Kể từ sau khi giành thắng lợi toàn diện trong cuộc kháng Mỹ viện Triều, Trung Quốc lại thành công thu hồi lãnh thổ vùng Viễn Đông bị Liên Xô chiếm giữ. Trong vòng 10 năm, Trung Quốc liên tiếp khuất phục hai siêu cường là Mỹ và Liên Xô, uy danh quốc tế của Trung Quốc đang ở thời kỳ rực rỡ nhất. Không một quốc gia nào "dũng cảm" đứng ra lên án sự bất chính của Trung Quốc. Thay vào đó, nguyên thủ các nước lũ lượt kéo đến thăm hữu nghị, bày tỏ sự chúc mừng "chân thành" đối với thắng lợi mà Trung Quốc đạt được. Điều này một lần nữa kiểm chứng "chân lý vĩ đại" không thể lay chuyển rằng: kẻ thắng làm vua, kẻ thua làm giặc; người chiến thắng luôn đi kèm với hoa và tiếng vỗ tay, kết quả quyết định tất cả, và kẻ chiến thắng không bao giờ bị lên án.
Việc đoạt lại vùng Viễn Đông bị Liên Xô chiếm đóng đã giúp Trung Quốc tăng cường thực lực cực kỳ mạnh mẽ trên mọi phương diện. Thông qua một tháng chiến tranh cường độ cao, Trung Quốc đã chiếm trọn các cơ sở đầu tư hàng trăm năm của Sa Nga và Liên Xô tại vùng Viễn Đông, biến chúng thành tài sản quốc hữu. Chỉ tính riêng các công ty sản xuất máy bay nổi tiếng như Nhà máy chế tạo máy bay Komsomolsk trên sông Amur của Liên Xô, Nhà máy chế tạo máy bay Irkutsk, Trung Quốc đã chiếm được 4, 5 cơ sở; những xưởng đóng tàu lớn như xưởng tàu Komsomolsk, nơi hậu thế từng sản xuất ra loại "sát thủ đáy biển" lừng danh — tàu ngầm điện-diesel thông thường lớp Kilo, cũng chiếm được 3, 4 cái. Tất cả đều là những tài sản có chất lượng tuyệt hảo. Quý giá hơn cả chính là hàng triệu công nhân kỹ thuật lành nghề và kỹ sư kỹ thuật đang thiếu hụt trầm trọng tại các nhà máy ở Viễn Đông này. Kết hợp tất cả những điều đó với kỹ thuật điện tử và công nghệ thông tin tiên tiến mà Trung Quốc nắm giữ, sẽ tạo ra năng suất to lớn nhường nào? Điều đó sẽ gây ra ảnh hưởng gì cho toàn thế giới?
Trung Quốc hiện đã hoàn toàn đủ thực lực để đối đầu với Mỹ ở bên kia Thái Bình Dương. Chỉ là vùng Viễn Đông này ăn vào quá gấp, quá nhanh, cần phải ngồi xuống tiêu hóa một chút. Tiêu hóa thì cần một môi trường khá ổn định, nhiệm vụ cấp bách lúc này là vừa đấm vừa xoa để trấn an con gấu Bắc Cực đã bị thương này, giúp Trung Quốc có thời gian chỉnh đốn lại hơn 5 triệu km vuông lãnh thổ đã bị Sa Nga và Liên Xô gặm nhấm từng chút một trong suốt hơn 300 năm qua.
Cao Cường dẫn đầu đoàn đại biểu Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô tới tham dự lễ kỷ niệm 10 năm thành lập nước đầy ấn tượng của Trung Quốc. Cuộc duyệt binh quy mô lớn đó đã để lại ấn tượng sâu sắc cho ông ta và toàn thể thành viên đoàn đại biểu Liên Xô. 10 năm, vỏn vẹn 10 năm, trên đống đổ nát đầy thương tích của cuộc chiến tranh trong cảnh nghèo nàn lạc hậu, Trung Quốc mới đã sáng tạo ra vô số kỳ tích, viết nên chương bất hủ trong lịch sử phát triển của nhân loại, xây dựng Trung Quốc trở thành một trong những quốc gia phát triển nhất thế giới. Sự phát triển của Trung Quốc thực sự quá nhanh. Không chỉ sở hữu quân đội siêu hiện đại mạnh nhất thế giới, mà trong 10 năm qua, người dân Trung Quốc còn hoàn toàn từ biệt cuộc sống đói rét, lầm than. Ở Trung Quốc không có người thất nghiệp, nhà cao tầng san sát, diện tích cư trú của người dân thành thị đạt mức 15 mét vuông. Ai nấy đều an cư lạc nghiệp. Không chỉ vậy, mức sống của nhân dân Trung Quốc chưa bao giờ cao như hiện tại. Tỷ lệ sở hữu điện thoại gia đình, tivi, tủ lạnh, radio, xe máy điện của Trung Quốc chắc chắn là đứng đầu thế giới.
Sau khi tham dự lễ kỷ niệm 10 năm quốc khánh, đoàn đại biểu chính phủ Liên Xô do Cao Cường dẫn đầu đã không vội vã về nước, mà dưới sự tháp tùng của Chủ tịch nước Trung Quốc Lưu Thiếu Kỳ, họ đã tham quan một số nhà máy, công xã nhân dân, bộ đội, trường học và gia đình người lao động bình thường tại Bắc Kinh, Thiên Tân, Thượng Hải và Nam Kinh. Họ đã tận mắt chứng kiến quá trình người dân Trung Quốc cần cù, thông minh, đồng tâm hiệp lực, gian khổ phấn đấu và làm việc quên mình, cảm nhận được nhịp độ tiến lên như vũ bão của Trung Quốc.
Cao Cường vẻ mặt tập trung nói với Lưu Thiếu Kỳ đang tháp tùng ông ta: "Đồng chí Lưu, chúng tôi đến đất nước Trung Quốc vĩ đại của các đồng chí lần này chính là để thỉnh giáo, để học tập Đảng và Chính phủ Trung Quốc. Xin đồng chí hãy cho tôi biết, Đảng và Chính phủ Trung Quốc đã làm thế nào để khiến nhân dân Trung Quốc phấn chấn tinh thần, hăng hái chiến đấu, toàn tâm toàn ý tham gia xây dựng đất nước, và liên tục tạo ra hết kỳ tích này đến kỳ tích khác với tốc độ Trung Quốc như vậy?"
Lưu Thiếu Kỳ suy ngẫm một chút rồi nói: "Đồng chí Mao Trạch Đông từng nói, cùng tắc tư biến (nghèo thì nghĩ đến thay đổi), phải làm, phải cách mạng. Trong hơn 100 năm qua, nhân dân Trung Quốc phải chịu đựng sự xâm lược và cướp bóc của chủ nghĩa đế quốc, chịu sự bóc lột và áp bức của ba ngọn núi lớn là chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa phong kiến và chủ nghĩa tư bản quan liêu, đã quá sợ cái nghèo, sợ bị bắt nạt. Người dân Trung Quốc đã đứng dậy không muốn chịu nghèo, không muốn bị bắt nạt nữa. Đó chính là động lực nguyên thủy nhất của họ. Nhân dân Trung Quốc đã nhận thức đầy đủ đạo lý lạc hậu thì phải chịu đòn, phải bị người khác bắt nạt. Cái sự lạc hậu mà tôi nói ở đây tuyệt đối không chỉ là sự lạc hậu về cơ sở vật chất, mà phần nhiều là sự lạc hậu về chế độ, sự lạc hậu về tư tưởng và ý thức. Sau hàng trăm năm trả giá bằng máu, nhân dân Trung Quốc đã rút ra được chân lý: chỉ có chủ nghĩa xã hội mới cứu được Trung Quốc. Trung Quốc phải dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, kiên trì đi theo con đường xã hội chủ nghĩa thì mới có thể đảm bảo lợi ích căn bản của đông đảo quần chúng nhân dân, mới có thể đạt được mục tiêu làm giàu nước mạnh, không còn bị người khác bắt nạt. Đó chính là động lực thực sự khiến họ phấn chấn tinh thần, hăng hái chiến đấu, toàn tâm toàn ý tham gia xây dựng đất nước và liên tục tạo ra hết kỳ tích này đến kỳ tích khác."
Thất bại trong cuộc chiến tranh Trung-Xô cùng với việc chứng kiến cảnh duyệt binh trên quảng trường Thiên An Môn tại lễ kỷ niệm 10 năm của Trung Quốc cũng như hàng loạt chuyến tham quan, đã kích thích Cao Cường, giúp ông ta mở mang tầm mắt. Ông ta trầm ngâm hỏi tiếp: "Ngoài ra còn gì nữa không? Ý tôi là vai trò của Đảng và Chính phủ Trung Quốc trong đó."
"Đương nhiên, chính sách và chiến lược là sinh mệnh của Đảng ta," Lưu Thiếu Kỳ thần sắc nghiêm nghị nói: "Việc Đảng và Chính phủ Trung Quốc xây dựng hàng loạt chính sách, phương châm phù hợp với tình hình thực tế của Trung Quốc để dẫn dắt, điểm này đóng vai trò quyết định."
Cao Cường, người có trình độ văn hóa không cao, lại là một người có tinh thần cực kỳ sung mãn, năng lực rất lớn nhưng chưa được phát huy đầy đủ. Ông ta không chút giả tạo, như đang tự nói với chính mình: Phải có chính sách đúng đắn, phải biết học tập và tổng kết, học tập kỹ thuật tiên tiến, phương pháp quản lý tiên tiến của Trung Quốc làm điểm xuất phát để thúc đẩy sự phát triển của Liên Xô chúng ta.
Trong 10 ngày thăm Trung Quốc, Cao Cường cùng đoàn đại biểu Liên Xô với sự hứng thú nồng nhiệt đã lần lượt tham quan các doanh nghiệp như Công ty Gang thép Thủ đô, Nhà máy tủ lạnh Thiên Tân, Nhà máy sản xuất ô tô Blue Sky Thượng Hải và Nhà máy điện máy Đằng Thắng Nam Kinh.
Khi tham quan Công ty Gang thép Thủ đô, ông ta đã tỉ mỉ hỏi về thiết bị, kỹ thuật của nhà máy, đồng thời hy vọng Trung Quốc có thể giới thiệu kinh nghiệm quản lý sản xuất tiên tiến ở đây cho Liên Xô. Điều này khiến người ta cảm nhận được tâm trạng gấp gáp muốn đuổi kịp Trung Quốc của Cao Cường. Trong chuyến thăm, Cao Cường luôn vừa tham quan vừa so sánh hiện trạng và khoảng cách giữa hai nước Trung-Xô.
Khi thăm Nhà máy điện máy Đằng Thắng Nam Kinh, Cao Cường được mời tới tham quan phòng trưng bày sản phẩm của nhà máy. Nhìn thấy chiếc máy giặt hoàn toàn tự động, ông ta không ngừng tấm tắc khen ngợi: "Chiếc máy giặt này rất tốt, dùng rất tiện lợi, có thể giải phóng con người khỏi những công việc nhà vụn vặt." Tại quầy trưng bày lò vi sóng, nhân viên công tác đặt một con cá vược tươi vào trong lò vi sóng, sau khi làm nóng 5 phút, mời Cao Cường nếm thử. Cao Cường nhìn kỹ rồi dùng dao nĩa ăn một miếng, sau đó liên tục nói: "Tốt, tốt, mùi vị không tệ."
Khi phóng viên tờ Nhân dân Nhật báo đi theo đoàn hỏi Cao Cường có cảm tưởng gì về chuyến thăm Trung Quốc lần này, ông ta nói: "Chuyến thăm Trung Quốc lần này đã giúp tôi thấy được sự tiến bộ vĩ đại mà Trung Quốc đạt được trên phương diện xã hội và khoa học kỹ thuật, thực sự đã thấy được thế nào là hiện đại hóa. Chúng tôi cảm thấy vui mừng phấn khởi trước những thành tích khó tin này của Trung Quốc xã hội chủ nghĩa, đồng thời cũng đang khích lệ người anh cả xã hội chủ nghĩa này của chúng tôi tăng tốc độ xây dựng. Chúng tôi hiện rất cần chạy nhanh. Chạy nhanh theo tốc độ Trung Quốc."
Trong lòng Cao Cường, Trung Quốc là nhờ uy thế của thắng lợi kháng Mỹ viện Triều mà yêu cầu Nhật Bản bồi thường chiến tranh, cưỡng ép tháo dỡ thiết bị công nghiệp của Nhật, cưỡng bách lao động ngành công nghiệp thứ hai của Nhật để xây dựng công nghiệp hóa. Sau đó nhờ thúc đẩy nhu cầu nội địa trong xây dựng hậu chiến và xuất khẩu sản phẩm công nghiệp nhẹ, điện tử, cũng như bán bản quyền kỹ thuật để nhanh chóng hoàn thành tích lũy vốn nguyên thủy, bước lên con đường hiện đại hóa. Mặc dù mô hình xây dựng hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc không thể sao chép hoàn toàn, nhưng rất nhiều phương thức, phương pháp Liên Xô đều có thể tiếp nhận và tham khảo, đặc biệt là chế độ khoán sản phẩm trong nông nghiệp và kinh nghiệm chăn nuôi theo quy mô công nghiệp.
Cao Cường dẫn đầu đoàn đại biểu chính phủ Liên Xô đã lưu lại Trung Quốc 10 ngày, một thời gian khá hiếm thấy, tận mắt chứng kiến những thành quả to lớn mà Trung Quốc đạt được trong 10 năm kiến quốc. Hơn nữa, chuyến thăm này của ông ta cũng thu hoạch đầy túi. Chỉ riêng quà tặng cá nhân cho các thành viên Đoàn chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô như tivi màu, tủ lạnh, lò vi sóng, điều hòa không khí... đã chất đầy hai chuyên cơ. Những thứ này vẫn chỉ là chuyện nhỏ.
Điều quan trọng là nguyên thủ tối cao của Trung Quốc đã tuyên bố rõ ràng rằng Trung Quốc tuyệt đối không làm lãnh đạo phong trào cộng sản quốc tế, đồng thời ủng hộ Liên Xô tiếp tục làm người đứng đầu phong trào cộng sản quốc tế. Điểm này đối với Liên Xô là tối quan trọng. Để đảm bảo an ninh địa chiến lược cho khu vực châu Âu - vùng lõi của Liên Xô, Liên Xô không thể mất đi vị thế lãnh đạo "anh cả" của phe xã hội chủ nghĩa. Nhận được sự công nhận của Trung Quốc, vị trí anh cả này mới ngồi vững được.
Một thành quả trọng đại khác chính là Hiệp ước hữu nghị Trung-Xô được ký kết năm 1949, liệu sau cuộc chiến tranh Trung-Xô lần này nó còn hiệu lực hay không?
Phía Trung Quốc bày tỏ, xung đột biên giới lần này không ảnh hưởng đến hiệu lực của Hiệp ước hữu nghị Trung-Xô. Đảng và Chính phủ Trung Quốc trịnh trọng cam kết, nếu Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ra tay với Liên Xô và các nước trong phe xã hội chủ nghĩa ở khu vực châu Âu, Trung Quốc sẽ toàn lực ủng hộ Liên Xô và các nước phe xã hội chủ nghĩa phản kích sự xâm lược của các tập đoàn đế quốc. Trung Quốc đảm bảo lãnh thổ Trung Quốc chính là hậu phương chiến lược đáng tin cậy của Liên Xô. Để bày tỏ thành ý của mình, khi đoàn đại biểu Liên Xô chuẩn bị rời đi, Trung Quốc còn tặng cho đoàn đại biểu Liên Xô ảnh vệ tinh và tọa độ các căn cứ tên lửa tầm trung, tầm xa mà Mỹ và NATO triển khai ở khu vực châu Âu. Đồng thời cam kết sẽ sớm cử các chuyên gia Trung Quốc sang giúp đỡ Liên Xô tiến hành phát triển và nghiên cứu trang thiết bị vũ khí. Tất nhiên điều kiện tiên quyết là những trang thiết bị vũ khí này không được triển khai ở khu vực châu Á. Về điểm này, Liên Xô có thể hiểu được, ai lại dùng vũ khí do chính mình giúp phát triển nghiên cứu để đánh mình chứ.
Cao Cường đại diện Đảng và Chính phủ Liên Xô bày tỏ Liên Xô sẵn sàng cùng Trung Quốc tiến hành giao lưu toàn diện trong các lĩnh vực rộng lớn hơn, tăng cường tình hữu nghị, hóa giải mâu thuẫn, tăng cường hợp tác, cùng mưu cầu phát triển. Xây dựng sự nghiệp xã hội chủ nghĩa của hai nước tốt hơn nữa. Vận hành phong trào cộng sản quốc tế tốt hơn nữa, chứng minh về mặt chế độ rằng chủ nghĩa xã hội có ưu thế không thể so sánh và ưu thế mạnh mẽ hơn so với chủ nghĩa tư bản.
Trung Quốc bày tỏ, Trung Quốc chân thành hy vọng quan hệ hợp tác toàn diện giữa Xô-Trung có thể được tăng cường sâu rộng hơn nữa, nâng tầm toàn diện cả về chiều rộng lẫn chiều sâu trong hợp tác của hai bên. Trung Quốc kiên quyết ủng hộ cải cách của Cao Cường và sự ổn định bên trong phe xã hội chủ nghĩa Đông Âu.
Sau chuyến thăm Trung Quốc lần này của Cao Cường, tại Liên Xô xuất hiện một "cơn sốt Trung Quốc". Một lượng lớn các đoàn khảo sát của Đảng, chính quyền và quân đội Liên Xô ồ ạt tràn vào Trung Quốc. Một số chuyên gia, học giả Trung Quốc được mời sang Liên Xô giảng dạy. Các cuộc họp giữa thành viên chính phủ Trung-Xô liên tiếp được tổ chức. Việc giao lưu giữa các cấp, các lĩnh vực chính thức ngày càng sôi động, hợp tác chính trị, kinh tế, quân sự, thương mại, kỹ thuật giữa hai nước phát triển nhanh chóng.
Cùng với việc Trung Quốc và Liên Xô thực hiện rút quân quy mô lớn tại các khu vực tiếp xúc của hai bên, theo lời mời của Ủy ban Quốc phòng Liên Xô, một số chuyên gia vũ khí phía Trung Quốc đã tiến vào các viện nghiên cứu vũ khí và nhà máy sản xuất vũ khí của Liên Xô.
Các chuyên gia thiết kế và chế tạo xe tăng Trung Quốc mang theo tài liệu về xe tăng T62 để hướng dẫn kỹ thuật cho loại xe tăng T62 mà Liên Xô đang trong quá trình chế tạo. Dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia Trung Quốc, xe tăng T62 đã được định hình trước một năm vào năm 1961, và vào năm 1962 đã hiện thực hóa việc sản xuất hàng loạt trước hai năm, trang bị cho bộ đội. Tháng 10 năm 1963, nó lần đầu tiên xuất hiện trong hàng ngũ duyệt binh tại Quảng trường Đỏ. Điều này đã giúp Liên Xô tiết kiệm được một khoản kinh phí nghiên cứu chế tạo khổng lồ. Trong 10 năm sau đó, Nhà máy xe tăng Kharkov, Nhà máy xe tăng số 75, Nhà máy xe tăng 163 của Liên Xô đã sản xuất tổng cộng hơn 20.000 chiếc xe tăng T62, và trang bị cho quân đội một số nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu.
Các viện nghiên cứu thuộc Bộ thứ 3 (Bộ Công nghiệp nặng) của Trung Quốc có số hiệu bắt đầu bằng chữ "6" cũng theo sát phía sau, mang theo phương án cải tạo các loại máy bay hiện có của Liên Xô, triển khai hợp tác chặt chẽ với các cục thiết kế máy bay nổi tiếng của Liên Xô như Sukhoi, Mikoyan và Yakovlev. Tiến hành "hướng dẫn thiết kế" và cải tạo các loại máy bay của Liên Xô. Tất nhiên, phần nhiều là âm thầm học hỏi từ Liên Xô.
Tiếp nối ngày 11 tháng 12 năm 1960, chính phủ hai nước Trung-Xô chính thức ký kết tuyên bố chung về việc thiết lập Khu hành chính đặc biệt Tây Siberia do Trung-Xô cùng quản lý tại khu vực phía đông dãy núi Ural, phía tây hồ Baikal, phía nam vĩ độ 53 độ bắc, gác lại chủ quyền, cùng nhau phát triển hợp tác kinh tế kỹ thuật. Đồng thời sau khi Chính phủ hai nước Trung-Xô phê chuẩn "Luật cơ bản về Khu hành chính đặc biệt Tây Siberia". Tháng 5 năm 1962, chính phủ hai nước Trung-Xô đã ký kết Hiệp định biên giới đoạn phía đông theo đường ngừng bắn thực tế. Tháng 11 năm 1962, hai bên Trung-Xô lại ký kết Hiệp định biên giới đoạn giữa theo đường ngừng bắn. Tháng 12 năm 1963, hai bên Trung-Xô ký kết hiệp định cuối cùng về biên giới đoạn phía tây.
Đến đây, Trung-Xô đã giải quyết được mâu thuẫn căn bản nhất giữa hai nước. Hai nước Trung-Xô lại một lần nữa quay về bên nhau, bước vào thời kỳ trăng mật. Cùng với việc Trung-Xô liên tục thấu hiểu nhau và quan hệ hữu nghị không ngừng phát triển, mức độ tin cậy lẫn nhau ngày càng nâng cao. Biên giới giữa hai cường quốc xã hội chủ nghĩa Trung-Xô này đã trở thành biên giới hòa bình dài nhất thế giới mà quân đội hai bên đều không bố phòng. Điều này giúp hai bên đều tiết kiệm được một lượng lớn nhân lực quân sự và chi phí quân sự, dành toàn bộ tài nguyên chiến tranh hữu hạn để chống lại các nước đế quốc phương Tây do Mỹ đứng đầu và bảo vệ lợi ích của phe xã hội chủ nghĩa.
