Demosthenes Platterbaff, nhân vật kiệt xuất chuyên gây rối loạn, đang phải hầu tòa vì một tội danh nghiêm trọng, và toàn bộ thế giới chính trị đang dồn mọi ánh mắt về phía bồi thẩm đoàn. Phải nói rằng, tội danh ấy gây rắc rối cho Chính phủ nhiều hơn là cho bị cáo. Ông ta đã cho nổ tung tòa nhà Albert Hall vào ngay trước thềm buổi tiệc trà khiêu vũ tango của Liên đoàn Tự do, dịp mà Bộ trưởng Ngân khố dự kiến sẽ đưa ra lý thuyết mới của mình: “Liệu gà gô có làm lây lan các bệnh truyền nhiễm?” Platterbaff đã chọn thời điểm rất khéo; buổi tiệc trà tango đã bị vội vã hoãn lại, nhưng vẫn còn những sự kiện chính trị khác không thể dời lại dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Ngày hôm sau phiên tòa sẽ diễn ra một cuộc bầu cử bổ sung tại Nemesis-on-Hand, và người ta đã công khai tuyên bố tại khu vực bầu cử ấy rằng nếu Platterbaff còn đang phải chịu cảnh ngục tù vào ngày bỏ phiếu, thì ứng cử viên của Chính phủ chắc chắn sẽ bị “đánh bật” không còn nghi ngờ gì. Thật không may, chẳng thể có chút nghi ngờ hay hiểu lầm nào về tội lỗi của Platterbaff. Không những nhận tội, ông ta còn bày tỏ ý định lặp lại trò quậy phá ấy ở những nơi khác ngay khi hoàn cảnh cho phép; suốt phiên tòa, ông ta cứ bận rộn săm soi một mô hình thu nhỏ của tòa nhà Free Trade Hall ở Manchester. Bồi thẩm đoàn không sao có thể kết luận rằng bị cáo không hề cố ý và chủ tâm cho nổ tung Albert Hall; vấn đề là: Liệu họ có thể tìm thấy tình tiết giảm nhẹ nào để cho phép một bản án trắng án hay không? Dĩ nhiên bất kỳ hình phạt nào mà luật pháp buộc phải tuyên cũng sẽ được nối tiếp bằng một lệnh ân xá tức thì, nhưng xét từ phía Chính phủ, việc để phát sinh sự cần thiết phải dùng đến hành động khoan hồng ấy là điều cực kỳ bất lợi. Một lệnh ân xá vội vàng ngay trước thềm cuộc bầu cử bổ sung, kèm theo những lời đe dọa về việc cử tri sẽ quay lưng hàng loạt nếu lệnh ấy bị giữ lại hoặc thậm chí bị trì hoãn, thì chưa hẳn là một sự đầu bù hàng, nhưng trông nó sẽ chẳng khác nào như vậy. Phe đối lập sẽ chỉ chực chờ để gán cho họ những động cơ kém cao thượng. Do đó, sự lo lắng bao trùm lên phòng xử án đông nghịt người, cũng như lên các nhóm nhỏ tụ tập quanh máy điện tín ở Whitehall, Downing Street và những trung tâm chịu ảnh hưởng khác.
Bồi thẩm đoàn trở về sau khi cân nhắc phán quyết; có một sự xôn xao, những tiếng thì thầm kích động, rồi một sự im lặng chết chóc. Viên hội thẩm đọc bản tuyên bố:
“Bồi thẩm đoàn tuyên bố bị cáo có tội trong việc làm nổ tung Albert Hall. Bồi thẩm đoàn muốn đưa ra một kiến nghị bổ sung nhằm thu hút sự chú ý đến thực tế rằng một cuộc bầu cử bổ sung đang sắp diễn ra tại khu vực bầu cử quốc hội Nemesis-on-Hand.”
“Tất nhiên, điều đó,” Công tố viên của Chính phủ vừa vùng đứng dậy vừa nói, “chẳng khác nào một sự tha bổng phải không?”
“Tôi không cho là vậy,” Viên thẩm phán lạnh lùng đáp; “Tôi cảm thấy buộc phải kết án bị cáo một tuần tù giam.”
“Và cầu xin Chúa rủ lòng thương xót cho kết quả bầu cử,” một luật sư tập sự buột miệng thốt lên đầy bất kính.
Đó là một bản án thật đáng hổ thẹn, nhưng ngặt nỗi vị Thẩm phán lại không cùng phe chính trị với Nội các.
Phán quyết và bản án đã được công bố cho công chúng hay vào lúc năm giờ hai mươi phút chiều; đến năm giờ rưỡi, một đám đông dày đặc đã tụ tập kín đặc bên ngoài dinh thự của Thủ tướng, hào hứng hát vang theo giai điệu bài “Trelawney”:
Và dẫu Anh hùng của chúng ta
Phải thối rữa trong chốn lao tù,
Dù chỉ trong một ngày đơn độc,
Thì vẫn có Mười lăm trăm cử tri
Sẽ bỏ phiếu cho phe ngược lại.
“Mười lăm trăm,” Thủ tướng run rẩy thốt lên; “nghĩ đến thôi đã thấy quá sức kinh khủng. Đa số phiếu của chúng ta lần trước chỉ vỏn vẹn một nghìn không trăm linh bảy.”
“Cuộc bỏ phiếu bắt đầu lúc tám giờ sáng mai,” Trưởng ban Tổ chức nói; “chúng ta phải đưa hắn ra ngoài trước bảy giờ.”
“Bảy giờ rưỡi,” Thủ tướng đính chính; “chúng ta phải tránh mọi biểu hiện vội vã.”
“Vậy thì không muộn hơn bảy giờ rưỡi,” Trưởng ban Tổ chức nói; “tôi đã hứa với tay chân dưới đó rằng hắn ta sẽ có thể trưng bày những tấm áp phích thông báo ‘Platterbaff đã được thả’ trước khi cuộc bỏ phiếu bắt đầu. Hắn bảo đó là cơ hội duy nhất để chúng ta nhận được bức điện tín ‘Đảng Radprop đã thắng’ vào tối nay.”
Vào lúc bảy giờ rưỡi sáng hôm sau, Thủ tướng và Trưởng ban Tổ chức ngồi ăn điểm tâm qua loa, chờ đợi sự trở lại của Bộ trưởng Nội vụ, người đã thân thể đến để giám sát việc phóng thích Platterbaff. Mặc dù trời hãy còn sớm, một đám đông nhỏ đã tụ tập trên con đường bên ngoài, và khúc ca đe dọa rợn người trích từ bài Trelawney về “Mười lăm trăm cử tri” vẫn cất lên thành một nhịp điệu đều đặn, đơn điệu.
“Chẳng mấy chốc họ sẽ hò reo khi nghe tin thôi,” Thủ tướng đầy hy vọng lên tiếng; “nghe kìa! Họ đang la ó ai kìa! Chắc chắn đó là McKenna rồi.”
Bộ trưởng Nội vụ bước vào phòng ngay sau đó, với vẻ mặt viết rõ hai chữ thảm họa.
“Hắn không chịu đi!” ông thốt lên.
“Không chịu đi? Không chịu rời khỏi nhà tù ư?”
“Hắn không chịu đi trừ phi có một ban nhạc kèn đồng. Hắn bảo chưa từng rời khỏi nhà tù mà không có một ban nhạc kèn đồng tiễn chân, và lần này hắn cũng chẳng thèm đi nếu không có ban nhạc ấy.”
“Nhưng chắc chắn những việc loại này phải do phe ủng hộ và người hâm mộ của hắn lo liệu chứ?” Thủ tướng nói; “chẳng lẽ chúng ta lại phải cung cấp ban nhạc kèn đồng cho một tù nhân vừa mãn hạn tù cơ chứ. Làm sao trên đời này chúng ta có thể biện minh cho điều đó trước Quốc hội đây?”
“Những người ủng hộ hắn bảo rằng việc chuẩn bị âm nhạc là trách nhiệm của chúng ta,” Bộ trưởng Nội vụ nói; “họ bảo chính chúng ta đã tống hắn vào tù, và việc đảm bảo hắn rời khỏi đó một cách đàng hoàng là chuyện của chúng ta. Dù thế nào đi nữa, hắn sẽ không chịu đi nếu không có ban nhạc.”
Điện thoại reo lên chói tai; đó là một cuộc gọi đường dài từ Nemesis.
“Cuộc bỏ phiếu bắt đầu trong năm phút nữa. Platterbaff đã ra chưa? Nhân danh Chúa, tại sao mà—”
Trưởng ban Tổ chức liền dập máy.
“Đây không phải lúc để giữ thể diện,” ông thẳng thừng nhận xét; “phải cung cấp nhạc công ngay lập tức. Platterbaff bắt buộc phải có ban nhạc của mình.”
“Anh định tìm nhạc công ở đâu ra?” Bộ trưởng Nội vụ mệt mỏi hỏi; “chúng ta không thể thuê một ban nhạc quân đội, thực ra tôi nghĩ hắn cũng chẳng thèm nhận nếu chúng ta đề nghị, mà cũng chẳng còn ban nhạc nào khác nữa. Chắc anh cũng biết là đang có một cuộc đình công của giới nhạc công đấy chứ.”
“Anh không xin được giấy phép đặc biệt trong thời gian đình công sao?” Trưởng ban Tổ chức hỏi.
“Tôi sẽ thử xem sao,” Bộ trưởng Nội vụ nói rồi bước đến máy điện thoại.
Tám giờ điểm. Đám đông bên ngoài đồng thanh hô vang với âm lượng ngày một lớn:
Sẽ bỏ phiếu cho phe ngược lại.
Một bức điện tín được chuyển đến. Đó là từ phòng ban trung tâm ở Nemesis. “Mất hai mươi phiếu mỗi phút,” là nội dung ngắn gọn của nó.
Mười giờ điểm. Thủ tướng, Bộ trưởng Nội vụ, Trưởng ban Tổ chức cùng một vài người bạn nhiệt tình sẵn lòng giúp đỡ đã tề tựu ở cổng trong của nhà tù, hào hứng trò chuyện với Demosthenes Platterbaff, kẻ đang khoanh tay trước ngực, đứng chôn chân vững chãi và lặng thâm giữa bọn họ. Những nhà lập pháp với đôi môi dẻo quẹo từng dùng tài hùng biện để khuất phục Ủy ban Điều tra Marconi, hoặc ít ra là phần lớn ủy ban ấy, nay lại đem nghệ thuật diễn thuyết của mình ra tiêu tốn một cách vô ích trước con người cứng đầu bất khuất này. Không có ban nhạc thì hắn nhất quyết không đi; mà họ thì lại chẳng có ban nhạc nào cả.
Mười giờ kém mười lăm, rồi mười giờ rưỡi. Một dòng người đưa điện tín cứ liên tục tuôn vào qua cổng nhà tù.
“Công nhân nhà máy Yamley vừa bỏ phiếu xong, các anh đoán được là họ bầu cho ai rồi đấy,” một thông điệp tuyệt vọng vang lên, và những bức khác cũng mang một giọng điệu y hệt như vậy. Nemesis đang đi theo vết xe đổ của Reading.
“Các anh có bất kỳ nhạc cụ nào dễ chơi không?” Trưởng ban Tổ chức gặng hỏi viên Giám thị nhà tù; “trống, chũm chọe, những loại đại loại thế ấy?”
“Các giám thị có một ban nhạc riêng của họ,” viên Giám thị đáp, “nhưng dĩ nhiên tôi không thể cho phép chính các nhân viên—”
“Cho chúng tôi mượn nhạc cụ đi,” Trưởng ban Tổ chức nói.
Một trong những người bạn nhiệt tình hỗ trợ là một tay thổi kèn cornet cừ khôi, các Bộ trưởng Nội các thì có thể khua chũm chọe sao cho tương đối đúng nhịp, và Trưởng ban Tổ chức cũng có chút ít hiểu biết về trống.
“Anh thích bài hát nào nhất?” ông hỏi Platterbaff.
“Bài hát thịnh hành lúc này,” nhà hoạt động suy nghĩ một lát rồi đáp.
Đó là giai điệu mà tất cả bọn họ đã nghe qua hàng trăm lần, thế nên chẳng có chút khó khăn nào trong việc tấu lên một bản sao tương đối chấp nhận được. Theo những âm thanh ứng biến của bài “Tôi nào có muốn làm thế đâu,” người tù sải bước tiến ra ánh tự do. Người ta hiểu rằng lời bài hát ám chỉ chính phủ đã tống giam ông ta chứ không phải kẻ đã tàn phá tòa Albert Hall.
Rốt cuộc, chiếc ghế nghị sĩ vẫn bị mất với một cách biệt sít sao. Các công đoàn viên địa phương đã tỏ ý bất bình trước việc các Bộ trưởng Nội các tự mình hành động như những kẻ phá vỡ đình công, và thậm chí việc thả Platterbaff cũng không tài nào xoa dịu được họ.
Chiếc ghế đã mất, nhưng các Bộ trưởng đã giành được một chiến thắng về mặt tinh thần. Họ đã cho thấy rằng họ biết rõ khi nào và phải nhượng bộ ra sao.