Một tiếng đồng hồ trước, chiếc Avalanche đã thả neo trong sông, dóng ngang với tàu Bayard.

Diễn ra những cuộc thăm hỏi, báo cáo, giải thích thế nhưng mọi việc xẩy ra chóng vánh: Fierce toàn gặp những cửa đóng kín. Đô đốc D’Orvilliers đang đi thanh tra các đội pháo ở Vũng Tàu; viên chỉ huy xưởng tàu, công việc bù đầu, không tiếp; các bàn giấy bị bứt khỏi cái đờ đẫn thường lệ, tỏ ra xăm xắn thậm chí mẫn cán. Không đầy một tiếng đồng hồ, Fierce bắt gặp được viên phó của bộ phận Tự vệ Di động và bàn giao lại pháo hạm. Sau đó anh được tự do. Đi xuyên qua cảng, anh thấy rất nhiều cảnh nhộn nhịp, mọi sự đảo lộn nháo nhào; sáu tàu phóng ngư lôi đang vũ trang; búa công nhân dọt rầm rầm. Đi qua anh ngạc nhiên phút chốc rồi chẳng còn nghĩ đến nữa.

Ở phố Mọi, anh gặp những gương mặt trơ như gỗ đá. Đám bồi nói về Mỹ Tho bằng những lời úp úp mở mở. Anh bếp được gọi tới, nói rõ là tối nay không ăn cơm tại nhà, nhưng mai mọi người sẽ trở về. Fierce bỏ đi.

Anh mỏi mệt và hâm hấp sốt. Tám hôm trước đó, lòng trung thành của anh với Sélysette đã chết. Và từ cái đêm tai hại ấy, không một đêm nào diễn ra mà không xảy ra điều phản bội. Chao ôi cái nụ cười lả lơi các cô con gái Cao Miên, với dáng vóc trần trụi mảnh mai và thói hám tiền đêm đêm đẩy thuyền tới cập chiếc pháo hạm! Tám đêm, tám cuộc trác táng. Tim anh gờn gợn chán ngấy và hổ thẹn; nhưng anh chẳng còn sức lực và ý chí để chống lại cái bản năng được buông thả như của con vật. Ngay đây cách bốn bước cô vợ chưa cưới, đêm nay, liệu anh có còn lại sa ngã nữa không?

Anh bước nhanh trốn chạy buổi hoàng hôn ấm nóng. Trận mưa vừa qua đã rửa sạch cây cối, và các bông hoa ướt đẫm tỏa hương nồng nặc.

Đường La Grandierc – đường của tòa án cũ lúc này làm nơi ở các phó toàn quyền – anh ngạc nhiên dừng lại: đàn ngựa kéo chiếc xe đang nhảy lồng lên trước một khách qua đường, còn bác xà ích thít chặt dây cương hét ầm ỹ: thế nhưng người này cứ cắm đầu đi, chẳng nghe thấy gì hết, bước chân cứng nhắc như người mộng du. Fierce nhận ra Mévil, cất tiếng gọi; nhưng viên bác sĩ cứ xăm xăm bước tới. Lo lắng, Fierce liền chạy tới vỗ vai anh ta.

- Này cậu đi đâu thế. Cậu thế nào thế. Khéo mà say nắng đấy.

Mévil lừ lừ nhìn anh trước khi trả lời:

- Tớ chẳng biết…

Anh ta cầm cánh tay Fierce đang giơ ra, đột nhiên bám chặt như người chết đuối.

- Cậu ốm rồi đấy, Fierce nói, quên bẵng niềm tuyệt vọng riêng, rồi ôm lưng đưa Mévil về nhà. Anh này ngoan ngoãn đi theo, không nói.

Fierce sờ quần áo anh ta thấy ướt mèm.

- Cậu mắc mưa hả? Có chuyện gì thế?

- Chẳng gì sất.

Phố Espagne, Mévil suýt đi qua nhà mà không nhận ra. Nhưng vào đến buồng riêng, giữa các giường ghế, đồ mỹ nghệ, cảnh trí đượm hơi hướng thân thuộc, anh dần tỉnh lại. Nghe Fierce hỏi, anh cứ trả lời vu vơ. Anh đã thay quần áo và ngồi trầm mặc. Đêm đã xuống nhưng anh không nghĩ đến bật đèn.

Vừa lúc ấy Torral đến. Anh ta kêu ầm lên:

- Nhà này như cái nhà mồ ấy!

Anh thân đi bật đèn, thấy Fierce và cất tiếng chào. Mévil vẫn còn tái mét mặt chỉ còn nói nhát gừng. Đến lượt Torral ngạc nhiên:

- Cậu vừa mới tỉnh táo lắm kia mà! Thôi kệ, đi ăn tối đi.

- Cậu ấy không đi được đâu, Fierce nói, lát nữa thấy hắn bước lảo đảo ngoài đường.

Mévil gắng gượng đứng dậy.

- Tớ vừa bị xây xẩm mặt mày. Nhưng hầu như qua rồi. Thế nhưng chẳng ra ngoài ngay được đâu. Ăn ở nhà tớ nhé.

Mọi người ngồi vào bàn. Mévil sai dọn ăn trong phòng riêng, phòng này giống hệt như phòng khám: cũng những bức rèm mu xơ lin, quá dài quá rộng chờm lên tường, cũng những chiếc ghế thấp, cũng cái ánh sáng lờ mờ màu vàng nghệ. Đám bồi đi đi lại lại trên giày nỉ, không thấy cô “con gái” xuất hiện.

Fierce có vẻ rầu rĩ. Mévil thì mệt mỏi. Torral nhìn người này người nọ bằng con mắt soi mói. Anh chợt nói:

- Cách đây năm tháng, chúng mình cùng ăn bữa đầu tiên ở câu lạc bộ. Các cậu còn nhớ chứ? Lần ấy vui hơn đêm nay. Các cậu là những con người, chứ không giống phu khiêng đòn đám ma như lúc nãy.

- Ừ, Mévil nói.

Anh ta liên tục đưa tay dụi mắt. In vào đồng tử là một hình ảnh không thể xóa mờ, hình ảnh một người phụ nữ đứng sừng sững. Nhưng anh cố gắng gạt bỏ đi.

- Ừ, nhưng cái thời ấy chẳng còn trở lại.

Anh sai mang rượu Syracuse tự rót uống. Fierce trước kia cũng thích thứ rượu này, anh cũng uống.

Nhưng cái vui vẻ chẳng đến cho. Họ lặng lẽ uống quanh chiếc bàn tròn; cây đèn chùm in lên tường bóng mọi người phóng to bất động.

Các bức rèm ngăn mọi âm thanh bên ngoài; căn phòng lặng câm như hầm mộ.

Hai chai đã uống hết. Gương mặt Mévil hồi nãy nhợt nhạt, ửng hồng dần dần; nhưng chốc chốc anh lại rùng mình và sợ sệt nhìn vào khung đen cánh cửa mở.

Torral bất chợt thấy ánh mắt anh, hỏi:

- Có cái gì ngoài kia đấy?

- Chẳng có cái gì cả.

- Thế thì sao?

- Vẫn còn chóng mặt ấy mà: đêm nay tớ có những bóng ma trong đầu.

Torral rủa lên một tiếng, cầm tờ báo.

- Tuần diễn cuối ở nhà hát, đi xem thôi, còn hơn nhìn trò ảo giác trong nhà này. Tối nay có Liseron đóng đấy.

- Tớ về tầu thôi, Fierce nói.

Torral giễu:

- Người ta cấm cậu đi một mình hả? Ông đô đốc nghiêm đến thế cơ à?

Fierce nhún vai và đầu hàng. Nhà hát Sài Gòn ngay gần phố Espagne; nhưng vì đường lầy lội, Mévil cho thắng ngựa.

- Chúng mình sau đó sẽ dạo một vòng vào Chợ Lớn, nếu như nổi hứng, Torral nói.

Fierce mở miệng để phản đối. Nhưng nom thấy ánh mắt giễu cợt của Torral anh lặng im, xấu hổ.

Họ chọn một lô tầng dưới, Fierce chú ý để đám đông khỏi nom thấy. Nhưng họ không tránh được luồng mắt của Liseron, cô ta trông thấy họ và mỉm cười. Lúc giải lao, cô nảy ý thất thường, nhờ chuyển đến một mẩu giấy: nếu các ông vui lòng, các ông sẽ đưa hai chị em đi ăn tối, cô và một cô bạn vừa mới tới Sài Gòn – thân mật trong tình bạn thôi, tất nhiên; cô biết là ông de Fierce… vả lại, cô cũng đã vào khuôn phép, muốn quay về sống hoàn lương.

Mévil ghi đồng ý trên danh thiếp.

- Tớ thì không đâu đấy, Fierce tỏ ý khá cương quyết.

Torral cười gằn:

- Hắn khôn thế, tránh các trò dụ dỗ trước ngày cưới, để rồi có quyền sa ngã về sau.

- Tớ không thể phơi mặt với hai cô đào hát để cả Sài Gòn nom thấy.

- … Trong đêm tối, trên những quãng đường vắng, trong góc một chiếc xe có kính mờ. Cậu chẳng muốn đi ư, rõ rồi; cô Sélysette sẽ biết tỏng bằng linh tính đấy.

Màn đã mở hồi thứ ba. Fierce nhìn các cô đào hát, chợt nẩy ý tò mò: cô bạn của Liseron là ai vậy? Anh đoán là cái cô tóc nâu đóng giả vai giả trang. Cô này mảnh mai, cử chỉ khêu gợi; Liseron luôn tay vuốt ve cô ta kiểu dịu dàng mơn trớn.

- Nếu mình đi với các cậu, anh ngập ngừng nói, thì Torral phải đích thân chăm sóc con bé này…

- Tớ sẽ chăm sóc. Cái anh chàng tội nghiệp! Ngần ấy chuyện chỉ để đi ăn tối với hai phụ nữ nói là đã hoàn lương.

- Ta đi ngay thôi, Mévil nói. Chúng mình sẽ đợi ở cửa diễn viên, còn Fierce sẽ ngồi nép trong xe.

Trên sân khấu hai cô gái chú ý nhiều đến chiếc lô tầng dưới hơn là lời đối đáp, nhưng Sài Gòn đã quen với chuyện này, chẳng ai để ý gì hết.

Trong xe ngựa có thể ngồi bốn người ép vào nhau, nhưng lại có đến năm; Mévil tính chuyện thuê một xe thứ hai, nhưng không tìm ra. Fierce ngồi lút vào trong cùng dưới mui xe. Họ chờ một khắc đồng hồ; rồi hai phụ nữ đi ra, chạy lon ton như chuột nhắt; họ chỉ vừa kịp lau phấn, và trùm mũ che tận mắt, hành tung bí mật này khiến họ thích thú. Họ lao vào trong xe; Fierce không kịp đứng lên; họ ngồi cạnh anh, chiếm lấy ghế phụ. Cỗ xe giật nảy bắt đầu chạy. Fierce nhận ra hông của Hélen ép vào hông mình; đồng thời người phụ nữ kia bám vào đầu gối anh, bàn tay tinh nghịch rờ rẫm khắp nơi. Còn anh, bối rối, đâm thèm muốn cả cô này lẫn cô kia, mặc dù một mối hổ thẹn cay đắng đang dày vò trong lương tâm.

Đêm tối mịt. Những ánh chớp lặng lẽ rạch chân trời phía tây. Một ngọn gió ẩm thổi từ phía ấy, nóng hầm như hơi thở con vật.

- Ngột ngạt quá, đám phụ nữ nói và cởi cúc áo. Một bầu vú ẩm ướt ép lên vai anh; qua lần vải áo smoking, anh đếm được tiếng phập phồng của bộ ngực trần kia. Một cái hôn nghe chùn chụt trong bóng tối; Mévil đang tìm trên môi Hélene cái trinh trắng thủa xưa.

Tất cả nghị lực của Fierce tập trung trong hai bàn tay: bị một điều ham muốn dữ dội xâm chiếm, anh cứ muốn ôm ghì lấy người phụ nữ kia, ép lên lần thịt da ấm nóng, dày vò và cắn vào. Nhưng anh cưỡng lại, các ngón tay co quắp ép giữa hai đầu gối. Bác xà ích đã chọn ngả đường trên vào Chợ Lớn là đường ngắn nhất, nửa tiếng đồng hồ là tới: tuy nhiên Fierce cứ như người hụt hơi, và lảo đảo khi bước vào quán ăn.

Mévil đặt bữa. Khoản rượu Syracuse và những trò hôn hít của Hélene đã xua đuổi một cách khó nhọc trong anh ta cơn đờ đẫn; tuy nhiên vẫn còn sót lại đám mây mù trong đầu. Anh ta gắng làm trò điên, ăn món picallilis cùng với ớt, uống rượu thunder với bạc hà thay nước và hạt tiêu đỏ thay quế. Mặc dù vậy vẫn run bắn từng chặp và sợ hãi nhìn ra cửa. Cuối cùng say mê mệt, và tuy Liseron đã ngồi lên đùi anh lúc ăn uống, anh chỉ lấy tay sờ cô ta.

Cô bạn của Hélene hau háu nhìn Fierce, cứ như mèo thấy mỡ; đến mức Torral lúc đầu định hạ cố quan tâm đến cô, chẳng mấy chốc chỉ còn lo gọi sâm banh không uống tù tì. Fierce cưỡng lại một cách vô vọng: anh thử trốn mình vào cơn say sưa, nhưng cơn say chẳng chịu đến sớm và nhanh chóng. Dần dà anh có cô gái ngồi cạnh mình rồi vắt chân ngồi lên đùi; cô ta uống trong cốc của anh, say rồi liền tấn công anh một cách trơ trẽn. Anh gượng đứng dậy, muốn ra về. Nhưng tất cả cố tình giữ lại, và mọi người khi ra khỏi quán lại lên xe.

Mévil say mèm, lệnh cho bác xà ích cứ đi thẳng; bác này dửng dưng đưa tất cả đến những nhà cuối nơi ngoại ô. Ở đó trong một túp lều của người nhà quê, họ nảy ý kỳ cục đòi uống rượu. Một ông già hốt hoảng mang rượu đế đến, họ cho là nhạt sau chầu rượu cocktail. Xa hơn, trong một ngôi nhà hẻo lánh cạnh bờ ruộng thường đám cặn bã hay lai vãng, Torral đang buồn chán chọn một chú bồi An Nam đòi cho chú vào cùng nằm. Bầu trời ủ dông rơi những giọt nước lác đác, mọi người ép vào nhau dưới mui xe. Cơn mưa vẫn chưa tới, hơi nóng càng nồng nặc. Đám phụ nữ ngột ngạt và nổi cơn dâm dật lột trần váy áo và Fierce bị một thân thể nửa trần truồng cưỡi lên, bất thần sụp đổ.

Trên con đường lầy lội tối đen, họ đi sâu vào vùng quên. Cỗ xe đầy trò dâm đãng như một cái nhà thổ.

Rất lâu, đêm khuya vẫn nghe cả bọn hát ổng hò hét trong cơn cuồng nhiệt động cỡn và say mèm. Nhưng rồi tất cả khản giọng và lặng im; quá mệt mỏi cả bọn nằm ngổn ngang trên nệm trên thảm, như những tên lính tử trận. Đám đàn bà ngủ mê mệt mặc dù xe xóc; bọn đàn ông bất tỉnh chẳng còn suy nghĩ gì nữa. Tất cả quay về Sài Gòn, người mềm oặt, đầu óc trống rỗng. Mọi người đã đi rất xa, đường trở về dài dặc: đó là khu đồng tha ma nằm im phăng phắc.

Phía Tây, các tia chớp đã bớt; gió cũng ngừng thổi.

Lúc này họ đi qua lăng mộ Giám mục d’Adran in lờ mờ lên chân trời tối. Bấy giờ xẩy một chuyện kỳ quặc và ghê rợn: bầy ngựa mệt lử, vấp váp, đang chạy nước kiệu đột nhiên chồm chồm sợ hãi, vừa lồng lên vừa giật lùi. Xe đột ngột quay ngang suýt đổ nghiêng. Tất cả bị bứt khỏi giấc ngủ hoặc cơn tê mê, hốt hoảng chồm dậy kêu ầm.

Xe vẫn lùi, mặc dù bác xà ích quất roi lia lịa, Torral tỉnh rượu nhảy xuống đất. Phía trước, con đường tối đen như mực. Fierce cũng nhảy xuống, cầm chiếc đèn lồng cố khám phá cái vật chướng ngại vô hình.

Cây đèn lúc bấy giờ chiếu lên mặt Mévil ngồi phía sau, và cả Torral cùng hét lên một tiếng.

Cặp mắt Mévil nom nhớn nhác, nét mặt co giật kinh hoàng xám như tro, chẳng còn một hạt máu, răng đánh cầm cập trong lỗ miệng. Lông mi cũng rung rinh chập chờn quanh mắt, hai con mắt trợn trừng như mắt cú, nhìn vào bóng đêm, nhìn và nom thấy cái vật kinh khủng và cây đèn không rọi tới được.

- Đấy… đấy...

Anh ta nói như tắc thở.

- Con ma… giám mục d’Adran… đang giơ tấm vải liệm ngang đường… Ông đang ra hiệu… cho tôi…

Đám phụ nữ hoảng hốt hét toáng; Fierce thấy thái dương toát mồ hôi lạnh; Torral bất giác lùi lại. Một cơn sợ hãi vô cùng tận chạy qua, như luồng gió mạnh thổi qua lá cành run rẩy. Đàn ngựa như cắm chân xuống đất.

Thế nhưng chẳng có gì cả, chẳng ai trông thấy gì cả! Đêm trống rỗng, Fierce gồng mình tiến tới ba bước, một mối kiêu hãnh ngoan cường sống lại trong anh, thứ kiêu hãnh của nòi giống vốn dũng mãnh, thứ kiêu hãnh cổ xưa vốn kết hợp kỳ lạ với tính mỉa mai hoài nghi người dân Pháp thời kỳ Suy đồi. Đứng thẳng, đối mặt với cái không nom thấy, anh giễu cợt đọc câu phù chú.

- In nomine Diaboli… Ông Giám mục, xin ông hãy nhường lối cho những người sống chúng tôi! Ông nhát sợ bọn phụ nữ, như thế là không lịch sự, hoàn toàn chẳng xứng với chức danh giáo hội của ông. Nếu như có một điềm dữ mà ông muốn báo trước thì tôi sẵn sàng nhận về phần tôi, thỏa thuận như thế nhé. Vậy thì xin ông quay về nhà đi, không có bị cảm đấy! Quan tài của ông đang cóng lạnh.

- Ông im đi! Một phụ nữ sợ sệt kêu lên; khéo không lại xẩy tai họa.

Mévil thở dài sườn sượt, mắt trôi từ phải sang trái.

- Ông ấy đi rồi… ông ấy cũng ra hiệu cho cậu nữa đấy.

Bấy giờ đàn ngựa mới tiến lên, tuy vẫn còn vương chút kinh hãi.

- Không, không, Hélene hét lên phản đối: không phải đường này, tôi không muốn.

- Sao, không phải đường này? Torral nổi cáu.

Không đường này thì đường nào hả? Cô cũng say rồi hả?

Cô ta định nhảy xuống, nhưng anh nắm tay giằng lại, và xe đi qua trước lăng mộ yên ổn. Vẫn chưa hoàn hồn, hai người phụ nữ bíu chặt lấy Fierce, coi anh ta là người bạo gan nhất. Anh thì ngồi lặng lẽ, còn Mévil, cứng đờ và mắt mở thao láo, nằm vật trên nệm như cái xác chết.

Họ tiếp tục đi. Nhưng cơn báo động đã khiến đàn ngựa mệt lử, chúng chỉ còn đi từng bước, bất kể roi đánh. Đường cứ như dài vô tận. May sao cơn giông đã lùi xa, có những đốm sao lấp lánh trong mây. Tất cả dần dần chìm vào giấc ngủ mê mệt, vì mệt nhọc, xúc động và say rượu.

Đêm kết thúc. Bình minh sáng trắng, phía đông mặt trời mọc chẳng có rạng đông. Gió sớm phây phây đỡ nóng nực. Một ngày tươi vui đang bắt đầu.

Fierce, được gió mát và ánh dương vuốt ve vầng trán, dần dần ra khỏi cơn đờ đẫn. Anh đứng dậy. Hai người phụ nữ vẫn giang tay ôm chặt anh và hầu như trần truồng. Chợt anh nghĩ tới những cuộc giáp mặt có thể có: trời sáng rõ, người ta đang đi vào phố, lúc này đã vượt qua con kênh.

Fierce muốn gỡ khỏi các cánh tay đang ôm quàng và nhảy xuống đất. Nhưng các cánh tay kia cứ quắp chặt lấy anh như những dây quấn, chúng như thể cách sống cũ của anh, như nền văn minh của anh, dính chặt vào thịt da anh. Anh vùng vẫy cố thoát ra, nhưng chậm quá rồi.

Chậm quá rồi. Số mệnh đã in dấu ấn lên anh. Trong khi anh cố bứt khỏi cái ôm ấp trần truồng, một chiếc xe ngựa vụt xuất hiện từ một đường phố ngang – phố Mọi – và đi sướt qua rất gần, thong thả bước một. Bà Sylva và cô con gái đang đi dạo buổi sáng.

Sélysette đứng bật dậy, mắt mở to. Cô thốt lên một tiếng kêu – tiếng kêu đâm xuyên qua tim anh như mũi dao. Rồi mọi sự kết thúc, chiếc xe ngựa vút chạy nhanh.

Trong một phút, Fierce đứng sững bất động, như cái cây bị sét đánh đổ chưa gục ngay. Rồi bằng một cử chỉ dữ dằn, anh gạt phắt các cánh tay ôm tai hại, quật hai người phụ nữ vào nhau, khiến một người chảy máu trán. Đồng thời anh nhảy ra khỏi xe và bỏ chạy qua các phố, như điên.