“Nó giống hệt một trò chơi xếp hình Trung Hoa,” phu nhân Prowche bực bội lên tiếng, vừa đăm đăm nhìn vào danh sách tên chằng chịt trải rộng trên hai hoặc ba tờ giấy nháp đặt trên bàn viết. Phần lớn các cái tên đều bị gạch bỏ bằng bút chì.
“Cái gì mà giống trò xếp hình Trung Hoa thế?” Lena Luddleford nhanh nhảu hỏi; bà vốn rất tự hào về khả năng giải quyết những rắc rối vụn vặt trong cuộc sống của mình.
“Việc sắp xếp mọi người sao cho hợpạ. Tường Richard thích tôi tổ chức một buổi tiệc gia đình vào khoảng thời gian này trong năm, và để tôi toàn quyền quyết định mời ai; ngài chỉ yêu cầu đó phải là một buổi tiệc hòa bình, không có sự xích mích hay khó chịu nào.”
“Điều đó nghe có vẻ hợp lý,” Lena nói.
“Không những hợp lý, em yêu, mà còn là điều cần thiết. Tường Richard còn phải bận tâm đến công việc trước tác của ông; không thể kỳ vọng một người có thể tập trung vào những tranh chấp bộ lạc của các thị tộc Trung Á khi mà những mối thù khoét sâu trong xã hội đang bùng cháy ngay dưới mái nhà của chính mình.”
“Nhưng tại sao chúng lại phải bùng cháy? Tại sao lại có thể có thù hận trong phạm vi một buổi tiệc gia đình cơ chứ?”
“Chính xác; tại sao chúng lại bùng cháy hay tại sao chúng lại tồn tại nhỉ?” phu nhân Prowche nhắc lại; “vấn đề là chúng lúc nào cũng thế. Chúng ta thật kém may mắn; cứ nhìn lại mọi việc mà xem, chúng ta xui xẻo một cách kiên trì. Chúng ta luôn rước về nhà những con người có quan điểm đối lập gay gắt, và kết quả không chỉ là sự khó chịu mà là một vụ nổ tung.”
“Ý chị là những người bất đồng về quan điểm chính trị và tôn giáo ấy ạ?” Lena hỏi.
“Không, không phải thế. Những lằn ranh rộng lớn hơn về sự khác biệt chính trị hay tôn giáo không thành vấn đề. Em có thể đón tiếp người theo Giáo hội Anh, người theo phu phái Nhất vị và cả Phật tử dưới cùng một mái nhà mà chẳng phải chuốc lấy thảm họa; vị Phật tử duy nhất từng ở đây đã cãi nhau với tất cả mọi người, nhưng đó là do bản tính hay gây sự của ông ta; chẳng dính dáng gì đến tôn giáo cả. Và chị luôn thấy rằng mọi người có thể tranh cãi kịch liệt về chính trị nhưng vẫn gặp nhau với thái độ hoàn toàn tốt đẹp vào bữa sáng. Chẳng hạn, cô Larbor Jones, người ở đây năm ngoái, tôn sùng Lloyd George như một thứ thiên thần không cánh, trong khi bà Walters, người có mặt cùng lúc đó, lại thầm nghĩ ông ta giống như—một con linh dương chẳng hạn.”
“Một con linh dương ư?”
“À, không hẳn là linh dương, nhưng đại loại là một sinh vật có sừng, có móng guốc và cái đuôi.”
“Ồ, em hiểu rồi.”
“Dẫu vậy, điều đó vẫn không ngăn cản họ trở thành những người bạn thân thiết nhất trên sân quần vợt và trong phòng bi-a. Cuối cùng thì họ cũng cãi nhau, nguyên nhân là về một nước bài dẫn trong ván bài hai tay không có quân bài cao, nhưng điều đó dĩ nhiên là thứ mà không cách lựa chọn khách khứa khôn ngoan nào có thể ngăn chặn được. Bà Walters lúc đó đang cầm quân già, bồi, mười và bảy tép—”
“Ý chị là còn có những lằn ranh phân chia khác gây ra rắc rối cơ mà,” Lena cắt ngang.
“Chính xác. Chính những khác biệt nhỏ nhặt và các vấn đề bên lề mới là thứ gây ra lắm rắc rối đến thế,” phu nhân Prowche nói; “cho đến tận ngày nhắm mắt xuôi tay, tôi sẽ không thể nào quên được cuộc đại náo năm ngoái xung quanh vấn đề phong trào Nữ quyền. Laura Henniseed đã rời khỏi nhà trong một trạng thái phẫn nộ đến nghẹn lời, nhưng trước khi đạt tới trạng thái đó, cô ta đã thốt ra những lời lẽ mà Nghị viện Áo chưa bao giờ có thể dung thứ. ‘Một cuộc hỗn chiến bầy đàn’ là cách Tường Richard mô tả toàn bộ sự việc, và tôi nghĩ ông ấy chẳng phóng đại chút nào.”
“Dĩ nhiên vấn đề Nữ quyền là một vấn đề nóng bỏng, và làm bùng lên những cảm xúc căm ghét tột cùng,” Lena nói; “nhưng người ta thường có thể tìm hiểu trước quan điểm của mọi người—”
“Em yêu, năm trước đó còn tệ hơn. Đó là Khoa học Cơ đốc. Selina Goobie là một kiểu Nữ tư tế tối cao của giáo phái này, và cô ta trấn áp mọi sự chống đối bằng bàn tay sắt. Rồi vào một buổi tối, sau bữa tối, Clovis Sangrail đã nhét một con ong vò vẽ vào sau lưng cô ta, để xem lý thuyết về sự không tồn tại của nỗi đau có thể dựa dẫm được hay không trong một tình huống khẩn cấp. Con ong tuy nhỏ nhưng rất có năng suất, và tâm trạng của nó đã trở nên bực dọc vì bị nhốt trong một cái lồng giấy suốt cả buổi chiều. Ong vốn không chịu được cảnh giam cầm, ít nhất là con này thì không. Chị nghĩ là chưa bao giờ trong đời mình chị lại nhận thức rõ ràng đến thế về ý nghĩa thực sự của từ ‘lời mạt sát’. Thỉnh thoảng chị thức giấc giữa đêm và ngỡ như vẫn còn nghe thấy Selina đang miêu tả hành vi cùng nhân cách chung của Clovis. Đó chính là cái năm mà Tường Richard đang viết tập sách ‘Đời sống gia đình ở xứ Tartary’. Các nhà phê bình đều chê tác phẩm thiếu sự tập trung.”
“Năm nay ngài ấy đang viết một tác phẩm rất quan trọng phải không ạ?” Lena hỏi.
“‘Chế độ sở hữu đất đai ở Turkestan’,” phu nhân Prowche đáp; “ông ấy đang làm những chương cuối cùng và chúng đòi hỏi toàn bộ sự tập trung mà ông có thể dồn vào. Đó là lý do tại sao tôi lại vô cùng lo lắng không muốn có bất kỳ sự xáo trộn đáng tiếc nào trong năm nay. Tôi đã thực hiện mọi biện pháp phòng ngừa mà tôi có thể nghĩ tới để quy tụ những yếu tố hòa hợp và không xung đột lại với nhau; hai người duy nhất khiến tôi không hoàn toàn yên tâm là cái lão Atkinson và Marcus Popham. Họ là hai kẻ sẽ ở lại đây lâu nhất cùng nhau, và nếu họ giở chứng cãi vã với nhau về bất kỳ vấn đề nóng bỏng nào, thì chà, lại sẽ có thêm những điều khó chịu xảy ra mất.”
“Chị không thể tìm hiểu được gì về họ sao? Ý em là về quan điểm của họ ấy.”
“Bất cứ điều gì á? Em yêu Lena ạ, chẳng có gì là chị chưa tìm hiểu về họ cả. Cả hai đều theo phái Tự do ôn hòa, phái Phúc âm, hơi phản đối quyền bầu cử của phụ nữ, họ ủng hộ Báo cáo Falconer, và quyết định của ban quản lý về con ngựa Craganour. Ơn Chúa là ở đất nước này chúng ta không nổi cơn thịnh nộ bạo lực vì Wagner hay Brahms hay những thứ đại loại thế. Chỉ có một chủ đề gai góc duy nhất mà chị vẫn chưa thể chắc chắn, hòn đá duy nhất mà chị chưa lật lên. Liệu họ đều đồng lòng chống lại việc mổ xẻ động vật sống hay cả hai đều ủng hộ sự cần thiết của các thí nghiệm khoa học? Gần đây có rất nhiều thư từ bàn luận về chủ đề này trên các tờ báo địa phương của chúng ta, và ngài linh mục chắc chắn sẽ giảng một bài về nó; đôi khi các linh mục thật là khiêu khích đến đáng sợ. Giờ thì, nếu em có thể tìm hiểu giúp chị xem liệu hai người này đứng ở hai chiến tuyến đối lập hay cùng chung quan điểm ủng hộ hoặc phản đối—”
“Em á!” Lena kêu lên; “làm sao em có thể tìm hiểu được chứ? Em thậm chí còn chẳng nói chuyện bao giờ với hai người đó.”
“Tuy vậy em vẫn có thể dò la được, bằng một cách vòng vo nào đó. Hãy viết thư cho họ, dĩ nhiên là dưới một cái tên giả, để xin quyên góp cho hội từ thiện này hay hội từ thiện khác—hoặc, tốt hơn hết là gửi một tấm bưu thiếp trả lời có dán tem đánh máy sẵn, kèm theo yêu cầu đưa ra tuyên bố ủng hộ hoặc phản đối việc mổ xẻ động vật sống; những kẻ vốn ngần ngại không muốn cam kết quyên góp tiền bạc sẽ sẵn sàng viết Có hoặc Không một cách vui vẻ lên một tấm bưu thiếp đã trả cước trước. Nếu em không thể làm theo cách đó, hãy thử tìm cách gặp họ ở nhà ai đó và khơi mào tranh luận về chủ đề này. Chị nghĩ Milly thỉnh thoảng có mời một trong hai người đó đến các buổi tiếp khách của mình; em có thể may mắn gặp cả hai người họ ở đó vào cùng một buổi tối. Chỉ có điều là phải làm ngay. Giấy mời của chị phải được gửi đi vào thứ Tư hoặc muộn nhất là thứ Năm, mà hôm nay đã là thứ Sáu rồi.”
“Các buổi tiếp khách của Milly thường không thú vị cho lắm,” Lena nói, “và người ta chẳng bao giờ có cơ hội trò chuyện liên tục với ai đó dù chỉ trong vài phút; Milly là một trong những người chủ nhà bồn chồn luôn tỏ ra như đang muốn xem bạn trông thế nào ở các góc khác nhau trong phòng, trong những hiệu ứng sắp đặt đội hình mới lạ. Ngay cả khi em có bắt chuyện được với Popham hay Atkinson thì em cũng không thể lao ngay vào một chủ đề như mổ xẻ động vật sống được. Không, em nghĩ kế hoạch dùng bưu thiếp sẽ khả thi hơn và chắc chắn là ít phiền toái hơn. Nên diễn đạt chúng như thế nào cho ổn nhất đây ạ?”
“Ồ, đại loại thế này: ‘Ông có ủng hộ các thí nghiệm trên động vật sống vì mục đích nghiên cứu khoa học hay không—Có hay Không?’ Điều đó khá đơn giản và không thể nhầm lẫn được. Nếu họ không trả lời thì ít nhất đó cũng là dấu hiệu cho thấy họ thờ ơ với chủ đề này, và đó là tất cả những gì chị cần biết.”
“Được thôi,” Lena nói, “em sẽ nhờ anh rể để em dùng địa chỉ văn phòng của anh ấy, và anh ấy có thể gọi điện trực tiếp kết quả cuộc trưng cầu dân ý cho chị.”
“Cảm ơn em nhiều lắm,” phu nhân Prowche biết ơn nói, “và nhớ gửi những tấm bưu thiếp đi càng sớm càng tốt nhé.”
Vào thứ Ba tuần tiếp theo, giọng của một nhân viên văn phòng qua điện thoại đã thông báo cho phu nhân Prowche biết rằng kết quả thăm dò qua bưu thiếp cho thấy sự thù địch đồng lòng đối với các thí nghiệm trên động vật sống.
Phu nhân Prowche cảm ơn người nhân viên văn phòng, và bằng một giọng lớn hơn và thiết tha hơn, bà cảm ơn Thiên Chúa. Hai bức thư mời, vốn đã được dán phong bì và ghi địa chỉ sẵn, liền được gửi đi ngay lập tức; và tất nhiên là cả hai đều được nhận lời. Buổi tiệc gia đình của những giờ phút thanh bình, theo cách gọi của nữ chủ nhà tương lai, đã chính thức được khởi động đầy tốt đẹp.
Lena Luddleford không có tên trong danh sách khách mời, vì trước đó cô đã nhận lời tham gia một bữa tiệc khác. Tuy nhiên, vào ngày khai mạc của một lễ hội cricket, cô đã chạm mặt phu nhân Prowche, người vừa lái ô tô từ đầu bên kia của hạt sang. Bà mang dáng vẻ của một người chẳng mảy may hứng thú với môn cricket và cũng chẳng thiết tha gì với cuộc đời. Bà bắt tay Lena một cách ủ rũ, và nhận xét rằng hôm nay là một ngày tồi tệ quái quỷ.
“Buổi tiệc, mọi chuyện diễn ra thế nào rồi chị?” Lena nhanh chóng hỏi.
“Đừng nhắc đến nó nữa!” câu trả lời mang đậm tính bi thảm vang lên; “sao lúc nào chị cũng xui xẻo thế không biết?”
“Nhưng chuyện gì đã xảy ra vậy ạ?”
“Thật là khủng khiếp. Lũ linh cẩu cũng không thể cư xử dã man hơn thế được. Tường Richard đã nói vậy, và ông ấy từng đến những nơi có linh cẩu sống nên chắc chắn ông ấy phải biết rõ. Họ thực sự đã thượng cẳng chân hạ cẳng tay với nhau!”
“Đánh nhau ư?”
“Đánh nhau và chửi thề. Nó thực sự giống như một cảnh tượng trong các bức tranh của Hogarth. Chưa bao giờ trong đời chị lại thấy nhục nhã đến thế. Bọn gia nhân chắc đã nghĩ thế nào cơ chứ!”
“Nhưng ai là kẻ gây chuyện thế ạ?”
“Ồ, dĩ nhiên lại chính là hai cái tên mà chúng ta tốn bao nhiêu công sức để lựa chọn rồi.”
“Em cứ tưởng họ đồng thuận về mọi chủ đề mà người ta có thể cãi nhau sứt đầu mẻ trán chứ—tôn giáo, chính trị, việc mổ xẻ động vật sống, phán quyết về cuộc đua ngựa Derby, Báo cáo Falconer; còn gì sót lại để mà cãi nhau nữa đâu chứ?”
“Em yêu, chúng ta thật ngốc khi đã không nghĩ đến điều đó. Một người thì thân Hy Lạp và người kia thì thân Bờ-un-ga-ri.”