Trong công viên dinh toàn quyền, cô Sylva được cha giám hộ giữ lại ăn trưa, và cô Abel đến thăm, đang đi dạo.
Giữa hai người không có sự thân mật, cô Marthe cho Sélysette là quá trẻ nít và cô Sélysette cho Marthe là quá già dặn. Thế nhưng cả hai đều đang tuổi hai mươi, nhưng hai mươi tuổi kiểu chín muồi khác nhau.
Hai cô đi từng bước lững thững không trò chuyện nhiều, trên các lối đi kiểu Anh. Giữa những khóm cây đẹp rậm rạp khiến công viên như một khoảng rừng to tựa như vườn, nhưng um tùm đến mức không nom thấy tường bao quanh.
- Này Sélysette, cô Abel đột nhiên nói, thế cái vụ tán tỉnh của chị đến đâu rồi?
- Vụ tán tỉnh nào, Sélysette hỏi thật thà.
- Cái ông Fierce ấy.
- Nhưng chẳng phải một vụ tán tỉnh đâu chị ạ; một người bạn thôi, đoán chắc với chị là ông ấy không hề theo đuổi tôi.
Cô Abel mỉm nụ cười nhân sư.
- Người ta đã đánh cắp bức ảnh chị trong cuốn an bom của tôi. Chị nghĩ thế nào về việc này?
- Đánh cắp ảnh của tôi hả? Ai cơ chứ?
- Tất nhiên tôi không biết. Một anh chàng si, chắc thế.
- Thế thì khiếp quá, cô Sélysette kêu lên bất hạnh. Nhưng tôi nghĩ chắc hẳn là thất lạc thôi. Tôi sẽ gửi bức ảnh khác cho chị.
Cô thấy một chiếc ghế đá cạnh lối đi, và đâm chán với cuộc dạo chơi đủng đỉnh, cô cất bước nhảy qua chiếc ghế.
- Chị trẻ quá nhỉ, cô Abel nói. Cô này luôn luôn nói cùng một giọng lanh lảnh rành rọt, dù nói gì cũng vậy.
Sylva quay lại bên cô bạn.
- Chị Marthe, đến lượt tôi phải hỏi chị tin tức về anh chàng si tình của chị mới được. Chẳng phải ông bác sỹ Mévil vẫn săn đón chị sao?
Marthe nhìn xuống làn cát đỏ lối đi.
- Ừ… có lẽ thế; và săn đón nhiều người khác nữa. Cái ông bác sỹ Mévil này chẳng có gì đáng chú ý.
- Tôi cứ tưởng – cô Sylva ngập ngừng nhớ lại một câu nói của Fierce – tôi cứ tưởng anh ấy săn đón chị nhiều hơn người khác đấy.
- Ông ấy làm thế là sai – cô Abel biểu lộ thái độ dửng dưng hoàn toàn – ai nói với chị vậy?
- Chẳng ai cả, Sélysette nói dối và đỏ tía mặt. Chị không thích ông ấy sao?
Marthe Abel bĩu môi, dáng đang suy nghĩ đến những chuyện xa xôi nào.
- Tôi thích ông Rochet hơn đấy, cô chợt nói và bật lên cười vẻ kỳ lạ.
- Cái ông già viết báo ấy à? Chị điên rồi! Sélysette nói vẻ bất bình.
Hai người ngồi xuống chiếc ghế đá.
- Này Sélysette, chị nghĩ gì về ông de Fierce?
- Chẳng có gì đặc biệt cả. Ông ấy thú vị, rất tinh tế và là bạn tốt. Chị cũng biết những điều ấy như tôi.
- Chị thích ông ấy hả?
- Chị Marthe, sao chị cứ trêu tôi thế? Tôi đoan chắc với chị là chẳng có gì giữa chúng tôi, tuyệt đối không gì cả...
- Chị là cô bé ngoan ơi là ngoan, cô Abel khen và cầm bàn tay Sélysette ép chặt trong tay mình, đối với bản tính lạnh lùng thường tình của cô đó là một biểu hiện thiện cảm hết sức đặc biệt.
- Tôi tin chắc, cô nhấn mạnh thêm, tin chắc là không có gì. Nhưng tuy vậy chị hãy cứ nói: chị có thích ông ấy không?
- Sao lại không cơ chứ?
- Chị yêu ông ấy hả?
- Hỏi vô lý quá!
Cô Sylva đứng dậy hầu như giận dữ.
- Chị đừng giận, Marthe khẩn nài. Sélysette ạ, tôi thề với chị là tôi không hề, tuyệt đối không hề muốn làm chị bực mình. Trái lại nữa...
- Tôi cũng rất hiểu, Sélysette lẩm bẩm, đã dịu đi.
- Này nhé, Marthe nói tiếp. Chị còn trẻ, trẻ và thật dễ thương nên tôi rất yêu chị. Chúng ta hồi nãy nói về bác sĩ Mévil. Ông ta rất thân với ông de Fierce.
- Vâng, Sélysette nói; cô vẫn còn đỏ mặt nhớ lại lời nói dối vừa rồi.
- Thế thì, hãy gắng... tôi chẳng biết nên nói thế nào... chị hãy gắng làm cho họ bớt thân nhau thì hơn...
- Nhưng vì sao vậy?
- Chị cứ hãy cố gắng, Sélysette ạ... Tôi yêu chị hơn là chị tưởng, hơn nhiều nhiều...
Cây bông bụt đã nở hoa trong khu vườn phố Mọi, các bụi đều đỏ thắm.
Cũng ngày hôm ấy, đô đốc d’ Orvilliers đến thăm bà Sylva, bà đang ngồi một mình trong nhà: Sélysette được ông toàn quyền giữ lại, chưa về.
Hai chiếc phô tơi đặt cạnh nhau dưới những gốc đa nơi sân hiên, và chú bồi bé con với búi tóc cột dải lụa đã đặt cạnh đô đốc một chai uýt ki và xô đa đầy đá. Ông d’ Orvilliers nói:
- Tôi cảm thấy thiếu không được nghe một giọng hay mà tôi thích, hát cho tôi nghe những ca khúc cũ.
- Sélysette sắp về thôi, bà mẹ mù nói.
Bà Sélysette mỉm miệng cười, vì chỉ cần nghe nhắc đến tên con gái bà đã thấy sung sướng.
Hai người ngồi đợi. Ông đô đốc nắm bàn tay bà bạn già, hôn và giữ lại một cách thân ái. Chợt ông nói:
- Bà có biết rằng tôi cho là bà hạnh phúc hơn tôi, sau tất cả những tang tóc và khó khăn vất vả không? Bà có Sélysette của bà; và đó là cái lỗ hổng lớn trong cảnh sống già nua đơn độc của tôi - chẳng có con gái để yêu tôi.
Bà Sylva ép chặt bàn tay đang nắm tay bà.
- Một cô gái hai mươi tuổi, ông đô đốc nói khẽ khàng. Bao giờ thì cưới đấy? Đột nhiên ông hỏi.
- Bao giờ Chúa muốn. Các bà mẹ đều giống nhau, và con gái tôi sẽ không từ giã tôi mà không khiến cho tan nát trái tim già này; nhưng tôi không vị kỷ, vả chăng, con gái tôi cũng phải lấy chồng để tôi còn có cháu bồng bế chứ.
- Có đám nào ở Sài Gòn không?
- Có quá nhiều đám, vì con Sélysette tôi giàu có. Nhưng mẹ con tôi sẽ lựa chọn thoải mái. Tôi thích nó có một ông chồng không phải là viên chức thuộc địa.
- Cũng có đấy, ông d’ Orvilliers nói; ý Sélysette thế nào?
- Chưa có ý kiến gì cả.
- Bà tưởng thế? Các cô gái có thói hay làm ra vẻ bí mật.
- Con gái tôi thì không, bà Sylva khẳng định.
Bà giải thích điều tin tưởng của mình:
- Con gái tôi không phải con gái thời nay. Tôi đã dạy cho nó giống tôi, giống như mẹ tôi hồi xưa. Tôi không cho rằng việc giáo dục phụ nữ có tiến bộ. Người ta chê bai đám con gái ngây thơ thuở trước, những con ngỗng trắng; nhưng tôi đã thấy cái thế hệ mới; bớt trắng hơn và ngỗng nhiều hơn.
- Tôi có ít kinh nghiệm về chuyện này, nhưng điều bà nói tôi nghĩ là có lý.
- Rõ ràng là thế. Người ta bây giờ khai tâm cho đám con gái những cái gì xấu xa nhất trong cuộc sống: bằng cách nào? Qua tiểu thuyết, báo chí, đường phố, qua những trò ve vãn. Có ai nghĩ rằng các cháu rút ra từ trong ấy một hiểu biết có lợi? Có ai nghĩ rằng được vấy bùn trước, chúng nó sẽ bước đi vững vàng hơn trong bùn lầy dọc đường. Có dày công tập rèn mới thành ông thợ rèn. Người ta dạy cho đám con gái là thế giới chỉ sống bằng tính toán; nhưng chúng chẳng khôn khéo hơn mà cũng chẳng bớt ngây thơ hơn, và lúc tâm sự, chúng tính toán sai lầm và làm những cuộc hôn nhân dại dột.
- Thế ngày xưa?
- Ngày xưa các bà mẹ tính toán cho con gái như thế sạch sẽ hơn và bớt khờ khạo hơn. Tôi sẽ tính toán cho Sélysette. Trong số những người nó thích, tôi sẽ gắng đoán xem người nào chân thành hơn và trung thực hơn; nó sẽ lấy người ấy theo tin tưởng của tôi và sẽ yêu anh ta bằng tất cả tấm lòng. Sau đó chúng sẽ sống hạnh phúc...
- Trừ phi...
- Trừ phi cái bất trắc của cuộc sống. Nhưng biết làm thế nào? Nó sẽ bước vào trò xổ số với những vé tốt nhất. Nếu bánh xe quay số trục trặc, thì nó vẫn còn đức tin bền vững của người ngoan đạo và sẽ vác mọi cây thánh giá, như tôi đã làm.
- Chúng ta sẽ còn trao đổi về những chuyện này, ông đô đốc nói; và một ngày kia tôi sẽ nói với bà một ý nghĩ cổ lỗ trong cái đầu cổ lỗ của tôi...
Má đỏ hây, cô Sélysette lao tới như làn gió.
- Mẹ! Mẹ! Cả một năm rồi con chưa gặp mẹ đấy...
Cô ôm hôn mẹ chằm chặp.
- Chuyện kéo dài quá thể ở nhà ông toàn quyền ấy! Có một đống người, có cả Marthe Abel.
Ông d’ Orvilliers đứng lên:
- Tôi đã thấy đứa con hư trở về nhà, thế là mãn nguyện; giờ tôi đi đây.
- Chưa đâu mẹ! Sélysette yêu cầu.
Cô đến bụi bông bụt và quay về tặng ông bạn già hai chùm hoa đỏ thắm nhụy vàng.
Ông d’ Orvilliers nhận hoa và hôn những bàn tay thon nhỏ.
- Cám ơn cháu. Cháu có đồng ý bác mang về cho anh chàng Fierce ít bông để an ủi anh ta đã không đến đây được cùng với bác không?
- Hừm! Cháu cũng chẳng biết cháu có đồng ý không đấy, Sélysette nói vui.
- Ông de Fierce lúc này ở đâu ạ?
- Cậu ấy đang vui chơi, ông đô đốc nói nghiêm trang.
Cặp lông mày cô gái khẽ nhíu lại, rất khẽ.
- Một trò chơi hàng hải, ông d’ Orvilliers cười to nói tiếp: cậu ấy đã đáp một tàu phóng ngư lôi của phòng vệ lưu động, và đang tập trận ngoài khơi Vũng Tàu; làm mọi việc này hoàn toàn do nhiệt tình cá nhân, điều thật đáng khen; hôm nay biển chẳng lặng.
Sắp đi ngủ, cô Sylva, đêm ấy, ra ngoài hiên thở khí trời chốc lát.
Đêm nồng ấm toả hương thơm ngào ngạt say người.
Cô Sylva khẽ rùng mình trong cái bóng đêm đầy sinh động. Mái hiên thấp, và tầm nhìn hẹp nhưng đêm mờ tạo ảo giác một khoảng vô biên đen sẫm. Cô mơ nom thấy cả thành phố Sài Gòn, thấy con sông nơi những con tàu và thuyền bè nổi bập bềnh. Trong giấc mơ, một chiếc tàu phóng ngư lôi đi qua, tung sóng bạc.
Cùng giờ ấy, Fierce trở về tầu Bayard.
Anh mệt bã, người đau ê ẩm, ướt đẫm vì đám bụi nước. Sóng táp vị muối mặn lên da mặt và làm cay đôi mắt.
Nhưng một niềm vui lành mạnh tuôn chảy trong mạch máu. Trước đây, đôi khi các ký ức ám ảnh những giờ nhàn rỗi của anh, ký ức thời trước Sélysette, ký ức chơi bời phóng đãng và hoài nghi - giống như niềm luyến tiếc; nhưng hôm nay, suốt một ngày đánh vật với các cơn gió mạnh đã quét sạch những luyến nhớ xấu xa ấy đi. Và anh thấy lại mình trong căn phòng xanh da trời, vào giờ ngủ, với tấm lòng thuần phác và trí óc hồn nhiên - không văn minh; - mà si tình.
Một niềm vui say sưa kỳ lạ làm anh vui sướng. Anh mơ hồ ý thức là vừa thoát khỏi một thứ bệnh kỳ quái - nền Văn minh; anh như người đang dưỡng sức; - trù tính đến tương lai, một tương lai khỏi bệnh, sức khoẻ dồi dào.
Trên tường, trong chiếc khung khác lạ nom huy hoàng, làm bằng tấm da báo đen, một bức tranh phấn màu mỉm cười - Sélysette Sylva, vẽ theo chiếc ảnh đánh cắp tuần trước. Fierce, dáng điệu kính cẩn, quỳ trước thầy thuốc của mình, và tìm trong đáy ký ức những lời lẽ tôn sùng, anh cất tiếng cầu nguyện, quả đúng đây là lần đầu tiên từ thuở rất ấu thơ.
