Fierce ký tên dưới bản báo cáo vừa viết xong, kẹp vào hồ sơ. Sau đó anh mở một hộp các tông ra nhìn các bức tranh Nhật Bản. Lúc ấy hơn sáu giờ, công việc trong ngày đã hoàn thành.

Các bức tranh tục tĩu được vẽ một cách khéo léo. Vả chăng Fierce chẳng hề sưu tập các loại tranh khác. Anh thích bằng cách đó tỏ ý tôn vinh các nghệ sĩ không hề vướng víu với những trò dối trá e thẹn; và anh sùng bái Hokosai và Outamaro.

Anh lần giở. Giữa những gốc anh đào nở hoa, trên nền chân trời nhuốm xanh, các cô gái Nhật làm tình kiểu tự nhiên với các võ sĩ trang bị để đi chiến đấu; người ta chỉ nom thấy những mảng trần truồng, nhưng đầy hiện thực. Fierce nói một mình:

- Một nghệ thuật kỳ lạ. Hết sức chính xác, cũng hết sức nồng nàn nhục cảm! Chẳng hề mỉa mai, đùa cợt, chẳng hề cười ngạo, hoặc cười mỉm. Đực và cái làm đúng phép chơi, đúng đồng tiền, bằng tất cả trái tim và cơ bắp…

Anh miết ngón tay lên nét vồng các bắp tay bắp chân; các áo dài và ki mô nô, quá căng, rách toạc trong cách ấp ôm cuồng nhiệt. Một gương mặt phụ nữ khiến mắt anh chú ý. Bức tranh này hiện đại, và người nghệ sĩ, đáng lẽ bắt chước vẻ đẹp thướt tha kiêu kỳ của các bà mệnh phụ Nhật Bản, hoặc sao chép khuôn mặt xinh tươi đầy đặn một cô bé Nhật, lại thích tìm đến một cảm hứng phương Tây. Fierce mỉm cười: cặp mắt xanh lá cây, chiếc mũi hơi hếch gợi trong trí nhớ dáng nhìn nghiêng của Sylva.

- Người phụ nữ này không xinh bằng. Quả thực là mình không có về cô Sélysette một tư liệu hở hang đến vậy…

Cô gái trong bức họa nằm ngửa, váy vén cao, giữa một bãi cỏ đầy hoa, trong lúc một chàng trai xúc động lao tới cô nàng. Chàng trai được vẽ quá tỉ mẩn khiến Fierce không thích lật sang trang khác. Anh lại nói:

- Những cái này chẳng có liên quan gì với các tranh lõa lồ kiểu Trung Quốc. Chẳng hạn…

Anh cầm lấy một cuốn an bom Trung Quốc, đóng bằng lụa cũ:

- Đây này, cái cô bé đang nằm ngóng đợi trò điếm đàng một ông lão già khằn, là cảnh mà một người Nhật Bản chẳng bao giờ vẽ. Trước tiên là cái đề tài đầy châm biếm chẳng cám dỗ họa sĩ, nhất là chẳng bao giờ, trong một bức tranh nhục cảm, anh ta lại có thể hình dung cái nhăn mặt ranh mãnh vừa nhạo báng thú vui vừa nhạo báng kẻ làm tình.

Anh tìm bức tranh nổi tiếng “Giấc mơ của Hokusai”.

- Ông ta sẽ hình dung ra cái này, cuộc đánh vật của những con người không rõ khuôn mặt, và sẽ cho mỗi người mười cơ quan sinh dục để bức tranh chứa đựng sáu chục cuộc giao hợp thay vì ghi có sáu.

Vẻ ngưỡng mộ, anh ngắm nghía hồi lâu bức vẽ tuyệt vời. Rồi anh đứng lên bận quần áo để đi ra.

Trong lúc cởi áo quân phục để thay bằng chiếc smôking trắng, anh dừng lại để nhìn lại bức tranh Nhật trong giống Sélysette Sylva: anh thầm thích thú xõa bàn tay che cái anh tình nhân nam nom quá hiện thực, che luôn cả bộ dạng hỗn độn của người nữ để chỉ còn nom thấy một khuôn mặt tinh khôn đang mỉm cười với anh. Sau đó anh khoác chiếc áo smôking và chiếc mũ rơm: mặt trời đang lặn, không cần đội mũ cứng.

- Quả thực, chợt anh nói to, cái phòng màu xám này nom thật chán ngán. Mình buồn chán từ sáng nay. Phải xua đuổi nó đi thôi.

Anh đi ra.

Trên bến cảng, anh phân vân chọn giữa các trò tiêu khiển. Suốt cả ngày anh đã buồn rầu. Sự hão huyền các trò vui và của cuộc đời mình đã làm ám ảnh không dứt đầu óc; và do một tương phản mỉa mai và buồn cười, hình ảnh cô bé hai hôm trước chưa hề biết Sélysette Syla, đã vài chục lần nhảy nhót trước mắt anh, bao giờ cũng với khuôn miệng cười rạng rỡ. Cái ảo ảnh lặp đi lặp lại ấy không thể không làm bực mình, mặc dù thích thú cho mắt nhìn; giờ đây Fierce muốn gạt nó đi, và nếm hưởng một trò trả thù, bằng cách lao vào những khoái lạc Nghìn lẻ một đêm, vốn cấm kỵ từ ngàn xưa với những nàng trinh nữ đứng đắn không hề biết đến trò khoái lạc nọ.

Nhưng vào lúc thực hiện kế hoạch này, anh cảm thấy chẳng còn cái nhiệt hứng cần thiết.

Chẳng vui thú gì phóng đãng một cách miễn cưỡng. Fierce suy nghĩ lúc này đã quá muộn để đến với cô tình nhân Liseron: Mévil có thể có mặt ở đấy và Liseron ghét những trò lộ liễu. Lại cũng quá muộn để đến với đám “con gái” hoặc gái lai ở Tân Định hoặc Hóc Môn tìm một cô bạn cùng ngồi trước bữa ăn tối: tất thảy chắc hẳn đang phô diễn vẻ duyên dáng Châu Á trong những cuộc dạo chơi xe bằng ngựa ở khu Thanh tra. Bến cảng vắng ngắt. Fierce cảm thấy mình hoàn toàn đơn độc giữa cuộc đời và chẳng thể tìm thấy một niềm đơn độc nào khác để ghép đôi. Anh ra hiệu cho một xe không có khách dừng lại bảo đưa đến câu lạc bộ.

Đúng là vào những ngày buồn chán như vậy mà Fierce đi đến câu lạc bộ. Cái xã hội thực dân tự nó chẳng có gì khiến anh thích thú: nó quả là đống phân mà ông toàn quyền từng nói. Phần lớn những thành viên câu lạc bộ là những con người đáng ngờ, được chấp nhận vì không còn ai khác tranh chỗ và được coi trọng chủ yếu do thái độ thảnh thơi vui vẻ vì chẳng có luật lệ nào trừng phạt: vả chăng cũng là người lịch thiệp hoặc cố làm ra thế, chẳng ra vẻ gì nhưng cứ làm ra mặt bạo gan; những kẻ vô lại lịch sự có khả năng, trong mọi cơ hội tầm thường, phô trương đức tính danh dự và thậm chí lương thiện. Cái trò màu mè hài hước trong mọi chuyện này, Fierce chán chường chẳng cần quan tâm đến nữa.

Qủa thật cũng có một vài kẻ nổi hẳn lên đám đông. Bác sĩ Mévil thỉnh thoảng xuất hiện ở câu lạc bộ - khi một cuộc dan díu mới buộc anh ăn tối với ông chồng; Torral hay đến sòng bạc, ở đó anh gặp dân Sài Gòn tụ tập nhất, và do đó có thể vơ cả nắm khinh bỉ họ nhiều hơn. Có những người đáng chú ý khác cũng xuất hiện, - văn minh hoặc man rợ. Rochet tay nhà báo, Malais chủ nhà băng, Ariette trạng sư; tất cả những kẻ, trong đám tiện dân những quân xỏ lá, đã ngoi lên bậc quý tộc của bọn hải tặc; tất cả những kẻ đã biết cách làm giàu kiểu sang trọng huy hoàng hơn là kiểu lừa gạt đơn thuần; tất cả những kẻ đã khéo léo hoặc gan dạ kiếm tiền hợp pháp mặc dầu thiệt hại cho kẻ khác. Những loại người này khiến Fierce ưa thích, và trong lúc xe ngựa chạy tới câu lạc bộ, anh hy vọng gặp một số trong đám họ.

Tình cờ đã giúp anh. Trong phòng đọc báo, ông Malais đang đọc báo chí buổi chiều. Fierce thoạt đầu chỉ nom thấy một mớ giấy tờ trải rộng nhưng nghe tiếng người bước đến, các giấy tờ dồn đống lại và lão chủ ngân hàng xuất hiện, đứng thẳng lên. Malais, vốn xưa kia lần lượt là binh sĩ, thủy thủ, thợ in, nhà buôn và chủ đồn điền, qua nhiều nghề đã giữ nguyên một nghị lực năng động phản ánh trong các cử chỉ hiếm hoi đột ngột cũng như trong lời ăn tiếng nói ngắn gọn.

- Bà Malais vẫn khỏe chứ? Fierce cất tiếng hỏi; anh đã hai lần gặp người đàn bà trẻ tại nhà hát và không tìm cách ve vãn, tuy anh cho bà ta đúng là thật tuyệt vời.

- Nhà tôi vẫn khỏe, và không cần cô ca in, ông chủ ngân hàng cười đáp.

Fierce nhướn mày. Ông Malais tiếp:

- Ðúng thế, ông không biết đâu. Anh bạn Mévil của ông vốn muốn dắt dẫn nhà tôi theo chế độ anh ta ưa thích. Cái anh chàng rất tài ba ấy cho phần đông các bà ở đây nghiện ma tuý; và dùng cái đó làm duyên cớ để đi sâu vào ân huệ của các bà. Nhờ các viên thuốc nọ chẳng biết nhập từ đâu, anh ta giúp làm mất đi cái cảm giác nóng nực - dĩ nhiên kèm thêm một vài hậu quả về mặt thần kinh, nhưng ở Sài Gòn người ta chẳng chú ý nhiều đến điều này. Thế rồi, thấy vợ tôi nom cũng vừa mắt, anh chàng Mévil này gắng đem cô ca in đến cứu trợ. Tôi đã lập lại trật tự ngay tức khắc, mà cũng chẳng cần gây sự với anh ta làm gì, xin ông tin cho như thế.

Fierce mỉm cười.

- Ông ăn tối ở đây hả? Ông chủ ngân hàng hỏi.

- Vâng, tôi định thế.

- Tôi cũng vậy. Xin ông dành cho tôi niềm vinh hạnh được mời ông dùng bữa với tôi. Tôi đã làm việc vất vả suốt hôm nay, và tôi đáng được thưởng là có ông ngồi cùng bàn.

Hai người ngồi. Ông Malais dùng chân gạt các tờ báo nằm vương vãi quanh ghế.

- Ngu ngốc, mấy cái tờ lá cải này! Ông có cho rằng chúng nó có đủ cột báo để đăng cuộc viếng thăm vừa rồi của ông toàn quyền tới nhà an dưỡng đường nào đấy mà không hề thốt một lời về các vụ tàu chiến Anh không? Toàn một lũ súc sinh!

Chợt ông ta chăm chắm nhìn Fierce với con mắt dò xét.

- Nhưng ông, vị sĩ quan tuỳ tùng, hẳn ông phải biết chứ!

- Chẳng biết gì sất, Fierce trả lời thành thực. Ông nói về tình hình ngoại giao căng thẳng, có phải không? Tôi nghĩ rằng chẳng có gì nghiêm trọng, nhưng tôi chẳng có tin tức riêng nào sất. Vả chăng, dây cáp là của Anh Quốc và ví thử vạn nhất xẩy ra chiến tranh, chúng ta sẽ biết tin thông qua hạm đội địch có nhiệm vụ huỷ diệt chúng ta.

- Tình cảnh các ông hay thật đấy, ông chủ ngân hàng nhận xét.

Ông ta suy nghĩ một phút rồi nhún vai:

- Với lại tôi cho chẳng can hệ gì: Tôi thì chẳng có gì được lợi trong việc này, cũng chẳng có gì mất.

- Ngay cả trong thời chiến tranh?

- Ôi dào, tôi là chủ ngân hàng, quản lý và thu thuế. Tất thảy mọi công việc đất nước này đều qua tay tôi: chiến tranh có can hệ gì đến tôi? Các chính phủ có thể nối tiếp nhau, tôi sẽ cần thiết như nhau cho tất cả bọn họ.

Ðến giờ, họ bắt đầu ăn. Malais chỉ uống sâm banh không pha nhập riêng từ Hoa Kỳ. Fierce thưởng thức món rượu này. Vả chăng rượu với anh như một nơi trú ẩn thuận lợi chống cơn u sầu lúc này. Tiếp đó, vài ba điếu thuốc phiện sẽ giúp anh trở về với tâm trạng lạc quan. Anh hơi chếnh choáng.

Đám bồi dọn bàn. Trên sân trời, Malais bảo đem sâm banh của ông đến. Hai người tiếp tục uống đồng thời hút thuốc lá Thổ Nhĩ Kỳ. Fierce thích thú ngắm nhìn làn khói xanh uốn lượn trong đám bụi sáng ánh điện cứ như đàn ngựa phi trong mây mù xoáy tròn của nữ thần chiến tranh.

- Ông thích mơ mộng hả? Malais hỏi.

- Ông thì không.

- Đúng thế, tôi thì tôi không thích các cái trò hỗn tạp. Mơ mộng, chẳng phải là công việc cũng chẳng phải là nghỉ ngơi.

- Ông quả là một con người hoạt động.

Fierce mỉm cười, biểu lộ chút coi thường trong cái cười ấy. Nhưng Malais có vẻ như không chú ý thấy.

- Ông cũng vậy! Một thủy thủ mà lại.

- Không, Fierce nói và vẫn luôn mỉm cười. Tôi có bộ quần áo tôi không có cái hồn. Tôi là bạn của Raymond Mévil thân thiết hơn ông tưởng đấy.

- Ừ thôi kệ, Malais nói đơn giản.

Nhưng ông vẫn giữ thái độ thân mật với Fierce, với con người thật của anh cũng khiến ông ưa thích. Ông nói với anh điều đó.

- Ông đáng giá hơn ông bạn của ông. Ông thông minh hơn ông ta.

- Sao ông biết?

- Tôi biết.

Ông vứt điếu thuốc với cái nhăn mặt coi thường thứ thuốc lá sợi vàng - hoặc coi thường cái gì đấy - và chọn một điếu xì gà Manille. Rồi tiếp.

- Raymond Mévil sống cho đàn bà và nhờ đàn bà; tôi trách ông ta điều đó, nó vừa hèn hạ vừa ngu ngốc.

Fierce chẳng thèm cãi. Bỗng nẩy ý tò mò:

- À này, ông có vẻ cũng biết rõ về các cô bạn của Raymond đấy nhỉ?

Malays bật cười.

- Ông cũng biết rõ như tôi chứ gì: hình như hai ông có một cô nhân tình chung phải không.

- Ôi dào. Fierce không chối, hạng người như thế, thì có gì đáng kể. Ông chắc hẳn cũng biết tên tuổi họ: toàn những bí mật cả thiên hạ đều biết tỏng. Cô Liseron xinh đẹp có thể mách ông nhiều chuyện hơn tôi, và những điều cô ta tiết lộ hẳn thú vị lắm đấy.

Fierce nhún vai và rót thêm rượu, giơ cốc lên:

- Tôi thích cái này hơn là chuyện đàn bà.

- Ông có lý, Malais đáp; nó vừa ít nguy hiểm vừa đỡ ngốc nghếch hơn.

Fierce uống.

- Chẳng có gì là ngốc nghếch cả, anh vừa rót đầy cốc. Có những bộ óc khác nhau và những con người không giống nhau. Tôi thì thích cái này – anh gõ ngón tay lên vỏ chai rỗng - và cái kia – anh hít một hơi thuốc; đấy là phần tôi. Melvil thì thích các mái tóc đen hoặc sáng, những cặp mắt xanh lá cây hoặc tím, các bầu vú hồng hoặc nâu; đấy là phần anh ta. Còn ông, thưa ông bạn thân mến, ông sung sướng về những khoản thuế để thu, những nhà ngân hàng để quản lý, những khoản cho vay để lấy lãi: đó là phần ông. Mọi cái đều ngang nhau. Chẳng có cái gì là ngốc nghếch cả.

- Đúng thôi, Malais nói. Thế nhưng, ông de Fierce, ông hãy nghe đây: Sớm hay muộn, thuốc lá Thổ Nhĩ Kỳ với ông sẽ nhạt nhẽo và rượu sẽ nhạt thếch, sớm hay muộn, ông sẽ thấy ông bạn Mévil của ông buông lơi cái đám phụ nữ hồng, nâu hoặc tím, để ngồi vào chiếc xe lăn bé tẹo chở những kẻ mắc chứng thác loạn; - còn tôi thì không bao giờ, ông nghe đấy, không bao giờ tôi ngừng cho là tốt đẹp và thú vị cái đời sống đầy nhọc nhằn và vật lộn, cái đời sống hoạt động và hành động của tôi, vì nó vốn hòa hợp với cái gì khỏe khoắn và lành mạnh nhất trong con người: cái bản năng chiến đấu - cái bản năng bảo tồn. Ôi chà chà! Mải trò chuyện với ông tôi lại đâm ra triết lý mới chết chứ. Tôi mà triết lý!

Ông ta cười phá và đứng dậy. Qua một cửa sổ, sòng bạc hắt lên sân hiên ánh phản quang đèn điện và tiếng leng keng các chồng bạc.

- Ông de Fierce, chợt Malais nói, tôi muốn tôi nay khai tâm cho ông cái kiểu sống vốn là của tôi. Ông đi theo tôi, chúng ta sẽ đánh bạc. Chúng ta sẽ đánh bạc một cách nghiêm chỉnh, không phải để giết thì giờ mà để kiếm một khoản tài sản. Hứa với ông sẽ có những cơn xúc động mạnh mẽ và những mối vui kịch liệt, chẳng phá phách tẹo nào cái run rẩy thần kinh. Ta đi nào.

Fierce dốc cái chai cuối cùng: nó trống rỗng. Anh đứng lên lẳng lặng đi theo Malais; đang chếch choáng anh rất ít nói.

Bảy, tám, chín bàn bài pô ke; và một bàn bài baccarat tự động; cộng là mười tám tấm thảm xanh lá cây trải rộng dưới đèn chùm. Mặc dù bốn cây quạt máy đặt bốn góc, mặc dù mấy chiếc quạt kéo mắc trên trần, mặc dù hơi đêm luồn qua các cửa sổ mở toang, trong phòng nóng hơn là lò nung; tóc dán rít lên thái dương, áo sơ mi ướt đẫm; cái cử chỉ cần thiết đẩy và thu về những tiền đặt cọc in hằn lên da mặt từng giọt mồ hôi và niềm đau khổ.

Ông Malais bước xuyên qua phòng. Bước chân mạnh mẽ chẳng hòa hợp với cái đờ đẫn oi nồng nơi này. Tại bàn cuối, một con bạc đứng dậy và Fierce ngạc nhiên nhận ra Torral. Anh kỹ sư này hiếm khi đánh bạc, và chỉ với mục đích cầm lá bài xác minh lại lý thuyết của anh ta về xác suất. Chắc hẳn việc xác minh đã hoàn thành, vì anh không ngồi xuống lại. Các bạn chơi bài là Ariette, Abel và một người Đức tên Schmidt, chủ nhà máy bột. Ông phó toàn quyền, giọng nhỏ nhẹ, cất tiếng chào những người mới đến, còn ông trạng sư, luôn luôn màu vàng chanh, đón họ bằng một nụ cười tẻ nhạt trên khuôn mặt nhẵn nhụi.

- Ông de Fierce sẽ chơi bài, và tôi hùn nửa tiền với ông ta, Malais thông báo. Thưa các ngài, chúng tôi sẽ đặt cọc thêm vào các ván, xin nói trước như vậy.

- Thế thì tôi ở lại xem, Torral nói.

Anh ta ngồi lại cạnh ông chủ ngân hàng, phía sau Fierce. Anh này xóc bài và chia.

Chung quanh trên các bàn xanh lá cây và giữa tiếng sột soạt những tờ giấy bạc, nghe các đồng bạc trắng leng keng. Chúng gây tiếng động và chiếm chỗ hơn những thứ tiền vàng gọn nhẹ của châu Âu; chúng khá tiêu biểu cho sự giàu có nặng nề của Viễn Đông, chuyên mua bán bịp bợm và mung mánh chứng khoán. Đó là những đồng bạc Đông Dương, in hình nước Cộng hòa ngồi – đó là những đồng yên Nhật Bản và những lạng vàng bên Trung Quốc khắc nổi hình rồng cuộn tròn; phần lớn đó là những đồng bạc Mêhicô, mặt trước có hình con ó tự do chiến thắng con rắn và mặt sau, chiếc mũ Phrégie tỏa hào quang - mọi thứ đều là bạc đúc to dày ngang giá trọng lượng bạc nguyên chất. Nhiều đồng bạc nom còn mới vì đất nước Mêhicô liên tục tuôn đổ ào ào lượng tràn các mỏ vàng mỏ bạc lên hai bờ Thái Bình Dương nhưng phần lớn lại cũ mòn, đen xạm vấy nhờn mực qua các con dấu bí hiểm của bọn đổi tiền Trung Quốc; những đồng này hẳn đã qua nhiều bàn tay dân Á tham lam, được cất giấu trong đáy nhiều túi tiền khác thường, dùng mua bao thứ hàng hoá Châu Âu không biết đến, và ký hết những hợp đồng kỳ quặc phương Tây không hình dung nổi: Chúng có thể đến từ Tchi-li băng giá, từ Quảng Đông nơi phụ nữ không có tục bó chân, chúng đến từ Vân Nam cằn cỗi, từ Chin-King nơi sinh ra các hoàng đế; có thể đến từ xa hơn, từ những tỉnh hẻo lánh và bí mật nơi nước Trung Hoa cổ rút lui cố thủ, từ Set Tchouen người đông nhung nhúc, từ Kan-Sou hầu như Tác ta, từ Chen Si vốn là nghĩa địa những kinh đô tiền sử - chúng đến từ nhiều góc của cái đế quốc khổng lồ nơi người Trung Hoa đông vô số nhộn nhịp mua mua bán bán và không ngưng nghỉ làm giàu.

- Ông là người thích tuyên bố, khinh miệt những con người, Malais nói thầm với Torral, hãy nhìn các con bạc pô ke kìa; ông sẽ tìm thấy ở họ cái gì nuôi dưỡng cho tính bi quan của ông. Cái nước sơn sang trọng bong ra nhanh chóng trên mặt những con người đang thua hoặc được bạc. Và tuy cố làm vẻ buồn chán hoặc mỉm cười, họ tự biểu lộ trần trụi trong mỗi cử chỉ, Ông Malais khẽ giọng: Hãy nhìn lão Schrnidt: tuy là triệu phú, cái tiệm buôn từ đó lão đi ra đã hạ thấp tầm nhìn tầm nghĩ của lão, lão chồng đống các đồng bạc và đếm đi đếm lại với những ngón tay khoằm. Hãy nhìn Abel: ông này kể cũng khá đáng trọng là điển hình của người công chức Pháp, quen tung hứng với tiền bạc của người khác, các con số mười, hai mươi hay một nghìn với ông ta chẳng hề có ý nghĩa khác nhau; ông ta chăm chú nhìn bài, bụng thầm biện hộ hoặc cãi lại, cân nhắc hơn thiệt mỗi nước bài, đánh giá đối thủ bằng cái liếc nhìn, và nhắm mắt để họ đừng đọc thấy trong mắt mình - cũng giống như ở Tòa án, khi ông cãi cho một vụ án không hay ho; ông chỉ chăm chăm lo thắng.

- Ông giỏi tâm lý đấy, Torral nói.

- Vâng. Ðiều này là cần thiết cho người thu thuế.

Malais mỉm cười. Torral đưa mắt chỉ Fierce, nói:

- Còn ông này?

- Ông này là một con bệnh, Malais nói. Các bản năng tự nhiên ở ông ta đã bị suy yếu. Nhưng đánh bạc là một cách chữa bệnh tốt: lát nữa ông sẽ thấy người bệnh này tỉnh táo lên, tự hưng phấn, và vứt bỏ cái mặt nạ hoài nghi thường ngày.

- Không phải là mặt nạ.

- Để rồi xem.

Vận may ưu đãi Fierce, anh thắng cứ hai ván được một, vừa đống bạc đồng lẫn bạc giấy chất cao trước mặt vẻ ngạo nghễ.

- Tôi nghĩ, Malais lại nói với Torral, là ông đã đặc biệt nghiên cứu các quy luật và hiện tượng của ngẫu nhiên. Ông giải thích thế nào sự kiện mà con bạc thường nghiện là cái may xuất hiện thành chuỗi chứ không phải gián đoạn từng cơn?

Nhà tài chính thích cật vấn các nhà chuyên môn. Nhưng Torral, tàn nhẫn như thường hay thế, nhún vai nói:

- Tôi có giải thích cũng vô ích: Ông chẳng hiểu được đâu.

- Cảm ơn, Malais nói không hề tỏ ý giận, thế ông cứ nói xem nào.

- Được thôi. Ông hãy nghe đây: toàn bộ các khoản tiền đánh bạc từ khai thiên lập địa làm thành một tổng, một tổng hoàn chỉnh và xác định phải thế không? Vậy, ta gọi n là số các khoản nợ.

- N hả?

- Tôi đã bảo là ông không thể hiểu mà… Mỗi các phần kia n có thể được hoặc mất; và vì vậy toàn bộ các phần kia biểu thị bằng một số lời giải bằng như 2n.

- Á?...

- Một cái duy nhất trong hai lời giải kia là được thực hiện – dĩ nhiên. Thế nhưng, tình hình diễn ra là cái lời giải duy nhất được thực hiện kia chấp nhận chuỗi và bác bỏ các gián đoạn. Tôi đã chứng minh xong.

Malais rướn cong lông mày. Torral, càng châm biếm, nói tiếp bằng giọng giáo sư:

- Hệ quả là: giả dụ trong giới hạn, có nghĩa trong chuỗi thế kỷ vô cùng tận n hướng tới vô hạn, 2n cũng vậy, và xác suất của giả thiết biến thành không. Vậy thì giả thiết này không hề tồn tại. Có nghĩa là người ta không hề bao giờ đánh bài pô ke: đó là một ảo giác.

- Hả?

- Một ảo giác.

- Ông có lý, Malais vừa nói vừa nhún vai. Tôi chẳng hiểu.

Và ông ta nhìn vào ván bài. Trong góc phòng đồng hồ điểm mười một tiếng.

- Thưa các vị, Abel nói, chúng ta chỉ chơi bốn ván nữa thôi, nếu như các vị đồng ý, vì đã trưa rồi.

Không ai phản đối. Abel chia bài. Schmidt gạt trong giỏ ra mấy tờ bạc đút túi. Ariette, liếc nhanh liên tục nhiều lần, dường như đánh giá khoản được bạc của Fierce, và như có ý đồ muốn chiếm lại.

Nhưng Fierce lại thắng hai ván liên tiếp.

Ariette đến lượt mình ngả bài – trong ván gần cuối – đà đặt khoản cọc rất lớn. Schmidt hoảng sợ rút lui. Abel và Fierce đương đầu. Viên trạng sư đặt cọc gấp đôi. Nhưng Fierce hạ đo ván con át và lại thắng.

- Vận may ngạo ngược, Malais nói.

Fierce quay nhìn mỉm cười.

- Tôi thật lấy làm xấu hổ.

Anh hết sức bình tĩnh.

- Ông thấy đấy, Torral thì thầm, chẳng phải mặt nạ đâu.

Ván cuối bắt đầu.

- Năm mươi đồng, Abel nói.

- Trăm, Fierce nói.

- Hai trăm, Ariette nói.

Mọi người giữ vững. Người ta chia bài.

- Ba con

- Một

- Ba

- Xong, viên trạng sư nói.

Ông ta từ lâu đã theo dõi bài mình. Malais, tò mò, nhìn thẳng vào ông ta. Nhưng Ariette, mắt nhắm tịt, nom giống bức ký họa trung thành, tuy xấu xí, của thần huyền bí.

- Trò bịp hả? Torral thì thầm vẻ quan tâm, ngược với bản tính thường cao ngạo.

- Tôi không cho là thế, ông chủ ngân hàng thì thào.

Fierce kiểm lại con bài cuối cùng, Schmidt mở. Abel tố thêm:

- Hai trăm đồng nữa đây, Ariette nói bằng giọng hoàn toàn nhợt nhạt.

Fierce đẩy bạc tới.

- Hai trăm và bốn trăm.

Abel và Schmidt bỏ cuộc, người mỉm cười, người thở dài.

- Bốn trăm và một nghìn, Arette nói, vẫn không mở mắt.

Từ các bàn lân cận, nhiều con bạc xúm lại xem. Đối với Sài Gòn khoản đặt cọc thế là lớn: có trong bát số tiền tương đương với bốn trăm đồng Lu i Pháp.

Fierce quay về phía Malais, nói:

- Ông thứ lỗi nhé, tôi quản rất tồi quyền lợi của ông; nhưng quả thực tôi xấu hổ về cơn may mắn của tôi.

Anh hạ bài.

- Tôi giữ nguyên, không tố thêm – ván bài tuyệt đẹp.

Ariette, từ vàng chanh biến sang vàng rơm, kiểu tái mặt của riêng ông. Một tiếng reo đồng thanh ca ngợi chào đón người thắng cuộc. Với những ngón tay tuyệt nhiên không hề run, Fierce kéo các khoản tiền đặt trộn với mớ bạc của mình; rồi anh chia thành hai phần bằng nhau và mời Malais chọn.

Trong lúc ấy Ariette đã bình tĩnh lại trong nháy mắt.

- Ông bạn thân mến, tôi đã xướng miệng một nghìn đồng, vậy là đang nợ ông. Sáng sớm mai ông sẽ nhận được.

- Xin đừng sớm quá đấy, Fierce cười bảo; đã có đôi lần tôi không thức dậy sớm được.

Ariette biết bật lên cười hết sức vui vẻ.

- Trong trường hợp ấy, hãy tính thế này hay hơn: tôi không bao giờ ăn sáng trước mười hai giờ trưa, thế có muộn quá không, và ông có vui lòng cho tôi cái hân hạnh ngày mai xơi cơm tại nhà tôi không? Tôi sẽ gửi lại ông khoản chênh lệch nhỏ và như vậy tôi cũng được miễn một cuộc du hành trên biển khiến tôi kinh hãi: chiếc Bayard của ông quá xa bến cảng!

“Cách một trăm hai chục mét thôi”, Fierce thầm nghĩ. Nhưng anh không do dự.

- Ông tử tế quá, tôi nhận lời.

- Hẹn gặp lại ngày mai, Arriette nói. Rồi ông bỏ đi, nụ cười trên môi. Khối người phục ông can trường, vì ông thua ít ra bốn ngàn đồng.

Fierce châm thuốc. Malais nhìn anh chăm chú, nói:

- Tôi sợ ông bệnh hoạn hơn tôi tưởng đấy. Phương thuốc của tôi đã không có tác dụng.

Fierce mỉm cười. Torral nói:

- Có lẽ ông hy vọng nom thấy anh ta nhảy nhót mừng rỡ trước đống bạc hả? Fierce quá ư văn minh, không thể thế.

- Quá bệnh hoạn thì có, Malais lặp lại. Không chữa được.

Ông ta chìa bàn tay to bắt tay viên trung úy hải quân.

- Chào tạm biệt, ông bạn hùn vốn của tôi, ông hãy cố nằm mơ đi, đó là điều tốt nhất có thể đến với ông.

- Ông về sớm thế à?

- Cũng chẳng còn sớm nữa. Ông có biết rằng cứ sáng sớm, từ năm giờ, tôi đã ngồi trên ngựa trong trường đua không? Không có cái gì hay hơn để mở đầu cho công việc hằng ngày. Tạm biệt.

Torral cười khẩy.

- Cuộc đời của ông mới đẹp làm sao: ông có bạc triệu mà vẫn phải lên giường khi chưa buồn ngủ, đúng vào lúc thành phố trở nên đáng yêu!

Ông chủ ngân hàng quay lại, đối đáp:

- Tùy sở thích từng người thôi. Các ông ngủ ban ngày còn tôi ngủ ban đêm: điều đó các ông cho là chướng hả?

- Không, viên kỹ sư đáp. Nhưng tôi làm việc để sống còn ông sống để làm việc: điều làm tôi thấy chướng.

- Tôi rất lấy làm tiếc, Malais lạnh lùng nói. Xin phép các ông cho tôi cứ tiếp tục như vậy, vì tôi thích thú chuyện đó. Đành vậy thôi! Phải chấp nhận tôi như tôi là thế, hoặc mặc kệ tôi. Tôi chẳng phải con người văn minh như loại các ông; cuộc sống của tôi nền nếp như giấy kẻ nhạc; tôi kiếm ra tiền và tôi ngủ với vợ tôi.

- Và ông làm cho bà ấy có con.

- Khi tôi có thể.

Hai người nhìn nhau mỉm cười với cùng một vẻ khinh miệt lẫn nhau.

- À nhân tiện nói luôn, Malais châm chọc, đó là chỗ hơn hẳn của nòi giống tôi so với các ông; nòi các ông sẽ chết, còn chúng tôi sẽ tồn tại lâu dài.

- Niềm kiêu hãnh của những người văn minh, Torral nói, là không có kẻ kế thừa. Nhiệm vụ đã hoàn thành, cần gì những thợ mới?

- Kiêu hãnh của kẻ điên.

- Hẳn ông cho là tôi điên phải không?

- Phải… lại bất lương nữa.

Torral nhún vai, Malais bỏ đi.

Fierce lặng lẽ, châm điếu thuốc mới. Viên kỹ sư quay về phía anh:

- Đi với mình nhá.

- Đi đâu tùy cậu.

Hai người cùng đi ra, các đồng bạc của Fierce rủng rẻng trong túi. Anh nghĩ, không phải không buồn rầu, là khoản lợi ấy chẳng khiến anh vui vẻ gì sất.

“Hai, ba ngàn đồng, anh nghĩ bụng; thông thường theo kiểu giá phụ nữ, có thể chi tiền cho trò kinh giật của cả một trung đoàn đấy.”

- Chúng mình đi đâu bây giờ? Torral hỏi.

- Theo ma quỷ! Cuộc sống chán ơi là chán!