trở về Sài Gòn và gân cổ hát ông ổng, phía trước là bóng dáng bác xà ích ngồi thản nhiên trên ghế, khinh khỉnh lạnh như tiền. Họ về theo ngả đường trên, có nhiều mùi hương mộc lan tỏa ngát hơn cả.

❀ ❀ ❀

[1] Tức Ba Đá Lộc.