Đến Sài Gòn, cả bọn xuống xe cũng chẳng biết vì sao và bước đi vu vơ miệng vẫn không thôi hát hống.

Torral ngừng hát giữa một đoạn cực kỳ tục tĩu, bình luận:

- Cái hay là không hề biết mình đang ở đâu. Đặc điểm con người văn minh là đóng vai người hiền ban ngày và thằng điên ban đêm. Cái gì cũng phải nếm tí chút.

Anh ta bắt đầu vào một bài hát khác, bài này, chắc hẳn để chống lại thứ văn chương tâm lý hiện đại, lời lẽ lại quá ư bộc tuệch nói trắng cả ra.

Trong tâm trạng cả bọn lúc này, cuộc dạo chơi đêm nay thật ra có một mục đích rõ rệt, và mục đích này đúng là hướng về cái khu phố Torral đang cư ngụ chứ chẳng phải nơi nào khác. Nhưng họ lại đi lạc, điều khiến họ ngạc nhiên một cách vô lý, và đi được một quãng dài, cả bọn đâm ra đường Catinat, lúc này hoàn toàn vắng vẻ. Mévil là người đầu tiên nhận ra sự nhầm lẫn.

- Chà chà! Anh ta kêu lên. Chúng mình đi không đúng đường rồi. Ừ mà tớ đếch cần. Tớ ở gần đây và tớ về nhà đây. Lúc này điều tớ cần là một cái giường.

Anh ta quàng tay ôm chặt cô nhân tình, và cả hai bước đi môi miệng dính vào nhau, nên không tránh được chệnh choạng.

- Cậu say mèm rồi, Torral nói. Không thể bỏ rơi cậu. Tất cả hãy theo tớ.

Anh ta tiến lên dẫn đầu; nhưng đáng lẽ đi xuôi, anh lại đi ngược phố. Một con mèo, hốt hoảng vì tiếng quát, vọt từ bóng tối một cánh cửa. Hélène bị nó lao qua người, thét lên một tiếng, và Fierce đi cuối cùng ném chiếc gậy vào con vật đang lao chạy. Con mèo ngã lăn quay, sống lưng gãy đôi, và Torral quay lại lấy giầy dận mạnh kết liễu nó. Sau đó anh nắm đuôi con vật, quay một vòng và lớn tiếng tính toán vòng ném. Vừa lúc cả bọn đi đến trước nhà thờ và dừng lại, ngơ ngơ ngác ngác nhận thấy không ở cái nơi mình tưởng.

- Cái nhà của lão có tên là Chúa Trời có phải không? Torral nổi khùng như trước một câu đùa ngốc nghếch. Chán ơi là chán!

Anh ta quay tít con mèo và vung mạnh ném nó vào cánh cửa nhà thờ. Sau đó, bình tĩnh lại, anh lấy hướng và đi ngược trở lại, những người kia theo anh không phản đối. Và họ cũng chẳng quay nhìn hai cái chóp tháp đen sẫm, dáng kiêu kỳ, lẫn vào trong bóng tối phía sau lưng.

Lần này cả bọn đi đến nơi về đến chốn. Vả chăng cả thành phố đang ngủ; thế nhưng nơi đây, mỗi nhà vẫn để cửa mở toang hoác với ngọn đèn đỏ, và khắp chốn nổi lên những tiếng hát hò say rượu. Torral đắc thắng tuyên bố mình là hướng dẫn viên số một – và từ giờ này trở đi, thế giới khoái lạc mở ra cho mọi người, chỉ cần nói “Sésame, hãy mở”. Còn Fierce, càng thêm câm lặng do khí đêm làm tăng độ say, chỉ thốt một tiếng duy nhất và đòi phụ nữ Nhật Bản. Cả bọn xông vào một ngôi nhà nhỏ màu trắng vẻ như một biệt thự nông thôn, và ồn ào ngồi vào giữa một vòng tròn những cô bé gái – đồ chơi, mặc áo dài in hoa lớn, đang cười rúc rích vẻ rất lịch sự đoan trang.

Fierce, vốn thông thạo phụ nữ Nhật, chọn cô xinh nhất và theo cô vào một căn phòng sạch như li như lau khiến anh phải cởi giày ở cửa, điều mà cô cảm ơn như một thái độ lịch thiệp của người đàn ông đứng đắn, vì phong tục Nhật Bản là như vậy. Hai người trò chuyện. Cô ta lắng nghe rất nghiêm chỉnh, chú ý để nắm bắt lời anh nói giọng lè nhè, và luôn luôn giữ trên môi son cái nụ cười e dè đứng đắn.

Anh nói sõi tiếng Nhật, cô ta tỏ ý thán phục, cô nói tên: Otaké-San, cô Trúc; anh nghe ra là Otaki-San, cô Nguồn, khiến cô cười chảy nước mắt. Cô cũng nói với anh là cô mười ba tuổi. Cô sợ anh cho là trẻ quá, biết là ở châu Âu, phụ nữ đợi già hơn để không còn là “thuần khiết như ngọn núi Fouji tuyệt vời thuần khiết”. Nhưng anh giảng giải là ở Hồng Kông anh từng yêu thích các cô gái Tàu mười tuổi, bởi thế nên anh cho cô này đã là người lớn rồi. Thế rồi cô ta đến ngồi trên đầu gối anh và cả hai làm vài ba cử chỉ; có nghĩa là anh làm mấy cử chỉ và cô ta cố bắt chước theo, như một cô bé ngoan ngoãn – cho đến lúc các cử chỉ nọ đi quá mức khiến cô hình dung những điều tồi tệ và tức tối phản kháng. Nhưng đến lượt mình anh bật cười ha hả, và thề với cô rằng mình chẳng hề “coi cô như một phụ nữ Pháp”. Bấy giờ cô bé mới chịu tham gia vào những trò chơi tự nhiên tuy kín đáo hơn, thậm chí cô còn cố gắng giả vờ, không phải là giả vờ một vẻ nồng nhiệt không lịch sự và khó tin, mà là một tư thái hờ hừng nhã nhặn không hề nhuốm ý mỉa mai.

Khi cả hai trở ra trong phòng lớn thì thấy đầy huyên náo. Mévil, bị ám ảnh vì những sáng kiến kỳ cục, lại càng say mèm vì cốc rượu bạc hà vừa uống, cứ khăng khăng buộc ghép đôi trong những tư thế trái khoáy cô bé Liseron tội nghiệp đang ngơ ngác khóc khóc mếu mếu với mấy cô gái Nhật vẻ kinh ngạc và công phẫn, Fierce liền can ngăn, tuy anh cũng bắt đầu bước xiêu xẹo và nom thấy hai Otaké-San chứ không phải một. Cuối cùng họ đi ra. Torral nãy giờ ngồi trên vỉa hè ngoài cửa đợi vì không thích con gái Nhật Bản. Anh đứng dậy đi theo họ; nhờ khoản sâm banh không pha, anh là người duy nhất còn tìm ra đường.

Cuối một ngõ tối, cả bọn đến trước một túp nhà ván mọt và lợp rạ mục nát, nom tồi tàn bi thảm, cửa chống bằng hai cây gậy vẻ như khép lại trên một vụ giết người. Vào nhà rồi, càng có ấn tượng như vậy, vì nền nhà, đất trống và nhão nhoẹt đầy những thân hình nằm sóng sượt; nhưng đó chỉ là những người say.

Bên trái bên phải, là những buồng kiểu chuồng chó cửa che phên thưa: đó là các buồng làm tình. Bọn đàn ông làm tình với những con gái say mềm nằm chuầy chòa trên đất, lúc đầu nom không rõ, vì cây đèn ám khói độc nhất cứ muốn tắt, nhưng liền sau đó thì nhận ra là những người đàn bà, trẻ có già có, già thì xấu xí hơn một chút nhưng lại giầu kinh nghiệm hơn. Tất cả đều uống rượu cất bằng gạo và chơi đùa với những thằng con trai nom già khằn tuy chưa dậy thì.

Hiện giờ, nơi này còn có một thú chơi khác, nhưng khoản này không ghi trong chương trình: ngồi đất, tựa lưng vào tường, có một người đàn ông phương Tây, dân Pháp. Họ nghe thấy anh ta cười hậc hậc cứ như con gà cục tác. Anh ta không uống rượu, không hút a phiến; anh không có vợ con. Không, anh chỉ nhìn thôi, nhìn thẳng ra trước, bằng cặp mắt lờ đờ. Nơi này là nơi duy nhất trên đời anh ta cảm thấy dễ chịu. Anh nhìn và cười, vẻ ngờ nghệch.

Họ, những con người văn minh, nhận ra anh ta lúc bước vào – nhận ra anh là người đồng hương. Vì anh tên là Claude Rochet, từng là cây bút đả kích sừng sỏ nhất ở thuộc địa – nhiều chính phủ đã run sợ trước ngòi bút của anh. Giờ đây, già cỗi – bốn mươi tuổi! – cùn mòn, cạn kiện, chán đời, xuẩn ngốc, mặc dù vậy anh ta vẫn là một trong bốn nhân vật nổi tiếng ở Sài Gòn và Hà Nội, do quyền uy ghê gớm của các tờ báo mà anh vẫn chỉ huy. Và suốt đời anh đã từng khoe khoang và vẫn còn khoe, trong những giây lát tỉnh táo cuối cùng, là chẳng có Chúa, chẳng có thầy, chẳng có luật lệ nào hết thảy.

Chà! Anh ta đã sống thật trọn vẹn! – không định kiến, không quy ước, không tín điều, theo thói ngông riêng, tất thảy những thói ngông riêng – và ngay cả hôm nay, già gần kề miệng lỗ hoặc đang nằm ở an dưỡng đường, anh vẫn giữ nguyên tính dũng cảm và ý chí những ngày cũ, anh biết tìm thú vui của mình nơi anh tìm thấy, cho dù là cái quán bẩn thỉu tồi tàn - ở đây! Torral khi đi qua, cất tiếng chào. Rồi chui vào một ngăn buồng, sau khi đã dùng ngón tay ra hiệu gọi hai cậu bồi chạy vào; rồi chẳng thấy anh trở ra.

Hélène Liseron, quá say và quá mệt, gục ngủ trên vai tình nhân. Mévil vẫn đứng ngoài cửa. Một anh phu xe gọi anh từ ngoài đường. Như cái máy, anh quay người và lên xe trở về nhà cùng với cô ca sĩ, quên bẵng Fierce.

Fierce đứng trơ một mình, giữa cái vũng ô uế. Bốn ả bíu vào áo anh, kéo về chiếu của chúng.

Anh không nghĩ gì nhiều, cũng chẳng nghĩ gì thật rõ rệt. Thế nhưng vẫn có một ý tưởng nổi bồng bềnh, trong cơn chìm đắm của trí não – một ý tưởng ngu xuẩn nhưng dai dẳng như đau đầu… Cái tay Rochet này, mười năm trước, chắc hẳn là một con người trẻ, thông minh, tự hào… Thế mà giờ đây thế này, chán ơi là chán!...

Rochet cười hầng hậc, dãi dớt đầy mồm. Fierce nhún vai lẩm bẩm: “Thôi kệ!”.

Anh nhìn mấy con điếm: đồ khỉ cái, hẳn thôi! Anh chọn hai ả: một trẻ nhất và một già nhất. Rồi anh ngã vật trên chiếu, và gom hết nước bọt trong miệng để ra lệnh rành rọt, quyết liệt:

- Thuốc phiện.